ብመንፈስ ኣምላኽ ህያው ሓይሊን ንጥፈትን ኣሎ፡ ንሱ ድማ ግሩም ፍረ የፍሪ። እዚ ድማ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ንእኡ ብዚምልከት ኣብ ዝርከብ ቀዳማይ ጥቕሲ ብግሩም መገዲ ተራእዩ ኣሎ፡ “መንፈስ ኣምላኽ ከኣ ኣብ ልዕሊ ገጽ ማያት ይንሳፈፍ ነበረ። ኣምላኽ ድማ፡ ብርሃን ይኹን በለ፡ ብርሃን ድማ ዀነ” (ዘፍጥረት 1፡2-3)። ኣብዚ ብሓይሊ ዝቕጽል ምንቅስቓስ ኣሎ፡ ብርሃን ኣብ ሰኮንድ 186,000 ማይልስ ስለ ዚጓዓዝ። እዚ ድማ ንሓደ ቕድሚ ሕጂ ኣብ ጸልማት ሓጢኣትን ዘይምእማንን ዝነበረ ሰብ ናብ ንስሓን እምነትን ንምምጻእ መንፈስ ኣምላኽ ዚገብሮ ስራሕ የርኢ። ብርሃን ኣብ ነፍሱ ይበርቕ፡ ብህያው፡ ንቑሕ ሓይሉን ብዝቕጽል ምንቅስቓሱን።
ግናኸ መንፈስ ኣይረአን፡ ዚረአ ብርሃን እዩ፡ ብርሃን ከኣ ይግለጽን ይገልጽን እዩ። ብብርሃን ኩሉ ከም ዘለዎ ይግለጽ። ተፈጥሮኣዊ ብርሃን ድማ ንጐይታና የሱስ ክርስቶስ ብጽቡቕ የርኢ፡ ንሱ ድማ፡ “ኣነ ብርሃን ዓለም እየ፡ ዚስዕበኒ ኣብ ጸልማት ኣይከይድን፡ ብርሃን ህይወት ግና ክህልዎ እዩ” (ዮሃንስ 8፡12) በለ። ስለዚ፡ ብክርስቶስ ኣምላኽ ከም ዘለዎ ተገሊጹ ንርእዮ፡ ብርሃን ገጹ ድማ ንኣና እውን ብምሉኡ ይገልጸና። እዚ እዩ እቲ ቀዳማይ ዓቢ ስራሕ መንፈስ ኣምላኽ ምስ ነፍሳትና፡ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን፡ ካብ ስልጣን ሰይጣን ናብ ህያው ኣምላኽ ብምምጻእና ዘሎ ግሩም ነገር። እዚ ድማ ምስ ዮሃንስ 3፡8 ይሰማማዕ፡ “ንፋስ ናብ ዝደለዮ ይነፍስ፡ ድምጹ ድማ ትሰምዕ፡ ካበይ ከም ዚመጽእ ከኣ ናበይ ከም ዚኸይድ ኣይትፈልጥን ኢኻ፡ ከምኡ እዩ እቲ ኻብ መንፈስ እተወልደ ዘበለ ኩሉ”። ብዘይርአ ሓይሊ ዓቢ ስራሕ ተፈጺሙ ኣሎ፡ ሓደ ሰብ ብመንፈስ ኣምላኽ ዳግማይ ተወሊዱ፡ ንሱ ድማ እቲ ኣብ ነፍሲ እተተኽለ ሓይሊ ሓዳስን ዘለኣለማዊትን ህይወት ኮይኑ ይቕጽል።
እዚ ሓይሊ እዚ ሓቀኛ እዩ፡ ግናኸ መንፈስ ኣምላኽ ኣብ ነፍሲ ንዚገብሮ ስራሕ ናብኡ ኣቓልቦ ኣይስሕብን። የግዳስ፡ ስራሑ ንነፍሳት ናብቲ ብሩኽ ሰብን ስራሕን ጐይታ የሱስ ንምስሓብ እዩ፡ ከምቲ ንሱ ባዕሉ ንደቀ መዛሙርቱ ዝነገሮም፡ “ንሱ ኻብ ናተይ ኪቕበል እዩ እሞ፡ ኬኽብረኒ እዩ፡ ንኣኻትኩም ድማ ኪነግረኩም እዩ” (ዮሃንስ 16፡14)።
ስራሑ ኣብ ዘመን ጸጋ
ግናኸ ከምቲ ዓቢ ስራሕ መንፈስ ኣብ ሓዳስ ልደትን ዘለኣለማዊት ህይወትን (እዚ ቕድሚ ሕጂ ዘሎና ዘመን ይፍጸም ነበረ)፡ ሕጂ ድማ ቕድሚ መዓልቲ ጰንጠቆስጤ (ግብሪ ሃዋርያት 2) ፈጺሙ ዘይተፈልጠ ስራሕ ኣሎ። ሕጂ መንፈስ ኣምላኽ ባዕሉ ኣብ ማሕበር ኣምላኽ ኪነብር መጺኡ እዩ። መጀመርታ እዚ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 2 ተራእዩ፡ መንፈስ ኣምላኽ ካብ ዝመጸ ኸኣ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ምእመን ብውልቂ፡ ኣብ ምሉእ ማሕበር ኣምላኽ ድማ ብሓባር ይነብር ኣሎ። “ስጋኹም ቤተ መቕደስ መንፈስ ቅዱስ ምዃኑ፡ እቲ ኣባኻትኩም ዘሎ፡ ካብ ኣምላኽ እተቐበልኩምዎ መንፈስ ቅዱስ ምዃኑ፡ ናይ ርእስኹም ከኣ ከም ዘይኰንኩምዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧” (1 ቈረንቶስ 6፡19)። እዚ እኳ ንቈረንቶሳውያን፡ “ስጋውያን”ን “ሕጻናት ብክርስቶስ” (1 ቈረንቶስ 3፡1) ተባሂሎም ንዝተጸውዑን ብርቱዕ ተግሳጽ ዘድለዮምን እዩ ተባሂሉ ዘሎ። ነፍሲ ወከፍ ምእመን ብመንፈስ ይነበር ነበረ፡ እኳ ደኣ እዚ ብግቡእ ኣይገለጾን። ከምኡ እውን፡ “ቤተ መቕደስ ኣምላኽ ምዃንኩም፡ መንፈስ ኣምላኽ ከኣ ኣባኻትኩም ከም ዚነብርዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧” (1 ቈረንቶስ 3፡16) ተባሂሎም ተሓቲቶም። እዚ ብውልቂ ዘይኰነስ፡ ብሓባር ማሕበር ቤተ መቕደስ ኣምላኽ እያ፡ መንፈስ ድማ ኣብ ማሕበር ይነብር።
እዚ መዘኻኸሪ እዚ ንቈረንቶሳውያን እተገብረ፡ ብመንፈስ ምህላዎም ኪምክሑ ዘይኰነስ፡ ንማሕበር ኣምላኽ ንምህናጽ ልቦም ንምትንሳእ እዩ፡ ማለት፡ ምስ ስራሕ መንፈስ ኣብ ምሉእ ስጋ ክርስቶስ፡ ወይ ከምቲ ኣብዚ ተጸዊዑ ዘሎ፡ “ቤተ መቕደስ ኣምላኽ” ብምትእስሳር ክንሰርሕ ምእንቲ። እቲ ሎሚ ኣብ ዓለም ክብሪ ኣምላኽ ዚግለጸሉ ቦታ። እቲ መንፈስ ዚገብሮ ስራሕ ጽቡቕ፡ ጽኑዕ፡ ህያው ስራሕ እዩ፡ እኳ ደኣ ንሱ ባዕሉ ከም ድሕሪ መጋረጃ ተኸዊሉ እዩ።
“ብመንፈስ ምምላእ”፡ እንታይ ማለት እዩ፧
ብመንፈስ ቅዱስ እንተ ተመሊእና፡ ከምዚ ዝበለ ንዘለኣለማዊ በረኸት ነፍሳትን ንምህናጽ ማሕበር ኣምላኽን ዘሎ ስምዒት ብዕምቆት ኪጸልወና እዩ። መንፈስ ኣምላኽ ኣብ ማሕበር ይነብር እኳ እንተኾነ፡ እዚ ግና ማሕበር “ብመንፈስ ተመሊኣ” ማለት ኣይኰነን። ኩሎም ምእመናን መንፈስ ኣምላኽ ኣብ ውሽጦም ይነብር እኳ እንተኾነ፡ ኩሉ ግዜ ብመንፈስ ተመሊኦም ኣለዉ ኪብሉ ዚደፍር የልቦን። ከምኡ እንተኾይኑ፡ “ብመዝሙርን ብዝማሬን ብመንፈሳዊ ደርፍን ንሓድሕድኩም ተዛረቡ፡ ብልብኹም ንእግዚኣብሔር እናዘመርኩምን እናተዛመርኩምን ብመንፈስ ተመሉ” (ኤፌሶን 5፡18-19) ዚብል ምዕዶ ኣይምደለናን። ኣቓልቦ ሃቡ፡ ብመንፈስ ክንምላእ እምበር፡ ተመሊእና ኢና ኽንብል ኣይተነግረናን። ብመንፈስ ምምላእ ማለት፡ ካብ መንፈስ ዝበዝሕ ምውሳድ ማለት ኣይኰነን፡ ንሱ ህያው ሰብ እዩ እምበር፡ ጽልዋ ጥራይ ኣይኰነን። ግናኸ፡ ኣብ ኩሉ መዳያት ህይወትና ምሉእ ምቁጽጻር ኪህልዎ ምፍቃድ ማለት እዩ፡ ከምኡ ድማ ክርስቶስ ባዕሉ እቲ ሓደ ክቡር ዕላማ ኣብ ቅድሚ ኣዒንትና ኪኸውን፡ ልብና ኸኣ ብእኡ ኽሳዕ ክንደይ ኪሕጐስ፡ ካልእ ኩሉ ድማ ምስኡ ኺነጻጸር ከሎ ዋጋ የብሉን። ዮሃንስ መጥምቕ (ሉቃስ 1፡15)፡ ኣዲኡ ኤልሳቤጥ (ሉቃስ 1፡41)፡ ኣቦኡ ዘካርያስ (ሉቃስ 1፡67) ቕድሚ መዓልቲ ጰንጠቆስጤ ብመንፈስ ከም እተመልኡ ተነጊሩሎም ኣሎ፡ ኩሎም ድማ ብዛዕባ ክርስቶስ ተዛሪቦም። እዚ ብሩኽ ምስክርነት እዚ ድማ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 2፡4 እቲ ቃል ምስ ተጠቕመ እውን ሓቂ እዩ። ደቀ መዛሙርቲ ብሓደ ልቢ ኣብ ሓደ ቦታ ነበሩ፡ መንፈስ ኣምላኽ ድማ ብዓቢ ሓይሉ ንሓዳስ ዘመን ማሕበር ኣምላኽ ንምጅማር ምስ መጸ፡ “ኩሎም ብመንፈስ ቅዱስ ተመልኡ፡ ከምቲ መንፈስ ኪዛረቡ ዝሃቦም ድማ፡ ብኻልእ ልሳናት ኪዛረቡ ጀመሩ”። ዕላማ እዚ ብፍጹም ናይ ገዛእ ርእሶም ባህታ ኣይነበረን። ብሓቂ፡ ብዙሓት ካብ ብዙሕ ሃገራት ዝመጹ ሰባት ነበሩ፡ ብቛንቋኦም ድማ “ግሩም ግብሪ ኣምላኽ” ኪዛረቡ ሰምዕዎም። ደቀ መዛሙርቲ ንሓቂ ሞትን ትንሳኤን ክርስቶስ ንምምስካር ናይ ገዛእ ርእሶም ሓሳባት ኪዛረቡ ሓይሊ ተዋሂቦም ነበሩ፡ ግናኸ ብዘይተማህርዎ ቛንቋ። እንታይ ከም ዚብሉ ይፈልጡ ነበሩ፡ ከመይሲ ምስክር ነበሩ። ንኹሎም ሰማዕቲ ንሓቀኛን ንጹህን በረኸት እተሓስበ ነገር ድማ ተዛረቡ። ካብ ምምሳል ተጠንቀቑ። ካብ ሽዑ ንነጀው ብዙሓት ነዚ ዓቢ ተኣምር እዚ ኪመስሉ ፈቲኖም እዮም። ግናኸ እዞም ደቀ መዛሙርቲ ከምዚ ዝበለ ብልሳናት ምዝራብ ኣይደለዩን። እዚ ድንገታዊ፡ ሓቀኛ ስራሕ ኣምላኽ ብመንፈሱ እዩ ነይሩ፡ ብልሳናት ምዝራብ ድማ ወንጌል ክርስቶስ ንኹሉ ህዝቢ ኣብ ትሕቲ ሰማይ፡ ንእስራኤል ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኪርከብ ከም ዝኽእል ዚሕብር ክቡር ምልክት እዩ ነይሩ። እዚ ድማ ኣብ ማሕበር ሕጂ ኣብ መንጎ ምእመናን ኩሎም ህዝብታት ክቡር ምስትውዓል ከም ዚመጽእ፡ ስለዚ ድማ ንብሩኽ ሓድነት ዚዕድም ምልክት እዩ። ሓደ ሰብ ነዚ ውህበት እዚ ናብ ርእሱ ኣቓልቦ ብምስሓብ እንተደኣ ተጠቒሙ፡ እዚ ሓሶት እዩ። ሓደ ሰብ ብዝበሃል ቛንቋ እንተደኣ ተዛሪቡ፡ እንታይ ከም ዚብል ከይተረድኦ፡ እዚ ሓደ ሓደገኛ ምምሳል እዩ፡ ከመይሲ ንርእሱ እኳ ኣይህንን፡ ንኻልኦት ከም ዚህንንስ ኣይትጠራጠር፡ እዚ ድማ እቲ ግቡእ ዕላማ ኩሉ ውህበት እዩ። መንፈስ ኣምላኽ ብዘይስርዓት ኣይሰርሕን፡ ንሰብ ዜዕብዩ ስምዒታዊ ተመክሮታት ኣይህብን። ንሰብን ስራሕን ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ኣቓልቦ ይስሕብ። እዚ ኣብ ጰንጠቆስጤ ሓቂ ነይሩ፡ ሕጂ እውን ሓቂ እዩ። ገጽ እስጢፋኖስ ከም ገጽ መልኣኽ ምስ ተራእየ (ብርግጽ ብመንፈስ ኣምላኽ ተመሊኡ ስለ ዝነበረ)፡ ንኣይሁድ ስለ ዝዛረብ ነይሩ፡ ብኻልእ ቛንቋ ኣይተዛረበን፡ ግናኸ ንክቡር፡ ጽኑዕ ሓቂ ኣምላኽ ተዛረበ፡ ኣቓልቦ ሰማዕቱ ድማ ኣብቲ ሕጂ ኣብ የማን ኣምላኽ ዘሎ ብሩኽ ሰብ ጐይታ የሱስ ኣተኰረ (ግብሪ ሃዋርያት 6፡15-7፡56)።
ጴጥሮስ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 4፡8፡ ብመንፈስ ቅዱስ ተመሊኡ፡ ንገዛእቲ እስራኤል ብዛዕባ እቲ እተሰቕለን ዝተንስኤን ክርስቶስ ብእምነት ተዛረበ (ግብሪ ሃዋርያት 4፡8-12)። ኣብታ ሓንቲ ምዕራፍ (ቁ. 31) ደቀ መዛሙርቲ ኩሎም ብመንፈስ ቅዱስ ተመልኡ፡ ቃል ኣምላኽ ድማ ብትብዓት ተዛረቡ። ጳውሎስ (ግብሪ ሃዋርያት 13፡9-11)፡ ብመንፈስ ቅዱስ ተመሊኡ፡ ንኤልማስ ጠንቋላይ ንቕኑዕ መገዲ ጐይታ ብምጥምዛዙ ብርቱዕ ፍርዲ ሃበ።
ካብዚ ኩሉ እቲ ብመንፈስ ምምላእ እተጠቕሰሉ ኣጋጣሚታት፡ ሓደ ጥራይ እዩ ብዛዕባ ብልሳናት ምዝራብ ዚነግረና (ግብሪ ሃዋርያት 2፡4)፡ እዚ ድማ ፍሉይ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኣጋጣሚ ስለ ዝነበረ እዩ፡ እዚ ድማ ዳግማይ ኣይፍጸምን። ግናኸ ብመንፈስ ምምላእ ንነፍሲ ወከፍ ምእመን ዚርከብ ክቡር መሰል ኮይኑ ይቕጽል፡ ንክርስቶስ ከምቲ ሓደ ዚስሕብ ዕላማ ኣብ ቅድሚ ነፍሱ ብፍቓዱ እንተደኣ ኣንቢሩ። እዚ ድማ ብግዴታ ንስጋ ዝኾነ ኣገዳሲ ቦታ ዘይህብ ቅኑዕ ርእሰ-ፍርዲ የጠቓልል። መንፈስ ኣምላኽ ንጐይታ የሱስ ክርስቶስ ብውልቃዊን ማሕበራዊን ህይወት ኬዕብዮ እንተደኣ ብሓቂ ፈቒድና፡ ክሳዕ ክንደይ ብሩኻት ክንከውን ኢና።
