ጴጥሮስ ካልኣይ መልእኽቱ ከምዚ ኢሉ ጀመረ፡ “ስምኦን ጴጥሮስ፡ ባርያን ሃዋርያን የሱስ ክርስቶስ፡ ነቶም ብጽድቂ ኣምላኽናን መድሓኒናን የሱስ ክርስቶስ ምስናና ማዕረ ክቡር እምነት ዝረኸቡ፡ ጸጋን ሰላምን ብፍልጠት ኣምላኽን ጐይታና የሱስን ይብዝሓልኩም” (2 ጴጥሮስ 1:1-2 KJV)። ብዚ ቃል እዚ፡ ብ“መድሓኒና የሱስ ክርስቶስ” ገይሩ ማዕረ ክቡር እምነትና ኣፍለጠ፡ ግናኸ ድሕሪኡ፡ “ጸጋን ሰላምን ይብዝሓልኩም ... ብጐይታና የሱስ” ኢሉ ቀጸለ። ብዛዕባኡ እንታይ ዝምድና ኢና ነጕልሕ?
እቲ “መድሓኒ” ዝብል ቃል ኣብ ሓድሽ ኪዳን እንተወሓደ 24 ግዜ ይርከብ፡ “ጐይታ” ድማ ልዕሊ 700 ግዜ ተጠቒሱ ኣሎ፤ ቀለልቲ ቁጽርታት ብዛዕባ “ጐይታ” ዘሎ ኣጕልሖ ይነግሩና። “ጸጋን ሰላምን” ብጐይትነቱ “እንተበዝሐ” ድማ ከምኡ ክኸውን ይግባእ። ምድሓን እንኮ ርእሲ ናይ ቅዱሳት ጽሑፋት ኣይኮነን። ኣገዳሲ እዩ፡ 100% ድማ ኣድላዪ እዩ – ግናኸ ሓንሳእ ምስ ደሓንና ናብቲ ዝያዳ ዓሚቕ ዝኾነ ኣባላት ናይ ዝምድናና ምስኡ ከም ጐይታ ንቕጽል ዲና? ኣብ ጸጋን ሰላምን ክንነብር እንተኾይንና፡ ካብቲ ናይ ምድሓንና ቀዳማይ መሰረታዊ ነገራት ናብ ብስለት ኣብ ምትእስሳር ንጐይትነቱ ክንከይድ ኣለና። ከምኡ እንተዘይገበርና፡ ብርእስና ዘይኮነስ ብእኡ ክንሕዝ ንኽእል ኢና።
መሰረታዊ ነገራት ምድሓን
“ስለዚ፡ ነቲ መሰረታዊ ትምህርቲ ክርስቶስ ሓዲግና፡ ናብ ፍጽምና ንኺድ፡ እንደገና ድማ መሰረት ካብ ምዉት ግብሪ ንስሓ፡ ናብ ኣምላኽ እምነት፡ ትምህርቲ ጥምቀት፡ ምድራግ ኣእዳው፡ ትንሳኤ ምዉታን፡ ዘለኣለማዊ ፍርዲ ኣይንግበር” (እብራውያን 6:1-2)። ሓንሳእ መሰረት ብዛዕባ ምድሓን ምስ ተነብረ፡ ኣብ ህይወት ሓደ ሰብ እንደገና ነቲ መሰረት ምግባር ኣየድልን። እቲ ድሕሪኡ ዝመጽእ ስጉምቲ ኣብቲ መሰረት ምህናጽ እዩ። እቲ መሰረት ኣሎ፤ ብርእሱ ሓያል ኮይኑ ይቕውም እሞ ነቲ ዝተረፈ ቅርጺ ይሕዝ። ነቲ ኣእማን ናይቲ መሰረት ንርአ፡ “ንስሓ”፡ “እምነት”፡ “ጥምቀት”፡ “ምድራግ ኣእዳው”፡ “ትንሳኤ”ን “ፍርድን”።
ንስሓ
እዚ ብሰንኪ ምቕያር ኣእምሮ ዝመጽእ ምቕያር መገዲ እዩ። እቲ ንምድሓን ዘድሊ ንስሓ፡ ካብ ዘይምእማን – ወይ ካብ እምነት ኣብ ግብሪ ስራሕና ንምድሓን – ናብ እምነት ኣብ ኣምላኽን መስዋእቲ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ብዛዕባና ምምላስ እዩ። “ብዘይ እምነት ንእኡ ባህ ምባል ዘይከኣል እዩ” (እብራውያን 11:6)።
እምነት
እንታይ ኢና ክንኣምን ዘሎና? “ኣነ ድማ እቲ ዝተቐበልኩዎ፡ ክርስቶስ ብመሰረት ቅዱሳት ጽሑፋት ምእንቲ ሓጢኣትና ከም ዝሞተ፡ ከም ዝተቐብረ፡ ከምኡ’ውን ብሳልሰይቲ መዓልቲ ብመሰረት ቅዱሳት ጽሑፋት ከም ዝተንስአ፡ ቅድሚ ኩሉ ንዓኻትኩም ኣረከብኩኹም” (1 ቈረንቶስ 15:3-4)። ምድሓን ኩሉ ግዜ ኣብ ስራሕ ክርስቶስ እዩ ዝተመስረተ፡ ኣብ ምዉት ስራሕና ኣይኮነን።
ጥምቀት
ድሕሪ እምነት፡ ስራሑ ኣብ ውሽጥና ምፍላጥና ወይ ጥምቀት ይመጽእ – ጥራይ ምጥማቕ ዘይኮነስ፡ እዚ እውን ክፋል እዩ። እቲ ሓሳብ፡ ቅድሚ ምስማሩ፡ “ክጥመቕ ዘሎኒ ጥምቀት ኣሎኒ፤ ክሳዕ ዝፍጸም ድማ ክንደይ እዩ ዝጸብቐኒ!” (ሉቃስ 12:50) ዝበለ ምስኡ ብፍቓድ ምልላይ እዩ። ከምኡ’ውን፡ “እቲ ኣነ ዝሰትዮ ጽዋእ ክትሰትዩ፡ ወይስ እቲ ኣነ ዝጥመቖ ጥምቀት ክትጥመቑ ትኽእሉ ዲኹም?” (ማቴዎስ 20:22) ኢሉ ሓተተ። ካብቲ ሃይማኖታዊ ክብሪ ወጻኢ ናብ የሱስ በይኑ ክንመጽእ ፍቓደኛታት ዲና? እዚ ሓደ ካብቲ መሰረታዊ ነገራት ናይ ምድሓን መሰረት እዩ። ከምቲ የሱስ ካብ ደገ የሩሳሌም ወጻኢ ዝተሰቀለ፡ ከምኡ ድማ ካብ ዝኾነ ሃይማኖታዊ ምትላል ወጻኢ ናብኡ ክንከይድ ይግባእ።
ከምዚ ናይዚ ክፋል፡ ንማይ ጥምቀት ብምቕባል ክንእዘዞ ይግባእ፡ እዚ ድማ ምስ ክርስቶስ ምቕባርን እንደገና ምትንሳእን ዝገልጽ ስእሊ እዩ። ምስዚ ድማ፡ ሕጂ ጐይታ ህይወትና ምዃኑ ክንእመን ይግባእ፡ ከምቲ ሮሜ 10:9 ዝብሎ፡ “ብኣፍካ ንጐይታ የሱስ እንተኣመንካ፡ ኣምላኽ ካብ ምዉታት ከም ዘተንስኦ ድማ ብልብኻ እንተኣመንካ፡ ክትድሕን ኢኻ።” ኣብ ገለ ሃገራት ዋጋ እዚ እምነት እዚ ዓብዪ ኣይመስልን ይኸውን፡ ግናኸ ኣብ ካልኦት ስደት፡ ቤት ማእሰርቲ፡ ወይ እውን ሞት ማለት ይኸውን። ኩሉ ኣንባቢ ነዚ ዋጋ እዚ ዝረብሕ ከም ዝረኽቦ ንጸሊ፡ ምኽንያቱ የሱስ፡ “ሰብ ንዓለም ኩላ እንተረኸበ፡ ንነፍሱ ግና እንተሰኣና፡ እንታይ ይጠቕሞ?” (ማርቆስ 8:36) ኢሉ እዩ።
ምድራግ ኣእዳው
ምድራግ ኣእዳው ብዛዕባ መስዋእትን ክብረትን ይዛረብ፡ ከምቲ ኣብ ክልተ ናይ ብሉይ ኪዳን ክፍሊታት ዝተገለጸ፡ ነፍሲ ወከፉ ድማ ብሓደ ናይ ሓድሽ ኪዳን ፍቕዲ ዝተሰነየ እዩ። እቲ ቀዳማይ፡ ዘሁልቍስ 8:10 ከምዚ ይብል፡ “ንሌዋውያን ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ከተምጽኦም ኢኻ፡ ደቂ እስራኤል ድማ ኣእዳዎም ኣብ ልዕሊ ሌዋውያን ክገብሩ እዮም፡ ኣሮን ድማ ንሌዋውያን ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ከም መስዋእቲ ደቂ እስራኤል ከቕርቦም እዩ፡ ንኣገልግሎት እግዚኣብሔር ምእንቲ ክፍጽሙ።” ሮሜ 12:1 ድማ ይውስኽ፡ “ስለዚ፡ ኣሕዋተይ፡ ... ንስጋኹም ህያው መስዋእቲ ጌርኩም ከተቕርቡ እምሕጸነኩም ኣለኹ።” እቲ ካልኣይ፡ ዘሁልቍስ 27:18-20 ከምዚ ይብል፡ “እግዚኣብሔር ድማ ንሙሴ በሎ፡ ‘ንየሆሹዋ ... መንፈስ ዘለዎ ሰብኣይ ውሰድ፡ ኢድካ ድማ ኣብ ልዕሊኡ ግበር ... ገለ ኻብ ክብረትካ ድማ ኣብ ልዕሊኡ ግበር።’” ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 4:13 እቲ ሳንሄድሪን “ነቶም ዘይተማህሩን ዘይፈልጡን ሰባት ... ምስ የሱስ ከም ዝነበሩ” ከም ዝተዓዘበ ኣይትረስዕ። ዓለም ንክርስትያናት፡ ንመድሓኒኦም መስዋእቲ ዝገብሩ፡ ትዕዘብ።
ትንሳኤን ፍርድን
ብዛዕባ ትንሳኤን ፍርድን፡ የሱስ ካብ ዘለኣለማዊ ፍርዲ ብዛዕባ ሓጢኣትና ከድሕነና፡ ከምኡ’ውን ካብ ምዉታት ዘይጠፍእን ዘይረኸሰን ኮይኑ ምትንሳእ ተስፋ ክህበና መድሓኒና ኮይኑ እዩ።
መሰረታዊ ነገራት ጐይትነት
እቲ “ጐይትነት” ዝብል ቃል፡ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ክልተ ግዜ ዝተጠቕመ፡ ካብ ክልተ ግሪኻዊ ቃላት ዝተተርጐመ እዩ። ሓደ ኣብ ሉቃስ 22:25 ይርከብ፡ ንሱ ድማ ንዝተገዝኡ ሰባት ንጥቕሚ ዝኸውን “ምግዛእ፡ ስልጣን ምሓዝ” ማለት ዝኸውን ክብሪ ዝመልኦ ስም እዩ። እቲ ካልኣይ ኣብ ማርቆስ 10:42 ይርከብ፡ ንሱ ድማ “ምግዛእ፡ ብሓይሊ ምቁጽጻር” ማለት እዩ። ጐይታ የሱስ ኣብ መወዳእታ ንኽልቲኡ ገጽ ይፍጽም፡ እዚ ድማ ንእኡ ንምግዛእ ዘሎና ፍቓድ ይምርኮስ። ንሱ ንጥቕምና ኣብ ልዕሌና ዝገዝእ ዝበለጸ ለጋሲ እዩ። ሓላፍነትና ቃሉ ምእዛዝ እዩ።
የሱስ መድሓኒና ኮይኑ ጐይታና ዘይኸውን ክኸውን ይኽእል ድዩ? ንሱ ባዕሉ፡ “ስለምንታይ ኢኹም ጐይታ፡ ጐይታ ትብሉኒ፡ እቲ ዝብሎ ዘሎኹ ግና ኣይትገብሩን?” (ሉቃስ 6:46) ኢሉ እዩ። ከምኡ’ውን፡ “መምህርን ጐይታን ትብሉኒ፡ ጽቡቕ ድማ ትብሉ፡ ምኽንያቱ ከምኡ እየ” (ዮሃንስ 13:13) ኢሉ እዩ።
እንደገና ደጋጊምና የሱስ “ጐይታ” ተባሂሉ ከም ዝጽዋዕ ንሰምዕ። ሓንሳእ እውን ከም መድሓኒ ኣይተጸውዐን። ንጽህና ዝደልዩ ለምጻማት፡ ንርእይቶ ዝደልዩ ዕዉራት፡ ንባርያኡ ምሕዋይ ዝደሊ ሓለቓ ሚእቲ፡ ደቆም ብኣጋንንቲ ዝተሓዙ ወለዲ፡ ብዝሙት ዝተታሕዘት ሰበይቲ፡ ዕዉር ኮይኑ ዝተወልደ ሰብኣይ፡ ከምኡ’ውን ደቀ መዛሙርቲ የሱስ – ኩሎም ንእኡ “ጐይታ” ኢሎም ጸዊዖምዎ፡ ንሱ ድማ ኣብ ልዕሊ ጸገማቶም ስልጣኑ ኣርኣየ።
ሳኦል ንምስክርነት እቶም ዝኣሰሮም ወይ ዝቐተሎም ምስክርታት ይቃወም ከሎ፡ የሱስ ብሓይሊ ተቖጻጺሩ ኣብ መገዲ ደማስቆ ተራኸቦ። ንሱ ድማ፡ “ጐይታይ፡ እንታይ ክገብር ትደሊ?” (ግብሪ ሃዋርያት 9:6) ኢሉ መለሰ። ኣብ ፈለማ ግብሪ ሃዋርያት፡ ኣናንያን ሰበይቱ ሳፕፊራን ንመንፈስ ቅዱስ ብምሕሳው ዝመጸ ውጽኢት ንርኢ፡ ጐይታ ብሓይሊ ተቖጻጺሩ ካብዚ ቦታ ኣወገዶም (ግብሪ ሃዋርያት 5:1-11)። እዚ እቲ ናይ ዘይምእዛዝ መወዳእታ ውጽኢት እዩ! ትእዛዙ ምእዛዝን ድሌታቱ ምፍጻምን ካብ ምትላል ወይ ምቅዋም ክንደይ ዝቐለለ እዩ። ንሱ ኩሉ ግዜ ንዝበለጸ ረብሓና እዩ ዝሓስብ። ካብቲ እንሓስቦ ወይ እንሓትቶ ንላዕሊ ብብዝሒ ክገብር ፍቓደኛ እዩ። ንእኡ ዝበለጸና ኣይንገብርን ዲና?
እቶም ንምድሓን ንእኡ ምግዛእ ዝኣብዩ፡ ግናኸ ኣብ መወዳእታ ኣብ ስሙ “ጉልበቶም ክድንን” ድሕሪኡ ድማ ካብ ቅድሚኡ ክድርበዩ እዮም። “ኣነ፡ ኣነ ባዕለይ እየ እግዚኣብሔር፤ ካባይ ወጻኢ ድማ መድሓኒ የልቦን” (ኢሳይያስ 43:11)። “ንዓይ ተመልከቱ እሞ ድሓኑ፡ ኩሉ ወሰን ምድሪ፡ ምኽንያቱ ኣነ ኣምላኽ እየ፡ ካልእ ድማ የልቦን። ብርእሰይ መሓልኩ፡ ቃለይ ብጽድቂ ካብ ኣፈይ ወጺኡ እዩ፡ ኣይክምለስን ድማ፡ ኩሉ ጉልበት ኣብ ቅድመይ ክድንን፡ ኩሉ ልሳን ድማ ክምሕል እዩ” (ኢሳይያስ 45:22-23)።
ንእኡ ተመሊስና ክንድሕን ወይ ከይንድሕን ምርጫ ከም ዘሎና ሓቂ እዩ፤ ግናኸ ኩላትና ጉልበትና ክንድንን ጐይታ ምዃኑ ድማ ክንእመን ኢና። እዚ ኣብ ፊልጲ 2:10-11 ተደጊሙ ኣሎ፡ “ስለዚ ኣብ ስም የሱስ ኩሉ ጉልበት ክድንን፡ ናይ ሰማያትን ናይ ምድርን ናይ ትሕቲ ምድርን ዘለዉ ነገራት፤ ኩሉ ልሳን ድማ የሱስ ክርስቶስ ጐይታ ምዃኑ፡ ንኽብሪ ኣምላኽ ኣቦ፡ ክእመን።” እቲ እምነት ጐይታ ምዃኑ እዩ።
ሕጂ ንጐይትነቱ እናተገዛእናን ካብኡ እናተማህርናን ከለና፡ ጣዕሚ ምድሓንና ንጣዕሙ፡ ንውበቱ፡ ንፍጽምናኡ፡ ንጸግኡ፡ ንሰላሙ፡ ንምሕረቱ፡ ከምኡ’ውን ... ከምኡ’ውን ... ቦታ ይህብ።
ብቶም ስቲር
