ሓምለ/ነሓሰ 2022 –መጽሔት ጸጋን ሓቅን
ሕቶ፦ ግብዝነት እንታይ እዩ፧
መልሲ፦ ዘ ራንደም ሃውስ ዲክሽነሪ ኦፍ ዘ ኢንግሊሽ ላንጉዌጅ“ግብዝነት” ከምዚ ኢሉ ይገልጾ፦
- 1. ሓደ ሰብ ዘይብሉ ቅኑዕ ባህሪ፣ ስነ-ምግባራዊ ወይ ሃይማኖታዊ እምነታት ወይ ስርዓታት ዘለዎ ምምሳል።
- 2. ዝምነ ወይ ብህዝቢ ዝፍቀድ ኣመለኻኽታ ዘለዎ ምምሳል።
እቲ መዝገበ-ቓላት ምንጪ እዛ ቓል እዚኣ ናብ ጥንታውያን ግሪኻውያን ይወስዳ። ብቛንቋኦም ሓደ hypokrites“ተዋሳኣይ መድረኽ፣ ስለዚ ድማ ዘይኮኖ ዝመስል ሰብ” ማለት እዩ። ንጹር እዩ፤ ካብዚ ንላዕሊ ቀጥታዊ ክኸውን ኣይክእልን እዩ።
ጐይታና የሱስ ንፈሪሳውያን፣ ኣባላት ሓንቲ ፍሉይ ጉጅለ ኣይሁድ፣ ብግህዶ “ግብዞች” ኢሉ ጸዊዕዎም እሞ ስለምንታይ ከም ዝነቐፎም ምኽንያታት ሂቡ (ንብዙሓት ኣብነታት ማቴ. 23 NKJV ተመልከት)። እቶም ህዝቢ ንዕለታዊ ህይወት ጽቡቕን ሕማቕን ንምምሃር ናብ ፈሪሳውያን ይጥምቱ ነበሩ። ኣብ ወንጌላት ፈሪሳውያን ምስ ጸሓፍቲ፣ እቶም ቅድሚ ምምጻእ ማተሚያ ማሽኖች ንቕዱሳት ጽሑፋት ብኢድ ዝገልብጡ ዝነበሩ ሰባት፣ ብሓንሳእ ይጥቀሱ። ንቓል ኣምላኽ ብልክዕ ኣብ ምግልባጥ ኣዝዮም ጥንቁቓት ነበሩ፣ ግናኸ ነቲ ቕዱሳት ጽሑፋት ዝዛረብዎ ኣይተቐበልዎን።
ጐይታ ኣብ መጀመርታ ምዕራፍ 23 ማቴዎስ ፈሪሳውያን ከመይ ከም ዝነበሩ ኣመልኪቱ። “ኣብ ወንበር ሙሴ ተቐሚጦም” (ቁ.2 JND) ኢሉ ተዛሪቡ። ንሳቶም ነቲ ህዝቢ ንምፍራድን ንሕግታትን ስርዓታትን ኣምላኽ ንምምሃር ዝመጽእሉ ዝነበረ ቦታ ሙሴ ሒዞምዎ ነበሩ (ዘጸ. 18:13-16)። ነቲ ወንበር ብምግንዛብ፣ ጐይታ ኣብ ማቴዎስ ንህዝቢ “ስለዚ ኹሉ ዝነግሩኹም ግበሩን ሓልዉን፣ ግናኸ ከም ግብሮም ኣይትግበሩ፣ ከመይሲ ይብሉ እምበር ኣይገብሩን እዮም” (ቁ.3) ኢሉ ቀጺሉ። ድሕሪኡ ድማ ገለ ንግብዝነቶም ዘርኢ ግብሮም ኣብርሃ (ቁ.4-7)። እቶም ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን ንሕጊ ብቕዝቕዝታን ብልክዕን ከምህሩ ይኽእሉ ነበሩ፣ ግናኸ ህይወቶምን ተግባራቶምን ኣምላኽ ህዝቡ ከመይ ክነብሩ ከም ዝደሊ ካብኡ ፍጹም ዝተፈልየ ኣመለኻኽታ የርእዩ ነበሩ።
ኣብ ማቴዎስ 15:1-20 ጐይታ ብባህሎምን ምኽንያቶምን ብምምርኳስ ንጹር ትምህርቲ ቕዱሳት ጽሑፋት ከመይ ከም ዘፍርሱ ኣርእዩ። ባህሎም ካብ ቃል ኣምላኽ ንላዕሊ ኣገዳሲ ነይሩ። ብሓዘን ክንብሎ ከም ዝግባእ፣ እዚ ሎሚ ኣብ ክርስትና – ኣብታ እትምስክር ቤተ-ክርስትያን – ኣዝዩ ልሙድ ባህሪ እዩ። ብዙሕ ካብቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብንጹር ዝምህሮ ኣብ መጀመርታ ክፍለ-ዘመናት ክርስትያናዊ ምስክርነት ብመራሕቲ ተበላሽዩ፣ ድሕሪኡ ድማ ብምሉኡ ተሓዲጉ። እዚ ብፍላይ ብዛዕባ ቤተ-ክርስትያን፣ ብልክዕ “ጉባኤ” ተባሂላ እትጽዋዕ፣ ንሓቂ እዩ። እታ ክርስቶስ ዝፈተዋ መርዓት፣ ንሳ እንተኾይኑ ንርእሱ ዝሃበ፣ ንሳ እንተኾይኑ ዝቕድሳን ንርእሱ ዘቕርባን (ኤፌ. 5:23-32)፣ ኣብ ኣእምሮ ብዙሓት ሰባት ብሓቂ ህያው ፍጥረት ወይ ኣካል ነበረት፣ ክርስቶስ ርእሲ ኮይኑ ኹሉ ብሓቂ ዝድሓነ ሰብ ድማ ኣባል ነበረ። ብሓዘን፣ ቤተ-ክርስትያን ሎሚ ብዙሕ ግዜ ከም ሰብኣዊ ማሕበር ወይ ውድብ ብሰባት ብዝተፈላለየ መገዲ እትመሓደር፣ ኣባልነታ ድማ ብሓፈሻ ካብ ዝደሓኑን ዘይደሓኑን ብሓንሳእ ዝቖመ ኮይና ትርአ።
ኣብ ማቴዎስ 6 ጐይታ ገለ ካብ ልምድታት ፈሪሳውያን ኣመልኪቱ፣ ንሳቶም ድማ “ግብዞች” ኢሉ ጸዊዕዎም (ቁ.2,5,16)። ንኣምላኽ ንምስማዕ ምጽላይ ኣብ ክንዲ ዝገብሩ፣ ብሰባት ንምርኣይን ንምስማዕን ኣብ ህዝባዊ ቦታታት ይጽልዩ ነበሩ። ክጾሙ ከለዉ፣ ብሓዘን ዝመልአ ገጾም ሰባት ከም ዝጾሙ ከም ዝርእዩ ይገብሩ ነበሩ። ምጽዋት ክህቡ ከለዉ፣ ሰባት ዝገብርዎ ከም ዝርእዩ ንምግባር ቅድሚኦም መለኸት የንፋሑ ነበሩ። ኣብ ማቴዎስ 23:5 ጐይታ ብዛዕባ እቲ ኣምላኽ ንእስራኤላውያን ኣብ ዘሁልቍ 15:37-41 ከም ዝኣዘዞም ኣብ መኣዝን ክዳኖም ንእሽቶ ሰማያዊ ጫፍ ወይ ጥልፊ ኣብ ክንዲ ዝገብሩ፣ ሰፊሕ ሰማያዊ መስመራት ከመይ ከም ዝገበሩ ተዛሪቡ። ዝገብርዎ ዝነበሩ ንፍቓድ ኣምላኽ ንምርካብ ዘይኮነስ ንሰባት ብሃይማኖታዊነቶም ንምምሳል እዩ ነይሩ። ንዘይቅኑዕ ወይ ዘይስርዓታዊ መገዶም ብነዊሕ ህዝባዊ ጸሎቶምን ብንእሽቶ ዝርዝራት ከም ምዕሻር ቅጠላት ኣሕምልቲ ኣብ ምግቢ ብምጽናዕን ክሽፍኑ ፈቲኖም። ኣብ ንእሽቶ ዝርዝራት ህይወት እውን እንተኾነ ህሊናዊ ምዃን ዝምስገን እዩ፣ ግናኸ “ክብደት ዘለዎም ነገራት … ፍትሕን ምሕረትን እምነትን” (ማቴ. 23:23) ብምሕዳግ ኣይኮነን።
ሎሚስ ንሕናኸ፧ብሓቂ ግና ሕግን ፍቓድ ርእስናን ዘይብልና ኮይና፣ ጽቡቕ ገጽ ንምርኣይ ጥራይ እንፍትን ከለና፣ ንሰባት ብኸመይ ሃይማኖታውያን ወይ ጽቡቓት ከም ዝኾንና ንምምሳል ብትጋህ ንፍትን ዲና፧ እዚ ኣምላኽ ዝቘንኖ ግብዝነት እዩ። ንሱ ንልቢ ዝፈልጥ ኣምላኽ እዩ። ኣብ ዝዓመቘ ክፍሊ ልብና ዘይርእዮን ዘይፈልጦን፣ ከምኡውን ከቃልዖ ዘይክእል ዝተሰወረ ነገር የልቦን። ወንጌላት ኣንብብ። ንየሱስ ንምግቢ ናብ ገዛኦም ዝዓደሙ ፈሪሳውያን ተመልከት፣ ብመሰረት መርኣያኦም እንግዶት ንምርኣይ፣ ግናኸ እቲ ዕድመ ብሓቂ ንዕኡ ንምቘናንዒ ምኽንያት ንምርካብ እዩ ነይሩ። ንሱ ብጥበቡ ምስኦም ተዓጢቑ፣ ኩሉ ግዜ ድማ የደናግሮም ነበረ።
ብዙሓት ፈሪሳውያን ግብዞች ከም ዝነበሩ ርኢና ኢና፣ ግናኸ ቕዱሳት ጽሑፋት ብዛዕባ ቢያንስ ክልተ ቅኑዓት ዝነበሩን ሓደ መዓልቲ ኣብ ሰማይ እንረኽቦምን ይነግረና።ኒቆዲሞስ ሓደ ሓታቲ ነበረ፣ ኣብ ዮሃንስ 3:1-21 ብለይቲ ንየሱስ ብሕቶታቱ መጺኡ። ድሕሪኡ ንዕኡ ብጥንቃቐ ክከላኸለሉ ንርእዮ (7:50-51)፣ ኣብ ዮሃንስ 19 ድማ ብምሉኡ ተወፊዩ፣ ንዮሴፍ ዘራማትያ ንስጋ ጐይታ ካብ መስቀል ንምውራድ ኣብ ምቕባር ሓጊዙ (ቁ.38-42)።
ሳውል ዘጠርሴስ፣ ብሓፈሻ ሃዋርያ ጳውሎስ ተባሂሉ ዝፍለጥ፣ ብገዛእ ርእሱ ኣብ ፊልጲ 3:5 “ፈሪሳዊ” ነበረ። ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 26 ንስም ጐይታ የሱስን ንሰዓብቱን ክጻረር ዝኸኣሎ ኩሉ ከመይ ከም ዝገበረ ተዛሪቡ። ጐይታ ምስ ተራእዮን ምስ ደሓነን፣ ንዓመታት ንጐይታ ንምግልጋል ንዓብዪ ቅንኣቱ ተጠቒሙ፣ ኣብ መወዳእታ ድማ ኣገልግሎቱ ብሰማዕትነቱ ኣትሚሙ። ካልኦት ፈሪሳውያን እውን ኣመንቲ ኮይኖም፣ ግናኸ ፈሪሳዊ ኣተሓሳስባኦም ክሓድጉ ኣጸጊምዎም (15:5)። ግናኸ፣ ኣይትረስዑ፣ ኣምላኽ ንግብዞች እውን ከድሕን ፍቑድ እዩ፣ ድንቂ ቅዱሳን ድማ ክገብሮም እዩ!
ጐይታ ይሓግዘና ንዕኡ ዝኣመና ግብዞች ከይኾንና፣ የግዳስ ብመገዳትና ቅኑዓትን ቀጥተኛታትን ክንከውን፣ ንኽብሩን ንምስጋናኡን ዝኸውን ህይወት ክንነብር!
መልሲ ብዩጂን ፒ. ቬደር፣ ጁኒየር።
