ኣብ መንጎ ኣርባዕተ ወንጌላት ዘሎ ፍልልያት
መንፈስ ቅዱስ ነቶም ኣርባዕተ ጸሓፍቲ ወንጌል ብዛዕባ ጐይታ የሱስን ህይወቱን ዕዮኡን ኣብ ምድሪ ኺጽሕፉ መርሖም። ንሳቶም ከምቲ ንሱ ዝደለዮን ከምቲ ንሳቶም ዝደለይዎን ጽሒፎም፣ ኩሉ ኸኣ ከምቲ ንሱ ዝነደፎ እዩ – እዚ ኸኣ ባዕሉ ምስጢር እዩ። ሓደ ጸሓፊ ገለ ዝርዝራት ጠቒሱ፣ ገለ ካልኦት ግን ኣይጠቐሱን፣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወንጌል ግን ክብሪ እቲ እተገልጸ ሰብ ብሩህ ኰይኑ።
ወንጌል ማርቆስ ብዛዕባ ጐይታ ከም ባርያ ስለ ዝዛረብ፣ ስለምንታይ ወለዶ ዘየድልዮ ምዃኑ ምግንዛብ ቀሊል እዩ። ጐይታ ከም ዘለኣለማዊ ወዲ፣ ከምቲ ኣብ ወንጌል ዮሃንስ ዘሎ ቓል ስጋ ዝዀነ፣ እኳ ደኣ ኸም ወዲ ሰብ ኰይኑ እኳ እንተ ተራእየ፣ ወለዶ ኣየድልዮን እዩ።
ማቴዎስ ግን ነቲ እተመባጽዐ መሲሕ፣ ንጉስ ኣይሁድ፣ ንትንቢታት ኣምላኽ ንምፍጻም ዘድሊ ብቕዓት ዘለዎ ገይሩ ኣቕሪብዎ። ማቴዎስ ብዛዕባ ብቕልጡፍ ዝተኸታተሉ ተኣምራት ብምግላጽ፣ የሱስ መሲሕ ብዙሓት ቅዱሳት ጽሑፋት ከም ዝፈጸመ የርኢ። ህዝቡ ግን ከምቲ ነብያት ኣምላኽ ዝተነበይዎ፣ ነቲ መሲሕ ነጸግዎ።
ከምቲ ትልሚ (ሉቃስ 1:3)፣ ሉቃስ ኣብ ወዲ ሰብ የተኩር – ንጐይታ የሱስ ከም ፍጹም ሰብ፣ ብዘይ ገለ ጉድለትን ኣብ ኣምላኽ ዝምርኰስን ገይሩ ይገልጾ – ምስቲ ኻብኡ ዝወረደ ናይ መጀመርታ ሰብ ኣዳም ብምትሕውዋስ (ሉቃስ 3:38)። ማቴዎስ የሱስ መሲሕ ካብ ኣብርሃም፣ ኣቦ እቶም ዝኣምኑ (ሮሜ 4:11)፣ ከምኡ’ውን ካብ ንጉስ ዳዊት ብቐጥታ ዝወረደ ምዃኑ የጕልሕ። መንፈስ ኣምላኽ ነቲ ወለዶ ከም ትልሚ ተጠቒሙሉ፣ እዚ ኸኣ ብሓቀኛታት ምእመናን እተቐበለ እዩ፦ እማኑኤል – «ኣምላኽ ምሳና» (ማቴዎስ 1:23 KJV)። ንሱ እቲ ብመራሕቲ ህዝቡ እተነጽገ፣ ግን ብኣህዛብ እተኸብረ ንጉስ እዩ፣ ንኣይሁድ ከኣ ይንዕቕዎም ነበሩ።
እዚ ብሓደ ህዝቢ ምጥላምን ብኻልእ ምቕባልን ኣብቲ ማቴዎስ ካብ ብዙሓት ምንጭታት ብሉይ ኪዳን ዝኣከቦ ወለዶ1 እተገብረ ነጥቢ እዩ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ወንጌሉ «መሰረት» እዩ። ኣህዛብ ካብ ርሑቕ፣ ከምቶም ጠቢባን ካብ ምብራቕ፣ ነቲ ንጉስ ኬኽብሩ መጹ። ካልኦት ከኣ ካብ ጥቓ ዶብ ናብ ጐይታ የሱስ ተሳሒቦም፣ ከምታ ኻብ ፊንቄ ዝነበረት ሰበይቲ። ገለ ውሑዳት ፍልልያት እንተ ዘይኰይኑ (ሮሜ 11:5,25 ተመልከት)፣ ህዝቢ መሲሕ ባዕሎም ኣይተቐበልዎን።
እቲ ንጉስ ሓጢኣት የብሉን (መዝሙር 45:2፤ 1 ጴጥሮስ 2:22፤ 1 ዮሃንስ 3:5)፣ ማቴዎስ ግን ካብ ሓጥኣን – ካብ ኣቦታትን ኣዴታትን ናይ ቅድሚ ሕጂ ወለዶታት – ከም ዝወረደ የርኢ። ሓደ ኣይሁዳዊ ጸሓፊ፣ ብዘይ መሪሕነት ኣምላኽ፣ ንጐይታ የሱስ ከም መሲሕ ኬቕርብ እንተ ዝደሊ፣ ማቴዎስ ዝሃቦ ብዙሕ ዝርዝራት ኣይምሓወሰን፣ ከምኡ’ውን ኣንስቲ ኣይምጠቐሰን። ማቴዎስ ግን ብመንፈስ ቅዱስ ስለ እተመርሐ፣ ነቲ ናይ ግዜኡ ልምድታት ብምጥላም ከምኡ ገበረ። እዚ ኸኣ ጽሑፉ ሓቂ ምዃኑ የርኢ።
ሉቃስ እውን ብመንፈስ ኣምላኽ ተመሪሑ፣ ወለዶ መሲሕ ኣብ 77 ወለዶታት ብዝርዝር ገሊጽዎ፣ ካብ ኣዳም ጀሚሩ ድማ ምንጩ ኻብ ኣምላኽ ምዃኑ ኣስፊርዎ (ሉቃስ 3:22-36)። ኣይሁድ ነቲ ኣገባብ ሉቃስ ጌጋ ኺረኽቡሉ ኣይከኣሉን፣ ምኽንያቱ እቲ ዝሃቦ ወለዶ ኣንስቲ፣ እንተላይ ኣደ የሱስ ማርያም፣ ኣይጠቐሰን።2
መንፈስ ቅዱስ ነዞም ክልተ ጸሓፍቲ መርሖም፣ ምኽንያቱ ብሰብኣዊ ምርጫታት፣ ልምድታት ወይ ኣድልዎታት ኣይተገዝኡን። ከምቲ ናይ ሽዑ ሰብኣዊ ኣተሓሳስባ፣ ኣንስቲ ኣብ ወለዶ መሲሕ ኪሓቑፋ ብቑዓት ኣይነበራን (1 ዜና መዋእል 1-9 ተመልከት)፣ ኣምላኽ ግን ሓሙሽተ ኣንስቲ ብፍላይ ኪጥቀስ ብቑዕ ኰይኑ ረኣዮ። ከምኡ ብምግባሩ ኸኣ ንጹር መልእኽቲ ሃበ፦ መሲሕ ንህዝቡ ኻብ ሓጢኣቶም ኬድሕን ኪመጽእ እዩ (ማቴዎስ 1:21)፣ እኳ ደኣ መራሕቲ ኣይሁድ ባዕሎም ከም ሓጥኣን ዘድሕን ዘድልዮም ኣይረኣዩን እዮም። እተን ኣብ ወለዶ መሲሕ ዝነበራ ኣንስቲ ነዚ ኣድላይነት እዚ ኣርኣያ፣ ነቲ ባዕለን ኣብ ህይወተን ዝረኣይኦ መፍትሒ ኣምላኽ ኣርኣያ – ኣምላኽ ጥራይ ምድሓን ከም ዜምጽእ።
ነዘን ኣንስቲ ቕድሚ ምምርማርና፣ ማቴዎስ ንኣርባዕተ ወይ ሓሙሽተ ነገስታት ኣብቲ ወለዶ ስለምንታይ ከም ዘየእተዎም ክንርኢ ኣሎና፣ ግን ንየኮንያስ (ቁ.11) ኣእትይዎ እዩ። ከምቲ ትንቢት ኤርምያስ (ኤርምያስ 22:24-30)፣ ካብዚ ንጉስ እዚ ዝወረደ ስጋዊ ወለዶ3 ኣብ ዝፋን እስራኤል ኣይኪቕመጥን እዩ። ዮሴፍ፣ ኣቦ የሱስ ብሕጊ ዝወሰዶ፣ ካብዚ ወለዶ እዚ እዩ ነይሩ። እዚ ኸኣ ካልእ መርትዖ ጸጋ ኣምላኽ ኰይኑ ንርእዮ፣ ምኽንያቱ እዚ ትንቢት እዚ እኳ እንተ ነበረ፣ ንሱ ግን ንዮሴፍ፣ ጻድቕ ሰብ ዝነበረ (ማቴዎስ 1:19)፣ ብምትሕውዋስ ምስቶም እኩያት ኣቦታቱ ተጠቒሙሉ። ጸጋ ኣምላኽ ግን ብፍላይ ኣብተን ኣብዚ ወለዶ እዚ እተጠቕሳ ኣንስቲ የንጸባርቕ። ንሳተን ብሓጺሩ ንርአየን።
ታማር (ማቴዎስ 1:3)
ታማር «ዕንጨይቲ ተምሪ» ማለት እዩ፣ እዚ ኸኣ ምልክት ዓወት እዩ። ንሳ ግን ካብ እተረግመ ህዝቢ፣ ከነኣናውያን (ዘፍጥረት 9:25፤ ዘዳግም 7)፣ እያ ወሪዳ። ንወዲ ይሁዳ ኤር ተመርዓወት፣ ድሕሪ ሞቱ ኸኣ ንሓዉ ኦናን ከምቲ ልምዲ ምምርዖ ሓው ተመርዓወት። እዚ ልምዲ እዚ ሓደ ሰብ ንመበለት ሓዉ ኪምርዖ ከም ዘለዎ ይብል፣ እቲ ዝሞተ ሓው ውሉድ እንተ ዘይብሉ፣ እዚ ኸኣ ብሕጊ ግዴታ ኰይኑ (ዘዳግም 25:5-10)። ካልኣይ ሰብኣያ እውን ምስ ሞተ፣ ኣቦ ሓማታ፣ ሽዑ መበለት ዝነበረ፣ ንሳልሳይ ወዱ ሼላ ኺህባ ኣበየ።
ታማር ድሕሪኡ ንሓንሳብ ከም ኣመንዝራ ኽትሰርሕ ወሰነት፣ ይሁዳ ነቲ ቦታ ኸም ዚሓልፍ እናፈለጠት። ሓንሳብ ጥራይ ርክብ ብምግባር፣ ካብኡ ጸነሰት (ዘፍጥረት 38)። ኣምላኽ ነቲ ሓጢኣተኛዊ ተግባራት ታማር ወይ ይሁዳ ኣይጸደቐን፣ ግን ብንጹር ገዝኦ። ምኽንያቱ ብሓጢኣተኛዊ፣ ስጋዊ ርክብ ኣብ መንጎ እተረግመት ኣረማዊት መበለትን ሓጢኣተኛ ኣይሁዳዊ መበለትን፣ መሲሕ ኪወርድ እዩ – ዘደንቕ ጸጋ!
ራሃብ (ማቴዎስ 1:5)
ስም ራሃብ ምናልባት «ትዕቢት» ማለት እዩ። ከም ታማር፣ ንሳ ኸኣ ናይ እተረግሙ ከነኣናውያን እያ ነይራ። ራሃብ ግን ሞያዊት ኣመንዝራ (ጋለሞታ) ነበረት። በቲ ግዜ እቲ እዚ ማለት ኣብ ኣሰቃቒ ዓይነት ኣምልኾ ጣኦት፣ ንሱ ኸኣ ምስ ጥንቆላ ዝሓወሰ፣ ተዋፊራ ነበረት። እቲ ልምዲ ሓደ ሰብ ንወዱ ንኣምላኽ ኪስውእ፣ ድሕሪኡ ኸኣ ምስቲ ንጣኦት እተወፈየት ሰበይቲ (ወይ ኣንስቲ) ስጋዊ ርክብ ኪገብር እዩ ነይሩ። ራሃብ፣ ኣብዚ ኣሰቃቒ ተግባራት ብዕምቆት እተዋፈረት፣ ብዛዕባ ህዝቢ እስራኤል ሰሚዓ ነበረት፣ ንሳቶም ከኣ ኣምላኽ ካብ ባርነት ግብጺ ኣድሒምዎም ኣብ ምድረ በዳ መገዶም መሪሕዎምን ሓልይዎምን ነበረ። ራሃብ ብኸመይ ይኹን ኣብዚ ኣምላኽን ህዝቡን ተገዳስነት ተሰምዓ፣ ምናልባት ንሳ እውን ኣብ ባርነት ከም ዘላ ስለ ዝተገንዘበት።
ህይወታ ኣብ ሓደጋ ብምእታው፣ ብኢያሱ እተላእኩ ክልተ ሰለይቲ ኣብ ቤታ ተቐበለት። ንሳቶም ራሃብ ብዛዕባ እምነታ ብኣምላኽ እስራኤል ክትዛረብ ምስ ሰምዑ (ኢያሱ 2:8-11) ከምኡ’ውን ንኣምላኽ ህዝቢ ዘለዋ ቁርጸኝነት፣ ብቐይሕ ገመድ እተመልክተ (ቁ.18-21)፣ እቶም ክልተ ሰለይቲ ኣምላኽ ንእስራኤል ንብዘላ ምድሪ ኸም ዚህቦም ተኣማመኑ (ቁ.24)። እብራውያን 11:31 ብዛዕባ እምነት ራሃብ ኣብ ምቕባል እቶም ሰለይቲ ይገልጽ፣ ያእቆብ 2:25 ከኣ ንሳ ከም ኣብነት ይጥቀሳ ምኽንያቱ ንሳ ብእምነት ኣፋነወቶም፣ ኣምላኽ ነቲ ምድሪ ንህዝቡ ኸም ዚህቦም እናፈለጠት።
ዘደንቕ እዩ፣ ያእቆብ ንራሃብ ምስ ኣብርሃም፣ ኣቦ እቶም ዝኣምኑ ንወዱ ኪስውእ ዝፈቐደ፣ እኳ ደኣ ኣምላኽ ካብኡ እንተ ከልከሎ፣ ኣብ ሓደ ደረጃ ኣቐመጣ። ንሱ «ፈታዊ ኣምላኽ» ተባሂሉ ተጸውዐ (ቁ.23) – ብሓቂ «ፈታዊ ኣምላኽ።» ራሃብ ንህዝቢ ኣምላኽ ፍቕሪ ኣርኣየት፣ ምኽንያቱ ነቲ ኣምላኽ ናይቲ ህዝቢ ስለ ዝፈተወቶ፣ ህይወታ ኣብ ሓደጋ ብምእታው ምስኦም ክትለለይ ፍቓደኛ ነበረት።
ሩት (ማቴዎስ 1:5)
ሩት «እተረብሐት» ማለት ትኸውን፣ ንሳ ኸኣ ሞኣባዊት ነበረት። ሞኣባውያን ካብ ሓደ ርክብ ብዘይ ሕጊ ኣብ መንጎ ሎጥ (ወዲ ሓው ኣብርሃም)ን ሓንቲ ኻብ ኣዋልዱን እዮም ወሪዶም። ሰበይቲ ሎጥ ናይ እተረግሙ ከነኣናውያን ነበረት – ከም ታማርን ራሃብን ጸጋ ኣምላኽ ዝረኸባ – ግን ብጥፍኣት ሰዶምን ጎሞራን ጠፍአት ምኽንያቱ ንመምርሒታት መላእኽቲ ኣይተኸተለትን (ዘፍጥረት 19)። ኣምላኽ ንሞኣባውያን ክሳዕ ዓስረይቲ ወለዶ ናብ ማሕበሩ ኺኣትዉ ከልከሎም (ዘዳግም 23:3)፣ ግን እዚ ሕጊ እዚ ንደቂ ተባዕትዮ ሞኣብ ጥራይ ዚምልከት ኪኸውን ይኽእል እዩ።
ሩት ድሕሪኡ ንቦኣዝ ካብ ነገድ ይሁዳ ተመርዓወት፣ ኣብቲ ቐጥታዊ ወለዶ መሲሕ (ዘፍጥረት 49:8-12)። ሽዑ ኣምላኽ ሕግታት ምምርዖ ሓውን ቀራቢ ቤዛን ሂቡ ነበረ (ዘዳግም 25:5፤ ዘሌዋውያን 25:25)። ንሱ ኸኣ ንድኻታትን ንጓኖትን ዝኸውን ምድላዋት ገይሩ ነበረ፣ እዚ ኸኣ ንሩትን ናእምን፣ ኣደ ሓማታን፣ ዚምልከት እዩ ነይሩ (ዘሌዋውያን 23:22)። እዞም ኩሎም መምርሒታት ንዝወደቐ ህዝቢ ጸጋ ኣምላኽ ኣርኣዩ፣ ከምኡ’ውን ትንቢታዊ ገጽ ነበሮም፣ እዚ ኸኣ ንዘይእሙን ህዝቡ ድሕሪ ናብኡ ምምላሶም ብመወዳእታ ኺፍጸም እዩ (ሆሴእ 2:14-23, 6:1-2ን ካልኦት ቅዱሳት ጽሑፋትን)።
ናእሚ መበለት ነበረት፣ ግን ዳግማይ እንተ ትምርዖ ውሉድ ንምውላድ ኣዝያ ኣረጊት ነበረት። ጓል ሓማታ ሩት እውን መበለት ነበረት፣ ግን ኣዝያ ንእሽቶ ነበረት። ንሳ ድሕሪኡ ንምድላው ቀራቢ ቤዛ ብቑዕት ኰይና፣ ንሱ እንተ ዝፈቅድ። ቦኣዝ («ኣብኡ ሓይሊ ኣሎ»)፣ ዓይነት ክርስቶስ፣ ፍቓደኛ ነበረ። ኩሎም ኣብ ልዑላዊ ጸጋ ኣምላኽ ኪምርኰሱ ተማህሩ! ንዝያዳ ዝርዝራት መጽሓፍ ሩት ኣንብብ።
ኣደ ሰሎሞን (ማቴዎስ 1:6)
በተሸባ፣ «ጓል መብጽዓ» ማለት እዩ፣ ኣደ ሰሎሞን ካብ ነገድ ይሁዳ ነበረት፣ ልዑል ደረጃ ዘለዎም መረጋገጺታት እውን ነበራ። ማቴዎስ ስማ ኣይጠቐሰን፣ ምናልባት ብሰንኪ እቲ ምስ ምንዝርናኣን ሓጢኣታት ዳዊትን ዝተኣሳሰረ ነውሪ (2 ሳሙኤል 11)። እቲ ብግብሮም እተጸንሰ ቘልዓ ብቕልጡፍ ሞተ። ዳዊት፣ እቲ ንጉስ (ማቴዎስ 1:6)፣ ብምሉኡ በዳሊ ነበረ – ብዙሓት፣ ምናልባት ኩሎም፣ ትእዛዛት ኣምላኽ ኣፍሪሱ። ይኹን እምበር፣ ዳዊትን በተሸባን ብጸጋ ኣምላኽ ተመሊሶም። ወለዲ ሰሎሞን ኰይኖም፣ ንሱ ኸኣ ኣምላኽ ከም ወዱ የዲድያ («ጐይታ ዝፈትዎ» ማለት እዩ፣ 2 ሳሙኤል 12:25) ወሰዶ።
ህዝቢ እስራኤል ንሳቶም እውን ከም ኤዝራ፣ ነህምያ፣ ኤርምያስ፣ ዳንኤልን ካልኦት ሰባት ኣምላኽን ዝተናዘዝዎ፣ ብዙሓት ሓጢኣታት ከም ዝገበሩ ኺመሃሩ ነበሮም። ድሕሪ ሞት መሲሕ፣ እስጢፋኖስ ወለዶኡ ኻብቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ ዝበኣሰ እኩይ ምዃኑ ኣርኣየ፦ ንሳቶም ን«ጻድቕ» ብምቕታል በደለኛታት ነበሩ (ግብሪ ሃዋርያት 7:52)። ይኹን እምበር፣ ኣምላኽ ንሳውል ዘጠርሴስን ንኻልኦት ዝተነሰሑን ጸጋ ኣርኣየ (1 ጢሞቴዎስ 1:15)። እቶም መራሕቲ፣ እኳ ደኣ ፍልጠት እንተ ነበሮም፣ ኪንስሑ ፍቓደኛታት ኣይነበሩን። እዚ ኸኣ ኣብ መወዳእታ እቲ ዓብዪ መከራ ኺልወጥ እዩ፣ ሽዑ ኸኣ ኪንስሑ እዮም (ማቴዎስ 23:39 ተመልከት)።
ማርያም ኣደ የሱስ (ማቴዎስ 1:16)
ብዙሓት መጻሕፍቲ፣ ቅኑዓትን ጌጋታትን፣ ብዛዕባ ኣደ የሱስ ተጻሒፎም። ማርያም ናይ ዝወደቐ ህዝቢ እኳ እንተ ነበረት (ስማ «መሪር» ወይ «ዕልወቶም» ማለት እዩ)፣ ንሳ ብሕታዊት ብዝኾነት መገዲ ናብ ኣምላኽን ቃሉን ኣዝያ ቀረባ ነበረት። ብዙሓት ጽቡቕ ባህርያት እኳ እንተ ነበራ፣ ንርእሳ ሓጢኣተኛ ምዃና ተገንጺባ ንሓደ መድሓኒት ከም ዘድልያ ተናዘዘት (ሉቃስ 1:47)። ብዙሓት ሰባት ናይ ወለዶ ጐይታ ከምዚ ኺገብሩ ኣበዩ፣ ከምቲ ሎሚ ዘሎ። ይኹን እምበር፣ ኢሳይያስ 53 ንኣብራሃም ናይቶም ሓጢኣቶም ኣብ መጻኢ ኺናዘዙን ንእኡ ኸም መድሓኒቶም ኪፈልጥዎን ይገልጽ።
ብዙሓት ንማርያም «ንግስቲ ሰማይ»ን ካልኦት ዘይነበረት ነገራትን ገይሮም ገሊጾማ። ነቲ ኣምላኽ ዝሃባ ባህርያት ማርያም ክንጕልሕ ኣሎና፣ ከምኡ’ውን ኣምላኽ ንሳ፣ ዓብዪን ፍሉይን መሰል፣ ኣደ መሲሕ – ዘርኢ ሰበይቲ (ዘፍጥረት 3:15) – ኽትከውን ከም ዝመረጻ። ግን ንሳ «ኣደ ኣምላኽ» ኣይነበረትን፣ እኳ ደኣ ጐይታ የሱስ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ነገራት ኣምላኽ ምዃኑን ንዘለኣለም እተባረኸ ምዃኑን ሓቂ እዩ (ሮሜ 9:5)። ማርያም ኣደ ሰብ ክርስቶስ የሱስ እያ፣ ብመንፈስ ቅዱስ እተጸንሰ።
ብምትሕውዋስ ምስቶም ብዙሓት ኣቦታት ኣብቲ ወለዶ (ማቴዎስ 1)፣ ማቴዎስ ንሳ እታ የሱስ ካብኣ እተወልደ ምዃና ጠቒስዋ። እቲ ግሪኽኛ ኣንስታይ ኣንጻራዊ ተውላጠ ስም ይጥቀም፣ እዚ ኸኣ ኣብ እንግሊዝኛ የለን፣ ግን ዮሴፍ ንጐይታ የሱስ ከም ዘይወለዶ፣ ከምኡ’ውን ካልእ ሰብ ከም ዘይወለዶ ብንጹር የርኢ፤ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ እዩ ነይሩ (ማቴዎስ 1:20)። ሉቃስ 1 ብዛዕባ ንጥፈታት መንፈስ ቅዱስ «እቲ ቓል ስጋ ምስ ኰነ» (ዮሃንስ 1:14) ዝያዳ ዝርዝራት ይህብ፣ ይኹን እምበር እዚ ዓብዪ ምስጢር ኰይኑ ይቕጽል (1 ጢሞቴዎስ 3:16)።
ንኣምላኽ ንብልጽግና ጸጋኡ ንእምነሉ፣ ከምቲ ኣብ ወለዶ መሲሕ እተመልክተን ኣብ ወንጌላት እተዘርዘረን። ብዙሕ ዚሓስበሉ ነገር ኣሎ፣ ንጐይታ ንምምስጋንን ንምውዳስን ብዙሓት ምኽንያታት ኣለዉ!
መወዳእታ ማስታወሻታት
- ማቴዎስ (1:17) ነዚ ወለዶ ኣብ ሰለስተ ጉጅለታት ናይ 14 ወለዶታት (3x14 = 42፣ ወይ 6x7) ምጥቕላሉ ዘገርም እዩ። እዚ ኸኣ ብመሪሕነት መንፈስ ቅዱስ እዩ ገይርዎ፣ ምኽንያቱ ኣርባዕተ እኩያት ነገስታት ኣይተሓወሱን፣ ስማት ኣርባዕተ ኣንስቲ፣ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ወለዶታት ኪጥቀሱ ዘይብሎም፣ ግን ተሓዊሶም። ገለ ኻብዚ ምኽንያታት ኣብ ዓንቀጽና ተመርሚሩ ኣሎ። ሓደ ምኽንያት ነቲ ጽሑፍ ንምዝካር ንምቕላልን ነቲ 3x14 ምስ ዳዊት ንምጥማርን ኪኸውን ይኽእል እዩ፣ ስሙ ብዕብራይስጢ 14 ዝብል ቁጽራዊ ዋጋ ኣለዎ። ስም ዳዊት «ፍቑር» ማለት እዩ። መሲሕ እቲ ንጉስ ፍቑር ኣምላኽ ነበረ (ማቴዎስ 3:17)፣ ከምኡ’ውን ፍቑር ናይ ሓቀኛ ህዝቡ ሽዑ፣ ሕጂን ኣብ መጻኢን።
- ኣብ እንግሊዝኛ ትርጉማትና እዚ ኺርአ ኣይከኣልን፣ ግን ኣብ ግሪኽኛ ጽሑፍ ሉቃስ ኣብ ቅድሚ ስማት ኣብቲ ወለዶ፣ ከምኡ’ውን ስም ዮሴፍ (ሉቃስ 3:23) – ምኽንያቱ እቶም ራባያት ስማት ኣንስቲ ኣብ ወለዶ ኣይተቐበሉን። በዚ መገዲ እዚ ሉቃስ ስም ማርያም፣ ብዘይ ቀጥታዊ መገዲ፣ ኣመልክተ፣ ድሕሪኡ ኸኣ ወለዶ መሲሕ ክሳዕ ኣዳም መርመሮ። ማርያም ንመሲሕ የሱስ ምስ ወለደት፣ ቓላት ጐይታ ብዛዕባ ዘርኢ ሰበይቲ (ዘፍጥረት 3:15) ኪፍጸሙ ጀመሩ። ብመወዳእታ ኸኣ ብዓወት ክርስቶስ ኣብ ልዕሊ ሰይጣን ኣብ መስቀል (ቆሎሴ 2:15)፣ ከምኡ’ውን ብሞቱን ትንሳኤኡን ተፈጸሙ።
- እዚ ሓደ ምኽንያት መሲሕ ዘርኢ ሰበይቲ ኪኸውን እዩ። መጀመርታ፣ ሄዋን ቀዳማይ ወዳ ቃየል እቲ ዘርኢ ምዃኑ ሓሲባ ነበረት («ሰብኣይ ረኺበ፦ YHWH» – እቲ ቃል ብቓሉ ትርጉም ዘፍጥረት 4:1)፣ ግን ኣዳም ኣቦ ናይ እቲ ዘርኢ ኪኸውን ኣይከኣለን (ሮሜ 5:12-21)።
