ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ነቲ ሎሚ ዘሎና ናይ መጀመርታን ዝዓበየን ትእዛዝ ምስትውዓል

ኮሊን ሳልተር
18 ሚያ 2024
9 ዝተሓተ ንባብ

ንቀዳማይን ዝዓበየን ትእዛዝ ምስትውዓል

ሓደ ነገር «ዝዓበየ» ክኸውን ከሎ፡ ዝለዓለ፡ ዝዓበየ፡ ዝነውሐ፡ ዝበለጸ፡ ኣገዳሲ፡ ፍሉይ ወይ ዝበለጸ ሓይሊ ዘለዎ ነገር ክኸውን ይኽእል እዩ። «ዝዓበየ» ማለት «ዓብዪ» ዝብል ዝመጸ እዩ። እቲ ግሪኻዊ «ሜጋስ» ኣብ ዘመናዊ እንግሊዝኛ ከም ሜጋባይት ዝኣመሰሉ ቃላት ኣትዩ ኣሎ፡ እዚ ድማ ኣብ ኮምፒዩተር ንሓደ ሚልዮን መዘክር፡ ሜጋባክስ ድማ ንብዙሕ ገንዘብ፡ ሜጋቶን ቦምብ ድማ ንሓደ ሚልዮን ቶን TNT ዝኸውን ፍንጀራ ዘለዎ ኒዩክለራዊ ቦምብ የመልክት።

እዞም ቃላት እዚኦም ምፍላጥና፡ ንቃላት ንምግምጋም ይሕግዘና እዩ፡ «ኦ እስራኤል፡ ስማዕ፡ እግዚኣብሔር ኣምላኽና፡ እግዚኣብሔር ሓደ እዩ። ንእግዚኣብሔር ኣምላኽካ ብምሉእ ልብኻን ብምሉእ ነፍስኻን ብምሉእ ሓይልኻን ኣፍቅሮ»፡ ከምኡ’ውን ፡ «ሕነ ኣይትፍደ፡ ወይስ ንሓደ ኻብ ህዝብኻ ቂም ኣይትሓዝ፡ ግናኸ ንብጻይካ ኸም ነፍስኻ ኣፍቅሮ። ኣነ እግዚኣብሔር እየ።» ጐይታና የሱስ ምስቶም ናይ ግዜኡ ሃይማኖታውያን መራሕቲ ኣብ ዝገበሮ ክርክር፡ ነዞም ቃላት እዚኦም ብሓንሳእ ኣዋሃሂዱ፡ እቲ ውጽኢት ድማ «ቀዳማይን ዝዓበየን ትእዛዝ» ( NIV)፡ ከምኡ’ውን «እቲ ዝበለጸ» ()፡ ምስ «ካልኣይ ... ከምኡ ዝመስል» () ኢሉ ጸዊዕዎ። ብዞም ቃላት እዚኦም ድማ ደምዲሙ፡ «ካብዚኣቶም ዝዓቢ ትእዛዝ የልቦን» ()። እዚ ዓብዪ መልእኽቲ እዩ! ንዕኡ ንምስትውዓልን ንምጥቃምን ክንጽዕር ይግባእ።

ገሊኦም ኣይሁድ ናይ የሱስ ዘመን፡ ነቲ ሸማ መዓልታዊ ክልተ ይደግምዎ ነበሩ። እዚ ጸሎት እዚ ካብቲ ናይ ቀዳማይ እብራይስጢ ዝተሰየመ እዩ፡ እዚ ድማ «እዚ ስማዕ» ወይ «እዚ ሓዝ» ማለት እዩ። ምስ ሓቢሩ፡ ኣይሁድ ንዘሌዋውያን ከም መሰረታዊ ስርዓት ሕጊ ይርእይዎ ነበሩ። ትምህርቲ ናይ ፡ ንኣምላኽ ምፍቃር () ከምኡ’ውን ንብጻይና ምፍቃር () እንታይ ማለት ምዃኑ ይገልጽ። የሱስ እዚ ምዃኑ ብንጹር ገሊጹ፡ «ብዞም ክልተ እዚኦም ኩሉ ሕግን ነብያትን ተንጠልጢሉ ኣሎ» ()። መብዛሕትኡ ዘይኮነስ፡ ኩሉ እዩ!

ስለዚ፡ ንኣምላኽ ብዘሎናን ብዝኾንናዮን ኩሉ ምፍቃርና «ዓብዪ» ኣገዳስነት ኣለዎ። እዚ ድማ ነዚ ኣብ መዓልታዊ ርክባትና ዘሎና ኣብዮታዊ «ዝዓበየ» ትእዛዝ ክንነብር ከለና ኢና እነርእዮ። ንኣምላኽ ዘሎና ፍቕሪ፡ ኣምላኽ ከም ዝሃበና ሰባት ክንፈቅር ከለና ይረአ። ንሳቶም ድማ የሱስ ኣብ ህይወትና ክርእዩ ኣለዎም።

ንኣምላኽን ንብጻይናን ክንፈቅር ከለና፡ ኣምላኽ ዝደልየና ጥራይ ኢና እንገብር ዘሎና። ይኹን እምበር፡ እዚ ክንገብር ከለና፡ ዘገርም፡ ማዕበል – ገንቢ ሱናሚ መንፈስ ቅዱስ – ኣብቶም እንጸልዎም ማሕበረሰባት ይወርድ እሞ፡ ዝነክዮ ኩሉ ይቕይር። እቲ ዘይርአ ኣምላኽ ድማ ኣብ ስራሕ ይረአ።

ን«ዝዓበየ» ምስትውዓል

የሱስ ምስ ኣይሁዳውያን መራሕቲ ብዛዕባ እቲ ዝዓበየ ትእዛዝ ሓደ ንላዕሊ ተዛሪቡ ክኸውን ከም ዝኽእል ክንገምት ንኽእል ኢና፡ ምኽንያቱ ኣብ ወንጌል ዘሎ ፍልልያት (፤ ፤ )። የሱስ ኣብ ዝገበሮ ኩሉ ርክብ መንፈሳዊ ውግእ ከም ዝነበረ ይፈልጥ ነበረ። ስለዚ፡ ኣብ ኩሉ ዝገበሮ ምዝርራብ፡ ነቶም ዝረኸቦም ናብ ኣምላኽ ንምቕራብ ይጽዕር ነበረ።

ሓደ ጥበበኛ ግና ዘይነበሮ ፡ የሱስ « መንግስቲ ኣምላኽ ዘይርሕቕ» () ኢሉ ገሊጽዎ። ንመሰረት ይርድኦ ነበረ፡ ግና ገና ዳግማይ ኣይተወልደን ነበረ። እዚ እዚ ንሸማ ክድግም ከሎ፡ ህይወቱ ብሓያል ፍቕሪ ኣምላኽ ኣብ መዓልታዊ ማሕበረሰቡ ክነብር ከም ዘለዎ ተገንዚቡ ነበረ። መልሱ ድማ ካብቲ ኣብ ቤተ ዝግበር ዝነበረ ስነ-ስርዓታዊ ምሕላው ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዝበለጸ ነበረ።

ዝዓበዩ ክርስትያናት መብዛሕትኡ ግዜኦም ምስ ኣምላኽ ዘለዎም ርክብ ንምምዕባል የሕልፍዎ። እዚ ድማ ካብቲ ሃይማኖታዊ ስነ-ስርዓት ብቐጻሊ ምሕላው ይበልጽ። ዘገርም እዩ፡ ኣብ ካብቲ ኣብ ሰፊሕ ማሕበረሰብ ዝረኣዩሉ ንእሽቶ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም፡ ግና ኣምላኽ ከም ዝስዕብዎ ይፈልጥ እዩ። የሱስ ንሰዓብቱ ናብ ማሕበረሰብ እቶም ዝጠፍኡ ክመጹ ምስ ጸውዖም፡ «ሓለውቲ ሰብ» ኢሉ ጸዊዕዎም። ከም ሓለውቲ ፡ ኣብ ዘየለ እንተ ዘይከዱ፡ ስራሕ ከም ዝወጹ ይፈልጡ ነበሩ (፤ )። ብሱላት ክርስትያናት ሰባት ፕሮግራማት ፡ ሙዚቃን ኣገልግሎታትን ዝበለጹ ምዃኖም ይፈልጡ፡ ከምኡ’ውን ንሰባት ምፍቃር ከምዚ ዝኣመሰለ ንጥፈታት ምፍጻም ቅድሚያ ከም ዝወሃቦ ይፈልጡ።

ኣብ መንጎ «ኣብ መንግስቲ» ምዃንን «ኣብ » ምዃንን ዘሎ ፍልልይ ክንርድኦ ኣሎና። ኣምላኽ ናብ ልብና እዩ ዝርኢ፡ ዘይኮነስ ናብ ስጋና! ከምቲ ገሊኦም ኣይሁድ ብሰንኪ ብዙሓት ሕግታት ቤተ ንኣምላኽ ዘለዎም ፍቕሪ ዝሰኣኑ፡ ከምኡ’ውን ገሊኦም ክርስትያናት ንፍቕሪ ብቅንዕና ይቕይርዎ። ንኣምላኽ ዘሎካ ግላዊ ርክብ ምምዕባል ኣብ ክንዲ ምኻድ ምትካእ ተጠንቀቕ።

ኣብ ዝነብረሉ ቦታ ዓብዪ ዕዮ ድሕሪ ምፍጻሙ፡ ገሊኦም ከባብያዊ ጳጳሳት ነቶም ሓደስቲ ምእመናን ኣብ ቤተ ክርስትያናቶም ከምጽእዎም ከም ዘይከኣሉ ኣማረሩ። እንታይ ከም ዝጋገና ድማ ተገረሙ። ነቶም ሓደስቲ ምእመናን ኣብ ምትሕብባር ጉጅለታቶም እንታይ ይገብሩ ከም ዝነበሩ ምስ ሓተትኩ፡ ኣብ ኣባይቲ ወይ ኣብ ካፌታት ብሰሙን ሓደ ይራኸቡ፡ ንሓድሕዶም ይጽልዩ፡ ቅዱስ ብሓንሳእ የንብቡ፡ ጥምቀት ይገብሩ፡ ከምኡ’ውን ከምኡ’ውን ይቑርሱ ከም ዝነበሩ ተነግረኒ። ነዞም ጳጳሳት እዚኦም ኣብ መንጎ ናብ ምኻድን ምዃንን ዘሎ ፍልልይ ንኽርድኡ ክሕግዞም ፈቲነ (፤ 1 ጴጥሮስ ,9፤ 1 )።

ን«ቀዳማይ» ምስትውዓል

እዚ «ቀዳማይ» ትእዛዝ ፍቕሪ ክንገብር ከም ዘሎና ምግላጹ ኣገዳሲ እዩ። ሓደ ሰብ ብትእዛዝ ክፈቅር ይኽእል ድዩ? ፍቕሪ ክትግደድ ከም ዘይከኣል፡ ግና ብነጻ ክዓቢ ከም ዘለዎ ይንገር እዩ። ይኹን እምበር፡ ኣብዞም ፍቕድታት እዚኦም የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ቀዳማይ ቅድሚያኦም ንኣምላኽ ምፍቃር ክኸውን ከም ዘለዎም ነገሮም። ብርግጽ፡ ክጋገ ኣይክእልን እዩ! ንሳቶም ክፈቅሩ ድማ ኣዚዝዎም እዩ!

ሙሴ ኣብ ደብረ ሲና ንኣምላኽ ንገጽ ድሕሪ ምርኣዩ፡ ህዝቢ እስራኤል ምስቲ ኣብ 5-6 ዝተመዝገበ ትርጓሜ ሓቢሩ ተዋህቦም። ሓዊ ኣምላኽ ኣብ መንጎ ህዝቡ ቅዱስ ፈጠረ ()። ብዛዕባ ኣምላኽ ቀጻሊ ምስጢር ዝሓዘ «ዕሙቕ ዝበለ » ተሰምዖም ()። ኣምላኽ ብርግጽ ይፍለጥ ነበረ፡ ግና ብዙሕ ኣምላኽ ገና ክፍለጥ ነበሮ። ፍቕሪ ኣብ ቅኑዕ ኩነታት ትዓቢ።

ፍቓድ ኣምላኽ ብንጹር ተገሊጹ ነበረ፡ «ኦህ፡ ልቦም ንኣይ ንምፍራህን ንኹሉ ትእዛዛተይ ብቐጻሊ ንምሕላውን ዝቐንዕ እንተ ዝኸውን፡ ንሳቶምን ደቆምን ንዘለኣለም ጽቡቕ ምኾነሎም!» ()። ኣምላኽ ህዝቡ ንዕኡ ክፈቅርዎ ደለየ፡ ምእንቲ ድማ ከም ዝደለየ ክባርኾም። እዚ ሎሚ’ውን ምዃኑ ኣረጋግጽ። ፍቕሪ ክትምሃር ትኽእል እያ። ፍቓድ ኣምላኽ ንኣምላኽ ዝምዕብል ፍቕሪ የርኢ።

እቲ «ቀዳማይ» ትርጉም ናይዚ ዝዓበየ ትእዛዝ፡ ኩሉ ነገር ቅድሚኡ ምዃኑ እዩ ()። መሰረታዊ ወይ ቀዳማይ (ፕሮቶስ ብግሪኽ) ናብቲ ዝለዓለ ወይ ቀዳማይ ደረጃ እዩ። ንኣምላኽ ምፍቃር ንክርስትያናት ቀዳማይ ግዴታ እዩ። ንኣምላኽ ብሓቂ ክንፈቅርን ነታ ፍቕሪ ድማ ንኻልኦት ሰባት ክንገልጽን ከለና፡ ንክርስትያናዊ ኢና እንነብር ዘሎና። ብሱላት ነዚ ትእዛዝ እዚ ይቕበልዎ፡ ምኽንያቱ ክደልዩ እዮም፡ ዘይኮነስ ብትእዛዝ ጥራይ። ከቢድ ኣይኮነን፡ ግና ብቐስ ዝኸውን መሰል እዩ። ንኣምላኽ ምሕጓስ ክንሓስብ ኣየድልየናን። ኣምላኽ እንታይ ከም ዝደሊ ንፈልጥ፡ ብሓጎስ ድማ ንገብሮ!

እንኣምኖ ምርኣይ

ንኣምላኽን ንብጻይናን ምፍቃር () እንታይ ማለት ምዃኑ መእተዊ እዩ። ንሰብኣይን ንኣንስትን ዝግበር ፍቕራዊ ተግባራት ብዙሓት ጥንቁቕ ተግባራት ኣምልኾ ቤተ ንኣምላኽ ዝበለጸ ትርጉም ኣለዎም፡ እኳ ደኣ ናብኡ ዝቐንዑ እንተኾኑ። «ንኣምላኽ ብምሉእ ልብኻ ... ምስትውዓልን ... ሓይልን ምፍቃር፡ ከምኡ’ውን ንብጻይካ ኸም ነፍስኻ ምፍቃር ኩሉ ምሕራርን መስዋእትን ዝበለጸ እዩ» ()።

ሃይማኖትና ብዝበለጸ ዝረአ ብዝገበርናዮ እዩ፡ ካብቲ ብዝበልናዮ ንላዕሊ። ዝኾነ ነገር ምባል ቀሊል እዩ፡ ግና ምግባሩ ዝኸበደ እዩ! «ምግባርና» ድሕነትና የውሕስ ማለት ኣይኮነን። ድሕነት ኩሉ ግዜን ኩሉ ሳዕን ህያብ ኣምላኽ እዩ። ክርስትያናዊ ፍቕሪ «» ድማ ናይ ድሮ ዝተረኽበ ድሕነት ቅኑዕ መግለጺ እዩ። ነቲ ዝዓበየ ትእዛዝ ምእማንን ምሕላውን ንኻልኦት ቅዱሳት ጽሑፋት ናብ ካልኣይ ደረጃ ኣየውርድን። የግዳስ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ብስለት ንመኣዛ ናይ ኣምላኻዊ ፍቕሪ ኣብ ኩሉ ቦታን ኣብ ኩሉ ነገርን ከም ዝዝርጋሕ ይገብር። እቶም ቀረባ ዝኾኑ ብጾት ድማ ክትንፍስዎ እሞ ብእኡ ክልዓሉ ይግደዱ።

ኣብ ዝተሓትመ መግለጺ እንኣምኖ ንምምልካት ሳጹን ምምልካት ቀሊል እዩ። ብዘይ ዝኾነ ነገር ኣብ ባዶ ወረቐት እንኣምኖ ብዛዕባ ኣምላኽ ትዝታ ዝኸበደ እዩ። ንኣምላኽ ዘሎና ፍቕሪ ብዝገበርናዮ ጽቡቕ ተግባራት ንብጻይና ምግላጽ ዝኸበደ እዩ። ሓደ ሰብ ንህይወትና ንገለ መዓልታት ብቪድዮ እንተ ቀሪጽዋ፡ ተዓዘብቲ ክርስትያናዊ ህይወትና ኣብ እንገብሮ ነገራት ክርእዩ ድዮም ()?

ናይ የሱስ ክልተ ክፍሊ መልሲ

ገሊኦም ነገራት ብሓንሳእ ክኸዱ እዮም ዝተፈጥሩ፡ ስለዚ ብበይኖም ጽቡቕ ኣይሰርሑን። እዚ ድማ ንኽልተ ክፍሊ «ዝዓበየ ትእዛዝ» – ንኣምላኽ ምፍቃርን ንብጻይካ ኸም ነፍስኻ ምፍቃርን – እዩ። ንልዕሊ 30 ዓመታት ምስ ሓደ ሚስዮናዊ ጉጅለ ኣገልጊለ፡ እዚ ድማ «እቲ ዝለዓለ ዕዮ ንዓለም ወንጌል ምእዋጅ እዩ» ዝብል መርሖ ነበሮ። ግና ሎሚ እቲ መርሖ ቅኑዕ ኣይኮነን ዝብል ኣለኒ! ከምዚ እንተ ዝብል ዝበለጸ ምኾነ ዝብል ኣለኒ፡ «እቲ ዝለዓለ ዕዮ ንኣምላኽ ብልቢ፡ ብነፍሲ፡ ብሓሳብን ብሓይልን ምፍቃር፡ እዚ ድማ ኣብ ወንጌል ምእዋጅ ዓለም ምግላጽ እዩ።»

ንሓጥኣን ፍቕሪ ኣምላኽ ወንጌል የሱስ ምምስካር ንላዕሊ ብዝኾነ ካልእ መገዲ ከተርኢ ኣይትኽእልን። ግና ወንጌል ምእዋጅ፡ ጽቡቕ ነገር እኳ እንተኾነ፡ እቲ ቀንዲ ነገር ኣይኮነን። እቲ ቀንዲ ነገር ንኣምላኽ ምፍቃር እዩ። ወንጌል ምእዋጅ ካብዚ ዝፍስስ እዩ። ኣምላኽ ቀዳማይ ኣብኡ ዘሎና ርክብ ክንሰርሕ እዩ ዝደልየና፡ ዘይኮነስ ኣብኡ ዘሎና ። እቲ ካልኣይ ድማ ካብቲ ቀዳማይ ብዘይተፈጥሮኣዊ መገዲ ይዓቢ።

ንርእስና ዘሎና ግላዊ ሓልዮት ንኻልኦት ሰባት’ውን ክህልወና ኣለዎ። እቲ ዝዓበየ ትእዛዝ ኣተኩሮና ኩሉ ኣብ ዝኸውን ቦታ ምሓዝ እዩ። ንኣምላኽ ብግቡእ እንተ ፈቒርናዮ፡ ንብጻይና’ውን ብግቡእ ክንፈቅሮ ኢና። ኣምላኽ ንህይወትና ይርኢ እሞ ከምዚ ዝኣመሰለ ነገር ይብል ዝብል ኣለኒ፡ «ክርስትያን፡ ብዝዓበየ ደረጃ ቃልካ ክትነብር ከለኻ፡ ንኣይ ብሓቂ ጽቡቕ ትረኣየኒ – ብሓቂ ንኣይ ትፈቅረኒ፡ ድሕሪኡ ድማ እታ ፍቕሪ ናብ ብጾትካ ክትፈስስ ትፈቕደላ። ብሓንሳእ ዓለም ዝቕይር ፍልልይ ክንፈጥር ኢና።»

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia