ራእይ ኣምላኽ ንሓድሽ ዓመት ምቕባል፡ ካብ ፍጥረት ክሳዕ ሓድሽ

ነፍሲ ወከፍ ሓድሽ ዓመት ሓደስቲ ዕድላትን ሓደስቲ ብድሆታትን የምጽእ። ነፍሲ ወከፍ ዓመት ንዓና ሓድሽ ዓመት እዩ፤ ልክዕ ከም ካልእ ዓመት ኣይኮነን። ገለ ነገራት ይቕየሩ እሞ ዕድሜና እናወሰኸ ምስ ከደ ናብ ዝተፈላለዩ እዋናት ህይወት ንሰጋገር።

ዓውደ ኣዋርሕ

ካብ ጥንቲ ግዜ ጀሚሩ መዓልታት፣ ኣዋርሕን ዓመታትን ብምርምር ጸሓይን ወርሕን ይውሰኑ ነበሩ። ማእከላይ ርዝመት ዓመት ብመሰረት ምንቅስቓስ ምድሪ ኣብ ዙርያ ጸሓይ 365.2422 መዓልታት እዩ። ኣህጉራዊ ዓውደ ኣዋርሕ፣ ኣብ ግሪጎርያዊ ዓውደ ኣዋርሕ ዝተመስረተ፣ ዓመት ኣብ ጥሪ 1 ይጅምር፣ እዚ ድማ እታ ሮማዊት ሴኔት ዓመታዊ ስልጣን እትወስደላ መዓልቲ እያ። ኣብ ማእከላይ ዘመን፣ ጥሪ 1 “መዓልቲ ሓድሽ ዓመት” ዝብል ስም ተዋሂብዋ። ቅድሚ እቲ ግዜ፣ ዓመት ኣብ መጋቢት 25 ወይ ታሕሳስ 25 ይጅምር ነበረ።

እቲ ቅዱስ ዓመት ኣይሁድ (ኣብ ብሉይ ኪዳን) ኣብ ሰሜናዊ ንፍቀ ክቢ ኣብ ጥቓ እዋን ጽድያ ይጅምር ነበረ፣ እቲ ሲቪላዊ ዓመት ድማ ኣብ ጥቓ እዋን ቀውዒ። ኣብታ ቐዳመይቲ መዓልቲ (ሮሽ ሃሻና) ናይቲ ሲቪላዊ ዓመት (ብመሰረት ኣይሁድነት ሎሚ) ፍጥረት ዓለም የኽብሩ ነበሩ፤ እዚ ድማ በዓል መለኸት እዩ (ዘሌዋውያን 23:23-25)። መዓልቲ ሓድሽ ዓመት ኣይሁድ ኣብ 2007 ካብ ምዕራብ ጸሓይ መስከረም 12, 2007 ክሳብ ምዕራብ ጸሓይ መስከረም 13, 2007 እዩ።

እቲ እስላማዊ ዓውደ ኣዋርሕ ካብ ግሪጎርያዊ ዓውደ ኣዋርሕ ብ11 መዓልታት ዝሓጸረ ስለዝኾነ፣ ዕለት መጀመርታ ዓመት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ብ11 መዓልታት ይቕየር፣ እሞ እቲ ዑደት ዓሰርተ ክልተ ወርሓት ወርሒ ኣብ ውሽጢ ኣስታት 33 ዓመታት ብእዋናት ይምለስ። እዚ ማለት ድማ ኣገደስቲ በዓላት ሙስሊም፣ ንሳቶም ድማ ኩሉ ግዜ ኣብታ ሓንቲ ወርሒ ሂጅሪ ዝወድቁ፣ ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ክረኽቡ ይኽእሉ እዮም። ከምኡ’ውን፣ ኣብ ልዕሊ 33 ዓመታት፣ መዓልቲ ሓድሽ ዓመቶም ኣብ ኩሎም እዋናት ዓመት ብቐጻሊ ይንቀሳቐስ።

ሓድሽ ዓመት ቻይና ድሕሪ እቲ ክረምታዊ ጸሓይ ምምላስ ኣብ ካልኣይቲ ሓዳስ ወርሒ ይጅምር፣ እዚ ድማ ኣብ መንጎ ጥሪ 21ን የካቲት 21ን ይኸውን። ንኣብነት፣ ኣብ 2007፣ ዓመት ቻይና ኣብ የካቲት 18 ይጅምር።

ዓቢ ስእሊ

ኣብ ዓለምና እንታይ ከም ዝኸውን ዓቢ ስእሊ ምርኣይ ጽቡቕ እዩ። ብመሰረት መጽሓፍ ቅዱስ እቲ ዓቢ ስእሊ እዚ እዩ፦

ፍጥረት

– ኣብ መጀመርታ ግዜ፣ ኣምላኽ ሰማያትን ምድርን ኣብኡ ዘሎ ኩሉን ፈጠረ።

ናብ ሓጢኣት ምውዳቕ

– ዘይምእዛዝ ኣዳምን ሄዋንን ንፍጥረት ተረጊሙ ክኸውን ገበሮ። ህይወት ሕጂ ቃልስን መከራን የጠቓልል።

የሱስ ክርስቶስ

– ንሱ እዩ ናብ ሓጢኣት ዝመልአት ዓለም ከም መድሓኒና ዝመጸ፣ ካብ ሓጢኣትና ኬድሕነና።

ሓድሽ ፍጥረት ብየሱስ

– ብሰዓብቱ ጀሚሩ ብሓድሽ ሰማይን ሓድሽ ምድርን ዝዛዘም፣ ኣምላኽ ነገራት ሓደስቲ ኣብ ምግባር ተዋፊሩ ኣሎ።

ሓድሽ ኪዳን

ኣብ ዝተጻሕፈሉ ግዜ መጽሓፍ ቅዱስ ክንርኢ ከለና፣ ኣብ መንጎ ነህምያ (430 ቅ.ል.ክ.)ን ያእቆብ (48 ድ.ል.ክ.)ን ኣስታት 480 ዓመታት ክፍተት ንርኢ። እቶም ቅድሚ እቲ ክፍተት ዝነበሩ መጽሓፍቲ ብሉይ ኪዳን ይበሃሉ፣ እቶም ድሕሪኡ ድማ ሓድሽ ኪዳን። የሱስ ንሓድሽ ኪዳን ኣበሰረ፤ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ኪዳናት ኣብ ዝነበረ ክፍተት ናብ ምድሪ መጸ። እታ “ኪዳን” እትብል ቃል ውዕል ወይ ስምምዕ ማለት እያ፤ ኣብዚ ጉዳይ እዚ እቲ ስምምዕ ኣብ መንጎ ኣምላኽን ሰብኣውነትን እዩ። ኣብ ብሉይ ኪዳን ኪዳን ሕጊ ኣሎ። ኣብ ሓድሽ ኪዳን ብየሱስ ክርስቶስ ዝመጸ ኪዳን ጸጋ ንረክብ።

ሓደስቲ ነገራት

እታ “ሓድሽ” እትብል ቃል ኣብ 174 ፍቕድታት 192 ግዜ ትርከብ ኣብ ሓድሽ ኣህጉራዊ ትርጉም ናይ መጽሓፍ ቅዱስ። ኣብዚ ገለ ሓደስቲ ነገራት ኣብ ሓድሽ ኪዳን ኣለዉ።

የሱስ ከምዚ በለ “ሓዳስ ትእዛዝ እህበኩም ኣሎኹ፡ ንሓድሕድኩም ተፋቐሩ። ከምቲ ኣነ ዝፈቶኹኹም፣ ከምኡ ድማ ንስኻትኩም ንሓድሕድኩም ተፋቐሩ። በዚ ኹሉ ሰብ ደቀ መዛሙርተይ ምዃንኩም ኪፈልጥ እዩ፣ ንሓድሕድኩም ፍቕሪ እንተ ኣልያትኩም” (ዮሃንስ 13:34-35)።

እቲ የሱስ ናብ ዓለም ዘምጽኦ ክርስትና ከም ሓድሽ ወይኒ ነበረ ምስቲ ናይ ብሉይ ኪዳን ሕጊ ዝነበረ ኣረጊት ወይኒ ክነጻጸር ከሎ (ማቴዎስ 9:16-17)። ነዚ ሓድሽ ወይኒ ንምሓዝ ሓደስቲ መጽለፍቲ ወይኒ (ልምድታትን ኣገባብ ምግባር ነገራትን) የድልዩ ነበሩ፤ ካብ ኣይሁድነት ዝተፈላለዩ ነበሩ።

ድሕሪ እቲ ናይ መወዳእታ ድራር የሱስ ከምዚ በለ፣ “እዚ ጽዋእ እዚ እቲ ሓድሽ ኪዳን ብደመይ እዩ፣ እዚ ድማ ንኣኻትኩም ዝፈሰሰ እዩ” (ሉቃስ 22:20)። እዚ ማለት ድማ እቲ ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝተመባጽዐ ሓድሽ ኪዳን (ኤርምያስ 31:31-34) ኣብ ሞት ክርስቶስ ዝተመስረተ ነበረ። ከምኡ’ውን፣ ድሕሪ ሞቱ፣ የሱስ ኣብ ሓድሽ መቓብር ተቐብረ (ማቴዎስ 27:60)።

ወንጌል “ሓዳስን ህያው መገዲ” እዩ (እብራውያን 10:20)። ምእመናን ሓድሽ ህይወት ከም ህይወት ትንሳኤ ክርስቶስ ኣለዎም (ሮሜ 6:4)። እዚ ድማ “ሓድሽ ፍጥረት እዩ፤ እቲ ኣረጊት ሓሊፉ፣ እቲ ሓድሽ መጺኡ” ተባሂሉ ይግለጽ (2 ቈረንቶስ 5:17)። ከምኡ’ውን፣ ንኣምላኽ ብሓዳስ መገዲ መንፈስ (ከም ፍቕርን ናጽነትን) የገልግሉ፣ እሞ ብኣረጊት መገዲ እቲ ዝተጻሕፈ ሕጊ (ከም ፍርሃትን ባርነትን) ኣይኮኑን (ሮሜ 7:6)።

ኣብ ሰማይ፣ ምእመናን ሓዳስ መዝሙር ኪዝምሩ እዮም፦ “ንሳሕፍቲ ኽትወስድ እሞ ማሕተማታ ኽትፈትሕ ብቑዕ ኢኻ፣ ከመይሲ ተሓሪድካ፣ ብደምካ ድማ ንሰብ ካብ ኩሉ ነገድን ቋንቋን ህዝብን ሃገርን ንኣምላኽ ዓዲግካ” (ራእይ 5:9)። ክርስትያናት “ንሓድሽ ሰማይን ሓድሽ ምድርን ይጽበዩ ኣለዉ፣ እዚ ድማ መዕረፊ ጽድቂ እዩ” (2 ጴጥሮስ 3:13)።

ራእይ ዮሃንስ እዚ ነበረ፦ “ድሕሪኡ ሓድሽ ሰማይን ሓድሽ ምድርን ረኣኹ፣ ከመይሲ እቲ ቐዳማይ ሰማይን እቲ ቐዳማይ ምድርን ሓሊፉ ነበረ፣ ባሕሪ ድማ ደጊም ኣይነበረን። ንቕድስቲ ከተማ፣ ንሓዳስ ኢየሩሳሌም፣ ካብ ሰማይ ካብ ኣምላኽ ክትወርድ ረኣኹ፣ ከምቲ ንሰብኣያ ዝተሰለመት መርዓት ጌራ ተዳልያ። ካብ ዝፋን ድማ ዓው ዝበለ ድምጺ ሰማዕኩ፣ ከምዚ ዝብል፣ ‘ሕጂ ማሕደር ኣምላኽ ምስ ሰብ እዩ፣ ንሱ ድማ ምስኦም ኪነብር እዩ። ንሳቶም ህዝቡ ኪኾኑ እዮም፣ ኣምላኽ ድማ ባዕሉ ምስኦም ኪኸውን እዩ እሞ ኣምላኾም ኪኸውን እዩ። ንኹሉ ንብዓት ካብ ኣዒንቶም ኪደርዝ እዩ። ደጊም ሞት ወይ ሓዘን ወይ ብኽያት ወይ ሕማም ኣይኪህሉን እዩ፣ ከመይሲ እቲ ኣረጊት ስርዓት ነገራት ሓሊፉ።’ እቲ ኣብ ዝፋን ተቐሚጡ ዝነበረ ከምዚ በለ፣ ‘ንኹሉ ነገር ሓድሽ እገብር ኣሎኹ!’” (ራእይ 21:1-5)።