መጽሓፍ ቅዱስ ገለ ክፍሊ ብሓቂ ብ“ኣጻብዕ ኣምላኽ” ከም ዝተጻሕፈ (ዘጸኣት 31:18፤ 32:16፤ 34:1) እንተነገረና እውን፣ ብምሉኡ “ብኣምላኽ ዝተነፍሰ” ከም ዝነበረ እውን ይብል (2 ጢሞቴዎስ 3:16)። እዚ ብኣምላኽ ዝተገብረ ምልክት እዩ ሎሚ ኣብ ኣንበብቲ ተገዳስነትን ምርድዳእን ዝፈጥር፣ ልክዕ ከምቲ ንገለ ደቀ መዛሙርቲ የሱስ ዝገበሮም፣ ንሳቶም ድማ ከምዚ ኢሎም ገሊጾምዎ፦ “ኣብ መገዲ (ናብ ኤማሁስ) ምስናና ዝዛረበናን ቅዱሳት ጽሑፋት ዝኸፈተልናን ከሎ ልብና ኣይነደደንዶ?” (ሉቃስ 24:32 NIV)።
ቃል ኣምላኽ ምስማዕ
ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ ኣነ ሚስዮናዊ ኮይነ ዝዓየኹሉ፣ ኣስታት 75% ካብ ህዝቢ ብተግባር ዘይተማህሩ እዮም። ንሳቶም ብዛዕባ ቃል ኣምላኽ ዝሰምዑን ዝመሃሩን ኣብ ከባቢ ሓዊ ምሸት ብባህላዊ ኣፍሪቃዊ ኣዘራርባ እዩ። ንሳቶም ኣንበብቲ ኣይኮኑን፣ ግን እቲ “ልብና ኣንደደ” ዝብል ቃል ንሳቶም እውን ክትግበር ይኽእል። ብሓቂ፣ እዞም ሰማዕቲ ቃል ካብ ኣንበብቲ ን“መገዲ ናብ ኤማሁስ” ፍጻሜ (ሉቃስ 24:13-32) ዝያዳ ቀረባ እዮም።
ሓድሓደ ግዜ መጽሓፍ ቅዱስ ክሳዕ 1384 ዓ.ም. ብዮሃንስ ዊክሊፍ ናብ ልሙድ ቋንቋ ህዝቢ ከም ዘይተተርጎመ፣ ክሳዕ 1526-1535 ድማ ብዊልያም ቲንደልን ማይልስ ኮቨርዴልን ንምንባብ ከም ዘይተሓትመን ከም ዘይተዘርግሐን ንርስዕ። እዚ ድማ ኣስታት 1400 ዓመታት ክርስትና ብውሑድ ዝተሓትመ ቃል ማለት እዩ!
ሎሚ ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ ንስኹም እዚ ትንብቡ ከለኹም፣ ብዙሓት MP3 መጻወቲታት ንሓለውቲ ኣባጊዕ ኣብ ትሕቲ ኣግራብ ማሆጋኒ ኮይኖም ብቛንቋታት ዓሌት ቃል ኣምላኽ “ይዛረቡ” ኣለዉ። ቃል ምስማዕ ኣገዳሲ ገጽ ናይ ዓለም ለኻዊ ሚስዮናት ኮይኑ ይቕጽል፣ ምናልባት እውን ኣብቶም ከንብቡ ዝኽእሉ ግን ዘየንብቡ ሰባት ዝመልኡ ማሕበራት ዝያዳ ክንጥቀመሉ ዘለና እዩ። ቃል ንስምዕ ወይ ነንብብ፣ ሓቂኡ ዝርከብ ንሕና ናብኡ ብምእታውና ጥራይ እዩ፣ ከምኡ ድማ ንሱ ናባና ክኣቱ።
ኣብ እንግሊዝ ከምዚ ዝብል ምስላ ኣሎና፦ “መርትዖ ፑዲንግ ኣብ ምብላዕ እዩ።” እዚ ማለት ክሳዕ ዘይንበልዖ ክንደይ ጽቡቕ ከም ዝኾነ ኣይንፈልጥን ኢና። ብኻልእ ኣዘራርባ፣ “መርትዖ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እዩ!” ቃል ኣምላኽ ንህይወት ኣንባቢ ከመይ ከም ዝጸሉ ብዙሕ ስእልታት ይህበና። ገለ ካብኣቶም ድማ እዚኦም እዮም።
ቃል ኣምላኽ ከም ... ምርኣይ
... መንፈሳዊ ምግቢ፦
“ሰብ ብእንጀራ ጥራይ ኣይነብርን፣ ብኹሉ ቃል ካብ ኣፍ እግዚኣብሔር ዝወጽእ እዩ” (ዘዳግም 8:3፤ ማቴዎስ 4:4፤ ሉቃስ 4:4)። ንመንፈስና ምምጋብ ልክዕ ከም ንኣካላትና ምምጋብ ኣገዳሲ እዩ። ቃል ብቐጻሊ ከም እንበልዕ ክነንብቦ ይግባእ።
... ዝነጸረ ብሩር፦
“ቃላት እግዚኣብሔር ንጹሃት እዮም፣ ከም ብሩር ኣብ እቶን ዝነጸረ” (መዝሙር 12:6)። ኣነ ኣብ ከባቢ ማዕድን ቆርቆሮ ዝርከብ ከባቢ እየ ዝነብር። ሽልማት ንሓፋሪ ብጽንዓት ስራሕ ጥራይ እዩ ዝመጽእ። ናይ መወዳእታ ውጽኢት ምፍላጥ ጻዕሮም ዋጋ ዘለዎ ይገብሮ። ንሕና ናብ ቃል ክንሓፍርን ብሃብቱ ክሽልመና ክንፈቅድን ይግባእ።
... መምርሒ ብርሃን፦
“ቃልካ ንኣእጋረይ መብራህቲ፣ ንመገደይ ድማ ብርሃን እዩ” (መዝሙር 119:105)። ቃል ኣምላኽ ይመራና፣ ንእግሪና ድልዱል መሰረት፣ ንመገዲና ድማ ንመገዱ ንኽንከይድ ርግጸኛ መገዲ ይህበና። ቃል ኣብ ዕለታዊ ህይወት ብምትግባርና ናበይ ከም እንኸይድ ክንርኢ ይግባእ።
... ዝናብን በረድን፦
“ዝናብን በረድን ካብ ሰማይ ከም ዝወርድ ... ንምድሪ ከም ዘጠጥሕ ... ንዘራኢ ዘርኢ፣ ንበላዒ ድማ እንጀራ ምእንቲ ክህብ፣ ከምኡ ድማ ቃለይ እዩ ... ንዝሰደድክዎ ዕላማ ክፍጽም እዩ” (ኢሳይያስ 55:10-11)። ልክዕ ከም ዝናብን በረድን፣ ቃል ኣምላኽ ንኻልኦት ሓድሽ ህይወት ዘምጽእ ፍረ ንኽንፈሪ ይገብረና።
... ሓውን መዶሻን፦
“‘ቃለይ ከም ሓዊ ኣይኮነንዶ?’ ይብል እግዚኣብሔር፣ ‘ከም መዶሻ ድማ ንኸውሒ ዝሰብር?’” (ኤርምያስ 23:29)። ቃል ኣምላኽ ከም ሓዊ ንዕንቅፋታት ዝሰብር፣ ከም ሓያል መዶሻ ድማ ንኣዝዩ ዝጸንዔ ልቢ ዝሰብር እዩ። ካብ ጽንዓት ልቢ ክሳዕ ኣዝዩ ከቢድ ፈተናታት ህይወት፣ ኣምላኽ ክዓዪ ፍቀዱሉ። ኣይትዓግትዎ።
... ድልዱል መሰረት፦
“እዚ ቃለይ ዝሰምዕን ዝትግብሮን ዘበለ ኹሉ፣ ቤቱ ኣብ ከውሒ ዝሰርሐ ሰብኣይ ጥበበኛ እዩ ... ኣይወደቐን ምኽንያቱ መሰረቱ ኣብ ከውሒ ስለ ዝነበረ” (ማቴዎስ 7:24-25)። ቃል ኣምላኽ ንህይወትና ንኽንሰርሓሉ እንኽእል እንኮ ድልዱል መሰረት እዩ፣ ምኽንያቱ ንኣዝዩ ዘይተደለየ ኩነታት እውን ክጻወር እዩ።
... መሕጸቢ ማይ፦
“ክርስቶስ ንቤተ ክርስቲያን ፈተዋ፣ ንሳ ድማ ቅድስቲ ምእንቲ ክትከውን፣ ብምሕጻብ ማይ ብቃል ኣንጺሁዋ፣ ንርእሱ ንኣኣ ሃበ” (ኤፌሶን 5:25-26)። ቃል ኣምላኽ ንመንፈስና ዘሐድስ መሕጸቢ ማይ እዩ። ልክዕ ከምቲ ንኣካላትና ንምጽራይ ዕለታዊ እንሕጸብ፣ ከምኡ ድማ ንዕለታዊ ምንባብ ወይ ምስማዕ ቃል ኣምላኽ ልምዲ ክንገብሮ ይግባእ። ሓይሊ ምጽራዩ ንዓለም ካብ ምብካል ህይወትና ክሕልዋ እዩ።
... ሰይፊ፦
“ቃል ኣምላኽ ህያው እዩን ንጡፍ እዩን። ካብ ዝኾነ ሰይፊ ክልተ ኣፍ ዝበለጸ እዩ፣ ይስጥም ... ሓሳባትን ኣረኣእያታትን ልቢ ይፈርድ” (እብራውያን 4:12፤ ኤፌሶን 6:17)። ኣብዚ ቃል ኣምላኽ ከም ኣዝዩ ዝሳልዔ ዝስጥም ፈራዲ ናይ ህይወት ከመይ ከም ዝኾነን ከመይ ክኸውን ከም ዝግባእን ይቐርብ። ጋዜጣታት፣ ራድዮን ቲቪን ነገራት ካብ ኣረኣእያ ዓለም የቕርቡ። መጽሓፍ ቅዱስ ኩሉ ነገር ካብ ኣረኣእያ ኣምላኽ የቕርብ።
... ዝዓቢ ተኽሊ፦
“ኩሉ ርኹስ ስጋን ክፉእ ነገርን ኣርሕቑ፣ ብትሕትና ድማ እቲ ኣብ ውሽጥኹም ዝተዘርአ ቃል ተቐበሉ፣ እዚ ድማ ከድሕነኩም ይኽእል እዩ” (ያእቆብ 1:21)። ቅኑዕ ኩነታት ምምዕባል ንተኽሊ ዝበለጸ ዕምባባ ወይ ፍረ ንኽፈሪ ኩሉ ሳዕ ይሕግዞ። ንሕና ንመጽሓፍ ቅዱስ ዝበለጸ ዕዮኡ ኣብ ህይወትና ንኽገብር ዝሕግዝ ሃዋህው ክንፈጥረሉ ይግባእ።
... መርኣያ፦
“ቃል ዝሰምዕ ግን ዘይትግብሮ ዘበለ ኹሉ፣ ከምቲ ገጹ ኣብ መርኣያ ዝርኢ ሰብኣይ እዩ፣ ድሕሪ ምምልካት ድማ ይኸይድ እሞ ብኡብኡ ከመይ ከም ዝመስል ይርስዕ” (ያእቆብ 1:23-24)። መጽሓፍ ቅዱስ ሓቂ ከመይ ከም ዝመስል ዘርኢ መርኣያ እዩ። ንድንጋጽ ድለዩ! ጽቡቕ መርኣያ ኣይሕሱን፤ ንጌጋ ኣረኣእያና ብዛዕባ ርእስና ይፈታተን። ኣምላኽ ንሕማምና ይምርምር እሞ ከመይ ጌርና ከም እንፍውሶ ይእዝዝ። ኣምላኽ ንዓና ዝያዳ ከም የሱስ ክንከውን እዩ ዝደሊ።
... ህይወት ዝህብ ዘርኢ፦
“ብዘይጠፍእ ዘርኢ ዘይኮነስ፣ ብህያው ዘይጠፍእን ቃል ኣምላኽን ሓድሽ ተወሊድኩም ኢኹም ... ሳዕሪ ይቕምስል ዕምባባ ድማ ይወድቕ፣ ግን ቃል እግዚኣብሔር ንዘለኣለም ይነብር” (1 ጴጥሮስ 1:23-25)። ዝበለጸ ዘለኣለማዊ ህይወት ዝህብ ንብረትና ቃል ኣምላኽ እዩ። ምዝራእ፣ ምዕባይ፣ ምእካብን ምሕላውን ፍረታቱ ኩሉ ንሓጺር ህይወትና ኣብ ምድሪ ዝበልጽ ሽልማት የምጽእ።
እዚ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ርእሱ ዝህበና ስእልታት፣ “ኩሉ ጽሑፍ ብኣምላኽ ዝተነፍሰ እዩ፣ ንምምሃር፣ ንምግሳጽ፣ ንምእራምን ንጽድቂ ንምልማድን ድማ ይጠቅም፣ ሰብ ኣምላኽ ንኹሉ ጽቡቕ ዕዮ ምሉእ ብምሉእ ምእንቲ ክዳሎ” (2 ጢሞቴዎስ 3:16-17) ዝብል የረጋግጽ። መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ጽቡቓት ዝገብረና መጽሓፍ እዩ፣ ንኣዒንቲ ሰብ ጽቡቓት ዝገብረና መጽሓፍ ጥራይ ኣይኮነን።
ኣምላኻዊ ጥበብ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ካብ ዝኾነ መጽሓፍ ትምህርቲ ወይ ኢንሳይክሎፔድያ ዝበለጸ ጠቓሚ እዩ። ንኣውቶባዮግራፊ ኣምላኽ ብምንባብና ዕላማኡን ትልሙን ንዓለምን ንሰብን ንርኢ። እዚ ድማ ኣብ ዝተሓስበ ቦታና ክንኣቱ ይሕግዘና።
ቃል ኣምላኽ ምትግባር
እዚ ኩሉ ስለምንታይ ኣገዳሲ እዩ? ምኽንያቱ ኣብ ዓለም ብሓፈሻ ብኻልእ መገዲ እትኸይድ ከም ሰዓብቲ የሱስ ክንዓቢ ይሕግዘና። መጽሓፍ ቅዱስ ንዓና “ንደሓንና ጥበበኛታት” ክገብረና ይኽእል እዩ (2 ጢሞቴዎስ 3:15)። ንክርስቶስ ከም መድሓኒና ካብ ሓጢኣት ክንፈልጦ ክመርሓና ይኽእል እዩ። ድሕሪኡ ድማ ብዛዕባ ህይወት ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ ክምህረና ይኽእል እዩ (ማቴዎስ 13)። ከም ደቀ መዛሙርቲ፣ ንየሱስ ክርስቶስ ከም ጐይታ ህይወትና ብምግባርና፣ ንሱ ክምህረና ንፈቅደሉ ኢና (ማርቆስ 4:33-34)። ንሓቂ ኣምላኽ ኣብ ህይወትና ብምትግባርና እዩ ንሕና ንዕላማታት ኣምላኽ ዝያዳ ዝተፈልየና ምዃንና እንምርምር (ዮሃንስ 17:14-19)።
ቃል ኣምላኽ ምስቶም ኣብ ከባቢና ዘለዉ ኩሉ ሳዕ ክንካፈል ይግባእ። ቤተ ክርስቲያን ኣባላታ ቃል ብምክፋሎም ትዓቢ (ግብሪ ሃዋርያት 4:31፤ 6:7፤ 8:4,25፤ 11:1፤ 12:24፤ 13:49፤ 14:25፤ 15:35፤ 16:32፤ 17:13፤ 18:11፤ 19:10,20)። ብምሉኡ ኣብ ዝተጻሕፈ ቃል ኣምላኽ፣ ስጋ ዝለበሰ ቃሉ፣ የሱስ ክርስቶስ ኣሎ። ከምዚ ይብል፦ “ኣብ መጀመርታ ቃል ነበረ፣ ቃል ድማ ምስ ኣምላኽ ነበረ፣ ቃል ድማ ኣምላኽ ነበረ። ንሱ ኣብ መጀመርታ ምስ ኣምላኽ ነበረ ... ቃል ስጋ ኮነ ኣብ ማእከልና ድማ ሓደረ” (ዮሃንስ 1:1-2,14)። ክነንብብ ከለና ክንረኽቦ ኣሎና፣ ድሕሪኡ ድማ ምስ ካልኦት ክንካፈሎ ኣሎና።
