ህይወት ያእቆብ ብምምካር፣ ብምጥባር፣ ብተስፋ ምቁራጽን ብስምብራት ልብን ዝመልአት ነበረት። ኣብ ዘፍጥረት 32፡ ምስ ሓሙኡ ላባን 20 ዓመት ድሕሪ ምጽናሑ ናብ ቤትኤል ክምለስ ከሎ፡ ኣዝዩ ከም ዝተጨነቐ ንረኽቦ። ንሱ ኣብ መንጎ ክልተ ዘስግኡ ጸላእቲ – ኣብ ምዕራብ ኤሳው፡ ኣብ ምብራቕ ድማ ላባን – ከም ዝተጸቕጠ ስለ ዝሓሰበ፡ ጭንቀቱ ንብዙሕ መዓልታት እናወሰኸ ከደ። ኣምላኽ ካብ ላባን ንምድሓኑ ብጸጋ ጣልቃ ኣተወ፡ ሕጂ ግን ሓዉ ኤሳው ይቐርብ ነበረ። ያእቆብ ኣብ ምሕናቕ ልቢ ላባን ዝነበረ ዕዮ ኣምላኽ እንተ ዝፈልጥ ነይሩ፡ ንኤሳው ክዕብዶን ካብ ሕነኡ ክሃድምን ዝሓሰበሉ ዓቢ መስዋእቲ ሰላም 580 እንስሳታት ምድሓነ።
መደብ ኣውጺኡ፡ ድሕሪኡ ጸለየ
ኣምላኽ ንያእቆብ ኣብ ጉዕዞኡ ንምምስጋን መላእኽታዊ ኣጃቢ (ብዕጡቓት ዝተዓጠቐ ክኸውን ይኽእል እዩ) ለኣኸ። እዞም ካብ ሰማያዊ ዓለም ዝመጹ ኣገልገልቲ ንያእቆብ ካብ ምግላጽ ንላዕሊ ገበሩ – ብሓቂ ድማ ተራኸብዎ! እዚ ፍሉይ ምርኻብ እዚ ንያእቆብ ናብ ቤትኤል ኣብ ዝገብሮ ጉዕዞኡ ኣንጸላልይዎ ክኸውን ኣለዎ። ንኤሳው ንምርካብን ምምጻኡ ንምሕባርን መልእክተኛታት ለኣኸ። መልእክተኛታት ካብ ዝተጸበይዎ ንላዕሊ ብቕልጡፍ ተመልሱ፡ ምኽንያቱ ኤሳው ምስ 400 ሰባት ይቐርብ ነበረ። ዜና ምምጻእ ኤሳው ኣስጋኢ ነበረ፡ ያእቆብ ድማ “ኣዝዩ ፈሪሑን ተጨኒቑን” (ዘፍጥረት 32:7 KJV)።
ስለዚ ጸለየ ወይስ ንኣምላኽ ንሓገዝ ጨደረ? መጀመሪያ ኣይኮነን። የግዳስ፡ ያእቆብ ኣብ እግዚአብሔር ምእማን ፈንታ፡ ነዚ ሓደጋ እዚ ብገዛእ ርእሱ ክዋጋእ መረጸ። ከጥፍኦ ዝኽእል እንተኾነ ንጉድኣቱ ንምውሓድ፡ ንህዝቡን ንእንስሳታቱን ኣብ ክልተ ጉጅለታት ከፈለ። ያእቆብ ንኹሉ “ስራሑ” ምስ ወድአ ጥራይ እዩ ንኣምላኽ ንምድሓን ዝጸለየ። እዚ ናይ ያእቆብ ንመጀመርታ ዝተመዝገበ ጸሎት እዩ፡ እኳ ደኣ ግሩም እንተኾነ፡ ኣብ ፈጣሪኡ ምሉእ እምነት ንምርኣይ ድሮ ዘግየየ ነበረ።
ያእቆብ ብትሕትና ንምድሓን ኣምላኽ ብምምልካት ኣብ መብጽዓታቱ ተመርኲሱ ሓተተ። እዚ ልመና እዚ ኣብ “ግብሪ” ያእቆብ ቀደም እንተ ዝንገር ነይሩ፡ ምምስጋናና ምሃብናሉ ነይርና፡ ግናኸ፡ ሰብ ወይ ብገዛእ ርእሱ ጥራይ ክምርኮስ፡ ወይ ድማ ንገዛእ ርእሱ ዝገብሮ ምድላዋት ንእሽቶ መለኮታዊ ሓገዝ ንምርካብ ሓጺር ጸሎት ክውስኽ ዝንባለ ኣለዎ። ያእቆብ ዝገበሮ እዚ እዩ፡ ንሕና ኩላትና ድማ ክንገብሮ ዝንባለ ኣለና። እቲ ናይ ያእቆብ ምድላውን ምጽላይን ዝምስገን ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ምድላው (ዘፍጥረት 32:7-8)፡ ምጽላይ (ዘፍጥረት 32:9-12)፡ ምድላው (ዘፍጥረት 32:13-23)፡ ምጽላይ (ዘፍጥረት 32:24-32) ከምኡ’ውን ምድላው (ዘፍጥረት 33:1-3)። እንተኾነ ግን፡ እቲ ዑደት ብጸሎት እንተ ጀሚርናዮ እምበር ብምድላው ዘይኮነስ፡ እቲ ልቢ ዝእመነሉ ምንጪ ጽንዓት ኣምላኽ እምበር፡ ጥበብና ኣይኮነን።
ድሕሪ እቲ ጻድቕ ንጉስ የሆሻፋጥ ምስ እኩይ ንጉስ ኣሃብ ንምዋጋእ ንሶርያ ወተሃደራዊ ምሕዝነት ምስ ኣጽደቐ፡ ንኣሃብ፡ “ሎሚ ቃል እግዚአብሔር ሕተት” (2 ዜና መዋእል 18:4) በሎ። ሓደ ሰብ ብሰብኣዊ ኣእምሮኡ ጉዳይ ምስ ወሰነ፡ ምኽርን ሓገዝን ኣምላኽ ምሕታት ምፍንፋን እዩ። ሲ.ኤች. ማኪንቶሽ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ “ገዛእ ርእስና ዝምልከቶ ኩሉ ነገር ክንውድእ ኣሎና፡ ምኽንያቱ ክሳዕ ሽዑ ኣምላኽ ርእሱ ከርኢ ኣይክእልን እዩ። ግናኸ፡ ክሳዕ ንገዛእ ርእስና ዘይንውድእ፡ ንመደባትና ክንውድእ ኣይንኽእልን ኢና።” ኣምላኽ ምስ ላባን ዝነበረ ባእሲ ፈቲሑ ነበረ። ያእቆብ ኣብ ልቢ ኤሳው እውን ከም ዝሰርሕ ስለምንታይ ክኣምኖ ዘይከኣለ? ያእቆብ ከይፈለጦ፡ ኣምላኽ ዝገብሮ ዝነበረ እዚ እዩ።
ተጨነቐ፡ ድሕሪኡ ሰዓበ
እታ ንኤሳው ቅድሚ ምግጥሙ ዝነበረት ለይቲ፡ ያእቆብ ካብ ስድራቤቱ ተነጺሉ ብጭንቀቱ ተጨነቐ። እዚ ኣብ ህይወት ያእቆብ ኣገዳሲ ነጥቢ ነበረ፡ ምኽንያቱ ምስ ኣምላኽ ብምሉኡ በይኑ ነበረ። ምስ ኣምላኽ ምብሓት፡ ንድኻም ኣገባብናን ንብልሹው ልብናን ንምፍላጥ እንኮ ሓቀኛ ቦታ እዩ። እግዚአብሔር፡ ብዘይፍላጥ፡ ንያእቆብ በጽሖ። እግዚአብሔር እቲ ምትሕንፋስ ከም ዝጀመረ ኣስተብህል፡ ቅዱስ ጽሑፍ፡ “ሓደ ሰብኣይ ምስ ያእቆብ ተዋግአ” (ዘፍጥረት 32:24) ይብል። እቲ ዝቕጽል ፍቕዲ ግን ያእቆብ “ምስኡ ተዋግአ” ይብል። እግዚአብሔርን ያእቆብን ካብቲ ሓደ ንሓደ ነገር ይደልዩ ነበሩ። ያእቆብ፡ ወዲ ኣስታት 100 ዓመት ዝነበረ፡ ካብቲ ጥንታዊ ዘመናት በረኸት ይደሊ ነበረ። እግዚአብሔር ንያእቆብ ክሰብሮን ክግዛእን ደለየ። እግዚአብሔር ምስኻ ምትሕንፋስ እንተ ገይሩ፡ ንሓደ ዓይነት ዕላማ እዩ – “ምስባር” ንምርካብ። ነዚ ዘይተሰምየ ሰብኣይ እዚ ቴኦፋኒ (ቅድሚ ስጋ ምልባስ ክርስቶስ ናብ ምድሪ ከም መልእክተኛ ኣቦ ዝገበሮ ምብጻሕ) ጌርና ንርድኦ።
ንጸላኢ ዝምልከት ናይ ዮሃንስ ከቢድ ቃላት ንዘክር፡ “እቲ ኣብ ዓለም ዘሎ ኻብቲ ኣባኻትኩም ዘሎ ይዓቢ እዩ” (1 ዮሃንስ 4:4)። እግዚአብሔር ምስ ዝኾነ ይኹን ሰብ ብዙሕ እዩ። ብሓቂ፡ እግዚአብሔር በይኑ ብዙሕ እዩ! ኣገልጋሊ ኤልሳዕ እዚ ፈለጠ፡ ኣምላኽ ኣዒንቱ ምስ ከፈተሉ፡ ነቶም ኣብ ከባቢኡ ዝነበሩ ኣኽራናት ዝመልኡ ኣፍራስን ሰረገላታትን ሓዊ ክርኢ። ንሱ ነቲ ንኤልያስ ንምቕታል ኣብ ዶታን ዝኸበቦም ሰራዊት ሶርያ ፈርሄ። ስለምንታይ? ምኽንያቱ ኣምላኽ ንኤልያስ ብዛዕባ ጸላኢ ስልታዊ ሓበሬታ ይህቦ ነበረ፡ ንሱ ድማ ንንጉስ እስራኤል ንወራር ሶርያ ንምብልሻው ሂብዎ ነበረ። ኤልያስ ንጸላኢ ኣይፈርሀን፡ ንሱ ብዛዕባ ምግባር ፍቓድ ኣምላኽ ጥራይ ይግደስ ነበረ። እቲ ትምህርቲ እዚ እዩ፡ ፍቓዱ ግበር እሞ ብዛዕባ እቲ ዝተረፈ ኣይትጨነቕ።
ያእቆብ ብዛዕባ ጸላኢ ይጭነቕ ነበረ፡ ክእዘዝ ዝነበሮ ግን ንመምርሒታት ኣምላኽ እዩ። እንተኾነ ግን፡ ያእቆብ ትኹረቱ ኣብ ዘይግባእ ቦታ እኳ እንተገበረ፡ ኣብ መወዳእታ እግዚአብሔር ኣብ ፔኒኤል ንእምነት ያእቆብ ኣውጽኣ፡ መጀመሪያ ክህቦ ዝሓሰቦ ብምሕባእ፡ ድሕሪኡ ድማ ያእቆብ፡ “ክሳዕ ዘይትባርኸኒ ኣይሓድገካን” (ዘፍጥረት 32:26) ምስ በለ ሃቦ።
እቲ ዘይተሰምየ ተዋጋኢ ንያእቆብ ብጸጋ ባረኾ (ዘፍጥረት 32:29)፡ ያእቆብ ባዕሉ ድማ እግዚአብሔር ምዃኑ ፈለጠ (ሆሴእ 12:2-4)። ኣብ ዘፍጥረት 35:9 እግዚአብሔር ምስ ያእቆብ ከም ዝተዋግአ ዝያዳ መርትዖ ተዋሂቡ ኣሎ፡ “ኣምላኽ እንደገና ንያእቆብ ተራእዮ” ድሕሪ ናብ ቤትኤል ምብጻሑ (ዘፍጥረት 35:9)። እዚ እንኮ ካልእ ግዜ መለኮታዊ መልእክተኛ ብሕታዊ ንያእቆብ ዝተራእየሉ ስለ ዝኾነ፡ ከም ያእቆብ፡ ምስ እግዚአብሔር ባዕሉ ከም ዝተዋግአ ንደምድም።
እግዚአብሔር ንያእቆብ ኣብ ዝኾነ እዋን “ክሰቕሎ” ምኸኣለ ነይሩ፡ ግናኸ ኣይመረጸን። እግዚአብሔር ንያእቆብ ንነዊሕ ግዜ ተዓገሶ፡ ምሉእ ለይቲ ምስኡ ክዋጋእ ድማ ፍቓደኛ ነበረ። ስለምንታይ? ንያእቆብ ንምስዓር ወይ ንምጥፋእ ዘይኮነስ፡ ኣብ ቅድሚኡ ክግዛእን ክስበርን ንምምሃር። ያእቆብ ንኤሳው ንምስዓር፡ ንኣቦኡ ይስሃቅ ንምጥባር፡ ከምኡ’ውን ካብ ላባን ንምህዳም ንብረቱ ተጠቒሙ ነበረ – ግናኸ ያእቆብ ንእግዚአብሔር ከም ዘይወዳደር ክመሃር ነበረ። ብመለኮታዊ ክእለት፡ ያእቆብ ሓንካስ ኮነ፡ ንዝመጽእ ምትሕንፋስ ኣጸጋምን ኣሳማምን ገበሮ፡ “እቲ ርእሲ ጭንቁ” (ዘፍጥረት 32:32)። ቃላት ዮሃንስ መጥምቕ ምስዚ ፍጻሜ እዚ ክሳብ ክንደይ ጽቡቕ ኮይኑ ይዋሃድ፡ “ንሱ (ክርስቶስ) ኪዓቢ፡ ኣነ ግና ክንኪ ይግብኣኒ” (ዮሃንስ 3:30)።
ተሰብረ፡ ድሕሪኡ ተባረኸ
ያእቆብ፡ ሓንካስ ስለ ዝነበረ፡ ናብ እንኮ ዝተረፈ ስልቲ ተጠቕመ፡ ንእግዚአብሔር ብምሉእ ሓይሉ ሒዝዎ። ኣብ መወዳእታ፡ እግዚአብሔር ተዓወተ – ፍቓድ ያእቆብ ተሰቢሩ ነበረ፡ እንኮ መውጽኢኡ ድማ ንኣምላኽ ምጥባቕ ነበረ። ኣብዚ ናይ ገዛእ ርእስኻ ምብራርን ኣብ እግዚአብሔር ምእማንን እዩ ያእቆብ በረኸት ዝተቐበለ። እቲ ንዓና ዝኸውን ትምህርቲ እዚ እዩ፡ ንገዛእ ርእስና ምስ ንግዛእን ንእግዚአብሔር ምስ ንጥብቕን፡ በረኸት ኣምላኽ ንቕበልን ንኻልኦት በረኸት ንኸውንን። “መስዋእቲ ኣምላኽ ስቡር መንፈስ እዩ፡ ስቡርን ንስሓ ዝገበረን ልቢ ኣምላኽ፡ ንስኻ ኣይትንዕቕን ኢኻ” (መዝሙር 51:17)።
ኣብ ሉቃስ 19:29-35፡ ሓደ ውርጪ ፈጣሪ ዝደለዮ ብምዃን ዕላማኡን ምምላኡን ኣብ ህይወት ከም ዝረኸበ ንምብብ። እዚ ውርጪ፡ “ሰብ ዘይተቐመጠሉ”፡ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ኣብ ሰንበት ጽምብል ሓንካስ ኮነ። ንጐይታ ብምግዛእ እዚ ንእሽቶ ውርጪ ዕላማ ህይወቱ ተማህረ። ንሱ ነቲ ትሑትን ጻድቕን መሲሕ ካብ ደብረ ዘይቲ ኣብ ቅድሚ ዝጭድር ህዝቢ ክጸውር ነበረ። እዚ ውርጪ ንጐይታኡ ንምግልጋልን ን600 ዓመት ዝዕድሚኡ ትንቢት ንምፍጻምን (ዘካርያስ 9:9) ተወሊዱ። ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ምስ ንስበር፡ ብዛዕባኡ ክንመሃር፡ ንሱ ዝደለዮ ክንኸውን፡ ከምኡ’ውን ሓቀኛ ትርጉም ህይወት ክንረክብ ንኽእል። ምስ ፈጣሪ ምዃንን ንዕኡ ንምሕጓስ ምፍታንን ናብ ዝቕጽል ሓጎስ የብጽሕ!
ያእቆብ ስድራቤቱ ንወሓዚ ጃቦቕ (ሕጂ ዘርቃ) ኣሳጊሩ፡ ንሱ ድማ በይኑ ኣብቲ ሓደ ወገን ተረፈ። ብኣጋጣሚ፡ ጃቦቕ “ክኸድዕ” ማለት እዩ። ፍቓድ ያእቆብ ምስ ተሰብረን ናይ ገዛእ ርእሱ ምትእምማን ምስ ተኸድዐን፡ ሽዑ ንጥቕሚ ኣምላኽ ዝኸውን ብቑዕ ዕቃብ ኮነ።
ንዓናኸ እንታይ እዩ?
ኣብቲ “ዝሓንከሰ ስኒ” ንዓና እንታይ ትግባረ ኣሎ? ቀዳማይ፡ ኩሎም ህዝቢ ኣምላኽ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ክወድቁ እዮም። ከም ያእቆብ፡ ምስ ኣምላኽ ንዋጋእ፡ ብገዛእ ርእስና ንኸይድ፡ ከምኡ’ውን ቅኑዕ ነገር ንምግባር ንስሕት። ኩላትና ክንጥፍእ ዝንባለ ኣለና። እቶም ኦርቶዶክሳውያን ኣይሁድ፡ ስጋ ንምድላው ቅድሚ ምቕራቦም፡ ነቲ ሳይኣቲክ ነርቭ ወይ ነቲ ጭንቂ ደም ካብ ዝተሓርዱ እንስሳታት ብሃይማኖታዊ መገዲ የውጽእዎ ነበሩ። እዚ ኣምላኽ ምስ ያእቆብ ኣብ ዝተዋግኣሉ እዋን ከመይ ገይሩ ከም ዝተዓማመሎ ዘይተቋርጽ መዘኻኸሪ ነበረ። ብተመሳሳሊ፡ ኣምላኽ ብጥበቡን ፍቕሩን መሰረት ንዓና ይዓማምለና ኣሎ። ምናልባት ነዚ ኣይሁዳዊ ኣብነት እዚ ክንስዕብን ኣብ ውድቀት ካልኦት ከይንሕጎስን ይግባእ። ኣምላኽ ንህዝቡ ንነዊሕ ግዜ ይዕገሶም እዩ፡ ንሕና እውን ከምኡ ክንከውን ይግባእ። ኣብ ቅዱስ ጽሑፍ እግዚአብሔር ንያእቆብ ብዛዕባ ውድቀቱ ዝገሰጾ መዝገብ ከም ዘየለ ኣስተብህል።
ሓደ እኳ ኩሉ ግዜ ቅኑዕ ነገር ኣይገብርን እዩ፡ ስለዚ፡ ሓደ እኳ ካባና ብዓመጻ ካልኦት ክሕጎስ የብሉን። እዚ ንገዛእ ርእስኻ ንምጽዳቕ፡ “ከምኡ ኣይሓጥእን እየ፡ ስለዚ ካብኡ ዝሓይሽ እየ” ዝብል ናይ ትዕቢት ተግባር እዩ። ጳውሎስ ንተፈጥሮኣዊ ዝንባሌና ናብ ሓጢኣት የብርህ፡ “ጽቡቕ ዝገብር የልቦን፡ ሓደ እኳ የልቦን” (ሮሜ 3:12)። ንገዛእ ርእስኻ ምስ ካልኦት ኣይተነጻጽር – ናብ ጭንቀትን ትዕቢትን ጥራይ እዩ ዝመርሕ። ከምኡ’ውን ኣብ ውድቀት ካልኦት ኣይተተኩር – ናብ ስቓዮም ወይ ናብ ትዕቢትካ ጥራይ እዩ ዝመርሕ።
ካልኣይ፡ እቲ “ስኒ ሓንከሰ” – ካብ ያእቆብ ኣይተኣልየን፡ ከምኡ’ውን እቲ “ስጋ” ካብ ህይወት ምእመን ድሕሪ ምልዋጥ ኣይተወገደን። ንእግዚአብሔር ምግዛእ ናይ ገዛእ ርእስኻ ምትእምማን የንኪ፡ ስለዚ ብእምነትን ብሓይሊ መንፈስ ኣምላኽን ክንመላለስ ንኽእል። ስለዚ፡ ነቲ ተፈጥሮኣዊ ሓይሊ ያእቆብ ዝተንከየትን ዘንከየትን ኢድ፡ ዝበለጸ ህይወት እውን ሃበት። እዚ ናይ ኣምላኽ መገዲ እዩ።
ያእቆብ በታ መዓልቲ እቲኣ ሓድሽ ስም ተቐበለ – እስራኤል፡ “ምስ ኣምላኽ ዝዋጋእ”፡ ወይ “ግዝኣት ኣምላኽ” ወይ “መስፍን ኣምላኽ” ማለት ክኸውን ይኽእል። ብሓቀኛ ትርጉም፡ ኩሉ ሓቂ እዩ – ያእቆብ ምስ ኣምላኽ ንነዊሕ ግዜ ተዋግአ፡ ኣምላኽ ህይወቱ ከም ዝገዝእ ክመሃር። ያእቆብ ሓድሽ ኣመላልሳ እውን ረኸበ። ንዝተረፈ ህይወቱ፡ ብሓንካስ ጭንቁ ይሓንክስ ነበረ። እቲ ሕማምን ምጥፋእ ምንቅስቓስን ምስ ኣምላኽ ከም ዝተዋግአን ኣምላኽ ከም ዝዓወተን ዘይተቋርጽ መዘኻኸሪ ነበረ!
ብእምነት፡ ብብርሃን እተገልጸ ሓቂ ንመላለስ፡ ምስ ኣምላኽ ድማ ኣይንዋጋእ። ኣምላኽ ፈጺሙ ኣይጎድኣናን እዩ፡ ግናኸ ዝያዳ እሙናት ክንከውን ክትንክፈና ይኽእል። ቃላት ያእቆብ ንእግዚአብሔር እንደገና ኣስተንትኖ፡ “ኣይሓድገካን እየ።” ያእቆብ ኣብ ስቓዩ በይኑ ክኸውን ፈተነ፡ ግናኸ ንእግዚአብሔር ድሕሪ ምሕቋፉ፡ ነፍሱ ንምስላኡ ተጣበቐት።
