ምውድዳር
መጽሓፍ ኢሳይያስ ብብዙሕ መገዲ ንመጽሓፍ ቅዱስ ዝመስል እዩ። ኢሳይያስ 66 ምዕራፋት ኣለዎ፤ መጽሓፍ ቅዱስ 66 መጻሕፍቲ ኣለዎ። ብሉይ ኪዳን 39 መጻሕፍቲ የጠቓልል። እቲ 40ይ ምዕራፍ ኢሳይያስ «ድምጺ እቲ ኣብ በረኻ ዝእውጅ» የቕርብ፡ እዚ ትንቢት እዚ ኸኣ ኣብ ኣገልግሎት ዮሃንስ መጥምቕ ኣብ መጀመርታ ሓድሽ ኪዳን ተፈጺሙ። ኩሉ ምዕራፍ ኢሳይያስ ካብ 40ይ ጀሚሩ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ዝተገልጸ ሓሳብ የጠቓልል። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ምዕራፍ ዝርከቡ ኣርእስታት፡ ምስቶም ኣብ ሓድሽ ኪዳን ዘለዉ መወዳድርቶም፡ ገለ ኻብኣቶም ብዝርዝር ክንርእዮም ኢና።
ኢሳይያስ ጥቕሲ ጥቕሲ ሓድሽ ኪዳን መርበብ
40:3 ድምጺ ኣነ ድምጺ እየ (ዮሃንስ መጥምቕ) ዮሃንስ 1:23
41:14 እቲ ቅዱስ የሱስ ናዝሬት ... እቲ ቅዱስ ማርቆስ 1:24
42:1 ባርያይ እንሆ! ባርያይ ማቴዎስ 12:18-21
43:3 መድሓኒትካ የሱስ ክርስቶስ መድሓኒትና ቲቶስ 1:4
44:3 መንፈሰይ ብመንፈስ ዝመልአ ግብሪ ሃዋርያት 2:4, 38
45:23 ኩሉ ብርኪ ኺምብርከኽ እዩ ብስም የሱስ ኩሉ ብርኪ ... ፊልጲ 2:10
46:1 ጣኦታቶም ስስዔ፡ እዚ ኸኣ ጣኦት ኣምልኾ እዩ ቈሎሴ 3:5
47:1 ባቢሎን ባቢሎን ወዲቓ ኣላ ራእይ 14:8
48:12 ኣነ እየ እቲ ቐዳማይ ... እቲ ድሕረኛ ኣነ ኣልፋን ኦሜጋን እየ ራእይ 1:8,17
49:5 ብርሃን ንኣህዛብ ብርሃን ንኣህዛብ ኬብርህ ሉቃስ 2:32
50:4 ልሳን ምሁራት ፊደላት ይፈልጥ፡ ፈጺሙ ኣይተማህረን ዮሃንስ 7:15
51:4 ስምዑኒ እቲ ኺሰምዕ እዝኒ ዘለዎ ማቴዎስ 13:9
52:7 ጽቡቕ ... ኣእጋር ክንደይ ጽቡቓት እዮም እግሪ ሮሜ 10:15
53:2 ጽባቐ የብሉን ኬድልዮም ንእኡ ኣርሕቕዎ ዮሃንስ 19:15
54:7 ምእካብ እስራኤል ኣምላኽ ንህዝቡ ኣይነጸጎምን ሮሜ 11:2
55:3 እዝንኹም ኣድህቡን ስምዑን ድምጸይ ስምዑን ማዕጾ ኽፈቱን ራእይ 3:20
56:7 ቤት ጸሎት ንኹሉ ቤት ኣምላኽ፡ ቤተ ክርስቲያን 1 ጢሞቴዎስ 3:15
57:15 ብዝተሰብረን ትሑትን ርእስኹም ኣትሕቱ 1 ጴጥሮስ 5:6
58:7 እንጌራ ንጥሙያት ሓው ... ካብ ዕለታዊ ምግቢ ዝተሓረመ ያእቆብ 2:15
59:8 መገዲ ሰላም ኣይፈልጡን መገዲ ሰላም ኣይፈልጡን ሮሜ 3:17
60:19 እግዚኣብሔር ... ዘለኣለማዊ ብርሃን እቲ ገንሸል ብርሃና እዩ ራእይ 21:23
61:10 ክዳውንቲ ምድሓን ብጻዕዳ ክዳን ዝተኸድኑ ራእይ 3:5
62:2 ሓድሽ ስም ሓድሽ ስም ራእይ 2:17
63:16 ኣቦና ኣቦና ማቴዎስ 6:9
64:4 ኣምላኽ ኣዳልዩ ኣምላኽ ኣዳልዩ 1 ቈረንቶስ 2:9
65:17 ሓድሽ ሰማያት ሓድሽ ምድሪ ሓድሽ ሰማያትን ሓድሽ ምድርን ራእይ 21:1
66:24 ትሎም ኣይመውትን እቲ ትል ኣይመውትን ማርቆስ 9:44
ንጥናዕና እቶም ዝበለጹ ምዕራፋት ኢሳይያስ 40, 53, 61, 66 እዮም። ኣብኣቶም ልቢ ኣምላኽ ንረክብ። ኢሳይያስ 40 ንምልኣኽ እቲ ዝዓበየ ነብዪ፡ ዮሃንስ መጥምቕ፡ መገዲ እግዚኣብሔር ንምድላው ይትንቢ። ኣብ ምዕራፍ 53 ብዝርዝር ዝተገለጸ ትንቢት ብዛዕባ እቲ ዝስቀ ዘሎ መድሓኒ፡ ብሰብ ዝተነጸገ ንረክብ። ምዕራፍ 61 ብዛዕባ ኣገልግሎት ክርስቶስ ኣብ ቀዳማይን ካልኣይን ምጽኣቱ ጽቡቕ ገምጋም እዩ። ኣብ ምዕራፍ 66 ኸኣ፡ ኣብ መወዳእታ ኢሳይያስ፡ ከምቲ ኣብ ራእይ ዘሎ፡ «ሰላም ከም ሩባ» ንረክብ፡ ግናኸ እቶም ግብዞታትን ነጸግትን ይነጽጉን ሰላም የብሎምን።
ምዕራፍ 40
ኣምላኽ ኩሉ ምጽንናዕ (2 ቈረንቶስ 1:3 KJV) ምዕራፍ 40 ብ«ህዝበይ ኣጸናንዕዎም» ይጅምር። እቲ ናይ ሆሴእ 1:9 «ሎ-ዓሚ» (ህዝበይ ዘይኮነ) ሕጂ «ዓሚ» (ህዝበይ) እዩ። እንታይ እዩ እቲ ፍልልይ ዝገበረ? «ውግእ የሩሳሌም ተወዲኡ፡ በደላ ተሰሪዩ።» ኣምላኽ ናብ ምፍጻም ምዕራፍ 53 ይጥምት፡ እቲ ኺፍጸም ዘለዎ ዕርቂ ኸኣ ይሓስብ – «ተወዲኡ» – ብገንሸል ካብ መሰረት ዓለም ዝተሓርደ (ዮሃንስ 19:30፤ ራእይ 13:8)።
ይኹን እምበር፡ መገዲ እግዚኣብሔር ንምድላው፡ ንኣምላኽና ኣብዚ በረኻ እዚ ጐደና ንምዕባይን ንምልዓልን፡ ድምጺ ተላኢኹ። ዮሃንስ መጥምቕ እቲ ድምጺ እዩ ነይሩ፡ ንምሕረት ሓጢኣት ንስሓ እናሰበኸ፡ ንኹሉ ልቢ ናብቲ ድሕሪኡ ዝመጽእ ኬምልስ እናፈተነ (ሉቃስ 3:2-18)።
ንሕና ብሓቂ ኸም ሳዕሪ ኢና፡ ኪሓርቕን ኪውሰድን ድሉዋት፤ ፍርዲ ኣብ ልዕሌና ኣሎ። እዚ ንፈልጦ ዲና? ብዛዕባ ጽቡቕነትና ሓሳብና ኽንቅይር ድሉዋት ዲና? ደው ኢልና ምድሓን ኣምላኽ ክንርኢ ንኽእል ዲና? ድሕሪኡ ጽቡቕ ዜና ኣሎ፡ ጽቡቕ ዜና ሎሚ ወንጌል እንብሎ፡ «እንሆ ኣምላኽኩም!» የሱስ ክርስቶስ ብስጋ መጺኡ (ኢሳይያስ 40:9)። ዕዮ ዮሃንስ፡ «እንሆ ገንሸል ኣምላኽ፡ ንሓጢኣት ዓለም ዘርሕቕ» (ዮሃንስ 1:29) ኪእውጅ እዩ ነይሩ።
ምዕራፍ 53
ከምቲ ምዕራፍ 53 ዝገልጾ፡ እቲ ገንሸል ህዝቡ ኸለዉ እኳ እንተነጸግዎ፡ ተወፊዩ ነይሩ፡ ምኽንያቱ ኵሎም እስራኤላውያን ናይ ዘመን የሱስ ምስ ረኣይዎ፡ ኬድልዮም ዝኽእል ጽባቐ ኣይረኣዩሉን። ንኣታቶም ንሱ ንዑቕን ዝተነጸገን፡ ኪሰቐል ዝግብኦ ተባሂሉ ተገሚቱ። ንሕና ኣብኡ እንታይ ንርኢ? ንሱ እቲ ስምዒታዊ፡ ልስሉስ ተኽሊ፡ ካብቲ ደረቕ ምድሪ ሃይማኖታዊ ስርዓት ዝወጸ ስርናይዶ ኣይኮነን? ንሱ እቲ ሓዘንተኛ፡ ኩሉ ሓዘንና ከም ናቱ ዝጸረየዶ ኣይኮነን? ንሱ እቲ ዓቃሊ፡ ንምፍዳይ ወይ ንርእሱ ንምክልኻል ኣፉ ዘይከፈተዶ ኣይኮነን? ንሱ እቲ ዝተወቕዐ፡ ብወተሃደራት ኣብ መስቀል ዝተወቕዐን ዝተወግአን፡ ስሙ ኸኣ ክሳዕ ሎሚ ከም መርገም ዝጥቀሙሉዶ ኣይኮነን? ንሱ እቲ ዝተቐንጸለ፡ ካብ ምድሪ ህያዋን ዝተቐንጸለዶ ኣይኮነን? ንሱ እቲ ቅኑዕ፡ ገለ ዓመጽ ዘይገበረን ካብ ኣፉ ሓሶት ዘይወጸንዶ ኣይኮነን? ንሱ እቲ ዝረኸበ፡ ንብዙሓት ብመስዋዕቲ ርእሱ ዘጽደቐዶ ኣይኮነን?
ብርግጽ ንሱ እዚ ኩሉን ካብኡ ንላዕሊ ብዙሕን እዩ። ሞቱ ምትካእ እዩ ነይሩ፡ ምኽንያቱ ነፍሱ ንሓጢኣት መስዋዕቲ እያ ነይራ – ንሓጢኣተይ፡ ከምኡ’ውን ንሓጢኣት ኩላ ዓለም። ሞቱ ዓወት እዩ ነይሩ፡ ምኽንያቱ ብትንሳኤ «መዓልታቱ ነዊሑ»፡ ሓጥእ ኣብኡ ምስ ኣመነ ኸኣ «ፍቓድ እግዚኣብሔር ብኢዱ ኺሰልጥ እዩ።» እቲ ኢትዮጵያዊ ጃንደረባ ኢሳይያስ ብዛዕባ መን ከም ዝዛረብ ኪፈልጥ ምድላዩ ዘገርም ኣይኮነን! ፊልጶስ ንየሱስ ሰበኸሉ፡ ንሱ ኸኣ እናተሓጐሰ ኸደ (ግብሪ ሃዋርያት 8:26-39)። ካብ ሞት ናብ ህይወት ከም ዝሓለፍና እናፈለጥና፡ እናተሓጐስና ንኸይድ ኣሎና ዲና? ንገንሸል ኣምላኽ ንርኢ ኣሎና ዲና? ንእኡ ንደልዮ ዲና? ጽባቐኡ ንርኢ ኣሎና ዲና?
ምዕራፍ 61
የሱስ ኣብ በረኻ ብዲያብሎስ ምስ ተፈተነን ንፈተናታቱ ዘይበሃግ ምዃኑ ምስ ኣረጋገጸን፡ ናብ ናዝሬት፡ ናብ ዓዲ ዕብየቱ ተመልሰ፡ ኣብ ምኩራብ ከኣ ኪንበብ ደው በለ (ሉቃስ 4:18-19)። ካብ ኢሳይያስ 61:1 ጀመረ፡
መንፈስ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ኣብ ልዕለይ እዩ፤ ምኽንያቱ እግዚኣብሔር ንምስባኽ ጽቡቕ ዜና ንትሑታት ቀቢኡኒ፤ ንሱ ንዝተሰብረ ልቢ ኺሓዊ፡ ንምሩኻት ሓርነት ኪእውጅ፡ ንእሱራት ከኣ ምኽፋት ቤት ማእሰርቲ ኺእውጅ ለኣኸኒ፤ ንዝተቐበለ ዓመት እግዚኣብሔር ኪእውጅ (ኢሳይያስ 61:1)።
ኣብዚ ደው በለ፡ መጽሓፍ ዓጸወ፡ ተቐመጠ ኸኣ። ኩሉ ሰብ ናብኡ ምጥማቱ ዘገርም ድዩ? ኣብ ማእከል ዓረፍተ ነገር ደው ኢሉ ነይሩ! ግናኸ እዚ ክፍሊ እዚ ንዕላማ ምጽኣቱ ንምእዋጅን፡ «ሎሚ እዚ ጽሑፍ እዚ ኣብ ኣእዛንኩም ተፈጺሙ» ንምጥቃስን ጥራይ እዩ ዘድልዮ ነይሩ። ንኣቦ ንምርኣይ፡ ንጽቡቕ ዜና ዕርቂ ሓጥኣን ምስ ቅዱስ ኣምላኽ ንምእዋጅ፡ ጽቡቕ እናገበረ ኺኸይድ፡ ኪሓዊን ኬጸናንዕን፡ እዚ እዩ ምኽንያት ምጽኣቱ። «መዓልቲ ሕነ ኣምላኽና» (እቲ ቐጺሉ ዘሎ ክፍሊ ናይቲ ዝተሰብረ ዓረፍተ ነገር) ንምእዋጅን ንምምላስ እስራኤል ናብ ቅኑዕ ቦታኣን ክሳዕ እንደገና ዝመጽእ ኪጽበ ኣለዎ – እዚ ኸኣ ጭብጢ ምዕራፍ 66 እዩ።
ምዕራፍ 66
ኣብቲ ናይ ኢሳይያስ መወዳእታ ምዕራፍ፡ እስራኤል ነቲ ኣምላኽ ንህዝቢ ዝጸውዓሉ ዕላማ ትፍጽም፡ ማለት፡ ምስክር ጸጋ ኣምላኽን ኣምላኽ ጸጋን ንኹላ ምድሪ ኽትከውን። እቲ ግዜ ብሰላምን ብሓጐስን ንሽሕ ዓመት ኪምዘዝ እዩ፡
እንሆ፡ ሰላም ከም ሩባ ኸዘርግሓላ እየ (ኢሳይያስ 66:12)።
ብመወዳእታ፡ እቶም ነጸግቲ ኺነጽጉ እዮም፤ እቶም ኣብ ልዕሊኡ ዝበደሉ ኺወጹ እዮም (ኢሳይያስ 66:24)። እቲ ዳዊት ንጽህና ዝደለየሉ ዓብዪ በደል እንታይ እዩ? (መዝሙር 19:13)። ዮሃንስ 16:9 ነቲ ሓጢኣት ይገልጾ፤ ንሱ ዘይምእማን እዩ። ፈለማ ብሓጢኣት ዘይምእማን ብክርስቶስ ክንፍረድ ኣሎና፡ ድሕሪኡ ኸኣ ካብዚ ዘይምእማን እዚ ኽንርሕቕ ኣሎና፡ ዘለኣለማዊ ህይወት ንምርካብ። ኩሉ ካልእ ሓጢኣት ብእምነት ኣብኡ ኺርሓቕ፡ ኪምሓር፡ ብምሉኡ ኺጸርይ ይኽእል።
ይኹን እምበር፡ ብዘይምእማን ምስ ሞትና፡ ይቕረ ዘይብሃለሉ እዩ፡ ነቲ መንፈስ ኣምላኽ ዜቖጥዕ፡ ስርሑ ኸኣ ንነፍሲ ወከፍና ብክርስቶስ ንምእማን ምእማን እዩ። እቲ ሓጥእ ካብ ፍርዲ ኣምላኽ ንምምላጥ ኪገብሮ ዝኽእል ጽቡቕ ነገር ንስሓ ምግባርን ብወዱ ምእማንን እዩ። እቶም ብዘይምእማን ዝቕጽሉ ኣብ ቅድሚኡ ብቐጻሊ እኩይ ይገብሩ (ዮሃንስ 5:29)፡ ብመወዳእታ ኸኣ ናብ ትንሳኤ ፍርዲ ኺጽውዑ እዮም። ትሎም ኣይመውትን እዩ፡ ሓዊኦም ከኣ ኣይጠፍእን እዩ። ነቶም ንኣምላኽ ዝቐረበሎም ምድሓን ዝነጸጉ፡ ዘለኣለማዊ ግዜ ብኣምላኽ ምፍናው ይጽበዮም። እቲ ዘስካሕክሕ፡ ዝበልዕ ትል ንስሓ ፈጺሙ ኣይመውትን እዩ። ብኽያትን ምሕርቃም ኣስናንን ፈጺሙ ኣይዛዘምን እዩ (ሉቃስ 13:28)። እቲ ምድሓን ብነጻ ከም ዝቐረበን ብነጻ ከም ዝተነጸገን ምፍላጥ ዘስዕቦ ስቓይ፡ መንፈስ ኣምላኽ ንወዱ ኺኣምኑ ንምእማን ዝገበሮ ኩሉ ጻዕሪ እኳ እንተነበረ፡ ኩሉ ግዜ ሓዊ ኺነድድ እዩ።
ድሕሪኡ ኣምላኽ ሓድሽ ሰማያትን ሓድሽ ምድርን ኬዝርግሕ እዩ፡ ኩሉ ስጋ ኸኣ ኬምልኾ እዩ። ክንደይ ጽቡቕ መጻኢ – ክንደይ ጽቡቕ ተስፋ!
ብቶም & ሱዛን ስቲር
