ጳውሎስ ን ቈሎሴ ዝነበሮ ስግኣት
«ንኣምላኽን ኣቦን ጐይታና የሱስ ክርስቶስ፡ ምእንታኹም ኵሉ ሳዕ እናጸሌና፡ ነመስግኖ ኢና።» — ቈሎሴ 1:3 NKJV
መልእኽቲ ቈሎሴ ብሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ ግዜ እሱርነቱ ኣብ ሮሜ ተጻሒፉ። እዚ መልእኽቲ እዚ፡ ቀደም ብዛዕባ ስቓዩ ኣብ ኣገልግሎት ጐይታ፡ ኣካላዊ ጥራይ ዘይኮነስ፡ መንፈሳዊ ስግኣታት እውን ከም ዝነበሮ ዝገለጸሉ፡ ፍሉይ ኣብነት እዩ። ኣብ ኣዒንቱ እዞም ስግኣታት እዚኦም ካብ ኩሉ እቲ ካብ ጸላኢ ዝመጸ ስቓይ ወይ ካብቲ ኣብ ኣገልግሎቱ ካብ ቦታ ናብ ቦታ እናተጓዕዘ ዝጸገሞ ዝነበረ ጸገማት ዝዓበዩ ነበሩ። መንፈስ ቅዱስ ነዚ መልእኽቲ ቈሎሴ ከምኡ እውን 2 ቈረንቶስ 11:23-33 ክጽሕፍ ከም ዘለኣዓዓሎ ኣይንረስዕ። እዚ ድማ ጐይታ ንኣናንያ፡ «ምእንቲ ስመይ ክንደይ ክሰቕይ ከም ዘለዎ ኸርእዮ እየ» (ግብሪ ሃዋርያት 9:16) ምስ በለ ዝገለጾ እዩ።
ጳውሎስ ኣብ ቈሎሴ ከቶ ኣይነበረን
መብዛሕትኡ መልእኽታት ጳውሎስ ናብቲ ንሱ ዝጀመሮ ማሕበራት ወይ ናብ መዓይይቲኡ እዩ ተጻሒፉ። ጳውሎስ ግን ክልተ መልእኽታት፡ ሮሜን ቈሎሴን፡ ናብ ብሕታዊ ዘይፈልጦም ማሕበራት ጸሓፈ። ሮሜ ካብ ቆሮንቶስ እዩ ተጻሒፉ፡ ጳውሎስ ናብ የሩሳሌም ቅድሚ ምኻዱ፡ ኣብኡ ብሓሶት ተኸሲሱ ተኣሲሩ። እቲ ኣብ መወዳእታ ምዕራፉ ዘሎ ሰላምታታት፡ ጳውሎስ ኣብ ዋና ከተማ ግዝኣት ሮሜ ብዙሓት ኣሕዋትን ኣሓትን ከም ዝፈልጥ የርእየና። ቈሎሴ ብኻልእ ወገን ካብ ቤት ማእሰርቲ ሮሜ ናብቲ ካብ ኤጳፍራስ ዝሰምዖ ማሕበር እዩ ተጻሒፉ። ኤጳፍራስ ድማ ካብኡ ናብ ሮሜ ዝመጸ መዓይይቲ እዩ ነይሩ፡ ንሓደ እዋን እውን ምስ ጳውሎስ ተኣሲሩ ነይሩ (ፊልሞን 23)።
ጳውሎስ ንኤጳፍራስ «እሙን ኣገልጋሊ ክርስቶስ» ምእንቲ ቅዱሳን ቈሎሴ (ቈሎሴ 1:7) ኢሉ ጸውዖ። ብተወሳኺ፡ ኤጳፍራስ ምእንትኦም ብጸሎት ብትግሃት ከም ዝሰርሕ፡ «ብኹሉ ፍቓድ ኣምላኽ ፍጹማትን ምሉኣትን ኴንኩም ክትቀውሙ» (ቈሎሴ 4:12) ኢሉ ይጽሊ ከም ዝነበረ ገለጸ። እዚ ድማ ብዓብዪ ቅንኣት እዩ ዝገብሮ ነይሩ፡ ምእንቲ ቅዱሳን ኣብ ጥቓኡ ዝነበራ ላኦዲቅያን ሂራጶሊስ እውን ይጽሊ ነይሩ። ብትግሃት ምጽላይ ካብቲ ሓደ እዋን ስም ሰብ እናጸለና ምጥቃስ ዝበዝሕ እዩ።
ጳውሎስ፡ ንጸሎት ኣብነት
ጳውሎስ ንኻልኦት ብምጽላይ ኣብነት ነይሩ። ኣብ መብዛሕትኡ መልእኽታቱ፡ ምእንቲ እቶም ዝጽሕፈሎም ከም ዝጸሊ ይገልጽ ነይሩ። ንብዙሓት ካብኦም ብሕታዊ ይፈልጦም ነይሩ፡ ንዕብየቶምን ንጸገማቶምን። ንሳቶም መንፈሳውያን ደቁ ነበሩ፡ ብዓሚቕ ፍቕሪ እዩ ዝፈትዎም ነይሩ። ንቆሮንቶሳውያን፡ ንኣብነት፡ ብዙሓት ኣቦታት ከም ዘይብሎም፡ ግን «ኣብ ክርስቶስ የሱስ ብወንጌል ኣነ ወሊደኩም» (1 ቆሮንቶስ 4:15) ኢሉ ኣዘኻኸሮም። ንተሰሎንቄያውያን ድማ ንሱን መዓይይቲኡን ምእንቲ ጐይታ ኣብ ማእከሎም ለዋሃት ከም ዝነበሩ፡ «ከም እትሕብሕብ ነፍሲ ወከፍ ደቃ ዝሓብሕብ ኣደ» ኢሉ ጸሓፈ። ከምኡ እውን «ከም ኣቦ ንደቁ ኸምኡ ዄንና ንነፍሲ ወከፍኩም እናመዐድናን እናጸናናዕናን እናመስከርናን» (1 ተሰሎንቄ 2:7,11) ከም ዝነበሩ ነገሮም።
ጳውሎስን ጢሞቴዎስን፡ ነዚ መልእኽቲ ክጽሕፉ ከለዉ ዝሰመዮም፡ ንኣምላኽ የመስግኑን ምእንቲ እቶም ኣመንቲ ቈሎሴ ይጽልዩን ነበሩ። ኣብ ምዕራፍ 2 ጳውሎስ ምእንቲ ቈሎሴን ላኦዲቅያን ከምኡ እውን ንብዙሓት ገጹ ብስጋ ዘይረኣዩዎም «ዓብዪ ቃልሲ» ከም ዝነበሮ ጸሓፈ (ቈሎሴ 2:1)። ምእንቲ ቈሎሴ ምጽላዮም ካብቲ ንመጀመርታ ግዜ ዝሰምዕዎም እዩ ጀሚሩ፡ ብዘይ ምቁራጽ ድማ ቀጺሉ። ጳውሎስ ብሕታዊ ኣይፈልጦም ነይሩ፡ ግን እዚ ፍልልይ ኣይገበረን። ንሳቶም እሙናት ቅዱሳንን ኣባላት ኣካል ክርስቶስን ነበሩ።
ጳውሎስ ንምንታይ ጸለየ?
ጳውሎስ ምእንቲ እቲ ንሕና ብሓፈሻ ምእንቲ ኣመንቲ እንጽልየሉ ነገራት ኣይጸለየን – ጥዕናኦም፣ ስድራቤቶም፣ ዕለታዊ እንጌራኦም፣ ምክልኻል፣ ናጽነት ኣምልኾ፣ ወዘተ – እዚኦም ሃዋርያ ኣይጠቐሰን። ንሱ ብዛዕባ መንፈሳዊ ዕብየቶምን ደሓን ምህላዎምን እዩ ዝግደስ ነይሩ። ንኣብነት፡ ኣብ መጀመርታ እዛ መልእኽቲ እዚኣ (1:9-12፤ 2:2) ጳውሎስ እቶም ኣመንቲ ቈሎሴ፡
- «ብኹሉ ጥበብን መንፈሳዊ ምስትውዓልን ብፍልጠት ፍቓድ ኣምላኽ ክትመልኡ»
- «ብቑዕ ብዝኾነ መገዲ ንጐይታ ክትመላለሱ፡ ብምሉኡ ድማ ንእኡ ከተሐጕስዎ»
- «ብኹሉ ሰናይ ግብሪ ፍርያም ክትኾኑን ብፍልጠት ኣምላኽ ክትዓብዩን»
- «ብኹሉ ሓይሊ ብኽብራዊ ሓይሉ ክትበርትዑ፡ ንኹሉ ትዕግስትን ዓሚቕ ትዕግስትን ብሓጐስ»
- «ንኣቦ ዘመስግን ክትኾኑ፡ ንሱ ንሕና ተኻፈልቲ ውርሻ ቅዱሳን ኣብ ብርሃን ክንከውን ብቑዓት ዝገበረና»
- «ክትበረታትዑ፡ ብፍቕሪ ተኣሳሲርኩም»
- «ናብ ኩሉ ሃብቲ ምሉእ ምትእምማን ምስትውዓል፡ ናብ ፍልጠት ምስጢር ኣምላኽ ክትበጽሑ»
ጳውሎስ እንታይ መሃረ?
ምእንትኦም ካብ ምጽላይ ብተወሳኺ፡ እቲ ዝደልይዎ ዝነበሩ መሰረታዊ ተግባራዊ መምርሒን ምዕዶን ሃቦም። ንክርስቶስ ብኽብሪ ሰብነቱን ብዓብዪ ስራሑን ኣብ ቅድሚኦም ኣንበረ። ብክርስቶስ ዝረኸብዎ ዓብዪ መሰላት ኣዘኻኸሮም። ኣምላኽ ኣቦ ካብ ሓይሊ ጸልማት ኣድሓኖም፡ ናብ መንግስቲ ወዲ ፍቕሩ ድማ ኣእተዎም። ኣህዛብ ነበሩ፡ ከምኡ ድማ ብሓይሊ ጸልማት ተኣሲሮም ነበሩ። ገሊኦም ባሮት ነበሩ፡ ኩሎም ድማ ተገዛእቲ ሮማዊ ቄሳር ነበሩ፡ ግን ኣምላኽ ናብ ዝለዓለ ቦታ፡ ናብቲ ካብ መንግስቲ ወዲ ፍቕሪ ኣቦ ዝበዝሕ ዝለዓለ መንግስቲ ኣምጽኦም። ብሓሳብ ብኽፉእ ግብሪ ተባዕዲዶም ጸላእቲ ነበሩ፡ ግን ሕጂ ክርስቶስ ብሞት ኣስታረቖም፡ ቅዱሳንን ዘይነቀፉን ዘይነቀፉን ኣብ ቅድሚኡ ከቕርቦም። ክርስቶስ ድማ ኣባታቶም ነበረ፡ ተስፋ ክብሪ። ክንደይ ዓብዪ ግደኦም ነበረ! (ቈሎሴ 1:13-29)።
ጳውሎስ ካብ እንታይ ሓደጋታት ኣጠንቀቐ?
ግን እቶም ኣመንቲ ቈሎሴ ቢያንስ ካብ ሰለስተ ኣንፈታት ኣብ ሓደጋ ነበሩ። ሰይጣን፡ ቀንዲ ጸላኢ ክርስቶስን ህዝቡን፡ ኣዝዩ ተግባራዊ ጸላኢ እዩ። ብዙሓት ኣጽዋር ኣለዎ፡ ንዕላማኡ ዝኸውን ዝኾነ ይኹን ንምጥቃም ድማ ድሉው እዩ። ኩሎም ብዝኾነ መገዲ ንክርስቶስ የጥቅዑ። ኤጳፍራስ፡ ብዛዕባ ማሕበር ቈሎሴ ንጳውሎስ ዝነገሮን ምእንትኦም ብጸሎት ብትግሃት ዝሰርሕ ዝነበረን፡ እዞም ሓደስቲ ኣመንቲ ዝገጥሞም ዝነበረ ገለ ሓደጋታት ከም ዝነገሮ ኣየጠራጥርን። ጸላኢ ንቈሎሴ ይዋጋእ ነበረ። ሕጂ እውን ንክርስትያናት – ንኣሽቱን ዓበይትን፡ ሓደስትን ልምድታት ዘለዎምን – ነቶም ሓደስቲ ኣመንቲ እውን ነቶም ዝበዝሑ ኣጽዋር ይጥቀም።
ሓደ ካብ ኣጽዋር ሰይጣን ሓሶት ፍልስፍና ዝኾነ ኖስቲሲዝም እዩ ነይሩ። እዚ ቃል እዚ ካብ ግሪኽኛ gnosisዝብል ቃል ዝመጸ እዩ፡ ትርጉሙ ድማ ፍልጠት ማለት እዩ። እቶም ጥንታውያን ግሪኻውያን ብብዙሓት ፈላስፋታቶምን ቤት ትምህርቲ ፍልስፍናኦምን ይፍለጡ ነበሩ። እቶም ኖስቲካውያን ንክርስቶስ ኣብ መለኮት ዘለዎ ናይ ሓቂ ቦታ ይነፍግዎ ነበሩ፡ ንእኡ ድማ ካብ ብዙሓት መላእኽቲ ወይ መንፈሳውያን ፍጥረታት ኣብ መንጎ ሰብን ቅዱስ ኣምላኽን ዝለዓለ ሓደ ጥራይ ይገብርዎ ነበሩ። ብኣረኣእያኦም፡ ሰብኣዊ ኣካልን ብሓፈሻዊ ነገራዊ ፍጥረት ካብቲ ዘይነገራዊ ወይ መንፈሳዊ ዝተሓተ ዋጋ ነበሮ። ሰብ ብመሰረቱ ናብ ኣምላኽ ንምብጻሕ ብገዛእ ርእሱ ክሰርሕ ነይርዎ። ጳውሎስ ንዓብይነት ጐይታ የሱስ ከም ምስሊ ዘይርአ ኣምላኽ ኣጕልሐ። ንሱ ፈጣሪ-ኣምላኽ፡ ርእሲ ቤተ ክርስቲያን፡ ኣካሉ፡ እቲ ኩሉ ምልኣት መለኮት ክነብር ዝፈተወሉ፡ ርእሲ ኩሉ መጀመርታን ስልጣንን እዩ። ጳውሎስ ንቈሎሴ ኣብኡ ክመላለሱ፡ ኣብኡ ስሩጻትን ህንጹጻትን ክኾኑ፡ ብእምነት ድማ ክጸንዑ ኣተባብዖም።
ካልእ ናይ ሰይጣን ኣጽዋር ድማ ንኣባላት ኣይሁድነት ናብ ክርስትና ምእታው ነበረ፡ ግዝረት፡ ሕጊ ምሕላው፡ ገለ ምግቢ ርኹስ ምቑጻር፡ ኣይሁዳውያን በዓላት ምሕላው፡ ኣስኬቲዝምን ካልኦት ትምህርትታት ሰባትን። እዚ ኩሉ ኣብ ገዛእ ርእሱ ዝተገብረ ሃይማኖት፡ ሓሶት ትሕትና፡ ንኣካል ምግፋፍ፡ ጥበብ ዝመስል ነበሮ፡ ግን ካብ ክርስቶስን ካብቲ ዝፈጸሞ ስራሕን የጉድል ነበረ፡ ዋጋ እውን ኣይነበሮን። እቲ ኣማኒ ኣብ ክርስቶስ ምሉእ እዩ። ብጥምቀት ምስኡ ተቐቢሩ፡ ምስኡ ድማ ህይወት ረኺቡ። ኣምላኽ ካብቲ የሱስ ኣብ ቀራንዮ ዝፈጸሞ ዝበዝሕ ኣይሓተናን። ኣመንቲ ሓሳባቶም ካብ ገዛእ ርእሶም ኣልጊሶም ኣብኡ ምግባሮም ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።
ሰይጣን ድማ ስጋን ብዙሓት ትምኒታቱን ከም ሳልሳይ መገዲ ንክርስትያናት ንምጥፋእን ሓሳባቶም ካብ ክርስቶስን ካብቲ ልዕሊኡ ዘሎ ነገራትን ንምርሓቕን ተጠቕመ። ስጋ ኩሉ ሳዕ ንጡፍ እዩ፡ እቶም ብክርስቶስ ብምሉኡ ዘይተዋሕጡ ሓደስቲ ክርስትያናት ድማ ቅድሚ ምድሓኖም ንህይወቶም ዝገልጽ ዝነበረ ኩሉ ክፉእ ነገራት ክገብሩ ርእሶም ክረኽቡ ይኽእሉ ነበሩ። ሃዋርያ፡ ብኣምላኻዊ ስግኣቱ ምእንትኦም፡ ነዞም ትምኒታት እዚኦም ዘርዘረ እሞ ንቈሎሴ ነዞም ገና ኣብ ምድሪ ዘለዉ ኣካላት ክቐትሉ ኣተባብዖም (ቈሎሴ 3:5)። ክንገላገሎም ዘለና ነገራት ኣለዉ፡ ክንለብሶም ዘለና ድማ ኣለዉ። እዞም ምዕዶታት እዚኦም ንሓፈሻዊ ነገራት ህይወት ከምኡ እውን ንዝምድናና ኣብ ውሽጢ ስድራቤት ይምልከቱ። ኩሉ ብስም ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ክግበር ኣለዎ፡ ብእኡ ድማ ንኣምላኽ ኣቦ ነመስግን።
ጳውሎስ ዝዛዘመሉ ሓሳባት
ጳውሎስ ነዞም ኩሎም ንልቡ ዝኸበዱ ሓደጋታት ምስ ተዓማመደ፡ ንቈሎሴ ብጸሎት ቅንዑታትን ንቑሓትን ክኾኑ ኣተባብዖም (ቈሎሴ 4:2)። ምእንትኦም ጸለየ፡ ግን ምእንትኡ እውን ክጽልዩሉ ሓተቶም፡ ብፍላይ ድማ ንምስጢር ክርስቶስ ብንጹር ክዛረብ፡ ምእንቲ እዚ ድማ ብሰንሰለት ተኣሲሩ ነበረ። ብዛዕባ ገዛእ ርእሱ ዝምልከት ሓበሬታ ኣካፈለ፡ ጢኪቆስ፡ ካብቶም ነዛ መልእኽቲ ዘብጽሑ ኣሕዋት ሓደ፡ «ኩሉ ዜና» ብዛዕባኡ ከም ዝነግሮም ጠቐሰ (ቈሎሴ 4:7)።
ሰላምታታት ካብ ዝተፈላለዩ ኣሕዋት ተወሲኹ፡ ንቤተ ክርስቲያን ኣብ ቈሎሴን ንገሊኦም ውልቀሰባትን ድማ ሓጺር መምርሒታት ተዋሂቡ። ንዓሚቕ ስግኣት ሃዋርያ ምእንቲ እዛ ማሕበር እዚኣ፡ ንሳ ድማ ክበጽሓ ኣጋጣሚ ዘይረኸበ፡ ከምኡ እውን ምእንቲ እቶም ዝጠቐሶም ኣሕዋት ክንርኢ ንኽእል ኢና። ጐይታ ካብ ጳውሎስ ክንመሃር ይፍቀደልና፡ ንኣሕዋትናን ኣሓትናን ኣብ ክርስቶስ ዝኾኑ ይኹኑ ኣብ ዝኾነ ይኹኑ ብሓቂ ክንፈቅርን ክንክንከንን! ጳውሎስ እዚ ካብቲ ብሩኽ ጐይታኡ፡ ዓብዪ ጓሳ ኣባጊዕ ከም ዝተማህረ ኣየጠራጥርን!
