ኖህ
ኖህ ካብ ሆሊውድ ቅድሚ ገለ ኣዋርሕ ዝወጸ «ሃይማኖታዊ» ፊልም እዩ። ኣይርኣኹዎን ስለዚ ድማ ብዛዕባ ትክክለኛነቱ ብመጽሓፍ ቅዱስ ክዛረብ ኣይክእልን። እቲ ድሕሪኡ ዘሎ ምኽንያታት ሕቶ ዘለዎ እኳ እንተዀነ፡ ኣምላኽ ብምሕረቱ ነቲ ፊልም ተጠቒሙ ንዘጠራጥሩ ሰባት ዓለማዊ ማይ ኣይሂ ከም ዝዀነ ክቕበሉ ክገብሮም ይኽእል እዩ። ግን ኖህ መን እዩ ነይሩን ንኣና ንክርስትያናት እንታይ ዓይነት መንፈሳዊ ውርሻ እዩ ሓዲጉልና? ንዘይኣምን ድማ እንታይ ክነግሮ ኣለዎ? ንሓቂ ናብ ሆሊውድ ኣይንርእን፡ ግን ናብ ቃል ኣምላኽ ኢና ንርኢ።
ሞራላዊ ኩነታት ዓለም ቅድሚ ማይ ኣይሂ
«እግዚኣብሔር ከኣ እከይ ሰብ ኣብ ምድሪ ብዙሕ ምዃኑ፡ ኵሉ ሓሳብ ልቡ ኸኣ ኵሉ ሳዕ ክፉእ ጥራይ ምዃኑ ረአየ።» —ዘፍጥረት 6:5 KJV
እታ ቅድሚ ማይ ኣይሂ ዝነበረት ዓለም ኣብ ስነ-ጥበብ፡ ሕርሻ፡ ምፍራይን ሙዚቃን ዓብዪ ዕቤት ገይራ ነበረት። ብተወሳኺ፡ ከም ቃል ጐይታ የሱስ ኣብ ሉቃስ 17:26-27፡ «ይበልዑ፡ ይሰትዩ፡ ኣንስቲ የርምዩ፡ ይምርዓዉ ነበሩ፡ ክሳዕ እታ ኖህ ናብ መርከብ ዝኣተወላ መዓልቲ፡ ማይ ኣይሂ መጺኡ ድማ ንኹሎም ኣጥፍኦም።» ብግዳም፡ ሰብ ኣብ ምድሪ ንርእሱ ምቾት ንምግባር ኣብ ዝገብሮ ጻዕሪ ሰማይ ጥራይ እዩ ገደብ ነይሩ።
ግን ኣብ ትሕቲ እቲ ዝመስል ዝነበረ ዘደንቕ ግዳማዊ ገጽ፡ ኣምላኽ ናብ ልቢ ሰብ ይርኢ ነበረ – እቲ ነገራት ዝብገሱሉ ዝነበረ ብልሹው ሞራላዊ ምንጪ። ንኹሉ ገደባት ኣርሒቖም ናይ ገዛእ ርእሶም ሞራላዊ ስርዓታት ኣንቢሮም ነበሩ። እቶም ህዝቢ ብልሹዋት ጥራይ ዘይኰኑ፡ ምድሪ ድማ ብዓመጽ መልኣ። ኣምላኽ ንእከይ ሰብ ብምርኣይ ኣብ ልቡ ሓዘነ፡ ንሱ ድማ ቅዱስ ባህርዩን ንሓጢኣት ዘይምጽዋሩን ከይተሓላለኸ ነገራት ክቕጽሉ ኣይፈቐደን። «ንሰብ፡ ንእንስሳ፡ ንዝሰሓብን ንኣዕዋፍ ሰማይን፡ ዝፈጠርክዎም ስለ ዝተጸበስኩ፡ ካብ ገጽ ምድሪ ኸጥፍኦም እየ» (ዘፍጥረት 6:7)። ኣብ ልዕሊ ሓጢኣተኛ ዓለም እቲ ዘፍርህ ፍርዲ ነበረ።
ኣምላኽ መገዲ ምህዳም ይህብ
«ኣምላኽ ከኣ ንኖህ፡ መወዳእታ ኹሉ ስጋ ኣብ ቅድመይ መጺኡ እዩ ... መርከብ ካብ ጐፈር ዕንጨይቲ ግበር፡ ኣብታ መርከብ ክፍሊታት ግበር፡ ብውሽጥን ብግዳምን ድማ ብቕጥራን ለግልጋያ።» —ዘፍጥረት 6:13-14
«ኣምላኽ ንዓለም ከጥፍኣ እንተዀይኑ፡ ስለምንታይ መገዲ ምህዳም ክህብ ይደሊ?» ኢልኩም ክትሓቱ ትኽእሉ ኢኹም። መልሲ ኣብ ባህርዩ እዩ ዘሎ። ኣምላኽ ቅዱስ እዩ ስለዚ ድማ ብፍርዲ ክዓዪ ኣለዎ፤ በቲ ሓደ ሸነኽ ግን ኣምላኽ መሓሪ እዩ፡ ሞት ሓደ ሓጢኣተኛ እኳ ኣይደልን። ስለዚ፡ ብዛዕባ ፍርዲ ምስ ኣጠንቀቐ፡ ንዝኾነ ዝጥቀመሉ መገዲ ምህዳም ሃበ። እዚ መዕቈቢ እዚ መርከብ ነበረት።
ንመርከብ ቅድሚ ምምርማርና፡ ንኖህ ንርአ፡ ንሱ ከም ብርሃን ኣብ ለይቲ ይርአ ነበረ። ቅዱሳት ጽሑፋት ጻድቕ ወይ ቅኑዕ ሰብ ከም ዝነበረ፡ ብመገዱ ቅኑዕ ከም ዝነበረ፡ ከምኡ’ውን ምስ ኣምላኽ ከም ዝኸደ ይገልጽ (ዘፍጥረት 6:9)። እቲ ናይ መወዳእታ መግለጺ ናይ ሓባር ጽቡቕ ስእሊ እዩ። ምስ ኣምላኽ ብሓባር ክንከይድ ከለና፡ ንሱ ሓሳባቱ ምስና ብሓባር ይካፈል እዩ። ንኣብርሃም’ውን ከምኡ ገበረ፡ «እቲ ዝገብሮ ዘለኹ ንኣብርሃም ክሓብኦ ድየ?» ምስ በለ (ዘፍጥረት 18:17)። ብተመሳሳሊ ጐይታ የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ፡ «ካብ ሕጂ ኣይግዙኣትኩምን እየ ዝብለኩም፡ እቲ ገዛኢ እንታይ ከም ዝገብር ኣይፈልጥን እዩ እሞ፡ ግን ኣዕሩኽ እየ ዝብለኩም፡ እቲ ኻብ ኣቦይ ዝሰማዕክዎ ኹሉ ንኣኻትኩም ኣፍሊጠኩም እየ» (ዮሃንስ 15:15)። ሓጺር ገለጻ ገይረ እየ፡ ምኽንያቱ ናብ ምስጢራት ኣምላኽ ምእታው ክቡር [ዋጋ ዘይብሉ] መሰል እዩ።
ኖህ ንመምርሒታት ኣምላኽ ከመይ ገይሩ መለሰ? ብጥርጣረ ድዩ? «ኣዝየ ስራሕ ኣለኒ» በለ ድዩ? ቅዱሳት ጽሑፋት እንታይ ከም ዝብል ስማዕ፦ «ኖህ ብእምነት፡ ገና ዘይተራእየ ነገር ብኣምላኽ ምስ ተጠንቀቐ [ፈጺሙ ኣይዘነበን ነበረ]፡ ብፍርሃት ተመሪሑ፡ ንቤቱ ንምድሓን መርከብ ኣዳለወ፤ በዚ ድማ ንዓለም ፈረደ፡ ናይቲ ብእምነት ዝርከብ ጽድቂ ወራሲ ዀነ» (እብራውያን 11:7)። ምእዛዝ ኖህን ፍርሃት ኣምላኽን ንመርከብ ንምህናጽ ኣተባብዖ፡ ብተመሳሳሊ ግዜ ድማ ጽድቂ ሰበኸ – ጽድቂ ኣምላኽ ኣብ ፍርዲ ሓጢኣትን ምድሓን ኣምላኽ ኣብ ምቕራብ መርከብን (1 ጴጥሮስ 3:19፡ 4:6 ርአ)። ብእምነት «ወራሲ ጽድቂ» ዀነ፡ ብግብሩ ድማ «ሰባኺ ጽድቂ» ዀነ፡ ምኽንያቱ «እምነት ብዘይ ግብሪ ምዉት እዩ» (ያእቆብ 2:20)። ካልቪን፡ እቲ ተሓድሶ ዝገበረ፡ «እምነት ጥራይ እዩ ዘድሕን፡ ግን እምነት ዘድሕን ጥራይ ኣይኰነን» ዝበለ እዩ። ኖህ ንመርከብ ምህናጽ ምስ ወድአ፡ ብዙሕ ቦታ ነበረ፡ ግን ንናይ ምድሓን ዕድል ዝቕበል ኣይነበረን። ኣምላኽ ምስ ስድራቤቱ ክኣቱ ነገሮ። ብደሓን ምስ ኣተዉ፡ ኣምላኽ ንኣፍደገ እታ መርከብ ዓጸዎ።
ብፍርዲ ኣምላኽ – ማይ ኣይሂ – ምሉእ ምድሪ ጠፍአት
«ማይ ኣይሂ ድማ ኣርባዓ መዓልቲ ኣብ ምድሪ ነበረ ... ኵሉ ኣብ ምድሪ ዝንቀሳቐስ ስጋ ሞተ፡ ኣዕዋፍን እንስሳታትን እንስሳ ዘገዳምን ኵሉ ኣብ ምድሪ ዝሰሓብ ዝሰሓብን ኵሉ ሰብን። ኵሉ ኣብ ኣፍንጫኡ ትንፋስ ህይወት ዝነበሮ።» —ዘፍጥረት 7:17-22
ንፈለማ ግዜ ዝናብ ክዘንም ጀመረ፡ ንኣርባዓ መዓልቲ ድማ ቀጸለ። ሰባት ብፍርሃት ንኖህ ኣፍደገ እታ መርከብ ክኸፍትዎ ክጽውዑ ከለዉ ክርኢ እኽእል እየ፡ ግን ኣዝዩ ደንጕዩ ነበረ – ኣምላኽ ምስ ዓጸወ፡ መን ክኸፍት ይኽእል? እቲ ዕድል ሓሊፉ ነበረ። ኣብ ጐድኒ እታ መርከብ ከም ዝኳሕኳሑ እግምት፡ ግን ምላሽ ኣይነበረን፡ ምኽንያቱ ዕድሎም ኣፍሪሶምዎ ነበሩ። ኖህን ስድራቤቱን ጥራይ ዘይኰኑ፡ ኩሉ ሞተ። እዚ ፍርዲ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ እታ ንዕኡ ዝሓደገትን ከም ዘየለ ኮይና ዝነበረት ዓለም ነበረ – እታ ንስብከት ኖህ ዝሓደገትን ንናይ ዝመጽእ ፍርዲ መጠንቀቕታኡ ዝነጸገትን ዓለም። እቲ ፍጡር ንፈጣሪኡ ዓመጸ፡ እቲ ሓጢኣተኛ ድማ ንመርከብ ድሕነት እታ ኣምላኽ-ኣድሓኒ ዝሃባ ንቀትዓት ጥራይ ነበሮ።
ኖህን ስድራቤቱን ካብታ መርከብ ይወጹ
«ኣብ ካልኣይ ወርሒ፡ ኣብ ዕስራን ሸውዓተን መዓልቲ እቲ ወርሒ፡ ምድሪ ደረቐት ... ኣምላኽ ከኣ ንኖህ ተዛረቦ፡ ካብታ መርከብ ውጻእ ... ኖህ ድማ ወጸ፡ ወዱን ሰበይቱን ኣንስቲ ደቁን ምስኡ።» —ዘፍጥረት 8:14-18
ኖህን ስድራቤቱን ካብታ መርከብ ናብ ደረቕ ምድሪ ወጹ – እታ ብማይ ኣይሂ ፍርዲ ዝሓለፈት መርከብ ኣብ ኣራራት ደበሳታት ኣንበሮም። ኣምላኽ ሓድሽ ጅማሮን ህይወትን ሃቦም፡ ምድሪ ድማ ካብቲ ዘበላሸዋ ብልሽውናን ዓመጽን ተነጽሐት። ቅዱሳት ጽሑፋት ኣብ ቀረባ መዓልቲ ኣምላኽ ሓድሽ ሰማያትን ሓድሽ ምድርን ጽድቂ ዝነብረሉ ከም ዝምስርት ይነግረና (2 ጴጥሮስ 3:13)። ንሕና ክርስትያናት ነቲ ግዜ ንጽበዮ። ጴጥሮስ ነዚ ብምጥባቕ በዚ ቃላት ይገዳደረና፦ «እምበኣር እዚ ኹሉ ኺፈርስ ከሎ፡ ብኹሉ ቅዱስ ኣካይዳን ኣምልኾን ክንደይ ዝበልኩም ሰባት ክትኰኑ ይግብኣኩም» (2 ጴጥሮስ 3:11)።
ንዘመናና ዝምድና ኣለዎዶ?
«ኣምላኽ ንዓለም ክሳዕ ክንድዚ ስለ ዝፈቐራ፡ በቲ ሓደ ወዱ ዝኣምን ዘበለ ኹሉ ኸይጠፍእ፡ የግዳስ ናይ ዘለኣለም ህይወት ምእንቲ ኺረክብ፡ ወዱ በጃ ሃበ።» —ዮሃንስ 3:16
እታ መርከብ ኣስታት 450 ጫማ ንውሓት፡ ኣስታት 75 ጫማ ስፍሓት ነበራ። ንክርስቶስ፡ ንኹሉ ዝኸውን ኣድሓኒ ሓጥኣን፡ ብቕጥራን ተዓጺፋ ንዝዓርግ ማይ ፍርዲ ንምክልኻል ዝተገብረት፡ ዓይነት እያ። «ቕጥራን» ምስ «ምክፍፋል» ተመሳሳሊ ትርጉም ኣለዎ፡ ብሞት ክርስቶስ ድማ ኣምላኽ «ጻድቕ፡ ንኹሎም ብየሱስ ዝኣምኑ ድማ ጻድቕ ዝገብር» ክኸውን ይኽእል እዩ (ሮሜ 3:26)። ኣምላኽ ንኖህ «መርከብ ግበር» ምስ በሎ፡ ክርስቶስ «ብምስሊ ሰብ ተገብረ» (ፊልጲ 2:7) ከም ዝተገብረ ንዝክር፤ ማለት፡ ንምድሓንና ስጋን ደምን ለበሰ፡ ምኽንያቱ ኣምላኽ ነዛ ዓለም ዳግማይ ከጥፍኣ እዩ – ብማይ ኣይሂ ዘይኰነስ፡ ብሓዊ። «ግናኸ እዚ ሕጂ ዘሎ ሰማያትን ምድርን፡ በቲ ሓደ ቃል፡ ንመዓልቲ ፍርድን ጥፍኣትን ናይቶም ዘይኣምኑ ሰባት፡ ብሓዊ ንምጥፋእ ተዓቂቡ ኣሎ» (2 ጴጥሮስ 3:7)። እታ ዓለም ንመጠንቀቕታ ኣምላኽን ንናይ ድሕነት ምድላዉን ሽዑ ነጸገት፡ እቲ ዘይኣምን ድምጻ ድማ ሎሚ’ውን ይሰማዕ ኣሎ፡ «ተስፋ ምጽኣቱ ኣበይ ኣሎ? ኣቦታት ካብ ዝድቅሱ ጀሚሩ፡ ኩሉ ከምቲ ኻብ መጀመርታ ፍጥረት ዝነበረ ኸምኡ ይቕጽል ኣሎ» (2 ጴጥሮስ 3:4)። ወንጌል ይሰበኽ ኣሎ፡ ግን ሰብ ብርእሱ ረኺቡን ብርእሱ ዝኽእልን ኰይኑ። እቶም ሰባት ንኣድሓኒ ከምኦም ዘድልዮም ንዘይኣምኑ ሳይንቲስትታት ክሰምዑ ይመርጹ። ወይ ድማ ንተመልከቲ ንምሕጓስ ሓቂ ዘጣውዩ ንፊልም ኣፍረይቲ ክኣምኑ ይመርጹ። ደቂ ሰባት ንኹሉ ክቕበሉ እዮም፡ ንክርስቶስ ግን ኣይፋሎምን – ንሓቀኛ መርከብ ድሕነት።
ኣብ መወዳእታ፡ ኖህ ብምእዛዝ ገበረ፦ ንሱን ስድራቤቱን ንኣምላኽ ኣመኑን ድሓኑን። ናብ ደረቕ ምድሪ ክኸዱ ወጹ፡ እዚ ድማ ናይቲ «ምድሪ ትንሳኤ» ስእሊ እዩ፡ ኣብኡ ድማ ንሕና ዝኣመና ቦታና ኣለና። ኣምላኽ ፍርያም ክዀኑን ክበዝሑን ከም ዝነገሮም፡ ከምኡ ድማ ኣብ ህይወትና ፍርያምነት ይደሊ ኣሎ። በቲ ሓደ ሸነኽ፡ ንክርስቶስ የሱስ ከም ኣድሓኒ ዝነጸጉ ኹሎም ሓደ መዓልቲ ኣብ ቅድሚኡ ከም ፈራዲኦም ክቐውሙ እዮም። መጻሕፍቲ ክኽፈቱ እዮም፡ ስምካ ኣብ መጽሓፍ ህይወት እንተዘይተረኺቡ ድማ ናብቲ ሓይዚ ሓዊ ክትድርበ እኻ (ራእይ 20:11-15 ርአ)።
ኣብ ክርስቶስ ተዓቒብካ እንተዀይንካ፡ ስምካ ኣብ መጽሓፍ ህይወት ተጻሒፉ ኣሎ። ተሓጐስ (ሉቃስ 10:20)፡ ምኽንያቱ ንስኻ፡ ከም ኖህ፡ ብእምነት ኣብ ክርስቶስ «ወራሲ ጽድቂ» ኢኻ። ክንደይ ዝበለ ኣብነት ሓዲጉልና – ከምኡ’ውን ንኹሎም ገና ዘይድሓኑ ክንደይ ዝበለ መጠንቀቕታ!
