ምንቅስቓስ ንነፍስን ንስጋን ጠቓሚ ምዃኑ ሓደ እኳ ኣይክሕዶን። ይኹን እምበር፡ ኣብኡ ሓደ ኣንጻራዊ ዋጋ ኣሎ፡ ንዕኡ ኣብ ግምት ምእታውና ጽቡቕ እዩ።
ንስጋዊ ምንቅስቓስ ይጥቀም ንእሽቶ: ግናኸ እግዚኣብሔር ምፍራህ ይጥቀም ንኹሉ ነገር: ናይ ሕጂ ህይወት ከምኡውን ናይ ዝመጽእ ዘሎ ተስፋ ኣለዎ።
ስለዚ ጳውሎስ ንጢሞቴዎስ ዝሃቦ ምዕዳን፡ «ብፍላይ ንእግዚኣብሔር ምፍራህ ተለማመድ» (1 ጢሞቴዎስ 4:7-8)።ግሪኻውያን ንስጋዊ ምንቅስቓስ ብጣዕሚ ይፈትውዎ ነበሩ። ንሳቶም ካብ ስፖርት ንላዕሊ ፍቕሪ ነበሮም። ኣብ ግሪክ ዝኾነት ዓባይ ከተማ ጂምናዚየም ነበራ። ስለዚ ንኣትሌታት ንስጋዊ ኣካሎም ንምምዕባል ብዙሕ ዕድል ይረኽቡ ነበሩ። ድሕሪኡ እቲ ብእዋኑ ዝካየድ ዝነበረ ህዝባዊ ጸወታታት፡ ንቕልጡፍነቶም፡ ንሓይሎምን ንትዕግስቶምን ንምርኣይ ዕድል ይህቦም ነበረ። ቅድድም፡ ምፍልማም፡ ከምኡውን ቦክሲንግ ካብቶም ብዙሓት ፈተነታት ስጋዊ ሓይሊ እዮም ነይሮም። ድሕሪኡ፡ ምስ ኣራዊት ምፍልማም ዝብል ዘይሰብኣዊ ተግባር ተወሰኸ፡ እዚ ድማ ካብ ወጻኢ ዝመጸ እኳ እንተኾነ (ብሮማውያን እዩ ተኣታትዩ)፡ ብሃገራዊ ድሌትን ፍቕርን ተቐቢሉዎ።
ኣብቲ ጂምናዚየም፡ ተወዳደርቲ ንዓሰርተ ወርሒ ዝኸውን ብርቱዕ ስልጠና ይወስዱ ነበሩ። ብርቱዕ ናይ ምግቢ ስርዓት ይግበር፡ ከምኡውን ንስጋ ንምጥንኻርን ንምልስላስን፡ ንሓይልን ንምጽዋርን ብርቱዓት ልምምዳትን ፈተነታትን ይካየዱ ነበሩ። ኣብቲ ጸወታታት፡ ንዘይቅኑዕ ምፍልማም ንምክልኻልን ንማዕርነት ውድድር ንምርግጋጽን ብርቱዓት ሕግታት ይኽበሩ ነበሩ። እቲ ዝድለ ሽልማት ካብ ጽሕዲ ወይ ካብ ገረብ ዘይቲ ዝተሰርሐ ኣኽሊል ነበረ!
ካብቶም ብወግዒ ኣብቲ ጸወታታት ዝሳተፉ ዝነበሩ፡ ኣዋጅ ነጋሪን ዳኛን ነበሩ። እቲ ቀዳማይ ንተወዳደርቲ ናብቲ ስታዲየም ይጽውዕ፡ ከምኡውን ብመሰረት ውድድሮም የሰርዖም ነበረ፤ እቲ ዳኛ ድማ ንኣሸነፍቲ ሽልማት ይህብ ነበረ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ኣብ መወዳእታ መዓልቲ ናይቲ ጸወታታት። እቲ ፍጻሜ ብግርማን ብበዓልን ይካየድ ነበረ፤ እቶም ኣሸነፍቲ ድማ ናይቲ ህዝቢ ጣኦታት ነበሩ። ከምዚኦም እዮም እቶም ኣብ ኦሎምፒያ፡ ዴልፊ፡ ኔሞያ፡ ከምኡውን ቆሮንቶስ ዝነበሩ ፍሉጣት ኣኼባታት።
ምስሊ መንፈሳዊ ውግእ
ናብዚኦም በዓላት ምጥቃስና፡ ንኣንባቢ ሓደ ምስሊ ንምቕራብ እዩ፡ እዚ ድማ ሃዋርያ ጳውሎስ ንክርስትያናት ኣብ መንፈሳዊ ውግእ ጥዑይ ትምህርቲ ንምምሃር ብጥበብ ዝጥቀመሉ እዩ።
ከም ክርስትያናት፡ ልምምድና እዩ ንእግዚኣብሔር ምፍራህ; ቅድድምና እዩ ሰማያዊ; ምፍልማምና ምስ እዩ መንፈሳዊ ክፋእ; ስታዲየምና እዩ ናይ እምነት መገዲ; ዕላማና እዩ ክርስቶስ ብኽብሪ; ከምኡውን ሽልማትና እዩ ዘይጠፍእ ኣኽሊል.እዚኦም ሓቂታት ኣብ ኣእምሮና እናሓዝና፡ ቅዱሳት ጽሑፋት ብዛዕባ ዋጋ ልምምድን ሽልማትን እንታይ ከም ዝምህረና ንርአ።
ትምህርቲ ካብ 1 ቆሮንቶስ 9
ሰለስተ ነገራት ኣብ 1 ቆሮንቶስ 9:24-25 ተቐሪቦምልና ኣለዉ።
- ኣብ ቅድድም ኢና፡ ከምኡውን ክንሮጽ ኣሎና: ብኸምዚ ውልቃዊ ልምምድን ቅንኣትን፡ ሽልማት ንምርካብ። ኹሉ ይሮጽ፤ ሓደ ሽልማት ይቕበል። ካልኦት እንታይ ከም ዝገብሩ ወይ ከም ዘይገብሩ፡ ናይ ሓሳብ ወይ ናይ ርእይቶ ርእሰ-ጉዳይ ኣይኮነን፤ ኹሉ ኣብቲ ቅድድም ኣሎ፤ ሓደ ሽልማት ይቕበል። «ስለዚ ሩጹ፡ ምእንቲ ኽትረኽቡ።»
- ርእሰ-ምቁጽጻር ኣገዳሲ እዩ። ርእሰ-ምፍታሕ፡ ብብዙሕ ዓይነት ባህሪኡ፡ ይእለ። ስጋ፡ ከም ብጣዕሚ ዝተፈተነ ማሽን፡ ዝበለጸ ክህብን ብምሉእ ቁጽጽር ክኸውንን ኣለዎ።
- እቲ ሽልማት ካብ ዝኾነ ይኹን ናይ ምድራዊ ክብሪ ሓሳብ ንላዕሊ እዩ። ሓደ «ጠፋኢ» እዩ፤ እቲ ሓደ ድማ «ዘይጠፍእ»። ሓደ ግዝያዊ እዩ፤ እቲ ሓደ ድማ ዘለኣለማዊ።
ናይ ጳውሎስ ውልቃዊ ልምምድ ንኣብነት
ኣብቲ ዝተጠቕሰ ምዕራፍ ኣብ መወዳእታ ዘለዉ ፍቕድታት፡ ጳውሎስ ንኣብነትና ዝኸውን ውልቃዊ ልምምዱ ይህበና።
- ብዘይጥርጥር ይሮጽ ነበረ። ዓወት ንዕኡ ነበረ ቅድሚ ሕጂ ዝተወሰነ ፍጻሜ. ነቲ ኣቐዲሙ «ብክርስቶስ የሱስ እተታሕዘሉ» (ፊልጲ 3:12) ንምሓዝ ይምጥምጥ ነበረ። እምነት ከምኡ እያ።
- ይዋጋእ ነበረ። ግናኸ ከምቲ ዘይሰልጡን ተዋጋኣይ ንዘይርአ ጸላኢኡ ንኣየር ዝወቅዕ ኣይነበረን። ብጽኑዕ ምሓዝ (ኣብዚ ናይ ቦክስ ቃል ይጥቀም) ንስጋኡ ተቖጻጺርዎ፣ ኣብ ትሕቲኡ ኣእትይዎ ነበረ። ስጋ ኣብዚ ከምቲ መንፈስ ዝነብረሉ ቤተ-መቕደስኣይተራእየን፣ የግዳስ ከምቲ መቀመጢ ናይቶም ትምኒታት፣ እዚኦም እንተ ተፈጺሞም ናብ ባርነት ዝመርሑ እዮም። እቲ ናይ ሰማያዊ ኣተሓሳስባ ተጻራሪ ኣብቶም «ኣምላኾም ከርሶም እዩ»፣ «ነቲ ምድራዊ ነገር ዝሓስቡ» (ፊልጲ 3:18-19) ተራእዩ። ኣብዚ ውግእ እዚ ድማ ጽቡቕ ኣብነት ናይ ዘይተዋጋእቲ «ኣገልገልቲ ጥፍኣት» (2 ጴጥሮስ 2:19) ተባሂሎም እዮም።
- ንኻልኦት ኣይነገረን፣ ንሱ ባዕሉ ድማ ናብቲ ውድድር ኣይኣተወን። እቲ ምሳሌ ብንጹር ናብቲ ኣብ ውድድራት ዝነበረ ኣዋጅ ነጋሪ እዩ፣ ንሱ ንተወዳደርቲ ናብቲ ስታድዩም ይጽውዕ ነበረ፣ ግናኸ ኣብቲ ውድድር ኣይተሳተፈን። እቲ መደምደምታ ድማ ገሊኦም ንኻልኦት ይሰብኩ፣ ንሳቶም ባዕሎም ግና ክርስትያናት ኣይኮኑን። ከምዚኦም ድማ ብርግጽ ውጹኣት-ተነጽጉን ተነጺሎምን እዮም።
ጳውሎስ ግና ብኣንጻሩ ክርስትያን ቅድሚኩሉ ነበረ። ድሕሪኡ ሰባኺ ነበረ።
ውድድር ልዑል ጽውዓ (ፊልጲ 3)
ናብ ፊልጲ 3 ክንመጽእ ከለና፣ ውድድር «ልዑል ጽውዓ ኣምላኽ ብክርስቶስ የሱስ» ኣሎና። ባህርዩ ሓይሊ እዩ። ካብቲ ስጋ ዝምካሓሉ ወይ ዝእመነሉ ኩሉ ተገፊፉ፣ ጳውሎስ ከም ሯጻይ ናብቲ መድረኽ ይኣቱ። «ነቲ ድሕሪኡ ዘሎ እናረሰዐ»፣ ናብ ቅድሚት ይምጥምጥ (ምሳሌ ናይ ሯጻይ ኣካል፣ ናብ ቅድሚት ዝዘንበለ) ንወደባ ድማ ይጎዪ። ኣብዚ ውድድር እዚ ኩሉ ነገር መንፈሳዊ ሓይሊ የርኢ። እቲ ሰብ ብስጋኡ ዝምካሓሉ ኩሉ ከም ክሳራ ይቖጽሮ፣ ከም ሓርጭ ይርእዮ፣ ድሕሪኡ ይሓድጎ፣ ይርስዖ! ጽቡቕ ኣብነት መንፈሳዊ ሓይሊ! ካብዚ ዝበለጸ ክንረክብ ንኽእልዶ?
ውድድር ሓጺር ርሕቀት: ሓይሊ
ውድድር ሓጺር ርሕቀት ዝዓበየ ፍጥነት ዝሓትት ፈተና ነበረ። ኣብኡ ሓይሊ እዩ እቲ ወሳኒ ነገር ነይሩ። ሓደ ርዝመት ናይቲ ስታድዩም ይጎየ፣ ኣስታት ሓደ ካብ ሸሞንተ ናይ ሮማዊ ማይል ርሕቀት። ሕማቕ ምጅማር፣ ድሕሪት ምጥማት፣ ዝተሓተ ዕንቅፋት፣ ወይ ክብደት፣ ዕድል ናይቲ ሯጻይ ይውስን። ግናኸ ክንደይ ሓራ ክኸውን ከም ዝነበሮ ተወፋይ! እዚ ንዓና ድምጺ የብሉንዶ?
ውድድር ነዊሕ ርሕቀት: ትዕግስቲ
ግናኸ፣ ከም ውድድር ነዊሕ ርሕቀት ዝበለ ኣድካሚ ፈተና ኣይነበረን። ብዙሕ ርዝመት ናይቲ ስታድዩም ይጎየ። እዚ ናይ ምቕጻል ጻዕሪ ፈተና ንብዙሓት ተወዳደርቲ ኣዝዩ ከም ዝኸበዶም ምግላጽ ኣየድልን። ሓደ ላዳስ ዝተባህለ ሰብ፣ ኣብ ኦሎምፒክ ጸወታታት ውድድር ነዊሕ ርሕቀት ዝሰዓረ፣ ኣዝዩ ደኺሙ ስለ ዝነበረ፣ ብኡ ንብኡ ምስ ተቐልዐ ሞይቱ ከም ዝነበረ ተመዝጊቡ ኣሎ። ንሕና ድማ ትዕግስቲ ኣብ መንፈሳዊ ውግእ ዝዓበየ ፈተና እዩ ኣይንብልንዶ? ብዙሓት ብጽቡቕ ዝጅምሩ፣ ንሓደ እዋን ብጽቡቕ ዝጎዩ፣ ድሕሪኡ ግና ብሕማቕ ዝውድኡ ኣለዉ። ሓንቲ ንጽሑፍ ቅዱስ ምጥማት ንምርግጋጹ ይኣክል፣ ብዛዕባ ናይ ገዛእ ርእስናን ናይ ካልኦትን ተመክሮና ኣይንዛረብ። እቲ ናይ ሓርማዝን ዔሊትን ተረት ንዓና ሞራላዊ ትምህርቲ ኣለዎ። እቲ ቀዳማይ ፍጥነትእንተ ኣለዎ፣ እቲ ድሕረኛ ትዕግስቲኣለዎ። ንሰማያዊ ውድድር እዞም ክልተ ብቕዓታት የድልዩና።
ትዕግስቲን ናብ የሱስ ምጥማትን (እብራውያን 12)
ናብ እብራውያን 12 ክንጥምጥ ከለና፣ እቲ ምዕዳን «ነቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ውድድር ብትዕግስቲ ንጎዪ፣ ናብቲ ጀማሪን ፈጻሚን እምነትና ዝኾነ የሱስ እናጠመትና» ክንደይ ዝግባእ እዩ።
ምስጢር ናይ ምጽዋር ሓይሊ ኣብ «ናብ የሱስ ምጥማት» እዩ። ብእምነት ንርእዮ፣ ብእምነት ንመንገዲ ሓይሊ ንምርካብ ናብኡ ንጥምት። ብእምነት ሙሴ «ነቲ ዘይርአ እናረኣየ ጸዊሩ»። ብዙሓት ክብደታት ንምዕንቃፍ ኣለዉ፣ ሓጢኣት ዘይምእማን፣ «ብቐሊሉ ዝጠብቀና»፣ ኩሉ ግዜ ቀረባ እዩ። ግናኸ «ናብ የሱስ» እንተ ጠሚትና፣ ነቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ውድድር ብትዕግስቲ ክንጎዪ ኢና።
ፍሉይ ምንጪ ናይ ክርስትያን
ፍልልይ ኣብ መንጎ ሯጻይ ኣብ ስታድዩምን ክርስትያንን እዚ እዩ: እቲ ቀዳማይ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ምንጪ ክምርኮስ ኣለዎ። እቲ ድሕረኛ ድማ.«ንእግዚኣብሔር ዚጽበዩ ግና ሓይሊ ኺሕድሱ እዮም፣ ከም ንስሪ ብኽንፊ ኺዓርጉ እዮም፣ ኪጐዩ እዮም እሞ ኣይኪሕለሉን እዮም፣ ኪጐዩ እዮም እሞ ኣይኪሕለሉን እዮም; ኪኸዱ እዮም እሞ ኪኸዱ እዮም እሞ ኣይኪድክሙን እዮም።»»
ተስፋ ሽልማት
ግናኸ ልምምድ ደው ኪብል እዩ፣ ሽልማት ድማ ኪወሃብ እዩ። ባህ ዜብል ትጽቢት!
ጳውሎስ ከምዚ ኺብል ከኣለ፣ «ኣነ ግና ሕጂ ኸም መስዋእቲ ኽቐርብ ድሉው እየ፣ እዋን ምፍናወይ ድማ ቀሪቡ እዩ። ጽቡቕ ገድሊ ተጋዲለ፣ ጕዕዞይ ወዲአ፣ እምነት ሓልየ። ካብ ሕጂ ንደሓር ጽድቂ ዘውዲ ተነቢሩለይ ኣሎ፣ እዚ ኸኣ እቲ ጻድቕ ፈራዲ ጐይታ በታ መዓልቲ እቲኣ ኪህበኒ እዩ። ንኣይ ጥራይ ዘይኰነስ፣ ነቶም ምግላጹ ዜፍቅሩ ዘበሉ ዅሎም እውን እዩ» (2 ጢሞቴዎስ 4:6-8)።
