ዖትኒኤል ወዓኽሳ

ስድራቤት– ሰነ 2025 –ጸጋን ሓቅን መጽሔት

ዕትኒኤል ወ ዓኽሳ

መጽሓፍ ቅዱስ ብዙሕ ዛንታታት ይህበና።ብዛዕባ ከምዚኣቶም ዝነበሩ ሰባት። ካብዚኣተን ዛንታታት እዚኣተን ንህይወትና ክንጥቀመለን እንኽእል ኣገደስቲ ትምህርቲ ንመሃር። ሓንቲ ዛንታ ብዛዕባ ክልተ ዘይተመርዓዉ ሰባት፡ ዕትኒኤልን ዓኽሳን፡ ከመይ ከም ዝተራኸቡን ከመይ ጐ ስርዓትተጠቒሞምዎም። ዛንትኦም ኣብ ኢያሱ 15:13-19 ከምኡ’ውን ኣብ መሳፍንቲ 1:12-15, 3:5-11 ነንብባ። ልዕሊ ሓንሳብ ተዋሂቡና ምህላዉ ድማ ብዝያዳ ክንጥንቀቐሉ ከም ዘሎና ይነግረና።

መን ነበረ ዖትኒኤል?
ዖትኒኤል ወዲ ቄናዝ ነበረ፣ ንሱ ድማ ንእሽቶ ሓው ካሌብ እዩ ነይሩ (መሳ. 1:13)። “ዖትኒኤል” ማለት “ሓያል ሰብኣይ ኣምላኽ” ወይ “ኣንበሳ ኣምላኽ” ማለት እዩ። ኣቦሓጎ ዖትኒኤል፣ ካሌብ፣ ከምቲ ኣብ ዘኍልቍ 13–14 እንረኽቦ፣ ንምድሪ ከነኣን ንምስላዕ ካብ እተላእኩ 12 ሰለይቲ ሓደ ነበረ።

ሰለይቲ ካብ ምምርማር እታ ምድሪ ምስ ተመልሱ፡ ክልተ ጥራይ፡ ኢያሱን ካሌብን፡ ጽቡቕ ጸብጻብ ሃቡ። እቶም ካልኦት ዓሰርተ ሰለይቲ ፈሪሖም ነበሩ። ካሌብ ንህዝቢ ከይፈርሑ ነገሮም፡ ምኽንያቱ ምስ እቲ ኤልትእዛዝብሓገዙ ንጸላኢ ከም ዝስዕርዎ (13:30, 14:8)። ግናኸ እቶም ህዝቢ ንኢያሱን ንካሌብን ኣይኣመንዎምን (ቁ.10)። ብሰንኪ ዘይምእማኖም ድማ፡ እቶም ልዕሊ 20 ዓመት ዝዕድሚኦም ዝነበሩ ሰባት ናብ ምድሪ ተስፋ ኣይኣተዉን፡ ኣብ በረኻ ሞቱ። ኢያሱን ካሌብን ጥራይ እዮም እቶም ክልተ ፍሉያት ዝነበሩ።

ኬናዝ፡ ኣቦ ኦትኒኤልን ሓው ካሌብን፡ በቲ ግዜ እቲ ልዕሊ ወይ ትሕቲ 20 ዓመት ከም ዝነበረ ኣይንፈልጥን ኢና። እንተኾነ ግን፡ ካሌብ በቲ ግዜ እቲ ንወዲ ሓዉ ኣብነትን ጽልዋን ከም ዝነበሮ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ዝቕጽሉ ዓመታት ከም ዝነበረ ንርኢ። ሓደ ኣገዳሲ ትምህርቲ ኻብዚ እንመሃሮ፡ ኣብ ሰፊሕ ስድራቤትና ጽልዋ ኺህልወና ከም ዝኽእል እዩ። እቲ ጽልዋ እቲ ንኽብሪ እግዚአብሔር ይኹን!

መን ነበረት ዓኽሳ?
ኣክሳ በይዛ ጓል ካሌብ ነበረት። ስማ ድማ “ክቡር ዕንቍ” ወይ “ጽምጽም እግሪ” ማለት እዩ፣ እዚ ድማ ኣቦኣ ጽብቕቲ ከም ዝኾነት ይሓስብ ከም ዝነበረ የርኢ። ንእኡ ክብርቲ ነበረት። ንዓኻ ከም ዝሓልየልካ እትፈልጦ ኣቦ ምህላው በረኸት እዩ። ኩሉ ሰብ እዚ ኣብ ምድራዊ ኣቦ እንተዘይብሉ እኳ፣ ንሕና ከም ኣመንቲ ኮይና ንፈልጥ ኢናኩሉንዓና ዜፍቅረና ኣቦ ኣሎና: “እንሆ፡ እቲ ኣቦ ንዓና እንታይ ዝበለ ፍቕሪ ኸም ዝሃበና” (1 ዮሃ. 3:1)ትርጉም ንጉስ ያእቆብ). ንሕና ፍቑራትን ክቡራትን ኢና! ኣክሳ ንካሌብ ክብርቲ ነበረት፣ ንሱ ድማ መን ከም እትምርዖ ይጭነቕ ነበረ።

ኣብ ምድሪ መብጽዓ
ካሌብ፡ ምድሪ ንምስላዕ ምስ ተላእከ ወዲ 40 ዓመት እኳ እንተነበረ (እያሱ 14:7)፡ ናብ ምድሪ ተስፋ ምስ በጽሐ ኣዝዩ ኣረጊት ሰብኣይ ነበረ። ኣብኡ ድማ ሰለስተ ደቂ ኣናቕ (እያሱ 15:14)፡ እቶም ገዘፍቲ ዝነበሩ (ዘሁልቍ 13:33)፡ ስዒሩ። ዓወቱ ዘደንቕ ነበረ፡ ካሌብ ኣብ እርግናኡ እውን ብመንፈስ ብርቱዕ ከም ዝነበረ ድማ የርእየና። ሓድሓደ ግዜ ብመንፈስ ብርቱዓት እንኸውን ንእሽቶታት ክንከውን ከለና ወይ ድማ ምስ ኣረግና ጥራይ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ካሌብ ግን ንእሽቶ ኮይኑን ኣረጊት ኮይኑን ብርቱዕ ዝነበረ ሰብ ንዓና መርኣያ እዩ። ንኣምላኽ ዝነበሮ እምነት ድማ ንህይወቱ ምሉእ ጽኑዕ ነበረ።

ናብ መሳፍንቲ 1 ምስ በጻሕና፡ ካሌብ ሓደ ፈተና ከም ዝሃበ ንረክብ። ንሱ ድማ፡ ነታ ቂርያት-ሴፈር እትብሃል ከተማ ዝሰዓረ፡ ንዓኽሳ፡ ጓል ካሌብ፡ ከም ሰበይቱ ኪቕበል ምዃኑ ተዛረበ። ብእግዚኣብሔር እናተኣመነኦርድ, ዖትኒኤል ነቲ ብድሆ ተወጣጢሩ ነታ ከተማ ድማ ሰዓራ፣ ኣክሳ ድማ ሰበይቱ ኾነት (መሳ. 1:12-13)።

ተወሳኺ ትምህርቲ ካብ ካሌብ፣ ኦትኒኤልን ዓኽሳን
1. ጥበብ ካሌብ ኣምላኻዊት።ለካሌብ ጓሉ ንኣምላኽ ዝኣምንን ዝፈቅርን፣ ከምኡ’ውን ኣምላኽ ዝደለዮ ንምግባር ዘይፈርሕ ሰብ ክትምርዖ ኣገዳሲ ነይሩ። እግዚኣብሔር እዩ ነቶም ጸላእቲ ከውጽእዎም ከምኡ’ውን ነታ ምድሪ ኪወርስዋ ከም ዘለዎም ዝበለ። እዚ ኣገዳሲ እዩ። ንሕና ከም ምእመናን እንዋግኦም ጸላእቲ ኣለዉና፡ ስጋ፣ ዓለምን ሰይጣንን። ኤፌሶን 6:10-19 ብዛዕባ እቲ ውግእን ከመይ ጌርና ኸም እንገብሮን ይነግረና። ቀዳማይ ጴጥሮስ 5:8 ብዛዕባ ጸላኢና ሰይጣን ዝያዳ ይዛረብ፣ 1 ዮሃንስ 2:15 ድማ ብዛዕባ ንዓለም ምፍቃር ዘሎ ሓደጋ የምህረና። ሓዳር ክንደሊ ከለና፡ ንሓደ ምእመን ጥራይ ኣይኮናን እንደሊ፣ የግዳስ ንጐይታ ንምስዓብ ብዕምቆት ዝተወፈየ ሰብ ኢና እንደሊ። ኣብ እስራኤል ብዙሓት ካልኦት መንእሰያት ነይሮም፣ ግናኸ ኦትኒኤል ብግብሩ ንውፍይነቱ ኣርኣየ።

2. ምእዛዝን እምነትን ዖትኒኤል።ዖትኒኤል እምነታ ብቑምነገር እትርእያ ኣማኒት ንኸእቱ ዝግደስ ዝነበረ ሰብኣይ ኣብነት እዩ። እዚ ንዕኡ ስለምንታይ ኣገዳሲ ነበረ? ዖትኒኤል ኣምላኽ እንታይ ከም ዝነገሮም ይፈልጥ ነበረ። ኣብ ዘዳግም 7:1-4 ኣምላኽ ኣብታ ሃገር ምስ ዘለዉ – ማለት ምስቶም ናይ ኣምላኽ ዘይኮኑ – ከይተኣኻኸቡ መምርሒ ሂቡ ነበረ። እዚ መምርሒ እዚ ንዝምርዓዉን ንወለድን ዝኸውን ነበረ። ሎሚኸ ንሕና እንታይ ንግበር? ኣብ 2 ቆሮንቶስ 6:14-17 ምስ ዘይኣመንቲ ብዘይማዕርነት ከይተታሓሓዝና ተነጊርና ኣሎና። እዚ ንመርዓን ንኻልኦት ዝምድናታትን ይምልከት። ጥቕሲ 17 ካብ ዓለምን ካብቲ ንኣምላኽ ዝጻረርን “ተፈልዩ” ክንከውን ይነግረና። ብፍላይ ኣብ መርዓ ምስ ዘይኣማኒ ከይንምርዓው ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ህይወትና ንእግዚኣብሔር ክትግዛእ ኣለዋ – ከመይ ከም እንነብር፣ ኣበይ ከም እንእከብ፣ ስራሕና። ምስናና ንእግዚኣብሔር ዝስዕብ ሰብ ክንምርዓው ይግባእ። ኣሞጽ 3:3 ክንሰማማዕ ከም ዘድልየና ይገልጽ። ብዛዕባ መርዓዊ ወይ መርዓት ከይሓሰብና ቅድሚኡ ነዚ ጉዳያት እዚ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። ብዙሓት ምስ ዖትኒኤል ዝዓበዩ መንእሰያት ብዛዕባ መን ከም ዝምርዓዉ ኣይግደሱን ነበሩ። ኣብ ዓለም ዘለዉ ሰባት ኣእተዉ እሞ በዚ ድማ ንኻልኦት ኣማልኽቲ ኣገልገሉ (መሳፍንቲ 3:5-7)።

3. ሕቶ ዓኽሳ ንበረኸት።ዓኽሳ ብኣቦኣ ንኦትኒኤል ንመርዓ እኳ እንተተዋህበት፣ ንሳ ግን በረኸት ሓተተት። ዓኽሳ ኣብዚ ሓድሽ ዝምድና እዚ በረኸት ኣምላኽ ደለየት፤ ንሳ መሬትን ማይን – ልዕልን ታሕትን ዘሎ ምንጪ ማይ (1:13-15) ደለየት። እቲ መሬት መንፈሳዊ በረኸት ክንረክብ ከም እንደሊ የዘኻኽረና፣ እዚ ድማ እግዚአብሔር ዝተስፈወና ነገራት እዩ (ኤፌ. 1 ኣንብብ)። ማይ ቃል ኣምላኽ ይውክል (5:26)። ዓኽሳ ምስ ኣቦኣ ብሉጽ ዝምድና ነበራ። ከምቲ ቅድም ዝጠቐስናዮ፣ ንሱ ጥራይ ኣይኮነን ዝፈትዋ ዝነበረ፣ የግዳስ ኦትኒኤል መሬት ክሓቶ ንኽትሕብርን ንሳ ባዕላ ኸይዳ ክትሓትትን ኣይተሰከፈትን። ሓድሓደ ግዜ ንወለድና ሕቶታት ንኽሓቱና ንገድፎም። ዓኽሳ ምስ ኣቦኣ ንኽትዛረብ ወይ ሕቶታት ንኽትሓቶ ዘይፈርሐት ሰብ ጽቡቕ ኣብነት እያ። ቃል ኣምላኽ ዝብሎ የዘኻኽረና፦ "ኣይረኸብኩምን፣ ምኽንያቱ ኣይሓተትኩምን። ትሓቱ ኢኹም፣ ግናኸ ኣይትረኽቡን ኢኹም፣ ምኽንያቱ ብሕማቕ ትሓቱ ኢኹም፣ ንፍቓድ ስጋኹም ከተውዕልዎ።" (ያዕ. 4:2-3) ምሕታትናን ብቕኑዕ ምኽንያት ምሕታትናን ኣገዳሲ እዩ።

4. ደቢርንዕትኒኤል እቲ ፈተና ቂርያት-ሴፈር ምሓዝ ነበረ፣ እዚ ድማ “ከተማ መጽሓፍ” ማለት እዩ። እዚ “ጥበብ እዛ ዓለም እዚኣ” (1ይ ቈረ. 3:19) ዚምሃሩሉ ቦታ ነበረ፣ ክእለ ድማ የድልዮ ነበረ። እዚ ንሓደስቲ ምእመናን ኤፌሶን፣ እቶም ክፉእ ትምህርቲ ዝነበሮም ኩሎም መጽሓፎም ኣምጺኦም ዘንደድዎም፣ የዘኻኽረና። እቶም መጽሓፍቲ 50,000 ቅርሺ ብሩር ይዋግኡ ነበሩ (ግብሪ 19:19)። ንሕና እውን፣ ምስ ቃል ኣምላኽ ዚጻረር ነገራት – እንብቦ፣ እንሰምዖ ወይ እንርእዮ – ካባና ከነርሕቕ የድልየና። ከምቲ ንዕትኒኤል ነታ ከተማ ምሓዝ ፈታኒ ዝነበረ፣ እዚ እውን ፈታኒ ዕዮ እዩ፣ ግናኸ “ብምሕዳስ ሓሳብኩም ተለወጡ” (ሮሜ 12:2) ክንከውን ኣሎና። “ካብ ህይወተይ እንታይ ክእለ ኣለዎ?” ኢልና ንርእስና ክንሓትት የድልየና። ነዚ ፈታኒ ዕዮ እዚ ንምግባር ትብዓትን ሓይልን ንምሃበና ንጸሊ።

5. ዖትኒኤል ዳኛ ኮይኑ።ዖትኒኤልን ዓኽሳን ምስ ተመርዓዉ፡ ንሱ ኣብ እስራኤል ናይ መጀመርታ ፈራዲ ኮነ (መሳ. 3:9-10)። ደቅታት እስራኤል ምስ ዘይኣመንቲ ተመርዒዮም ናብ ጣኦት ኣምልኾ ድማ ወዲቖም ነበሩ። እግዚኣብሔር ድማ ክሳዕ ናብኡ ዝጠርዑ፡ ብንጉስ መስጴጦምያ ክጭቆኑ ፈቒዱሎም ነበረ። ሽዑ ንሱ ንዖትኒኤል ተጠቒሙ ንህዝቡ ካብ ጭቆናኦም ኣድሓኖም።

ሜሶጶጣሚያ እቲ ኣምላኽ ንኣብርሃም፣ ኣቦ እስራኤላውያን፣ ንመጀመርታ ግዜ ክወጽእ ዝጸውዖ ቦታ ነበረ። ሕጂ ድማ ኣብርሃም ካብኣ ዝደሓነላ ሃገር የገልግሉ ነበሩ። እግዚኣብሔር ነዚ ጭቆና እዚ ናብ ህይወቶም ኣምጽኦም፣ ንሱ ይፈትዎም ስለ ዝነበረን ናብኡ ክምለሱ ስለ ዝደለየን ንምግሳጾም። ንሱ ድማ ከምኡ ንዓና ይገብር (እብ. 12:5-11)።

“እቲ ኤልኦርዲ"ኣተንስአ" ዖትኒኤል (መሓ. 3:9)፤ ዖትኒኤል ንርእሱ ናብ ቦታ ዳኛ ኣየተንስአን። ቅድሚ ሕጂ ኣብ ህይወቱ እሙን ነይሩ፣ ሕጂ ድማ እግዚኣብሔር ንሓደ ዝዓበየ ኣገልግሎት ተጠቐመሉ። ኣምላኽ ከምዚ ገይሩ እዩ ዝሰርሕ። ዳዊት ጓሳ ኣባጊዕ ነይሩ፣ ግናኸ ኣምላኽ ጓሳ ህዝቢ ገበሮ። ዮሃንስ ማርቆስ ንጳውሎስ ኣብ ዕለታዊ ነገራት ሓጋዚ ነይሩ፣ ድሕሪኡ ግና ንኣገልግሎት ጠቓሚ ኮነ። ኣብቲ "ንእሽቶ" እሙናት ምዃን ኣገዳሲ እዩ፣ ምእንቲ ኣብቲ "ብዙሕ" እሙናት ክንከውን (ሉቃ. 16:10)። ዖትኒኤልን ዓኽሳን ንእግዚኣብሔር ዘገልገሉ ሰብ ሓዳር ነበሩ።ልሙድብሓባር፣ ንሱ ድማ ን40 ዓመታት ዳኛ ነበረ።

6. ወዶም ሓታት።ኣብ ታሪኽ ዕትኒኤልን ዓኽሳን ሓዘን ዝመልኦ ነጥቢ ኣሎ። ሃታት ዝስሙ ወዲ ነበሮም (1 ዜና 4:13)፣ ትርጉሙ ድማ “ፈርሓዊ” ማለት እዩ። ስም ዕትኒኤል “ሓያል ሰብኣይ ኣምላኽ” ወይ “ኣንበሳ ኣምላኽ” ማለት ምዃኑ ዘክር። እዞም ኣስማት እዚኦም ኣብ መንጎ ኣቦን ወዱን ፍጹም ዝተፈላለየ ምዃኖም የርእዩ። ወለዲ ጽኑዓት ኣመንቲ ክኾኑ ከለዉ፡ ደቆም ግን ከምኦም ዘይኮኑ ይኾኑ። ሃታት ከም ወለዱ እምነት ዝነበሮ ኣይመስልን። ንሱ ሓያል ሰብኣይ ኣምላኽ ኣይነበረን።

መደምደምታ ሕቶ
እምነትን ውሳነታትን ካሌብ ካብ ህዝቢ ብሓፈሻ ፍጹም ዝተፈላለዩ ነበሩ። ኦትኒኤልን ዓኽሳን ካብቶም ኣብ ከባቢኦም ዝነበሩ ፍሉያት ነበሩ፣ ምኽንያቱ መትከላት ኣምላኽ ንኣኦም ኣገደስቲ ስለዝነበሩን ብሓባር ንኣምላኽ ከገልግሉ ስለዝኸኣሉን። ንስኻ ከም ውልቀሰብ፣ ብዛዕባ ምስ ኣምላኽ ዘሎካ ጉዕዞ ውሳነታት ክትገብር ኣሎካ። ነዛ ዛንታ እዚኣ ክትሓስብ ከለኻ፣ እንታይ ትምህርቲ ኢኻ ናብ ህይወትካ ከተግብሮ እትኽእል? ምስ እግዚኣብሔር ዘሎካ ርክብ ክንደይ ኣገዳሲ እዩ? ብምሉእ ልብኻ ከተገልግሎ ድሉው ዲኻ?

ብዳዊት ፒከሪንግ