ምስጢር ጸሎት ወልድ
ካልኣይ ክፋል፦ መእተዊ
ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ካብዛ ዓለም እዚኣ ናብ ኣቦ ኪኸይድ ሰዓቱ ከም ዝበጽሐ ይፈልጥ ከም ዝነበረ ኣብ ዮሃንስ 17:1-3 ንምብብ ኣሎና (ዮሃንስ 13:1 ተመልከት)። ስለዚ ድማ ንርእሱ ክብሪ ሓተተ፣ ዕላማኡ ድማ ንክርስቲያን ምእመናን ናይ ዘለኣለም ህይወት ብምሃብ ንኣቦ ኬኽብሮ ምእንቲ እዩ።
ጐይታ ብዛዕባ ምኻዱ ምስ ደቀ-መዛሙርቱ ዘካየዶ ዘረባ ምስ ወድአ፣ «ኣዒንቱ ናብ ሰማይ ኣንቃዕሪሩ» (ዮሃንስ 17:1 ESV)። ሰማይ፣ ቤት ኣቦኡ፣ ካብዛ ዓለም እዚኣ ዝኸዶ መዓላኡ ነበረ። ንደቀ-መዛሙርቱ እውን ዝተስፈወሉ መዕረፊ እዩ፣ ናብኡ ድማ ኪወስዶም እዩ (ዮሃንስ 14:2-3)። እቲ «ኣዒንቱ ናብ ሰማይ ኣንቃዕሪሩ» ዝብል ሓረግ ምስቲ ብጸሎት ዝዛረቦ ዝነበረ ሰብ ዘለዎ ማዕርነት የርኢ። እቲ ናይ ጸሎቱ ቐዳማይ ቃል «ኣቦ» ዝብል ነበረ – እቲ ብወልድ ዝተገልጸ ቅዱስ ስም ኣምላኽ። ጐይታ የሱስ ከም ወልድ ኣብ ኣምላኽነት፣ ምስ ኣቦ ብማዕርነት ኪዛረብ ይኽእል እዩ። ስለዚ ድማ ብግቡእ «ኣቦ» በለ፣ ቅጽል ቃል ኣየድለዮን።
ሰዓቱ በጺሑ ነበረ ንእኡ፣ ንወልድ (ግናኸ ሕጂ ከም ሰብ እውን)፣ ብኣቦ ኪኸብር። ኣብዚ ወንጌል እዚ ዮሃንስ ብተደጋጋሚ «ሰዓቱ» ዝብል ሓሳብ ተጠቒሙ ነበረ – እቲ ወልድ ካብዛ ዓለም እዚኣ ናብ ኣቦ ዝኸደሉ እዋን። ኣብ መጀመርታ ናይ ጸሎቱ፣ ሰዓት ናይ ክብሪ ንእኡን ንኣቦን በጺሑ ነበረ።
ከም ወትሩ፣ ወልድ ኣብ ኩሉ ነገር ክብሪ ኣቦኡ ጥራይ እዩ ዝደሊ። ንኣልኣዛር ካብ ምዉታት ምስ ኣተንስኦ፣ ኣምላኽ ኣቦ ተኸብረ፣ ከምኡ እውን ወልድ –
«ወዲ ኣምላኽ ብእኡ ምእንቲ ኺኸብር» (ዮሃንስ 11:4)።
ኣብ ዮሃንስ 12:23 ጐይታ ከምዚ በለ፦
«ሰዓት ወዲ ሰብ ኪኸብር በጺሓ እያ»፣ ንሞቱ ብምጥባቕ (ዮሃንስ 12:27-33)። በቲ እዋን እቲ «ኣቦ፣ ስምካ ኣኽብር» በለ። እቲ ካብ ሰማይ ዝመጸ ብኡንብኡ መልሲ ድማ «ኣኽቢረዮ [ኣልኣዛር ካብ ምዉታት ምስ ኣተንስአ]፣ እንደገና እውን ከኽብሮ እየ» (ዮሃንስ 12:28)።
«እንደገና ከኽብሮ እየ» ዝብል ዘመልክት ኣምላኽ ንወልዱ ካብ ምዉታት ምስ ኣተንስኦን ክብሪ ምስ ሃቦን እዩ (1 ጴጥሮስ 1:21)። ጐይታ የሱስ ብኽብሪ ኣቦ ተንስአ (ሮሜ 6:4) ከምኡ እውን ብኽብሪ ተወስደ ወይ ተቐበለ (1 ጢሞቴዎስ 3:16)። ኣብኡ ድማ ኣብ የማን ዝፋን ግርማ ኣብ ሰማይ ተቐሚጡ ኣሎ (እብራውያን 8:1)፣ ኣብኡ ድማ ክብሪ ኣምላኽ ኣብ ገጹ የንጸባርቕ (2 ቈረንቶስ 4:6)። ክብሩ ከም ወዲ ሰብ ኣብ ምሉእ ሽሕ ዓመት ኪግለጽ እዩ (መዝሙር 8 ተመልከት)።
ኣቦ መለሰ ንወልዱ ዝቐረበሉ ክብሪ ንምርካብ ዝቐረበሉ ሕቶ ብምቕባል ኣብ የማናዊ ኢዱ ብምቕማጥ (መዝሙር 110:1፤ እብራውያን 8:1)። ካብቲ ልዑል ቦታ እዩ ወልድ ብስልጣን ኣቦ ንምእመናን ናይ ዘለኣለም ህይወት ኪህብ ዝኽእል። ነዚ ዕዮ እዚ ንኣቦ ብምስራሕ፣ ወልድ ብሓድሽ መገዲ የኽብሮ (ዮሃንስ 17:2)። ማርያም ኣብ ንግሆ ትንሳኤ ናብ ደቀ-መዛሙርቲ ሒዛቶ ዝኸደት መልእኽቲ ድማ «ናብ ኣቦይን ኣቦኹምን፣ ናብ ኣምላኸይን ኣምላኽኩምን እዓርግ ኣሎኹ» (ዮሃንስ 20:17)። ብመንፈስ፣ ካብቲ እዋን እቲ ንነጀው ምስ ኣቦ ዘለዎም ሓቀኛ ዝምድና ብምሉኡ ተረድኡ፣ ንሳቶም እውን ንኣቦ ክብሪ ኬምጽኡ ኪኽእሉ እዮም።
«ኣብዚ እዩ ኣቦይ ዝኸብር፣ ብዙሕ ፍረ እንተ ፈረኹም፣ ከምኡ ድማ ደቀ-መዛሙርተይ ምዃንኩም ተርእዩ» (ዮሃንስ 15:8)።
ዮሃንስ 17:3 ንናይ ዘለኣለም ህይወት ንምእመናን ናይዚ ዘመን እዚ ይገልጽ። ብዛዕባ ዘድልየና፣ ናይ ዘለኣለም ህይወት ተቃራኒ ናይ ኩነኔን ጥፍኣትን ምዃኑ ብምርካብ ንሕጐስ (ዮሃንስ 3:16-18)። ኣብ ዮሃንስ 17:3 ንኣቦ፣ ንሓደ ሓቀኛ ኣምላኽ፣ ከምኡ እውን ንየሱስ ክርስቶስ፣ ንእቲ ብኣቦ ዝተላእከ፣ ምፍላጥ እዩ። ስለዚ ካብ ወገኑ ኣምላኽ ኣብ ህይወቱ፣ ማለት ኣብ ስድራቤት፣ ወይ ቤት፣ ህይወት ኣምላኽ ኣብ ዘለኣለም ክንካፈል ይደልየና። ህይወት ንቕሓት ዘለዎ ህላዌ ጥራይ ኣይኮነን፣ ብዛዕባ ህያው ዝምድናታት እውን እዩ፣ ብፍላይ ድማ ዝምድናታት ስድራቤት። ኤፌሶን 3:15 ኣቦ እቲ ኩሉ ስድራቤት ትርጉሙ ዝረኽበሉ ሰብ ምዃኑ ይገልጽ።
ንእቲ ልዑል ኣቦ – ንሓቀኛ ኣቦ – ክንፈልጥ ተገይርና ኢና። ኣብ ወንጌል ዮሃንስ፣ እቲ ቅጽል ቃል «ሓቀኛ» ናይ ሓደ ነገር ናይ መወዳእታ ሓቂ ማለት እዩ። ንኣብነት፣ የሱስ እቲ ሓቀኛ እንጌራ ካብ ሰማይ እዩ (ዮሃንስ 6) ከምኡ እውን እቲ ሓቀኛ ወይኒ (ዮሃንስ 15)። «እቲ ሓቀኛ ኣምላኽ» ብዛዕባ ናይ ኣምላኽ ንሰብ ኣብ ዝተፈላለዩ ዘመናት ዝተገብረ ምግላጽ ናይ መወዳእታ ሓሳብ የቕርብ። ከም ውሉድ ኣምላኽ (ዮሃንስ 13:33)፣ ምእመናን ምስ ሓቀኛ ኣምላኽ – ምስ ኣቦ – ብወልዱ ኣቢሎም ሓቀኛ፣ ህያው ዝምድና ኣለዎም። እዚ ንቕሓት ዘለዎ፣ ዘለኣለማዊ ዝምድና ምስ ኣቦን ወልድን ንዓና ናይ መወዳእታ ሓቂ እዩ – «እቲ ዘለኣለማዊ ህይወት» (ዮሃንስ 17:3፤ 1 ዮሃንስ 1:2 JND)።
«ወዲ ኣምላኽ ከም ዝመጸን ንእቲ ሓቀኛ ምእንቲ ኽንፈልጦ ምስትውዓል ከም ዝሃበናን ንፈልጥ ኢና፤ ንሕና ድማ ኣብቲ ሓቀኛ፣ ኣብ ወልዱ የሱስ ክርስቶስ ኢና። እዚ እዩ እቲ ሓቀኛ ኣምላኽን [እቲ] ዘለኣለማዊ ህይወትን» (1 ዮሃንስ 5:20 ESV)። ስለዚ ምእመናን ኣብ ፍቕሪ ኣምላኽ ብንቕሓት ናይ መለኮታዊ ሰባት ይነብሩን ንመለኮታዊ ፍቕሪ ምላሽ ኪህቡ ይኽእሉን።
ጐይታ የሱስ ቀጸለ ጸሎቱ ናብ ኣቦ ኣብ ዮሃንስ 17:4፣ «ኣብ ምድሪ ኣኽቢረካ፣ እቲ ዝሃብካኒ ዕዮ ወዲአ።» ንጽባሒቱ «ተወዲኡ» (ዮሃንስ 19:30) ምስ በለ ይጽበ ነበረ። ጐይታ ከምዚ ዝበለ ነገር ኣብ ዮሃንስ 13:31-32 ኣቐዲሙ ተዛሪቡ ነበረ፣ ኣምላኽ ኣብ ርእሱ ከም ወዲ ሰብ ከም ዝኸበረ ምስ ኣወጀ። ማለት፣ ንፍቓድ ኣቦ ምእዛዙ፣ ንኣቦ ዘለዎ ፍቕሪ፣ ግላዊ ቅድስናኡን ኩሉ ፍጽምናኡን ኣብ መስቀል ኣንጸባረቐ። ኣምላኽ ኣብ መስቀል እውን ተኸብረ፣ ቅድስናኡ፣ ፍትሑን ፍቕሩን ኣብቲ ሓደ ንሓጢኣት ዝተገብረ መስዋእቲ ስለ ዝተገለጸ። እወ፣ ኣቦ ኣብ ኩሉ ገጽ ናይ ህይወት ክርስቶስ ኣብ ምድሪ ተኸብረ – ብፍላይ ድማ ኣብ ሞቱ፣ ትንሳኤኡን ዕርገቱን።
ኣብ ዮሃንስ 17:6, 8 ከምኡ እውን 14፣ ጐይታ የሱስ ንኣቦኡ ዘኽበረሉ መገድታት ገለጸ፦
- ንደቀ-መዛሙርቲ ትርጉም ስም ኣቦ ገሊጹሎም ነበረ፣ ከምኡ እውን
- ቃል(ታት) ኣቦ ሃቦም።
- ኣብ ቁጽሪ 6፣ ቃል ኣቦ ሓቂ እዩ፣ ጐይታ «ቃልካ ሓቂ እዩ» (ዮሃንስ 17:17) ስለ ዝበለ። ቃላት ኣቦ እውን «መለኮታዊ መልእኽታት» ከምኡ እውን «ቃል ኣምላኽ ብምስክርነት» እዮም (JND እግረ-ጽሑፋት፣ ዮሃንስ 17:8,14)።
ጐይታ ኣስፋሕፈሐ ኣብ ቁጽሪ 5 ኣብ ልዕሊ እቲ ከም ወልድ ኣምላኽ ኪኸብር ዝቐረበሉ ቐዳማይ ሕቶ፦ «ሕጂ ድማ፣ ኣቦ፣ ኣብ ቅድሜኻ በቲ ምስኻ ዝነበረኒ ክብሪ፣ ዓለም ከይተፈጥረት ዝነበረኒ ክብሪ፣ ኣኽብረኒ።» ከም ኣምላኽ ወልድ፣ ብግቡእ ብዘይተፈጥረ ክብሪ ኣምላኽነት ኪኽበር ሓተተ፣ እዚ ድማ ምስ ኣቦ ኣብ ዘለኣለም ዝነበሮ እዩ። ኣብ ስጋ ምምጻኡ፣ እቲ ክብሪ ተኸዊሉ ነበረ፣ ግናኸ ኣይተገፈፈን (ፊልጲ 2:5-8 ተመልከት)። ሕጂ ከም ዘሎ – እቲ ዝተንስአ፣ ዝዓረገ ሰብ ኣብ ቅድሚ ኣቦ – ነዚ ክብሪ እዚ ተቐበለ።
የሱስ ብቐዳማይ ሰብ – «ኣነ»ን «ኣነ»ን – ከም ማዕረ ከም ዝተዛረበ ኣስተውዕል። እቲ «ኣብ ቅድሜኻ»ን «ምስኻ»ን ዝብል ሓረግ «ምስ ገዛእ ርእስኻ» ወይ «ብጎንኻ [ምስኻ፣ JND]» ኣብ ማዕረ ቦታን ኣብቲ ምስ ኣቦ ወትሩ ዝነብረሉ ወይ ዝነብረሉ ዘይተጀመረ ዝምድናን ማለት እዩ። እቲ «ዓለም ከይተፈጥረት» ዝብል ኣበሃህላ የሱስ ካብ ስጋ ምምጻእ ኣቐዲሙ – ቅድሚ ዘመናት እውን – ዘለኣለማዊ ወልድ ምዃኑ የረጋግጽ!
ምስ ኣቦኡ ይዛረብ ኣሎ፣ ነቲ መሪር ጽዋእ ብዕምቆት ይጥዕም፣ ግናኸ ንሱ ይወስዶ፣ ምእንታና ኪሰትዮ ይደሊ። ኦህ ከመይ ዝበለ ፍቕሪ! ኣፍቀረኒ! ንርእሱ፣ ነፍሰይ፣ ምእንታይ ሃበ።
ጐይታ፣ ንሕና ንሕጐስ፣ ዕዮኻ ተወዲኡ፣ ግዜ ስቓይካ ምውዳኡ ባህ ይብለና፣ ናብ ዝፋን ኣቦኻ ዓሪግካ፣ ኣብኡ ድማ ደጊም ከይትመውት ትነብር። እወ፣ ነፍሰይ! ምእንታኻ ይነብር፣ ንርእሱ ምእንታይ ዝሃበ። —ጆስያ ጄ. ሆፕኪንስ (1786-1862)
