ምእመናን ብምትእስሳር ምስ ጐይታ ኺርኣዩ ዚኽእሉሉ ክልተ ፍሉያት ዝምድናታት ኣለዉ—ሓደ ንሓደ ዜማልእ ብቐረባ እተኣሳሰሩ ዝምድናታት፡ ማለት ከም ተገዛእቲ ስልጣኑ፡ ከም ዕላማ ፍቕሩ፡ እቲ ቐዳማይ ሓላፍነት ዜጕልሕ፡ እቲ ኻልኣይ ድማ መሰል ዜጕልሕ። “ኣምላኽ ነቲ ሓደ የሱስ ጐይታን ክርስቶስን ገይርዎ እዩ” (ግብሪ ሃዋርያት 2:36) ዚብል ኪርስዕ የብሉን። ልዕልና፡ ልዕልና፡ ግዝኣት፡ ስልጣንን ሓይልን ምስቲ ቐዳማይ ስም ይተኣሳሰር፡ ፍቕሪ፡ ስቓይ፡ ትሕትና ድማ፡ ንምእመን ዘይተወሰነ መሰላት ዜምጽእ፡ ምስቲ ኻልኣይ ይተኣሳሰር።
እዚ ናብ ጐይትነትን ናብ ፍቕሪ ክርስቶስን ዘሎ ክልተ ዝምድና፡ ክርስትያን ብቓል ኣፉን ብቓል ህይወቱን ኪፈልጦ ተጸዊዑ እዩ፡ ኣብ ምስጢር ክፍሉን ኣብቲ ምስ ህዝቢ ጐይታ ዘለዎ ማሕበራዊ ዝምድናን። ሓደ ወይ ካልእ ብቐሊሉ ኺርአ ኣይግባእን፡ ብዘይካኡ ንውልቀ ሰብን ንማሕበርን ከቢድ ጉድኣት ኬምጽእ ይኽእል እዩ።
ካብቶም ብዙሓት ኣኻውሕ፡ ኣብኦም ሓደጋ ኺበጽሕ ዚኽእል፡ ብዅሉ ዕድል እቲ ዝዓበየ ሓደጋን እቲ ዝፍጸም ጥፍኣትን፡ ንጐይትነት ካብ ፍቕሪ ክርስቶስ ምፍላይ እዩ። እቲ ዝንባለ፡ ኣብቲ ፍቕሪ፡ ኣዝዩ ዓሚቕ፡ ኣዝዩ ሓቂ፡ ብሞት ብሩኽ መድሓኒ እተገልጸ፡ ብዘይ ምጥርጣር ምሕዳር እዩ፡ ነቲ ብመንፈስ እተመርጸ፡ ነቲ ንቕኑዕን ብኽብሪ ዝመልአን ምዝካር ሞቱ ኣገዳሲ ዝኾነ፡ “ሞት ጐይታ” (1 ቈረንቶስ 11:26) ዚብል ቃል ረስዕ። ከመይሲ እቲ ጽዋእ ጽዋእ ጐይታ እዩ (ፍ. 27)፡ እቲ ድራር ድራር ጐይታ እዩ (ፍ. 20)፡ እቲ ሰንጠቕ ድማ ሰንጠቕ ጐይታ እዩ (ምዕራፍ 10:21)። እቲ ከባቢ ናይቲ ትርኢትን ኣጋጣሚን ናይ ጐይታ እዩ ኺበሃል ይከኣል፡ እቲ ብሓይሊ መለኮታዊ ፍቕሪ ዚረጋገጽ ሕብረት ወይ ርክብ ድማ ናይ ስጋን ደምን ክርስቶስ እዩ (ምዕራፍ 10:16)።
ኣብዚ እዩ እቲ ናይ ነፍሲ ኣተሓሳስባ ዚጠቓልል፡ እዚ ድማ ንስልጣኑ፡ ንትእዛዛቱ፡ ንቓሉን ፍቓዱን ምግዛእ ማለት እዩ፡ ብእኡ ጥራይ ፍቕርና ኻብ ዘይፍረያዊ ስምዒት ሓራ ኺወጽእ ይኽእል፡ ነቶም ኣብ ዮሃንስ 14:21, 23 እተገልጹ ዓሚቝ ናይ ጐይታ ናይ ምፍልላይ ድሌታት ድማ ይፍጽም። “ትእዛዛተይ ዘለዎ እሞ ዚሕልዎ፡ ንሱ እዩ ዜፍቅረኒ”፡ ከምኡ ድማ “ሓደ ሰብ እንተ ኣፍቂሩኒ፡ ቃላተይ ኪሕሉ እዩ።” እዚ ከም ልምዲ ናይ ሓደ መንፈሳዊ ህይወት ምጕዳል—ኣብዚ ረብሓ ዘይፈልጥ መን እዩ?—ንልቢ ምምስሳል ድራር ጐይታ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንነፍሲ ድማ ንዝኾነ ዜጋጥም ሓደጋ ንምምላስ ሓይሊ የብቅዓ፡ እዚ ድማ ብጐይታ ባዕሉ ከም ፈተና እተፈቕደ እዩ።
ራእይ 1 ራእይ
ነዚ ሓሳብ እዚ ብምስዓብ፡ ገለ ርእይቶታት ብዛዕባ ራእይ 1 ዘይረብሕ ኣይኪኸውንን እዩ፡ ኣብኡ እቲ ፍቑር ሃዋርያ፡ ብፍቕሪ ክርስቶስ ከም መድሓኒ ብምፍላጥ ተዋሒጡ፡ ካብ ዝመልአ ልቢ ብቓላት ኣምልኾ ይወጽእ፡ እዚ ቓላት እዚ ድማ ምእመናን ካብቲ መዓልቲ ኽሳዕ ሕጂ፡ ኣብ ሰንጠቕ ጐይታ ብልቦም ኣሜን ኢሎምሉ እዮም። “ሕጂ ድማ ነቲ ዜፍቅረናን ብገዛእ ደሙ ኻብ ሓጢኣትና ዘንጽሓናን” (ቃል ብቓሉ ትርጉም) ወዘተ።
ግናኸ እቲ ቐጺሉ ዘሎ ትርኢት “ኣብ ደሴት ፓጥሞስ” ዜስሕብን ዜምህርን ነገር ዜመሓላልፍ ይመስል። ዮሃንስ “ብመንፈስ ኣብ መዓልቲ ጐይታ” ነይሩ፡ ግናኸ እቲ ራእይ ናይቲ ቅድሚ ገለ ግዜ ልቡ ዝመለሰ ስቓያዊ ፍቕሪ ኣይኮነን፡ የግዳስ ናይቲ ኻልእ እሞ ብማዕረ ኣገዳሲ ዝኾነ ገጽ ናይቲ ሓደ ሰብ እዩ፡ እዚ ድማ መንፈስ፡ ብመንገዲ “ዓቢ ድምጺ ኸም መለኸት”፡ ንዮሃንስ ብፍጹም ኬቕንዖን ኬስተንትኖን ይገብሮ፡ ከመይሲ እቲ ድምጺ “ኻብ ድሕሪኡ” ነይሩ… “ንድምጺ ኽርኢ ድማ ተመሊሰ።” እቲ ራእይ ናይ ግርማዊ ክብሪ፡ ናይ ዜደንቕ ቅድስና፡ ስልጣንን ሓይልን፡ ጽድቅን ክብርን እዩ ነይሩ፡ ኣብ ዮሃንስ ድማ፡ ንፍቕሪ ክርስቶስ ዓሚቝ ምምስሳል ዝነበሮ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ጽልዋ ነይርዎ፡ “ምስ ረኣኹዎ ድማ ከም ምዉት ኣብ ኣእጋሩ ወደቕኩ” ተባሂሉ ተጻሒፉ ኣሎ። ግናኸ እዚ ኻብቲ ፍቕሩ፡ ብሞት እተገልጸ፡ ንልቢ “እቲ የሱስ ዘፍቀሮ ደቀ መዝሙር” ዘስሓበ፡ ብምምላስ ቓላት ኣምልኾን ምስጋናን ዘውጸኦ ሓደ ሰብ ኣይነበረን።
ጐይታ ነዚ፡ ስምዒት ግርማዊ ክብሩ ብምውሳኽ፡ ምስ ምልክታዊ ባህርያት ቅድስናኡ ሓቢሩ፡ ብኸምኡ ድማ ነቲ ብኽብሪ ዝመልአ ስምዒት ጐይትነቱ ኼተባብዕ፡ ንፍቕሩ ድማ ከይነኣእስ ዚደሊ ይመስል። ከመይሲ ጸጋ ዝመልኦ ቓላት ይስዕብ፡ “ኣይትፍራህ፡ ኣነ”—እዚ ግርማዊ ዝኾነ፡ ብግርማኡ፡ ቅድስናኡን ክብሩን ዜደንቕ—“ኣነ ቐዳማይን ዳሕረዋይን ህያው ዝኾንኩን እየ፡ ሞይተ ድማ ነይረ፡ እንሆ ድማ ንዘለኣለም ህያው እየ”፡ እዚ ድማ ንዮሃንስ ኬድሕኖ ቅድሚ ምምጽኡ ነቶም ምልክታዊ ባህርያት ኣየወገደን።
ኣብዚ ክልተ ትርኢታት እዚ ኣብ ሓሳብ ሓደ ሰብ ዚሕተም ዘሎ፡ እቲ ኣብ ዮሃንስ ዝበጽሐ ኩነታትን እቲ ህዝቢ ጐይታ ኺረኽብዎ ዚኽእሉሉ ኩነታትን ዘለዎም ምምስሳል እዩ፡ እዚ ድማ ብዘይ ትዕቢት፡ ካብኡ ነጻ ኽንከውን ኣይንኽእልን ኢና፡ ማለት ብምምስሳል ፍቕሪ ክርስቶስ ኣብ ሞት፡ ከምኡ ድማ ብምምላስ ኣምልኾን ምስጋናን፡ ንርእሶም ብቕልጡፍ ናብ ምረስዕ ልዕልናዊ ክብሪ፡ ቅድስና፡ ከምኡ ድማ መርማሪ ባህርይ ክብሪ ናይቲ ዝሞተ ሰብ ኪኸዱ ይረኽብዎም።
ከምዚ ዝኣመሰለ ምረስዕ፡ ንልዕልናኡን ንስልጣኑን ኣብ ማሕበርን ኣብ ውልቀ ሰብን ብቐሊሉ ንምርኣይ ዜቐርብ መርገጺ እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ነቲ ቅኑዕን ብሩኽን ስምዒት ፍቕሪ ክርስቶስ ኣብ ነፍሲ፡ ነቲ ቅኑዕን ኣገዳሲን ስምዒት ጐይትነት ክርስቶስ ኬዕብጦ ምፍቃድ፡ በዚ ድማ ነቲ ፍጹም ጽልዋ ናይቲ “ሞት ጐይታ” ዚብል ቃል ኣብ ልብን ሕልናን ምጥፋእ።
ብርግጽ እቲ ምእመን፡ ፍቕሪ ክርስቶስን ጐይትነት ክርስቶስን ንሓደ ንሓደ ዜማልኡ ምዃኖም፡ ብዅሉ ግዜን ብዅሉ ኩነታትን ኪርስዕ የብሉን፡ ከምኡ ድማ ኣብ ገዛእ ነፍሱ ነቲ ንመሰረት መለኮታዊ ሕብረት ዜዕምቕን ዜበርትዕን ነገር፡ ማለት ነቲ ዘይነጽፍ ምፍላጥ ጐይትነት ክርስቶስ፡ ብትግሃት ኬዕቢ ኣይግባእን፡ ብዘይካኡ ሕብረት ፍቕሪ ናብ ምልሓቕ ይኸይድ፡ ብሰንኪ ፍቕሪ ነቲ ቅዱስን ጥዑይን ስምዒት ሓላፍነት ዚበልጾ፡ እዚ ድማ ንጽቡቕ ሚዛናዊ መገዲ ኣገዳሲ እዩ፡ ውልቃዊ ይኹን ማሕበራዊ፡ ናይ ሓቂ መለኮታዊ ሓርነት ኣካል እዩ፡ ካብ ዝኾነ ይኹን ስምዒት ባርነት ድማ ርሑቕ እዩ።
ካብ ሓላፍነት ነጻ ምዃን ምጥላብ ማለት፡ ኣብ ኣገልግሎት ኣምላኽ ንርእስኻ ዝመበቈሉ ዕላማን ዲዛይንን ምጥላብ ማለት እዩ፡ ከምኡ ድማ ምስቲ ኣብ ጸረ-ክርስትያናዊ ዓለም እቲ ቀንዲ ናይ ክሕደት መርገጺ ዝኾነ መርገጺ ምምስሳል ማለት እዩ። ምእዛዝ እቲ ቀንዲ ናይ ክርስትያናዊ ሓርነት እዩ። ስለዚ፡ እቲ ዋጋን ኣገዳስነትን ናይ መለኮታዊ ምምስሳልን ምምስሳል ጐይትነት ክርስቶስን፡ ከምኡ ድማ ምስ ፍቕሩ ዘለዎ ዘይፍለ ዝምድና።
ጐይትነት ኣብ ምምሕዳር
ጐይትነት ክርስቶስ ኻልእ ገጽ ኣሎዎ፡ እዚ ድማ ምስቲ ኣብ ላዕሊ እተባህለ ብፍጹም ስምምዕ እዩ፡ ማለት ነቲ ብዛዕባ ምምሕዳሩ ንነገራት ኣምላኽን ብስሙን ዚምልከት። ክርስቶስ ከም ጐይታ፡ ከምቲ ናይ ሕጂን ዘለኣለማዊን በረኸታት መዝገብ ዝኾነ፡ እቲ ዜዕድል እዩ፡ ምስ ጐይትነቱ ድማ ብቐረባን ብቐዳምነትን ይተኣሳሰር።
ንዮሴፍ ንሓጺር ግዜ ኽንጠቅስ፡ ንሱ ኣብ ታሪኹ ፍሉይ ዓይነት ክርስቶስ እዩ ነይሩ፡ ንሱ ንዅሉ ነገር ንፈርኦን ብጸጋ፡ ብጥበብን በረኸትን ኬመሓድር ከሎ፡ ምስቲ ናይ ምምሕዳር ዝሰማማዕ ኻልእ ባህርይ ነይርዎ፡ እዚ ድማ ብምትእስሳር ምስ ኣሕዋቱ፡ ማለት ብግርማን ክብርን ናይ ውልቃዊ ቦታኡ። ጽልዋ እዚ ጽቡቕ ነይሩ፡ ንምምስሳል ጸጋ ዮሴፍ፡ ከምቲ ብቓላቱን ምትዕርራቕ ምፍላሙን እተገልጸ፡ ዜዕምቕ ነይሩ።
እቲ ብኽብሪ ዝመልአ ምፍላጥ ክብሪ፡ ቅድስናን ግርማን ናይቲ ጐይታ ሰብ፡ ብዝኾነ ይኹን መገዲ ናብ ምፍጣር ሕጋዊ መንፈስ ወይ ሕጋዊ ሓሳባት ኣብ ቅድሚኡ ኣይመርሕን እዩ፡ የግዳስ ናብ ሓርነትን ሕብረትን ምስ ጐይታ ኣብ ቅኑዕ ደረጃኡ ይሕግዝ።
