መስቀል ክርስቶስ፡ ድኻም፣ መርገም፣ መወዳእታ ህይወት

ምልክት መስቀል ብዓለምለኻዊ ደረጃ ከም ምልክት ክርስትና ይፍለጥ። ንኣመንቲ፣ መስቀል እምነትና የጽንዕን ንምምላኽና የለዓዕልን። ብርእሱ፣ ብርግጽ፣ መስቀል መንፈሳዊ ሓይሊ የብሉን። ትርጉሙ ብምሉኡ ካብቲ ቅዱስ፣ ልኡል ህይወት፣ ኣብኡ ዝሞተ እዩ ዝርከብ። የሱስ ክርስቶስ መስዋእታዊ ሞት ክመውት ድልዊ ምዃኑ፣ ጻድቕ ንዓመጸኛታት ምትካኡ፣ እኹል ዝኾነ ነገር እዩ። ግናኸ እግዚኣብሔር ንደቀ መዛሙርቱ ስቕለት ከም ዝጽበዮ ምግላጹ (ዮሃንስ 12:32-33፤ ማቴዎስ 20:19)። ሞቱ ሞት መስቀል ክኸውን ነበሮ።

ብዙሓት ካልኦት ሓድሽ ኪዳን ክፍሊታት እውን ሞት ጐይታ ብስቕለት የጕልሑ። በዞም ገለ ፍቕድታት፣ ገለ ባህርያት ናይቲ ሞት ከምኡ’ውን ገለ ውጽኢታት ናይ መስቀል ንክርስትያናት ሎሚ ክንርኢ ኢና።

ባህርያት መስቀል

ቀዳማይ፣ መስቀል ቦታ ድኻም እዩ። ኣብ መስቀል ዝስቀል ዝኾነ ሰብ ብምሉኡ ሓይሊ የብሉን። ሓያል ዝነበረ ሰብ ንርእሱ ዝኾነ ነገር ክገብር ኣይክእልን። ሓያል መራሒ ዝነበረ ሰብ ንምዝባዕ ዝሓልፍ ዝተሓተ ገባር-ወዲ ክጻወር ኣለዎ። እግዚኣብሔር የሱስ እኳ፣ ልዕሊ 12 ጭፍራ መላእኽቲ ክጽውዕ ዝኽእል ዝነበረ፣ ንውሑድ ቦታ ሓንቲ መስተ ንምሕታት ወሰደ። ንዓለም፣ ኣብ መስቀል ምጥልጣል ናብ ዝተሓተ ድኻምን ዕሽነትን ምብጻሕ ማለት እዩ (1 ቈረንቶስ 1:18-25)። ክርስቶስ ንርእሱ ንሞት ጥራይ ዘይኮነስ፣ “እኳ ድማ ሞት መስቀል” ኣትሓተ፣ ኣብኡ “ብድኻም ተሰቕለ” (ፊልጲ 2:8፤ 2 ቈረንቶስ 13:4 NKJV)።

መስቀል ከምኡ’ውን ቦታ መርገም እዩ። ኣብ እስራኤል ገበን ሞት ተፈጺሙ እንተ ነይሩ፣ ልሙድ ኣገባብ ፍርዲ ሞት ብዳርባ እምኒ እዩ ነይሩ። ይኹን እምበር፣ ኣብ ስቕለት ወይ ኣብ ኦም ምጥልጣል ንዝኸፍኡ ገበነኛታት ዝተሓዝ እዩ ዝመስል። ኣምላኽ፣ “ዝተሰቕለ ሰብ ብኣምላኽ ዝተረገመ እዩ” ኢሉ ኣወጀ (ዘዳግም 21:23)፣ ከምኡ’ውን ኣካላቶም ለይቲ ምሉእ ተሰቒሎም እንተ ጸኒሖም ንምድሪ ከርክስዋ እዮም ኢሉ ተዛረበ። ጳውሎስ ነዚ ስርዓት እዚ ኣብ ገላትያ 3:13 ይጠቅስ፣ ሞት ክርስቶስ ካብ መርገም ሕጊ ከም ዘድሓነና ይገልጽ፣ ምኽንያቱ ኣገባብ ሞቱ እኳ ዝተረገመ እዩ ነይሩ።

ብመወዳእታ፣ መስቀል ማለት ህይወት መወዳእታ በጺሓ ማለት እዩ። መስቀል ዝጸውር ሰብ ንመጻኢ ዝኾነ ትልሚ የብሉን፣ ንጽባሕ ዝኾነ ሓሳብ የብሉን። ንዓኻ ዝኾነ ነገር ክገብር ኣይክእልን። ንርእሱ ዝኾነ ዕድል ኣይቆጻጸርን። ንሱ ዝተረፎ ሞት ጥራይ እዩ፣ ትክክለኛ ሞቱ ድማ ክሳዕ ክንድዚ ርግጽ ስለ ዝኾነ ከም ስነ-ስርዓት እዩ። ኣብ መስቀል ዝተሰቕለ ዝኾነ ሰብ ካብ ዓለም ተደምሲሱ ተኣልዩ እዩ። እዚ እዩ እቲ ሊቀ ካህናት ሞት የሱስ ክትሓስብ ከሎ ዝነበሮ ድሌት (ዮሃንስ 11:47-50)።

ንሰዓብቲ የሱስ፣ እዞም ባህርያት መስቀል ዘተሓሳስቡ እዮም። ንሞቱ ከም ዘብርሁ፣ እዞም ነጥብታት እዚኣቶም ድማ ንዕኡ ክንሰዓብ ከለና ክንጽበዮም ዝግባኣና እዮም። ኣብ ሰለስቲኦም ወንጌላት – ማቴዎስ፣ ማርቆስ፣ ሉቃስ – መስቀል ንመጀመርታ ግዜ ዝተጠቕሰሉ ንደቀ መዛሙርቲ ብምጥቃስ እዩ፣ ንሳቶም ድማ ንርእሶም መስቀሎም ኣልዒሎም ንጐይታ ክስዕቡ እዮም ዝጽበዩ፡ “ዝኾነ ሰብ ድሕረይ ክመጽእ እንተ ደለየ፣ ንርእሱ ይኽሓድ፣ መስቀሉ ድማ መዓልታዊ የልዕል፣ ድሕረይ ድማ ይስዓበኒ” (ሉቃስ 9:23፤ ማቴዎስ 10:38፤ ማርቆስ 8:34)።

ቅደም ተኸተል እዞም ሓረጋት ኣስተብህል፡ መስቀልና1 ድሕሪ ርእስኻ ምኽሓድ ንጸውር፣ ንዕኡ ክንሰዓብ ቅድሚ ምፍታንና ድማ። ከም ደቀ መዛሙርቱ ሓቂ መስቀል እንተ ጸዊርና፣ ኣብ መንጎ ዕሽሽ ዝበሉ ዓለም ክንከውን ክንጽበ ንኽእል ኢና። ንጽልኢን ንምድሓርን ዓለም ክንጽበ ኣለና፣ ምኽንያቱ እቲ እንስዕቦ ጐይታ ቅድሚ ሕጂ ተጸሊኡን ተነጺሉን እዩ (ዮሃንስ 15:18-20)። ንህይወትና ዝኾነና ትልምታት ክንገድፍ ድሉዋት ኢና፣ ምኽንያቱ መስቀል ምጽዋር ማለት ህይወትና ብምሉኡ ተዋሂባ ማለት እዩ።

መስቀል ቦታ ድኻም፣ ትሕትና፣ ምድሓር፣ ከምኡ’ውን መወዳእታ ርእስና እዩ። እቶም መስቀል ዝጸውሩ ይመስሉ ዝነብሩ ጥራይ እዮም ናይ ጐይታ ሓቀኛ ደቀ መዛሙርቲ ተባሂሎም ዝጽውዑ።

ውጽኢታት መስቀል

መስቀል ኣብ ብዙሓት መልእኽታት ሓድሽ ኪዳን ተጠቒሱ ኣሎ፣ እቲ ዝበዝሐ ቁጽሪ ምጥቃሳት ግን ኣብ 1 ቈረንቶስን ገላትያን እዩ። እቶም ኣብ ክልቲኡ ቦታታት ዝነበሩ ክርስትያናት ካብ ሓቀኛ ደቀ መዛሙርቲ ክስሕቱ ኣብ ሓደጋ ነበሩ – ብትዕቢት ኣብ ቈረንቶስ፣ ብግብሪ ኣብ ገላትያ። ንሳቶም ናብ ጽኑዕ መሰረት ክርስትያናዊ ትምህርቲ ንምምላስ፣ ጳውሎስ ሞት ክርስቶስ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ስቕለቱ እውን ኣጕልሐ። እዚኣቶም ሓሙሽተ ነጥብታት ንምሕሳብ እዮም።

1. “ምስ ክርስቶስ ተሰቒለ እየ፤ ድሕሪ ሕጂ ኣነ ኣይኮንኩን ዝነብር፣ ክርስቶስ ግን ኣባይ ይነብር” (ገላትያ 2:20)።

እቲ ክርስትያን ከምዚ ክሓስብ ክመሃር ኣለዎ፡ ክርስቶስ ኣብ ክንደይ ኣነ ተሰቕለ፤ ስለዚ፣ ብኣካል ህያው እኳ እንተኾንኩ፣ ምስ ክርስቶስ ከም ዝሞትኩ እሓስብ። ኣምላኽ ምስ ክርስቶስ ከም ዝሞትና ይርእየና (ሮሜ 6:8)፤ ኣብዚ፣ ጳውሎስ እዚ ከም ዝርድኦ እውን ይገልጽ። ንኣመንቲ፣ እዚ ማለት ህይወት ክርስቶስ ኣብ ክንደይ ናይ ገዛእ ርእሶም ይግለጽ ማለት እዩ።

2. “ንሓቂ ምእዛዝ ከም ዘይብልኩም መን ኣስሓተኩም፣ የሱስ ክርስቶስ ኣብ ቅድሚ ኣዒንትኹም ከም ዝተሰቕለ ብንጹር ተሳኢሉስ?” (ገላትያ 3:1)።

ጳውሎስ ምስ ገላትያዊያን ክነብር ከሎ ስቕለት ክርስቶስ ኣጕሊሑ ነይሩ እዩ። ሕጂ ግን፣ ክርስትናኦም ብስጋዊ መንገዲ ንምምሕያሽ ኣብ ሓደጋ ነበሩ። ክርስቶስ ግን ኣብ መስዋእታዊ ሞቱ ሓይልን ነጻነትን ኣርኣየ ድዩ? ኣይፋሉን! ኣብ ክንደይ፣ ቦታ ድኻም ወሲዱ ነይሩ። እቲ ዝተራእየ ድኻም እምነት፣ ዘይኮነስ ሓሳዊ ሓይሊ ግብሪ፣ መሰረት ክርስትናኦም ክኸውን ነበሮ። ከምዚ ዝበለ መስዋእቲ ክርስቶስ እንተ ነይሩ፣ ሕጂ ንሓቂ ወንጌል ክእዘዙ ነበሮም።

3. “ሕጂ እውን ግዝረት እንተ ሰበኽኩ፣ ስለምንታይ እየ ገና ስደት ዝቕበል? ሽዑ ዕንቅፋት መስቀል ደው ኢሉ እዩ” (ገላትያ 5:11፤ 6:12)።

እቶም ገላትያዊያን ንሓሰውቲ መምህራን ይሰምዑ ነበሩ፣ ንሳቶም ድማ ግዝረትን ሕጊ ሙሴን ንመንፈሳዊ ብስለት ከም መገዲ የዕብዩ ነበሩ። እዞም መምህራን ንትምህርቲ ጳውሎስ ይቃወሙ ነበሩ፣ ሕጊ ብሓቂ ኣርዑት ባርነት እዩ ዝብል ትምህርቲ። ጳውሎስ ንምቅዋሞም “ዕንቅፋት መስቀል” ኢሉ ጸውዖ፣ ምኽንያቱ መስቀል ማለት እቲ ክርስትያን ብሰንኪ ግብሪ ክርስቶስ ቅድሚ ሕጂ ምሉእ እዩ ማለት እዩ። ንዞም ኣይሁዳውያን መምህራን መስቀል ዕንቅፋት ነይሩ፣ ምኽንያቱ ንመወዳእታ ሕጊ ማለት እዩ፣ ንሳቶም ድማ ገና የፍቅርዎ ነበሩ። ንክርስትያን፣ እዚ ብሓቂ ናይ ክብሪ ኣዋጅ ናጽነት ኣብ ክርስቶስ እዩ (ገላትያ 5:1)።

4. “እቶም ናይ ክርስቶስ ዝኾኑ ስጋኦም ምስ ስምዒታቱን ድሌታቱን ሰቒሎምዎ እዮም” (ገላትያ 5:24)።

እዚ ነጥቢ እዚ ንምምልካት ዝኸበደ ክኸውን ይኽእል እዩ። ምስ ክርስቶስ ተሰቒልና ቦታና ክንወስድ ከለና፣ ተፈጥሮኣዊ ድሌታትና ንርእስና ምዕጋብን ርእስና ምዕባይን ይፍታሕ። እዚ ኣብ ቈሎሴ 2:11 ተጕሊሑ ኣሎ፣ ኣብኡ ሞት ክርስቶስ – ብምሳሌ ግዝረቱ ተባሂሉ – “ስጋዊ ኣካላት ሓጢኣት” ኣርሒቑ እዩ። ዘለኣለማዊ ምድሓንን መዓልታዊ ክርስትያናዊ ህይወትን ብምሉኡ ካብ ዝኾነ ምትካል ኣብ ስጋ ባዶ እዩ። “እቲ ብሉይ ሰብኣይና ምስኡ ተሰቒሉ ነይሩ ... ንሓጢኣት ባሮት ከይከውን” (ሮሜ 6:6)።

ይኹን እምበር፣ ንጐይታ ክንዓዪን ኣምላኽ ዝሃበና ህያባት ክንጥቀምን ከለና፣ ናብ ርእስና ምትካልን ርእስና ምኽኣልን ምምላስ ቀሊል እዩ። እዚ እዩ ንቈረንቶሳውያን ዝበጽሖም፣ ትዕቢቶም ኣብ ርእሶምን ኣብ ንሓድሕዶምን ናብ ቅንኣት፣ ባእሲ፣ ከምኡ’ውን ምፍልላይ ኣብቲ ክርስትያናዊ ኣኼባ ኣምርሖም። እቲ መፍትሒ ናይዚ ትዕቢት እዚ ሓድሽ ምስትውዓል መስቀል ክርስቶስ ነይሩ። ጳውሎስ ንቈረንቶሳውያን ወንጌል ብምስሓቢ ቃላት ወይ ብሰብኣዊ ጥበብ ከም ዘየቕረበሎም ኣዘኻኸሮም (1 ቈረንቶስ 2:1-5)። በዚ መንገዲ እዚ ተሰሓቢቶም ክኾኑ ይኽእሉ ነይሮም፣ እምነቶም ግን መሰረት ኣይነበሮን። ኣብ ክንደይ፣ ጳውሎስ ጸሓፈ፣ “ኣብ መንጎኹም ካብ የሱስ ክርስቶስን ካብኡ ዝተሰቕለን ካልእ ዝኾነ ነገር ከይፈልጥ ወሲነ ነይረ” (1 ቈረንቶስ 2:2)። እዚ መልእኽቲ እዚ ንሳቶም ናብ ኣምላኽ መጀመርታ ኣምጺኦም፣ ስጋዊ ባህርያቶም ደው ክብል እንተኾይኑ ድማ ነዚ መልእኽቲ እዚ እንደገና ክዝክሩ ነበሮም።

የሱስ ክርስቶስ ምእንታና ከም ዝተሰቕለ ክንዝክር ከለና ብርእስና ትዕቢት ክህልወና ብኸመይ ይከኣል? መስቀሉ ድኻምናን ባዶነትናን ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ የጕልሕ። ዝግብኣኒ ድዩ ዝደሊ? ኣብ መስቀል እርእዮ። ስለዚ፣ ቀጻሊ ምስትውዓል መስቀል መወዳእታ ስጋ ማለት እዩ፣ ብዛዕባ እምነትና ኣብ ኣምላኽ ንምድሓን ጥራይ ዘይኮነስ፣ ኣብ ኣገባብና ንመዓልታዊ ክርስትያናዊ ህይወት እውን።

5. “ኣነ ብመስቀል ጐይታና የሱስ ክርስቶስ እንተ ዘይኮይኑ፣ ክምካሕ ኣምላኽ ይኽልክለኒ፣ ብእኡ ድማ ዓለም ንኣይ ተሰቒላ፣ ኣነ ድማ ንዓለም” (ገላትያ 6:14)።

ዓለም ንኣምላኽ ትቃወም፣ ንኹሉ ዘዕግበና ከም ዝህብ ትገልጽ። እቲ ክርስትያን ኣብ ኣቦ ክምርኮስ ኣለዎ፣ ንሱ ድማ ኩሉ ጽቡቕን ፍጹምን ህያብ ይህብ። መስቀል ነዚ መፋርቕ መስመር ኣብ መንጎ ዓለምን ክርስትያንን የጽንዕ። ኣመንቲ ዓለም ንሳቶም ከም ዝሞተ ነገር ከም ዝኾነት ይረኽቡ፤ እታ ዓለም ንጐይታኦም ሰቒላቶ እንከላ ኣብኡ እንታይ ከዕግቦም ይኽእል? ኣብተን እዋን፣ ዓለም ኣመንቲ ንሳቶም እውን ዝኾነ ረብሓ ከም ዘይብሎም ትረክብ። ዓለም ምስቶም ምስ ክርስቶስ ዝተኣሳሰሩ፣ ድኻምን ዕሽነትን ሞት ዝሞተ፣ እንታይ ትደሊ? ስለዚ፣ ኣብ ዓለም እንተ ዓየና እኳ፣ ዋጋና፣ ዕግበትና፣ ወይ ደረጃና ካብኣ ኣይንረክብን፤ መስቀል ንዓና መወዳእታ ዓለም እዩ።

መደምደምታ

እዞም ነጥብታት እዚኣቶም ጥራይ ኣገደስቲ ውጽኢታት መስቀል ክርስቶስ ኣይኮኑን። ንምስላጥና ምስ ኣምላኽ እውን መገዲ ከፊቱ እዩ (ቈሎሴ 1:20፤ 2:14)፤ ትሑታት ክንከውን የዘኻኽረና (ፊልጲ 2:8፤ 3:18-20)፤ ባህላዊ ፍልልያትን ጽልእን የብቅዕ (ኤፌሶን 2:11-16)።

ብተወሳኺ፣ መስቀል ክርስቶስ ብዘይ ትንሳኤኡን ዕርገቱን ንዓና ውሑድ ዋጋ ከም ዝህልዎ ክውሰኽ ኣለዎ። ምኽንያቱ ተንሲኡ እዩ፣ እምነትና ብኸንቱ ኣይኮነን (1 ቈረንቶስ 15:17)። ምኽንያቱ ሕጂ ኣብ ሰማይ ተኸቢሩ እዩ፣ እምነትና ዕላማ ኣለዎ (ቈሎሴ 3:1)።

ይኹን እምበር፣ መስቀል ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ንምቕባልና ማእከላይ ምዃኑ ንጹር እዩ። ሞት ክርስቶስ ኣብኡ እቲ ዝተሓወሰ ፍሬ፣ ዕላማ፣ ከምኡ’ውን ምዝዛም ናይ ምሉእ ምድራዊ ጉዕዞኡ ነይሩ (ዮሃንስ 12:27፤ እብራውያን 10:5-10)። ከምቲ ጂ. ካምቤል ሞርጋን ኣብ 1909 ዝጸሓፎ፣ “ዝበዝሐ ክነብር ከለኹ፣ ኣብ ትክክለኛ ህላዌ መስቀል ዝበዝሐ ክዛረብ ኣይክእልን።” 2

ብዘይ መስቀል፣ ኣብ በደላትን ሓጢኣትን ምሞትና ነይርና፣ ንሳቶም ድማ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ብዘይ ምግላጽ ዘስካሕክሑ እዮም። ደራሲ መዝሙር ኣልበርት ሚድላን ጸሓፈ፣

ግናኸ ኣብ መስቀል ክርስቶስ ንርኢ ኣምላኽ ብኸመይ ከድሕን ከሎ፣ ገና ጻድቕ ክኸውን ይኽእል። 3

ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ብናጽነት ንቖም፣ ብእኡ ተቐቢልናን ንእኡ ተፈልየናን፣ ምኽንያቱ የሱስ ክርስቶስ ኣፍቂሩና ንርእሱ ምእንታና ኣብ መስቀል ሃበ።

መወዳእታ ማስታወሻታት

1. እቲ ደቀ መዛሙርቲ ንመስቀል ጐይታ ክጸውሩ ከም ዘይተነግሮም እዩ። እቲ ኣገላልጻ ንስምኦን መስቀል የሱስ ናብ ጎልጎታ ክጸውር ከሎ ጥራይ እዩ ዝጥቀስ (ሉቃስ 23:26)። ኣብ መዓልታዊ ህይወት ሰዓብቲ ክርስቶስ ተጠቒሱ ኣይተረኽበን።
2. መጽሓፍ ቅዱስን መስቀልን፣ ጂ. ካምቤል ሞርጋን (1909)፣ ኒው ዮርክ፡ ፍሌሚንግ ኤች. ሬቭል ኮ.፣ ገጽ 39።
3. ኣልበርት ሚድላን፣ 1825-1909። ኣብ መንፈሳዊ መዝሙራት፣ #390 (1978)፣ ስናይደርታውን፣ ፒኤ፣ ቢሊቨርስ ቡክሼልፍ ኢንክ።