ኣቦን ወድን: ዘለኣለማዊ ርክብ

ላዕለዋይ ራእይ– ሰነ 2025 —ጸጋን ሓቅን መጽሔት

ኣቦን ወድን:
ዘለኣለማዊ ዝምድና

ድንግል ማርያም ብመልኣኽ ገብርኤል እጅግ ዘደንቕ መልእኽቲ ተዋሂባ፦ “መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልዕሌኺ ኺመጽእ እዩ፣ ሓይሊ እቲ ልዑል ድማ ኪጽልለኪ እዩ፣ ስለዚ እቲ ዚውለድ ቅዱስ ወዲ ኣምላኽ ኪብሃል እዩ” (ሉቃ. 1:35)NKJV ). ክንደይ ዘደንቕ እዩ፣ ካብ ኩሉ ሰብኣዊ ሓሳብ ንላዕሊ፣ እቲ ወዲ ኣምላኽ ሰብነት ምልባሱ! ንሱ “ሕጻን ኣምላኽ” ኣይተሰምየን፣ እሞኸ “ወዲ ኣምላኽ” ተባሂሉ እዩ። ብሓቂ ንሱ ብሰብነቱ ሕጻን ማርያም ነበረ፣ ምኽንያቱ “ሕጻን” ምውላድ የጠቓልል እዩ፣ ግናኸ ከም ወዲ፣ ምውላድ ፈጺሙ ኣይጠቓልልን እዩ። ክርስቶስ ኣይነበረንተወሊዱናይ ኣምላኽ ከምቲ ምእመናን ዝኾኑ። ንሱ ምስ ሰባት ርክብ ምስ ፈጠረ፣ ከመይሲ ንዘለኣለም ዝሓለፈ ግዜ፣ ምስ ኣቦኡ ናይ ወዲ ርክብ ይሕዞ ነይሩ እሞ፣ “ወዲ ኣምላኽ” ተባሂሉ ተጸውዐ።

“ኣቦ ንወልድ መድሓኒ ዓለም ገይሩ ለኣኾ” (1 ዮሃ. 4:14)። ንሱ ቅድሚ ምልኣኹ ወልድ ነይሩ ድዩ? ብርግጽ ነይሩ እዩ። ገሊኦም ነዚ ክሒዶምዎ፡ ክርስቶስ ብስጋ ኣብ ዝተገለጸሉ እዋን ጥራይ ወልድ ከም ዝኾነ ይብሉ። እሞኸ ኣምላኽ ቅድሚ ንወዱ ምልኣኹ ኣቦ ኣይነበረን ድዩ? ኣምላኽ ኣቦ እንተነበረ፡ ሽዑ ክርስቶስ ወልድ ከም ዝነበረ ብፍጹም ይስዕብ። ኣምላኽ ክርስቶስ ናብ ዓለም ምስ መጸ ጥራይ ድዩ ኣቦ ዝኾነ? ኣይፋሉን! ጐይታ የሱስ ነዚ ብንጹርን ብዘየማትእን መገዲ ኣብ ዮሃንስ 16:28 መለሰ፡ “ኣነ ኻብ ኣቦ ወጻእኩ እሞ ናብ ዓለም መጻእኩ።” ኻብ ኣቦ ምውጻኡ ኻብ ናብ ዓለም ምምጻኡ ፍሉይ ገበሮ።

ዮሃንስ 3:16 እውን ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ ንጹር እዩ፦ “ኣምላኽ ንዓለም ክሳዕ ክንድዚ ስለ ዝፈተዋ፡ እቲ ዚኣምኖ ዘበለ ዅሉ ኸይጠፍእ፡ የግዳስ ናይ ዘለኣለም ህይወት ምእንቲ ኺረክብሲ፡ ንሓደ ወዱ በጃ ሃበ።” እዚ ናብ ካልእ ንምቕያርሲ ዕሽሽ ዝበለ ዘይምእማን ጥራይ እዩ ዝኸውን፣ “ንእቲ ሓደ ዝሃበኮይኑወዱ።

እቲ “በይዛዊ ወዲ” ዝብል ኣበሃህላ፡ ንጐይታ የሱስ ኣብ ምጥቃስ ብጽሑፋት ዮሃንስ ጥራይ እዩ ዝርከብ፡ እንተኾነ ግን፡ ብእብራውያን 11:17 ንወዲ ኣብርሃም ይስሃቅ ተጠቒሙሉ እዩ። እቲ ቃል ንውልደት ኣይጠቅስን እዩ፡ ግን “እቲ ክብሪ ናይ ፍሉይ ርክብ እዩ ነይሩ፡ እሞ እቲ ቃል ‘ወዲ’ ንመጀመርታ ወድነቱ ኣየመልክትን እዩ። ብሓቂ ርክብ እዩ ዝሕብር፡ ግን ከምቲ ንሰብ ዝውዕል ወለዶ ክትፈልዮ ኣለካ” (ደብሊው. ኢ. ቫይን፡ገላጺ መዝገበ-ቃላት ናይ ሓድሽ ኪዳን ቃላት) ዓብዪ ጌጋ ገሊኦም ዝገብርዎ፡ ኣብ ሰብኣዊ ርክባት ወዲ ድሕሪ ኣቦኡ ስለ ዝመጽእ፡ ክርስቶስ ከም ወዲ ኣምላኽ ድማ ወዲ ኮይኑ ክኸውን ኣለዎ ኢሎም ምሕሳቦም እዩ። ቃል "ወዲ" ግና ካብ ካልእ ነገር ወይ ካብ ካልእ ሰብ ምምጻእ ፈጺሙ ኣየመልክትን፡ ከምቲ ቃል "ህጻን" ዝገብሮ። ጐይታ የሱስ ካብ ዘለኣለም ዝነበረ ወዲ ኣቦ እዩ ነይሩ፡ እዚ ድማ ንቦታ ክብሩ፡ ሓድነቱን ምትእስሳሩን ምስ ኣቦ ዘመልክት እዩ። ንሱ ወዲ ምዃኑ ድማ ንወድነት ኣብ ሰብኣዊ ርክባት መሰረት እዩ እምበር፡ ብኣንጻሩ ኣይኮነን። "ከምቲ ንኣቦ ዜኽብሩዎ፡ ንወዲ ኸኣ ከምኡ ኼኽብርዎ" (ዮሃ. 5:23)። ንኣቦ ከምቲ ዘይውዳእ፡ ኩሉ ዝፈልጥ፡ ኣብ ኩሉ ዘሎ፡ ኩሉ ዝኽእልን ዘለኣለማዊን ዝኾነ ነኽብሮ። ስለዚ ንወዲ ብልክዕ ከምኡ ክንሰግደሉ ይግባእ። ንሱ ብባህሪኡ ወዲ ኣምላኽ እዩ፡ እቶም ኣመንቲ ግና ብውልድነት ደቂ ኣምላኽ ይኾኑ (ገላ. 4:1-7)። ብሓድሽ ልደት ደቂ ኣምላኽ ይኾኑ፡ እዚ ድማ ምስ ጐይታ የሱስ ፈጺሙ ዘይነበረ እዩ፡ ከመይሲ ንሱኣይኮነን“ወዲ ኣምላኽ።” ብባህርዩ ወዲ እዩ እምበር፡ ብውልድነት ኣይኮነን።

እቲ ልዕል ዝበለ ቃል ጐይታ የሱስ ምስቲ ኣብ ዮሃንስ 14:28 ዘሎ ቃሉ፡ “ኣቦይ ካባይ ይዓቢ እዩ” ዚብል እነንብብሉ፡ ምግምማዕ ኪመስል ይኽእል እዩ። ብዛዕባ እቲ ኣቦ ብውልቁ ካብኡ ዝዓቢ ምዃኑ ኣይዛረብን ነበረ፣ የግዳስ ንሱ ከም ወዲ፡ ሽዑ ኣብ ምድሪ ብሰብነቱ ዝተራእየ፡ ትሕቲ ስልጣን እቲ ኣቦ ቦታ ከም ዝወሰደ እዩ ዚዛረብ ነይሩ። ኣብኡ ድማ ናብ ኣቦኡ ምምላሱ ተዛሪቡ።

ዮሃንስ ብዛዕባ ክርስቶስ ብኽብሪ መለኮቱ መን ምዃኑ ብሰፊሑ ገሊጹ። እዚ ኣብ ዮሃንስ 1:18 ብጽቡቕ ይርአ። “ንኣምላኽ ሓደ እኳ ርእይዎ ኣይፈልጥን። እቲ ኣብ ሕቕፊ ኣቦ ዘሎ ሓደ ወዲ፡ ንሱ ገሊጽዎ።” ንሱ ቅድሚ ናብ ዓለም ምምጽኡ ኣብ ሕቕፊ ኣቦ ነይሩ ድዩ? ብርግጽ፡ ኣብ ሕቕፊ ኣቦ ምዃን ኩሉ ግዜ ባህርዩ ነይሩ። ካብ ዘለኣለም ምስ ኣቦ ከምዚ ዝኣመሰለ ጥቡቕ ርክብ ስለ ዝነበሮ፡ ንዕኡ ንምግላጽ ብምሉኡ ብቑዕ ነይሩ።

ዮሃንስ ብዛዕባ ክርስቶስ ከም “ቃል” ገይሩ ተዛሪቡ፣ ቅድሚ ብዛዕባኡ ከም “ወዲ” ምዝራቡ። “ኣብ መጀመርታ ቃል ነበረ፣ እቲ ቃል ድማ ምስ ኣምላኽ ነበረ፣ እቲ ቃል ድማ ኣምላኽ ነበረ። ንሱ ኣብ መጀመርታ ምስ ኣምላኽ ነበረ” (ቍ.1-2)። ከምቲ ገሊኦም ክርስቶስ ናብ ዓለም ቅድሚ ምምጽኡ ወዲ ኣምላኽ ምንባሩ ክኽሕዱ ዝደፈሩ፣ ከምኡ ድማ ክርስቶስ ናብ ዓለም ምስ መጸ ቃል ኮይኑ ዝብሉ ብድፍረት ዝዛረቡ ኣለዉ። እዚ ንቅዱሳት ጽሑፋትን ንእግዚኣብሔር ባዕሉን ብግህዶ ዘዋርድ ስድቢ እዩ።

ብሓቂ እቲ ቃል መጀመርታ ኣይነበሮን። ንሱ 'ኣብ መጀመርታ' ነበረ፣ ግዜ ከምቲ ንፈልጦ ቅድሚ ምህላዉ። ኣብኡ ነበረ። በኻልእ ኣዘራርባ፣ ንሱ ሓደዘለኣለማዊሰብ። ንሱ “ምስ ኣምላኽ” ነበረ፡ ማለት ድማ፡ ንሱ እዩፍሉይሰብ። “ቃል ድማ ኣምላኽ ነበረ።” ንሱ ድማመለኮታዊሰብ። ካብኡ ንላዕሊ፡ “ንሱ ኻብ መጀመርታ ምስ ኣምላኽ ነበረ። ንሱ እዩ እቲንዘለኣለም ፍሉይ ውልቀሰብ. As “the Word,” Christ is the perfect expression of all the thoughts of God. As “the Son” He is in the bosom of the Father, the One in whom the heart of the Father is perfectly manifested.

ምስክርነት ናይ ብሉይ ኪዳን
ኣጉር ንርእሱ “ካብ ኩሉ ሰብ ደናቑ” (ምሳሌ 30:2) እኳ እንተበለ፡ ኣብ ፍቕዲ 4 ግን ንምስትውዓል ዝኾነ እስራኤላዊ ብዕምቆት ዜንቀጥቅጥ ሕቶታት ሓተተ፦ “ናብ ሰማይ ዝዓረገ ወይ ዝወረደ መን እዩ፧ ንፋስ ብኢዱ ዝኣከበ መን እዩ፧ ማይ ብኽዳን ዝኣሰረ መን እዩ፧ ንኹሉ ወሰን ምድሪ ዘጽንዐ መን እዩ፧ ስሙኸ እንታይ እዩ፧ ስም ወዱኸ እንታይ እዩ፧ እንተ ፈሊጥካስ ንገረኒ።”

ግና እዚ ቅዱስ ጽሑፍ ምዃኑ ንዘክር፣ ስለዚ ድማ ኣምላኽ እዚ ሕቶታት እዚ ይሓተና ኣሎ። ምስ ዓብዪ ክብሪ ፈጣሪ ንገጥም፣ ድሕሪኡ ድማ “ስሙ እንታይ እዩ፡ ስም ወዱኸ እንታይ እዩ፡ እንተ ፈሊጥካ።” ተባሂልና ንሕተት። ንሱ “እንታይ” ኢሉ ኣይሓተተን።ይኸውንስም እቲ ኣብ መጻኢ ወዲ ኣምላኽ ዝኸውን?” ግና፡ “እንታይእዩስሙ እንታይ እዩ፡ ስም ወዱኸ እንታይ እዩ? ክርስቶስ ኣጉር ኣብ ዝጸሓፈሉ እዋን ወዲ ኣምላኽ ነይሩ ድዩ? ብርግጽ! ካብዚ ርግጸኛነት እዚ መውጽኢ የብሉን።

መዝሙር 2፡ ብዛዕባ ፍርዲ ህዝብታት ዝገልጽ፡ ነቲ ጐይታ የሱስ ዝበሎ ትንቢት ይነግር፡ “ኣነ ድንጋጌኡ ክነግር እየ፡ እቲ ጐሲመትኢሉኒ፣ ‘ንስኻ ወዲየይ ኢኻ፣ ሎሚ ኣነ ወሊደካ’ (v.7)። እቲ ሓረግ “ንስኻ ወዲየይ ኢኻ” ብፍጹም በይኑ ብበይናዊ ግርማ ይቐውም። ንሱ ወዲ ኣምላኽ እዩ ምኽንያቱ ንሱ ኣምላኽ እዩ። እዚ ናይ ግሉ ክብሩ እዩ፣ ካብ ዘለኣለማዊ ዝሓለፈ ሓቂ እዩ። ይኹን እምበር፣ “ሎሚ ኣነ ወሊደካ” ትንቢታዊ እዩ፣ ናብቲ ናይ ስግውናኡ ድንቂ ዝምልከት። ገሊኦም ነዚ ተቓዊሞምዎ ኣለዉ፣ ክርስቶስ ብስግውና ከም ወዲ ከም እተወልደ ይብሉ። ግናኸ ቅዱስ ጽሑፍ “ወዲየይ ክትከውን ወሊደካ” ኣይብልን እዩ። ከምዚ ዝበለ ነገር እንተ ዝግለጽ ነይሩ ሽዑ እቲ ምውላድ ቅድም ምተጠቕሰ ነይሩ፣ ግናኸ ከምኡ ኣይኮነን። ዕቤት ናይ ግሉ ቅድም ይጥቀስ፣ ድሕሪኡ ድማ እቲ ምውላዱ፣ እዚ ድማ ብርግጽ ብሰብነት እዩ።

መዝሙር 2 ድማ ኣብ ፍቕድታት 10-12፡ እንተንብብ፡ ካልእ ኣገዳሲ ትምህርቲ ይውስኸልና እዩ። “ሕጂ እምበኣርከስ፡ ኣቱም ነገስታት፡ ልባማት ኩኑ፡ ኣቱም ፈረዶ ምድሪ፡ ተምሀሩ። ንእግዚኣብሔር ብፍርሃት ኣገልግልዎ፡ ብምንቅጥቃጥውን ተሐጐሱ። ወዲ ስዐሙ፡ ምእንቲ ኸይቕየምኩም፡ ብመገዲ ኸይትጠፍኡ፡ ቍጥዓኡ ቐሊል ምስ ዚነድድ። እቶም ዚውከሉዎ ዅላቶም ብጹኣን እዮም።” እቲ መዝሙር ብዛዕባ ፍርዲ ናይ ዳሕሮት መዓልታት ትንቢታዊ እኳ እንተዀነ፡ እዘን ፍቕድታት ግን ንነገስታትን ፈረዶን ሕጂ ኸምኡ ኸኣ ኣብ ግዜ ምጽሓፉ ምዕዶ እዩ። በቲ ግዜ እቲ፡ ንሳቶም “ወዲ ስዐሙ” ተባሂሎም ነይሮም፡ እዚ ድማ ንሱ ብሰብኣውነት “ከይተወልደ” ነዊሕ ቅድሚኡ እዩ። ከምኡውን፡ “እቶም ዚውከሉዎ ዅላቶም ብጹኣን እዮም” (ፍ.12)። እቲ መዝሙራዊ በቲ ግዜ እቲ ንሰባት ኣብ ወዲ ኺውከሉ ንምብርትታዕ እዩ ጽሒፍዎ፡ እዚ ድማ ን“ወዲ ምሳዕም” መገዲ ኪኸውን እዩ።

ካልእ ኣዝዩ ጽቡቕ ምስክርነት ብዛዕባ ርክብ ኣቦን ወድን ኣብ ምሳሌ 8:22-36 ይርከብ፣ እዚ ኸኣ ከምዚ ይጅምር፦ “እግዚአብሔር ኣብ መጀመርታ መገዱ፣ ቅድሚ ጥንታዊ ግብሩ፣ ርእሰይ ረኸበኒ። ካብ ዘለኣለም፣ ካብ መጀመርታ፣ ምድሪ ቕድሚ ምህላዋ ተሰሪዐ ኣሎኹ” (ቍ.ቍ.22-23)። ድሕሪኡ፣ ኣብ ቍጽርታት 30-31 ከምዚ ንብብ፦ “ሽዑ ከም ሓለቓ ጥበበኛ ኣብ ጥቓኡ ነበርኩ፤ ንዕኡ ድማ ኩሉ ግዜ ባህታኡ ነበርኩ፣ ኩሉ ግዜ ኣብ ቅድሚኡ እናተሓጐስኩ፣ ኣብታ ንሱ ዝነብረላ ዓለም እናተሓጐስኩ፣ ባህታይ ድማ ምስ ደቂ ሰብ ነበረ።” ጥበብ ኣብዚ ብንጹር ከም ሰብ ተገሊጻ ትርአ፣ እቲ ሰብ ድማ ካብ ጐይታ የሱስ፣ ወዲ እቲ ኣቦ፣ ካልእ ክኸውን ኣይክእልን እዩ፣ ከምቲ 1ይ ቈረንቶስ 1:24 ዝምስክሮ፦ “ክርስቶስ ሓይሊ ኣምላኽን ጥበብ ኣምላኽን እዩ።” ወዲ ኣብ ዝሓለፉ ዘመናት ኩሉ ግዜ “ባህታኡ [ናይ ኣቦ]፣ ኩሉ ግዜ ኣብ ቅድሚኡ እናተሓጐሰ” (ምሳ. 8:30) ከም ዝነበረ እንተ ዘይንፈልጥ ነይርና ክንደይ ምሓተና! እዚ ኣብ መንጎ ኣቦን ወድን ዘሎ ርክብ ንልብና ብዕምቈት ከሐጕስን ኣብ “ሕብረት … ምስ ኣቦን ወዱ የሱስ ክርስቶስን” (1ይ ዮሃ. 1:3) ዘሎና ሕጂ ዘሎና ሓጐስ ከበራትዕን ዝግባእ እዩ። ከምኡ’ውን፣ ኣብ ዝሓለፉ ዘመናት እኳ ወዲ “ባህታኡ ምስ ደቂ ሰብ ነበረ” (ምሳ. 8:31) ምዃኑ ኣስተብህሉ፣ ከመይሲ ኣቦን ወድን ዘለኣለማዊ በረኸት ምእመናን ኣብ ኣእምሮኦም ዘይነበረሉ ግዜ ፈጺሙ ኣይነበረን።

ገሊኦም ምሳሌ 8 ንወዲ ኣምላኽ ከም ዘይውክል፡ ግናኸ ንጥበብ ከም መርህ ጥራይ ከም ዝውክል ተቓዊሞም እዮም፤ ምኽንያቱ ኣብ ምዕራፍ 8:1-3ን 9:1-6ን ጥበብ ከም "ኣንስተይቲ" ተጠቒሳ ኣላ። ይኹን እምበር፡ ኣብ ምዕራፍ 8:22-36 ከምኡ ኣይኮነን፤ ምኽንያቱ ኣብኡ ጥበብ ከም ሰብ ትዛረብ ኣላ (እሞ ቊ.12 ተመልከት)። ከም "ኣንስተይቲ" ኮይና ክትጥቀስ ከላ፡ ትኹረት ኣብቲ ኣብ ውሽጢ ሰባት ዘሎ ግብሪ ጥበብ እዩ፤ ግናኸ ኣብ ምሳሌ 8:22-36 እቲ ዛዕባ ንሕና ንጥበብ ብኸመይ ከም እንዋሕድ ወይ ከም እንርድኣ ኣይኮነን፡ የግዳስ ጥበብ ብተጨባጢ ኣብ ሓደ ሰብ፡ ብኸመይ ከም እትጸልወና ብዘየገድስ። እቲ ሰብ ድማ ወዲ ኣምላኽ ጥራይ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብዚ ጉዳይ እዚ ንሱ ከም ኣብነት ጥበብ እውን ኣይረአን፡ ምኽንያቱ ንሕና ከምኡ ዝበለ ኣብነት ክንክተል ፈጺምና ኣይንኽእልን ኢና። የግዳስ፡ ንሱ ከም ዕላማ ናይቲ ብፍቕሪ ዝመልአ ስምዒትናን ኣምልኾናን ኮይኑ ኣብ ቅድሜና ተነቢሩ ኣሎ። ስለዚ፡ ከምዚ ዝበለ ናይ ቅዱስ ጽሑፍ ክፍል ንኣምልኾና ንኣቦን ንወልድን የዕምቖ።

ብመወዳእታ፣ ኣብ ጸሎት ጐይታ ኢየሱስ ናብ ኣቦኡ ኣብ ዮሃንስ 17:24 እተገልጸ ሓቂ ብሓቂ ክንሕጐሰሉ ንኽእል ኢና፣ “ኣቦ፣ ንስኻ ዝሃብካኒ እቶም ንሳቶምውን ኣነ ዘለኹዎ ምሳይ ክኾኑ እደሊ ኣሎኹ፣ እቲ ንስኻ ዝሃብካኒ ክብረይ ምእንቲ ኺርእዩ እዩ፤ ንስኻ ንዓይ ቅድሚ ምምስራት ዓለም ስለ ዝፈቶኻኒ።” ወዲ ንኣምላኽ ከም ኣቦኡ ገይሩ ተዛረቦ፣ ኣምላኽ ከም ኣቦ ድማ ንወዱ ቅድሚ ምምስራት ዓለም እኳ ፈትዎ። እዚ ምስቶም ኣብዛ ንእሽቶ ጽሕፍቲ እዚኣ ዝረኣናዮም ብዙሓት ጥቕስታት ክንደይ ብግቡእ ይሰማማዕ!

ውበት ናይቲ ዘለኣለማዊ ርክብ ፍቕሪ ኣብ መንጎ ኣቦን ወድን ብርግጽ ኣብ ቅድሚ ገጹ ብኣምልኾን ስግደትን ንኽንትንሳእ ዝዓለመ እዩ።

ብ ለስሊ ኤም. ግራንት፣ ተሰናድዩ።

ቋንቋ ሰብንሰብኣዊ ዝምድናታትን ኣብ ውሽጢ ሰብኣዊ ኣተሓሳስባን ሓሳባትን ዘለዉ ነገራትን ንምግላጽ ዝበቅዕ እዩ። ስለዚ፡ ንመለኮታዊ ህላዌ ናይ ዘለኣለማዊ ኣምላኽን ኣብ መንጎ ሰለስተ ኣካላት ኣምላኽ ሰለስተነት ብመሰረቱ ብዘይ መጀመርታን መወዳእታን ክህሉ ዘለዎ ዘይተፈጥረ ዝምድናን ብቑዕ ገይሩ ንምግላጽ ጉድለት ኣለዎ። እቲ ኣምላኽ ነዚ መለኮታዊ ነገራት ንምግላጽ ዝተጠቕመሉ ኣገላልጻታት ኣብ ሰብኣዊ ቋንቋ ክቕመጥ ኣለዎ፣ እዚ ድማ ንሕና ሰባት ናይ ገዛእ ርእስና ሰብኣዊ ሓሳባት ብምእታው ንምጥምዛዝን ምብላሽ ዝተቓልዐ እዩ።

ግን ኣምላኽ መጺኡ እዩብልዑላዊ ሰናይነቱ ናባና ኣብዚ ተፈጥሮኣዊ ድኻምና። ብዛዕባ ባዕሉ ብመለኮታዊ መሪሕነት ዝተዋህበና ቃላት ብምሃቡ፡ ንዝበሎ ነገር ንምግማት ኣብ ናይ ገዛእ ርእስና ምስትውዓል ኣይገደፈናን። ኣብ ክንድኡስ፡ ናይ ባዕሉ መለኮታዊ ባህሪ ተኻፈልቲ ገይሩና እዩ፡ እዚ ድማ ንዝተገልጹ መለኮታዊ ነገራት ንምርዳእ ዓቕሚ ኣለዎ። ከምኡውን ቃሉ ንምትርጓምን ንዝሓደሰ ምስትውዓልና ንሓቀኛ ትርጉሞም ንምብራህን ኣብ ውሽጥና ንኽነብር ናይ ባዕሉ መንፈስ ቅዱስ ሂቡና እዩ። እዚ ዓብዪ ጸጋ እዩ፡ ግናኸ ኣብ ናይ ገዛእ ርእስና ምስትውዓል ከይተመርኮስናን ትሕትና ዝመልኦ ፍቓድን ዝምሃር ልብን ክህልወና ከሎ ጥራይ እዩ ናብ ኩሉ ሓቂ ክመርሓና ዝኽእል (ዮሃ. 7:17፤ ምሳ. 3:5-6፤ 1 ቆሮ. 2:10,12,14፤ ዮሃ. 16:13)።—ኢ. ሲ. ሃድሊ፣ ካብ “ወልድ ዘለኣለም” ዝተወስደ