ቃል ሓቂ ብቕኑዕ ምምቃል – ክፋል 1

ተኸታታሊ– ሓምለ/ነሓሰ 2025 –መጽሔት ጸጋን ሓቅን

ቃል ሓቂ ብቕኑዕ ምምቕቓል
ክፋል 1

መእተዊ
ኣብ 2 ጢሞቴዎስ 2 (kjv) እቲ ምእመን ብሸውዓተ ባህርያት ይቐርብ:

ወልድቁ.1).ወተሃደር(ቁ.3).ኣትሌት(ቁ.5).ሓረስታይ(ቁ.6).ሰራሕተኛ(ቁ.15).ኣቕሓ(ቁ.21).ኣገልጋሊ(ቁ.24).

ከም ወዲ፡ ጢሞቴዎስ ብጸጋ ሓያል ክኸውን ተመዓዲ። ጸጋ ምስ ወድነት ይኸይድ፡ ከምቲ ሕጊ ምስ ባርነት ዝኸይድ፤ እዚ ኻብ ገላትያ ንምሃሮ። ከም ወተሃደር፡ ጢሞቴዎስ ጭንቂ ክጻወርን ዓለማዊ ምትእስሳር ከርሕቕን ተመዓዲ፤ እዚኣቶም ቅኑዕ ባህርያት ጽቡቕ ወተሃደርነት እዮም። ከም ኣቕሓ፡ ክነጽህን ክፍለን ነይርዎ፤ ከም ኣገልጋሊ ድማ፡ ለዋህ፡ ትዕግስቲ ዘለዎን ትሑትን ክኸውን ነይርዎ።

ኣብ 2 ጢሞቴዎስ 2:15 ከም ሰራሕተኛ እንታይ ከም ዝድለዮ ተነጊርዎ ነይሩ፦ “ንኣምላኽ ቅቡል ኴንካ ርእስኻ ከተርኢ ጽናዕ፣ ዘይሓፍር ሰራሕተኛ ኄንካ ቃል ሓቂ ብቕንዕና እናመቐልካ።”

እምበኣር፡ ቃል ሓቂ ቅኑዕ ምምቕቓል ኣለዎ፣ ሓደ ሰብ ድማ ንሳቶም ከይተኸተለ “ዘይሓፍር ሰራሕተኛ” ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ስለዚ፡ ነቲ ምምቕቓል ዘቃልል ዝኾነ ይኹን መጽናዕቲ ናይቲ ቃል የደናግር ክኸውን ኣለዎ። ብዙሓት ክርስትያናት መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዘድክም ስራሕ ከም ዝኾነ ይእመኑ እዮም። ካልኦት ዝበዝሑ ድማ ከምኡ ይረኽብዎ፣ ግናኸ ክእመንዎ ይሓፍሩ።

ዕላማ እዚ ሰርያ እቶም ዝያዳ ኣገደስቲ ክፍፍላት ናይ ቃል ሓቂ ንምሕባር እዩ። እኹል ዝኾነ ሓበሬታ ተዋሂቡ ኣሎ እሞ፡ ጻዕረኛ ተምሃራይ ነቲ ዓበይቲ መምርሒታት ሓቂ ከምኡ’ውን ገለ ካብቲ ስርዓታዊ ውቃበን ምምጥጣንን ናይቲ ንተፈጥሮኣዊ ኣእምሮ ሓደ ምስ ሓደ ዝጋጮ ሓሳባት ጥራይ ዝመስል ቃል ኣምላኽ ክርዳእ የኽእሎ።

ምንም ትምህርቲ በስልጣን እዛ ጽሕፍቲ እዚኣ ኣይትቕበሉ፣ ግን ከምቶም ኣብ ቤርያ ዝነበሩ፣ እዚ ነገር እዚ ከምኡ ድዩ ምእንቲ ኽትፈልጡ ቅዱሳት ጽሑፋት ፈትሹ (ግብሪ ሃዋርያት 17:11)። ናብ ሰብኣዊ ስልጣን ምምሕጻን የለን: “እቲ ኻብኡ ዝተቐበልኩምዎ ቅብኣት ኣባኻትኩም ይነብር እዩ፣ ሓደ እኳ ኺምህረኩም ኣየድልየኩምን እዩ” (1 ዮሃንስ 2:27)።

ኣይሁዳዊ፣ ኣህዛብን ቤተ ክርስቲያን ኣምላኽን
እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዜንብብ፡ እቲ ልዕሊ ፍርቂ ትሕዝቶኡ ብዛዕባ ሓንቲ ሃገር፡ እስራኤል፡ ከም ዚምልከት፡ ከምኡውን እስራኤላውያን ኣብ ምምሕዳርን ምኽርን ኣምላኽ ፍሉይ ቦታ ከም ዘለዎም ከም ዘይርዳኦ ኣይተርፍን እዩ። ካብ ብዙሓት ደቂ ሰብ ተነጺሎም፡ ምስ የሆዋ ኪዳን ኣተዉ፣ ንሳቶም ድማ ንኻልእ ሃገር ዘይተዋህበ ፍሉይ መብጽዓ ሃቦም። ታሪኾም ጥራይ እዩ ኣብ ትርዲትን ትንቢትን ብሉይ ኪዳን ዚንገር፣ ካልኦት ሃገራት ድማ ምስኦም ብዝተሓሓዝ ጥራይ እዮም ዚጥቀሱ።

ከምኡውን፡ ኵሉ እቲ የሆዋ ንእስራኤል ከም ህዝቢ ዝገበሮ ምትእስሳር ምስ ምድሪ ዝተኣሳሰር ከም ዝነበረ ይርአ። እሙንን ታዛዝን እንተኾይኑ፡ እቲ ህዝቢ ምድራዊ ሃብትን ስልጣንን ተመቢሉ ነይሩ፤ እሙን ዘይኮነን ዘይተኣዘዘን እንተኾይኑ ኸኣ፡ “ኣብ ኵሎም ህዝብታት፡ ካብ ሓደ ወሰን ምድሪ ኽሳዕ እቲ ኻልእ ወሰን” (ዘዳግም 28:64) ኪብተን ነይሩዎ። እቲ ተስፋ መሲሕ እውን ን“ኵለን ስድራቤታት ምድሪ” (ዘፍጥረት 28:14) በረኸት እዩ።

ምርምሩ እናቕጸለ፣ እቲ ተማሃራይ ብዛዕባ ካልእ ፍሉይ ኣካል፡ “ቤተ ክርስቲያን” ተባሂሉ ዝጽዋዕ፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብዙሕ ይረክብ። እዚ ኣካል እዚ ድማ ምስ ኣምላኽ ፍሉይ ርክብ ኣለዎ፣ ከም እስራኤል ድማ ካብኡ ፍሉያት ተስፋታት ተቐቢሉ እዩ። ግናኸ እቲ ምምስሳል ኣብኡ ይውዳእ፣ እቲ ዝገርም ፍልልይ ድማ ይጅምር። ካብ ተፈጥሮኣዊ ዘርኢ ኣብርሃም ጥራይ ዝቖመ ኣብ ክንዲ ዝኸውን፣ ንሱ ፍልልይ ኣይሁዳውን ኣህዛብን ዝጠፍኣሉ ኣካል እዩ። እቲ ርክብ ናይ ሓደ ኪዳን ጥራይ ኣብ ክንዲ ዝኸውን፣ ናይ ልደት እዩ። ምእዛዝ ምድራዊ ዓብይነትን ሃብትን ኣብ ክንዲ ዘምጽእ፣ ቤተ ክርስቲያን ብመግቢን ክዳንን ክትዕገስን ስደትን ጽልእን ክትጽበን ትምህር። ከምቲ እስራኤል ምስ ምድራውን ግዝያውን ነገራት ዝተኣሳሰረት፣ ቤተ ክርስቲያን ድማ ምስ መንፈሳውን ሰማያውን ነገራት ትተኣሳሰር።

ብተወሳኺ፡ ቅዱስ ጽሑፍ እስራኤል ይኹን ቤተ ክርስቲያን ንዘለኣለም ከምዘይነበሩ ንኣንባቢ የርኢ። ነፍሲ ወከፎም ዝተመዝገበ መጀመርታ ነበሮም። መጀመርታ እስራኤል ኣብ ጻውዒት ኣብራም ይርከብ። ንልደት ቤተ ክርስቲያን ክድህስስ ከሎ፡ እቲ ኣንባቢ ምስ ትጽቢታቱ ዝጋጮ ነገር ክረክብ ይኽእል እዩ፡ ምኽንያቱ ኣዳምን ኣበውን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ከምዘለዉ ተማሂሩ ክኸውን ይኽእል እዩ። ይኹን እምበር፡ ቅድሚ ምድራዊ ህይወት ክርስቶስ ወይ ድማ ኣብ እዋኑ ብርግጽ ኣይነበረን፡ ምኽንያቱ እቲ ኣንባቢ ንሱ ብዛዕባ ቤተ ክርስቲያኑ ገና መጻኢት ከምዝኾነት ክዛረብ ከሎ፡ “ኣብዛ ከውሒ እዚኣ ቤተ ክርስቲያነይ ክሃንጽ እየ” (ማቴ. 16:18) – “ሃኒጸ” ወይ “እሃንጽ ኣለኹ” ዘይኮነስ፡ “ክሃንጽ እየ” – ከምዝበለ ይረኽቦ።

ኣንባቢ ኸኣ ካብ ኤፌሶን 3:1-10፡ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ትንቢት ብሉይ ኪዳን ሓንሳእ እኳ ከም ዘይተጠቕሰት፡ የግዳስ በቲ ግዜያት እቲ “ኣብ ኣምላኽ ተሓቢኡ” (ቁ.9) ዝነበረ ምስጢር ከም ዝነበረት ይረክብ። ምውላድ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 2፡ ኣብ ምድሪ ምዝዛሙ ድማ ኣብ 1 ተሰሎንቄ 4 ይረክብ።

ተምሃራይ ድማ፡ ኣብቲ መጽሓፋዊ ምምቕቓል ወገን፡ ካልእ ክፍሊ፡ ብውሑድ ዝጥቀስን ካብ እስራኤል ወይ ካብ ቤተ ክርስቲያን ብኹሉ መዳይ ዝፍለን፡ ማለት ኣህዛብ ይረክብ። ንጽጽራዊ ኣቀማምጣ ኣይሁዳዊ፡ ኣህዛብን ቤተ ክርስቲያንን ኣብ ዝስዕቡ ቅዱሳት ጽሑፋት ብሓጺሩ ክረአ ይኽእል እዩ።

• እቲ ኣይሁዳዊ:ሮሜ 9:4-5; ዮሃንስ 4:22; ሮሜ 3:1-2.
• እቲ ኣህዛባዊ:ኤፌሶን 2:11-12, 4:17-18; ማርቆስ 7:27-28; ሮሜ 3:9.
• ቤተ ክርስቲያን:ኤፌሶን 1:22-23, 2:14-15, 5:29-33; 1 ጴጥሮስ 2:9.

እንግዲህ ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ብዛዕባ እስራኤልን ቤተ ክርስቲያንን እተባህለ ምስ እነነጻጽር፡ እቲ ተምሃራይ ብመበቆል፡ ብጽውዓት፡ ብተስፋ፡ ብኣምልኾ፡ ብመርሆታት ኣካይዳን ብመጻኢ ዕድልን ኩሉ እተፈላለየ ምዃኑ ይረክብ።

ጸዋዕታታት ዝተነጻጸሩ
• እስራኤል
ሕጂ እቲ እግዚኣብሔርORDንኣብራም ኢሉ ነበረ፣ ካብ ሃገርካን ካብ ኣዝማድካን ካብ ቤት ኣቦኻን ውጻእ እሞ ናብታ ኣነ ዝሕብረካ ምድሪ ኺድ” (ዘፍ. 12:1)

ንቲ ኤልስርዓትኣምላኽካ ናብ ጽብቕቲ ምድሪ የእትወካ... ምድሪ ኣብኣ እንጌራ ብዘይ ምጕዳል እትበልዕ” (ዘዳ. 8:7,9).

“በለ ድማ፡ ኣነ ገብዲ ኣብርሃም እየ። እሞ እቲ እግዚኣብሔርኦርድንጐይታይ ብብዙሕ ባሪኽዎ፣ ዓብዩ ድማ እዩ” (ዘፍ. 24:34-35)

“እቲ ልስርዓትንጸላእትኻ እቶም ዝተንስኡልካ ኣብ ቅድሜኻ ኺስዕሮም እዩ” (ዘዳ. 28:7)

“እሞ እቲ ልስርዓትርእሲ ኽገብረካ እዩ እምበር ጭራ ኣይትኸውንን፤ ልዕሊ ኩሉ ጥራይ ክትከውን ኢኻ እምበር ትሕቲ ኣይትኸውንን” (ቍ.13)

• ቤተ ክርስቲያን
“ቅዱሳን ኣሕዋት፡ ተኻፈልቲ ናይ ሰማያዊ ጽውዓ” (እብ. 3:1).

“ምእንቲ ዜግነትና ኣብ ሰማይ እዩ” (ፊልጵ. 3:20 asv)

“ዳግማይ ህያው ተስፋ ክንረክብ ወሊዱና... ናብ ዘይበላሾን ዘይረክስን ዘይሓልፍን ርስቲ፡ ኣብ ሰማይ ንኣኻትኩም ተዓቂቡ ዘሎ” (1 ጴጥ. 1:3-4 kjv).

“ክሳብ እዛ ሕጂ ሰዓት ንሕና ንጠሚ፣ ንጸምእ፣ ዕርቃናት ኢና፣ ንወቕዑ፣ ንዘይተረጋገጸ መሕደሪ ኸኣ የብልናን” (1ይ ቆሮንቶስ 4:11)

“የሱስ ድማ … ንደቀ መዛሙርቱ በሎም፣ ሃብታማት ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ኪኣትዉስ ክንደይ ከም ዝኸብዶም!” (ማር. 10:23)

“ኣቱም ፍቑራተይ ኣሕዋተይ ስምዑ፡ ኣምላኽዶ ነቶም ድኻታት እዛ ዓለም እዚኣ ብእምነት ሃብታማት፡ ነቶም ዜፍቅርዎ ኸኣ ዝተማሕተወሎም መንግስቲ ወረስቲ ገይሩ ኣይሓረዮምን፧” (ያዕ. 2:5)

“ስለዚ ኸኣ እቲ ርእሱ ኸምዚ ንእሽቶ ቘልዓ ዜትሕት፡ ንሱ ኣብ መንግስተ ሰማያት ዝዓበየ እዩ።” (ማቴ. 18:4)

ብርግጽ ሓደ እግዚኣብሔር ዝፈርህ ኣይሁዳዊ ምስ ሞተ ናብ ሰማይ ኣይከደን ማለት ኣይኮነን። ፍልልዩ እቲ ኣብ ጉዳዩ ንእግዚኣብሔር ምፍራህ ዘለዎ ምትብባዕ ምድራዊ ዓስቢ እምበር ሰማያዊ ኣይነበረን። ክንብሎ ኣየድልን እዩ፣ ኣብዚ ዘመንዚ ኣይሁዳዊ ይኹን ኣህዛብ ብእምነት ብጐይታ የሱስ ክርስቶስ እንተዘይኮይኑ ክድሕን ኣይክእልን እዩ፣ በዚ ድማ ክልቲኦም “እንደገና ይውለዱ” (ዮሃ. 3:3,7) ከምኡ’ውን “ናብ ሓደ ስጋ ይጥመቑ” (1 ቆሮ. 12:13) እዚ ድማ “ቤተ ክርስቲያን” (ኤፌ. 1:22) እዩ። ኣብ ቤተ ክርስቲያን ፍልልይ ኣይሁዳዊን ኣህዛብን ይጠፍእ (1 ቆሮ. 12:13፤ ገላ. 3:26-28፤ ኤፌ. 2:14)። ነዘን ሓረጋት እዘን ኣስተብህልሉ፦ “ቀደም ኣህዛብ” (ቁ.11) ከምኡ’ውን “ኣቱም ኣህዛብ ዝነበርኩም” (1 ቆሮ. 12:2)።

ዝተዋህቡ ሕግታት ምጽንጻር
እቲ ፍልልይ ኣብ መንጎ እስራኤልን ቤተ ክርስቲያንን ብዝያዳ ይረአ ኣብቲ ንኣካይዳ ነፍሲ ወከፎም ዝተዋህበ ሕግታት።

• እስራኤል
“እግዚኣብሔር ምስስርዓትኣምላኽካ ናብታ ምድሪ ኬእትወካ እዩ፣ ንኣኣ ኽትወርሳ እትኣትዋ፣ ብዙሓት ኣህዛብ ድማ ካብ ቅድሜኻ ኣውጺኡ... ከተጥፍኦም ኢኻ፣ ብፍጹም ከተጥፍኦም ኢኻ፤ ምስኦም ኪዳን ኣይትእተውን፣ ምሕረት ከኣ ኣይትግበረሎምን” (ዘዳ. 7:1-2)

“ዓይኒ ንዓይኒ፣ ሲኒ ንሲኒ፣ ኢድ ንኢድ፣ እግሪ ንእግሪ፣ ምሕራር ንምሕራር፣ ቝስሊ ንቝስሊ፣ መግረፍቲ ንመግረፍቲ” (ዘጸ. 21:24-25)

• ቤተ ክርስቲያን
“ግናኸ ኣነ እብለኩም፡ ጸላእትኹም ኣፍቅሩ፡ ንዝረግሙኹም መርቑ፡ ንዝጸልኡኹም ጽቡቕ ግበሩሎም፡ ንዝጸርፉኹምን ንዘሳድዱኹምን ድማ ጸልዩሎም” (ማቴ. 5:44)

“ክንጸረፍ ከለና ንምርቕ፤ ክንሳቐ ከለና ንዕገስ፤ ክንጸርፍ ከለና ንልምን” (1ይ ቈረ. 4:12-13).

“ግናኸ ኣነ እብለኩም ኣሎኹ፡ ንኽፉእ ኣይትቃወምዎ። እኳ ደኣ፡ ዝኾነ ይኹን ብየማናይ ገጽካ እንተ ወቕዐካ፡ ነቲ ኻልእውን ኣቕርበሉ” (ማቴ. 5:39).

ኣምልኾ ምጽንጻር
ኣብቲ ንኣምልኾ ዝተገብረ ምድላዋት ካልእ ፍልልይ ንረክብ። እስራኤል ኣብ ሓደ ቦታ ጥራይ ከምልኹ ይኽእሉ ነበሩ፣ ከምኡውን ካብ ኣምላኽ ርሑቕ ኮይኖም — ብኻህን ኣቢሎም ጥራይ ናብኡ ይቐርቡ ነበሩ። ቤተ ክርስቲያን ብኣንጻሩ፣ “ክልተ ወይ ሰለስተ ኣብ ስመይ ኣብ ዝተኣከቡሉ” ተምልኽ፣ “ናብ ቅድስተ ቅዱሳን ንምእታው ትብዓት” ኣለዋ፣ ከምኡውን ካህናት ዝሓቖፈት እያ (ዘሌ. 17:8-9 ምስ ማቴ. 18:20፤ ሉቃ. 1:10 ምስ እብ. 10:19-20፤ ዘኍ. 3:10 ምስ 1 ጴጥ. 2:5 ኣነጻጽር።)

ምጽንጻር መጻኢ
ብዛዕባ መጻኢ እስራኤልን ቤተ ክርስቲያንን ኣብ ዘሎ ትንቢታት፡ እቲ ፍልልይ ገና ኣዝዩ ዘገርም እዩ። ቤተ ክርስቲያን ብምሉኡ ካብ ምድሪ ክትልዓል እያ፡ እተመልሰት እስራኤል ግና ዝዓበየ ምድራዊ ግርማን ሓይልን ገና ክህልዋ እዩ።

• ቤተ ክርስቲያን
“ኣብ ቤት ኣቦይ ብዙሓት መዕረፊታት ኣለዋ። እንተዘይኮነስ፡ ምነገርኩኹም ነይረ። ንኣኻትኩም ስፍራ ከዳልወልኩም እኸይድ ኣሎኹ። እንተኸድኩን ስፍራ እንተኣዳልየልኩም ድማ፡ እንደገና ክመጽእ እየ፡ ናባይ ድማ ክወስደኩም እየ፡ ኣነ ዘሎኹዎ፡ ንስኻትኩምውን ኣብኡ ምእንቲ ክትህልዉ” (ዮሃ. 14:2-3)።

“ጐይታ ባዕሉ ብሃልሃልታ፡ ብድምጺ ሊቀ መላእኽቲ፡ ከምኡ’ውን ብመለኸት ኣምላኽ ካብ ሰማይ ክወርድ እዩ። እቶም ብክርስቶስ ዝሞቱ ድማ ቅድም ክትንስኡ እዮም። ድሕሪኡ ንሕና እቶም ህያዋን ዝተርፍና፡ ምሳታቶም ሓቢርና ኣብ ደበናታት ክንለዓል ኢና፡ ንጐይታ ኣብ ኣየር ክንረኽቦ። በዚ ኸኣ ንዘለኣለም ምስ ጐይታ ክንከውን ኢና” (1 ተሰ. 4:16-17)።

“ምኽንያቱ ዜግነትና ኣብ ሰማይ እዩ፤ ካብኡ ኸኣ ንመድሓኒ፡ ንጐይታ ኢየሱስ ክርስቶስ ንጽበ። ንሱ ኸኣ ንስጋ ትሕትናና ሓድሽ ገይሩ ኺሰርዖ እዩ፡ ምእንቲ ንስጋ ክብሩ ኺመስል” (ፊል. 3:20-21)ኤ.ኤስ.ቪ.).

“ፍቁራተይ፣ ሕጂ ደቅ ኣምላኽ ኢና፣ እንታይ ከም እንኸውን ግና ገና ኣይተገልጸን። ግናኸ ንሱ ምስ ተገልጸ፡ ንዕኡ ኽንመስሎ ኢና፡ ከመይሲ ኸም ዘሎ ኾይኑ ኽንርእዮ ኢና።” (1 ዮሃ. 3:2)ትርጉም ንጉስ ያእቆብ).

ብፁዕን ቅዱስን እዩ እቲ ኣብ ትንሳኤ ቀዳማይ ዝተኻፈለ። ኣብ ከምዚኦም ሞት ካልኣይ ስልጣን የብሉን፣ ግናኸ ካህናት ናይ ኣምላኽን ናይ ክርስቶስን ክኾኑ እዮም፣ ምስኡ ድማ ሽሕ ዓመት ክነግሱ እዮም” (ራእይ 20:6)

• እስራኤል
“እንሆ፡ ኣብ ከርሲኺ ክትጸንሲ ኢኺ፡ ወዲውን ክትወልዲ ኢኺ፡ ስሙ ድማ ኢየሱስ ክትሰምይዮ ኢኺ። ንሱ ዓብዪ ክኸውን እዩ፡ ወዲ ልዑልውን ክበሃል እዩ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ድማ ዝፋን ኣቦኡ ዳዊት ክህቦ እዩ። ንሱ ድማ ኣብ ልዕሊ ቤት ያዕቆብ ንዘለኣለም ክነግስ እዩ፡ ንመንግስቱ ድማ መወዳእታ የብሉን” (ሉቃስ 1:31-33)።

ካብተን ኣብዚኣተን ጥቕስታት ንማርያም ዝተዋህባ ሾብዓተ መብጽዓታት፡ ሓሙሽተኤን ድሮ ብትኽክል ተፈጺመን ኣለዋ። ብኸመይ ሕጊ ትርጓሜ ኢና እተን ዝተረፋ ክልተ ከምዘይፍጸማ ክንብል ፍቓድ ዘሎና?

“ስምኦን ኣምላኽ ቅድም ንኣህዛብ ከመይ ገይሩ ከም ዝበጽሖም፡ ንስሙ ህዝቢ ኻብኦም ኬውጽእ ከም ዝሓሰበ ገሊጹ እዩ። እዚ ድማ ምስ ቃል ነብያት ይሰማማዕ፡ ከምቲ እተጻሕፈ ዘሎ፡ ‘ድሕሪ እዚ ኽምለስ እየ፡ እቲ ዝወደቐ ድንኳን ዳዊት ድማ እንደገና ኽሃንጾ እየ። ፍርስራሹ ኸኣ እንደገና ኽሃንጾን ከቑሞን እየ’" (ግብሪ ሃዋርያት 15:14-16)

“እምበኣርከስ እብል፡ ኣምላኽ ንህዝቡ ደኣዶ ኣርሓቖም? ኣይትረስሓሉ! ኣነ እውን እስራኤላዊ እየ፡ ካብ ዘርኢ ኣብርሃም፡ ካብ ነገድ ብንያም… እምበኣርከስ እብል፡ ደኣዶ ተሰንኪሎም ምእንቲ ኺወድቁ? ኣይትረስሓሉ! ግናኸ ብምውዳቖም ምድሓን ናብ ኣህዛብ መጸ፡ ምእንቲ ቕንኢ ኼንቀሎምሲ… ንስኻስ ብባህርይኻ ኻብ ዘይተለምዐ ኣውልዕ ተቖሪጽካ፡ ብዘይባህርይካ ድማ ኣብ ጽቡቕ ኣውልዕ እንተ ተሰንከርካ፡ እምበኣርከስ እዞም ብባህርዮም ዘለዉ ጨናፍርሲ ኽንደይ ኣብ ኣውልዖም ኪስንከሩ እዮም? ኣቱም ኣሕዋተይ፡ ነዚ ምስጢር እዚ ኸይትፈልጥዎ ኣይፈቱን እየ፡ ምእንቲ ርእስኹም ጥራይ ከይትጥበቡ፡ ክፋል እስራኤል ዕውርነት ከም ዝወረዶም፡ ክሳዕ ምልኣት ኣህዛብ ዚኣቱ። ከምኡ ኸኣ ኩሉ እስራኤል ኪድሕን እዩ፡ ከምቲ ጽሑፍ ዘሎ፡ ካብ ጽዮን መድሓኒ ኺመጽእ እዩ፡ ንዘይፍርሃት ኣምላኽ ድማ ካብ ያእቆብ ኬርሕቖ እዩ” (ሮሜ 11:1,11,24-26)።

“በቲ መዓልቲ እቲ ኸኣ ኪኸውን እዩ፡ እግዚኣብሔር ንኻልኣይ ግዜ ኢዱ ኺዝርግሕ እዩ፡ ንዝተረፉ ህዝቡ ኺመልስ … ንኣህዛብ ዓላማ ኺሰቕል እዩ፡ ንዝተሰዱ እስራኤል ከኣ ኪእክቦም፡ ንዝተበተኑ ይሁዳ ኸኣ ካብ ኣርባዕተ መኣዝናት ምድሪ ኺውድቦም እዩ” (ኢሳ. 11:11-12)።

ንእቲ ኤልስርዓት"ንያዕቆብ ኪምሕር እዩ፣ ንእስራኤል ከኣ እንደገና ኪመርጽ እዩ፣ ኣብ ምድሮም ከኣ ኬንብሮም እዩ። እቶም ኣጋይሽ ከኣ ምስኦም ኪጽንበሩ እዮም፣ ንቤት ያዕቆብ ከኣ ኪጽንበሩ እዮም” (14:1)

“ስለዚ፡ እንሆ፡ መዓልታት ይመጻ እየን፡ ይብል እግዚአብሔር”ስርዓት፣ ከእንግዲህ ወዲህ ኣይበሃልን፣ እግዚኣብሔር ህያው እዩ፣ ንደቂ እስራኤል ካብ ምድሪ ግብጺ ዘውጽአ፤ እምበኣር፣ እቲ እግዚኣብሔርስርዓትህያው እዩ፣ ንደቂ እስራኤል ካብ ምድሪ ሰሜን፣ ከምኡውን ካብ ኩለን እተሰጎጉለን ሃገራት ዘውጽአ። ንዕኦም ከኣ ናብታ ንኣቦታቶም ዝሃብክዎም ምድሮም ክመልሶም እየ” (ኤር. 16:14-15)።

“እንሆ፣ ካብ ኩለን እተን ብቝጥዓይን ብመዓተይን ብብርቱዕ ሕርቃነይን ዝበተንክዎም ሃገራት ክእክቦም እየ። ንብድሕሪኡ ናብዛ ቦታ እዚኣ ክመልሶም እየ፣ ብድሕርዚ ድማ ብድሕንነት ክነብሩ ክገብሮም እየ። ንሳቶም ህዝበይ ክኾኑ እዮም፣ ኣነ ድማ ኣምላኾም ክኸውን እየ” (32:37-38).

ብዘይ ስግኣት ክበሃል ይከኣል እዩእቲ ቤተ ክርስቲያን ናብ ኣይሁዳውነት ምምላሳ፡ ካብ ኩሎም ካልኦት ምኽንያታት ንላዕሊ፡ ንምዕባሌኣ ንኸይትቕጽል ኣዕንቂፉ፡ ንተልእኾኣ ኣጥሚዙ፡ ንመንፈሳውነትኣ ድማ ኣጥፊኡ እዩ። ኣብ ክንዲ እታ እተሰርዓላ መገዲ ምፍልላይ፡ ስደት፡ ድኽነትን ዘይምምካትን እትስዕብ፡ ንዕላማታ ናብ ምእካብ ሃብቲ፡ ምጥቃም ዘደንቕ ስርዓተ ኣምልኾ፡ ምህናጽ ግርማ ዝዓሰሎም ኣብያተ ክርስቲያን (ህንጻታት እምበር ህዝቢ ኣይኮነን)፡ ኣብ ውግኣት ሰራዊት በረኸት ኣምላኽ ምጽዋዕ፡ ከምኡ’ውን ማዕርነት ዘለዎም ኣሕዋት ናብ “ካህናት”ን “ምእመናን”ን ምምቃል ንምውራድ፡ ኣይሁዳዊ ቅዱስ ጽሑፍ ተጠቒማ ንርእሳ ኣጽዲቓ።

ብ ሲ. ኣይ. ስኮፊልድ (ዝተመሓየሸ)

ክፋል 2 ናይዚ ሰሪዝ እዚ ወርሒ ድሕሪ ሕጂ ድለዩ፣ ነተን ሾብዓተ ምምሕዳራት ብምርኣይ። እዚ ሰሪዝ እዚ ከም ንእሽቶ መጽሓፍ ካብጸጋን ሓቅን።