ድሕረ-ሞት፡ መንፈስ ሰብ፡ ሲኦል፡ ከምኡ'ውን ምምጻእ ክርስቶስ

ድሕረ-ሞት! ንብዙሓት ሰባት ኣብ ኣእምሮኦም ዓብዪ ሕቶ ኮይኑ ዝቕጽልን ንምጽናዕ ድማ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዛዕባ እዩ። ቃል ኣምላኽ ብዛዕባኡ እንታይ ከም ዝምህረና ንርአ።

ዘይመውትነት መንፈስ ሰብ

ቅድሚ ምጅማርና፡ ሓደ ኣዝዩ ኣገዳሲ ነገር ካብ ቃል ኣምላኽ ንምስርት፦ ዘይመውትነት መንፈስ ሰብ።

ከም ሰባት መጠን፡ ሰብ ካብ ስጋ፡ ነፍሲ፡ ከምኡ’ውን መንፈስ ከም ዝቖመ ንፈልጥ ኢና። ግናኸ፡ ነዚ ንምርግጋጽ ናብ ቃል ኣምላኽ ኣበይ ንኸይድ? ኣብ ዘፍጥረት 2:7፡ ስጋ፡ ነፍሲ፡ ከምኡ’ውን መንፈስ ኣብ ሳልሳይ ክፋል እታ ጥቕሲ ተጠቒሶም ኣለዉ። እግዚኣብሔር ኣምላኽ ንሰብ ፈጠሮ ፤ ማለት፡ ምፍጣር ስጋ። እታ «ምፍጣር» እትብል ቃል ብእብራይስጢ ንሸኻሪት ከምኡ’ውን ንኣቕሓ ሸኻሪት እያ እትጥቀመሉ። ኣብ ኤርምያስ 18፡ ኤርምያስ ናብ ቤት ሸኻሪት ወሪዱ ሓደ ኣቕሓ ካብ ሸኽላ ኺሰርሕ ከሎ ኺርእዮ ተነግሮ።

ስለዚ፡ ኣብ ብሉይ ኪዳን ን«ምፍጣር» እትጥቀመሉ ቃል ን«ሸኻሩ» እትጥቀመሉ ቃል ምዃና ንረክብ። ከምቲ ሸኻሪት ንሸኽላ ወሲዳ ብኣጻብዓኣ ናብቲ ዝሓሰበቶ ኣቕሓ እትሰርሖ፡ ከምኡ ድማ እግዚኣብሔር ኣምላኽ፡ እቲ ፈጣሪ ሸኻሪት፡ ን ስጋ ሰብ ካብ ሓመድ ምድሪ ምስ ፈጠሮ ገበረ። ኣብታ ሓንቲ ጥቕሲ ድማ ብዛዕባ እቲ መንፈስዝዛረብ ነገር ንረክብ፡ «ኣብ ኣፍንጫኡ ትንፋስ ህይወት ኣንፈሰ።» ሰብ ድማ «ህያው ነፍሲ» ኾነ። ስለዚ፡ ስጋ፡ ነፍሲ፡ ከምኡ’ውን መንፈስ ሰብ ከመይ ከም እተፈጥሩ ንርኢ። ነዚ ሓቂ እዚ ዘርእዩና ካልኦት ጥቕስታት ኣለዉ፡ ኢሳይያስ 42:5፡ እዮብ 32:8፡ ከምኡ’ውን እዮብ 33:4 ርአ።

ኣብ ህይወት ጐይታ የሱስ ሓደ ግዜ ሰዱቃውያን ብዛዕባ ትንሳኤ ኺፍትንዎ መጹ። ንሱ ድማ፡ «ትጋገዩ ኢኹም፡ ከመይሲ ጽሑፋትን ሓይሊ ኣምላኽን ኣይትፈልጡን ኢኹም። ኣንቢብኩምዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም…» ኢሉ መለሰሎም። ድሕሪኡ ጐይታ የሱስ ካብ ዘጸኣት 3 ቃላት ኣምላኽ ንሙሴ ጠቐሰ፡

«ኣነ ኣምላኽ ኣብርሃም፡ ይስሃቅ፡ ከምኡ’ውን ያእቆብ እየ።» (ዘጸኣት 3)

እዞም ሰለስቲኦም ኣቦታት ነዊሕ ግዜ ሞይቶም እኳ እንተ ነበሩ፡ ኣምላኽ ግና፡«ኣነ ኣምላኽ ኣብርሃም፡ ይስሃቅ፡ ከምኡ’ውን ያእቆብ ነበርኩ።» ኣይበለን። ናብ 1 ተሰሎንቄ 5:23 እንተ ተመሊስና፡

ኣምላኽ ሰላም ባዕሉ ብምሉእ ይቕድስኩም፡ መንፈስኩም፡ ነፍስኹም፡ ከምኡ’ውን ስጋኹም ብምሉኡ ብዘይነቀፋ ኣብ ምጽኣት ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ይሓሉ። (1 ተሰሎንቄ 5:23)

ካብ ሓድሽ ኪዳን ድማ ሰብ ስጋ፡ ነፍሲ፡ ከምኡ’ውን መንፈስ ምዃኑ ክንምስርት ንኽእል ኢና። እዞም ሰለስቲኦም ነገራት ንዘለኣለማዊ ወዲ ኣምላኽ፡ ንፍጹም ሰብ ዝኾነ ጐይታ የሱስ፡ ሓቂ ምዃኖም ምርኣይ ድማ ኣዝዩ ግሩም እዩ። ብዛዕባ ስጋኡ፡ ዮሴፍ ዘኣርማትያስን ኒቆዲሞስን ንስጋ ጐይታ የሱስ ኪቐብርዎ ከም ዝሓተቱ ንምብብ። (ዮሃንስ 19:38-42)። ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 2ን መዝሙር 16ን ብዛዕባ ጐይታ ከምዚ ተባሂሉ ኣሎ፡

ነፍሰይ ኣብ ሲኦል ኣይትሓድጋን፡ ቅዱስካ ድማ ጥፍኣት ኪርኢ ኣይትፈቅድን። (ግብሪ ሃዋርያት 2፡ መዝሙር 16)

ብዛዕባ መንፈስ ጐይታና ድማ፡ ከምዚ ከም ዝበለ ንምብብ፡

ኣቦ፡ መንፈሰይ ኣብ ኢድካ ኣማሕጽን። (ሉቃስ 23:46)

ካብዚ፡ ሞት ምስ መጸ፡ ነፍስን መንፈስን ካብ ስጋ ከም ዝፍለዩ ክንእክብ ንኽእል ኢና። ትርጉም ሞት ኣብ ያእቆብ 5፡ ስጋ ብዘይ መንፈስ ምዉት ምዃኑ እዩ።

ሲኦል? ሃዲስ?

ንመዝሙር 16፡ ብእብራይስጢ እተጻሕፈ፡ ምስ ግብሪ ሃዋርያት 2፡ ብግሪኽ እተጻሕፈ፡ እንተ ኣነጻጺርናዮም፡ ኣብ ክልቲኦም ሓንቲ ቃል ከም እተጠቕመት ንረክብ። ኣብ ስብከት ጴጥሮስ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 2፡ እታ «ሃዲስ» (ከም «ሲኦል» እተተርጐመት) እትብል ቃል ካብ መዝሙር 16 ንእትብል «ሲኦል» እትብል ቃል ትጠቅስ። እዘን ክልተ ቃላት እዚኤን ብልክዕ ሓንቲ እየን፡ ሓንቲ ትርጉም ድማ ኣለወን። ሓድሓደ ግዜ እታ ሲኦል እትብል ቃል ኣብ ኪንግ ጀምስ ቨርዥን ብጌጋ ከም «መቓብር» እያ እትትርጐም፡ ኣብ ክንዲ «ሲኦል» ወይ «ሃዲስ።»

እዛ ቃል እዚኣ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ንመጀመርታ ግዜ እተጠቕሰት ኣብ ዘፍጥረት 37 እያ። ያእቆብ ከምዚ በለ፡

ናብ ሲኦል ክወርድ እየ። (ዘፍጥረት 37:35)

ሲኦል ኣብ ብሉይ ኪዳን 65 ግዜ ከም እተጠቕሰት ምፍላጥኩም ባህ ኪብለኩም እዩ።

ኣብ ሓድሽ ኪዳን 10 ግዜ ጥራይ እያ እተጠቕሰት፡ እዘን 10 ግዜ ድማ ኣገዳሲ እየን። ኣርባዕተ ካብአን ኣብ ወንጌላት፡ ብጐይታ የሱስ ባዕሉ እተዛረበን እየን። ክልተ ኣብ መጽሓፍ ግብሪ ሃዋርያት 2 ተጠቒሰን ኣለዋ፡ እተረፋ ኣርባዕተ ድማ ኣብ መጽሓፍ ራእይ ተረኺበን ኣለዋ። ኣብ መልእኽታት ሓድሽ ኪዳን ሃዲስ ሓንቲ እኳ ኣይተጠቕሰትን። ስለምንታይ ኢኹም ትግረሙ?

ሃዲስ ኣብ ብሉይ ኪዳን ብዙሕ ግዜ ስለምንታይ ተጠቕሰት? ቅድሚ ምምስራት ቤተ ክርስቲያን ካብ ኣፍ ጐይታ የሱስ ስለምንታይ ተጠቕሰት፡ ኣብ መልእኽታት ግና ሓንቲ እኳ ኣይተጠቕሰትን? ኣብ መጽሓፍ ራእይ ስለምንታይ እንደገና ተራእየት፡ ኣብ ምዕራፍ 20 ድማ ናይ መወዳእታ ምጥቃስ ሃዲስ ንረክብ (ሞትን ሃዲስን ንምዉታቶም ምስ ሃቡ)።

ሕጂ ነዞም ገለ ሕቶታት እዚኦም ክንምልስ ንፈትን።

ሃዲስ እንታይ እዩ? መን ኣብ ሃዲስ ኣሎ?

ሃዲስ ወይ ሲኦል፡ ንሰባት ብሉይ ኪዳን፡ ዘይርአ፡ ዘይፍለጥ ዓለም፡ ንዝሞቱ ነፍሳት፡ ጽቡቓት ይኹኑ ሕሱማት፡ ዝኸዱሉ ቦታ ከም ዝነበረ እኣምን። ወይ ከምቲ ኣቶ ዳርቢ ዝገልጾ፡

«ሓደ ኣዝዩ ዘይተወሰነ _መግለጺ ብሓፈሻ ንግዝያዊ ኩነታት ዝሞቱ መንፈሳት፡ ዘይርአ ወይ ዘይርአ ዓለም መንፈሳት ዝጥቀመሉ።» ጐይታ የሱስ ባዕሉ ብዛዕባ ሃዲስ እንታይ ዓይነት ቦታ ምዃኑ ዝያዳ ብርሃን ይህበና። ሃዲስ ናብ ክልተ ክፍሊ ከም እተመቕለ (ሉቃስ 16:19-31) ይገልጸልና፡ ንዘይኣመንቲ ኩሉ ዘመን መከራ ዝርከበሉ ቦታ (ሲኦል)፡ ከምኡ’ውን ንኣመንቲ ብሉይ ኪዳን ዕረፍትን ምጽንናዕን ዝርከበሉ ቦታ (ኣብራሃም ኣፍልቡ)። እዞም ክልተ ክፍሊ ብዓብዪን ጽኑዕን ገደል ተነጺሎም ኣለዉ፤ ሓደ እኳ ካብ ሓደ ክፍሊ ናብቲ ካልእ ኪኸይድ ኣይክእልን።

ኣብ መልእኽታት ሓድሽ ኪዳን ብዛዕባ ሃዲስ ስለምንታይ ኣይንምብብን?

ጐይታ የሱስ ባዕሉ እቲ ብሩኽ ክፋል ሃዲስ፡ እቲ ቦታ ዕረፍትን ምጽንናዕን ወይ ኣፍልቡ ኣብርሃም፡ ድሕሪ ሞቱ መንፈሱ ናብኡ ብምኻዱ፡ ሕጂ ገነት (ገነት ባህታ) ከም ዝበሃል ገሊጹልና እዩ እብል።

ኣብ ሓድሽ ኪዳን እታ ገነት እትብል ቃል ሰለስተ ግዜ ጥራይ እያ እተጠቕሰት። እታ ቐዳመይቲ ኣብ ሉቃስ 23:43 እያ፡ ጐይታ ንሰራቒ ምስ በሎ፡

ሎሚ ምሳይ ኣብ ገነት ክትከውን ኢኻ። (ሉቃስ 23:43)

እቲ ድሕሪኡ ዘሎ ምጥቃስ ገነት ኣብ 2 ቈረንቶስ 12 እዩ፡ ጳውሎስ ናብ ገነት ምውሳዱ ይዛረብ። እቲ ሳልሳይ ምጥቃስ፡ ኣብ ራእይ 2፡ ኣብ መልእኽቲ ናብ ማሕበር ኤፌሶን ንዝርከቡ ስዕረት ዝረኸቡ ዝተዋህበ ተስፋ እዩ። ካብ መዝሙር 16፡ ግብሪ ሃዋርያት 2፡ ከምኡ’ውን ሉቃስ 23፡ እቲ ብሩኽ ወገን ሃዲስ፡ ኣይሁድ ኣፍልቡ ኣብርሃም ዝበልዎ፡ ጐይታ የሱስ ንሰለስተ መዓልታት ብሩኽ ስጋኡ ኣብ መቓብር ምስ ነበረ፡ ገነት ከም ዝኾነ ክንዛዝም ንኽእል ኢና።

ምርካብ

ስለዚ፡ ጐይታ የሱስ ንቕዱሳኑ (ምርካብ) ኪመጽእ ከሎ እንታይ ኪኸውን እዩ?

ኣብ 1 ተሰሎንቄ 4:15-18 ንርአ፡ ኣብኡ ብዛዕባ እቶም ህያዋን ዝተረፉ ንምብብ። ጐይታ ንባዕሉ ዝምለሰሉ ግዜ ምንም ይኹን እምበር፡ ህያዋን ዝተረፉ ኣመንቲ ኪህልዉ እዮም። ሃዋርያ ጳውሎስ ንባዕሉ ምስኦም ከም ዘቐመጠ ኣስተብህሉ፡ ከመይሲ ጐይታ ኣብ ህይወቱ ኪመጽእ ከም ዝጽበ ነበረ። እዚ ኣብ ዘመኑ ሓቂ እንተ ነይሩ፡ ድሕሪ ልዕሊ 2,000 ዓመታት እዚ ሓቂ እዚ ክሳዕ ክንደይ ቀሪቡ እዩ!

ድሕሪኡ ብዛዕባ እቶም ዝድቅሱ ንምብብ። ድሕሪ ሞትን ትንሳኤን ጐይታ የሱስ፡ ክርስትያን ከም ዝሞተ ሓንቲ እኳ ከም ዘይንምብብ ኣስተብህሉ። ክርስትያናት ኣይሞቱን - ይድቅሱ እዮም። ሞት ሓይሉ ስኢኑ እዩ፡ ከመይሲ ጐይታ ስዒርዎ እዩ፡

ሞት ድማ ብሞት ቀተለ።

ጐይታ ባዕሉ (ዮሃንስ 14 ርአ) ብጭድርታ ኪመጽእ እዩ።

ሰለስተ እጥፍ ጭድርታ

ሕጂ ነዛ ሰለስተ እጥፍ ጭድርታ ብጥንቃቐ ንርአ:

ጭድርታ፡ ድምጺ ሊቀ መላእኽቲ፡ ከምኡ’ውን መለኸት ኣምላኽ። እዚ እንታይ ዓይነት ጭድርታ እዩ?

ካብኡ ዝመጽእ ስለ ዝኾነ፡ ስልጣናዊ ጭድርታ እዩ፤ ከምቲ ኣብ ዮሃንስ 11 ጐይታ ብስልጣን ዝጸውዐ፡

ኣልኣዛር፡ ንዓ። (ዮሃንስ 11:43)

በቲ ሓንቲ ሓይልን ስልጣንን እዩ ኣብ ምምላሱ ኪጭድር። እንታይ ኪብል እዩ ዝገርመኒ?

ስልጣናዊ ጭድርታ እዩ! መባርዒ ጭድርታ እዩ፡ ከምኡ’ውን መእከቢ ጭድርታ እዩ፡ ካብ መንፈስ እቶም ዝድቅሱ ቅዱሳን ድማ ምላሽ ኪህሉ እዩ ኣብ ገነት። ናብ ስጋኦም ኪወርዱ እዮም፡ እዚ ድማ ኪልወጥ እዩ፡ ንሕና ድማ እቶም ህያዋን ዘለና ኪንልወጥ ኢና፡ ብሓንሳብ ድማ ኣብ ኣየር ምስኡ ኪንሕተት ኢና።

ብዛዕባ ድምጺ ሊቀ መላእኽቲኸ እንታይ እዩ?

ምናልባት ንኣይሁዳውያን ቅዱሳን ብሉይ ኪዳን ኬተንስኦም እዩ። እዚ ከምኡ ምዃኑ እኣምን፡ ከመይሲ ሚካኤል ሊቀ መላእኽቲ ምስ ህዝቢ ኣይሁድ ጥቡቕ ዝምድና ኣለዎ። ሰይጣን ብዛዕባ ስጋ ሙሴ ምስ ተኻራኸረ፡ ስጋኡ ዝከላኸለ ሚካኤል እዩ ነይሩ። ኣብ ዳንኤል 10 ንምብብ፡