ኣምላኽ ንኹሉ ሕማምና ይፍውስ ድዩ፧
ክፋል 2
ኩላትና ሓድሓደ ግዜ ሕማም የጋጥመና! ብዛዕባኡ እንታይ ኣመለኻኽታ ክህልወና ይግባእ፧ ኣምላኽ ጥዕና ይውሕስ ድዩ፧ ንጸሎት ምሕዋይ ኩሉ ግዜ ይምልስ ድዩ፧
ምሕዋይ ኣብታ ናይ ቀደም ቤተ ክርስትያን
ናይ ምሕዋይ ውህበት ኣብታ ናይ ቀደም ቤተ ክርስትያን ንጹር ነበረ (1 ቈረንቶስ 12:9,28,30)፣ ብዙሓት ሰባት ድማ ኣብ ጴጥሮስ፣ እስጢፋኖስ፣ ፊልጶስ፣ ጳውሎስን በርናባስን ምስ ተኣከቡ፣ ሕሙማት ይሓውዩ ነበሩ። ብጽላሎት ጴጥሮስን ብመሓረብ ወይ ብመጋረጃ ጳውሎስን እኳ ምስ ተንከፉ፣ ይሓውዩ ነበሩ (ግብሪ ሃዋርያት 5:15-16፤ 19:11-12)። ዶርቃስን ኤውጢኮስን ካብ ሞት ተንስኡ (ግብሪ ሃዋርያት 9:36-42፤ 20:9-10)። ኩሉ ሰብ ብዛዕባ እዚ ምሕዋይ ይፈልጥ ነበረ እሞ ይግረም ነበረ (ግብሪ ሃዋርያት 4:16፤ 8:13)።
በዚ ኣውድእዚ ሉቃስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፦ «ሃዋርያት ድማ ብዙሕ ትእምርትን ተኣምራትን ኣብ ማእከል ህዝቢ ይገብሩ ነበሩ» (ግብሪ ሃዋርያት 5:12 NIV)። ጳውሎስ ድማ ከምዚ ዝኣመሰለ «ትእምርትን ተኣምራትን ግብርታት ሓይልን» ንሃዋርያት ከም ዝሕብር ኣረጋገጸ (2 ቈረንቶስ 12:12)። እዚ ድማ መልእኽቲ ወንጌል መለኮታዊ ምዃኑ (ግብሪ ሃዋርያት 14:3፤ እብራውያን 2:3-4)፣ ሃዋርያት ድማ ብመንፈስ ቅዱስ ሓይሊ ከም ዝረኸቡ ንምርግጋጽ ሓጊዙ። ብፍላይ ኣይሁድ ምስ ተኣምራት ዝተሓሓዝ ነገር ንምእማን ዝያዳ ድሉዋት ነበሩ (ዮሃንስ 4:48፤ 1 ቈረንቶስ 1:22)። ሃዋርያት ክርስቶስ ከም ዝለኣኾም ብኸመይ ከም ዘረጋግጹ፧ እዚ ተኣምራት እዚ ንመልእኽቲ ወንጌል ኣረጋጊጽዎ።
ህዝቢ ኣምላኽ ምስ ሓመመ
ክርስቲያናት ሕማም ከቶ ከይረኽቦም ከም ዘለዎም ሰሚዐ እየ፣ ምኽንያቱ የሱስ ንዓና ኢሉ ስለ ዝተሰቀለ። ንኢሳይያስ 53:5ን 1 ጴጥሮስ 2:24ን ብጌጋ ይጥቀሙሉ ኣለዉ፣ ምኽንያቱ እዞም ፍቕድታት እዚኦም ጐይታ ንሓጢኣትና እምበር ንሕማምና ከም ዘይተሰቀለ ይነግሩና። ብዛዕባ ምሕዋይ ሎሚ እንታይ ከም ዝብሉ ንምርኣይ እንደገና ናብ መልእኽታት ሓድሽ ኪዳን ንመልከት።
ጳውሎስ እዚ ንገላትያ ዝነበሩ ጸሓፈ፦ «ከም እትፈልጡዎ፣ ብሕማም ምኽንያት እየ ንመጀመርታ ግዜ ወንጌል ሰቢኸልኩም ዘሎኹ። ሕማመይ ንዓኹም ፈተና እኳ እንተ ነበረ፣ ብንዕቀት ወይ ብምጽራፍ ኣይሓዝኩምኒን» (ገላትያ 4:13-14)። ጳውሎስ፣ እቲ ኣምላኽ ብዙሕ ካብ ሓድሽ ኪዳን ንምጽሓፍ ዝተጠቕመሉ ሰብ፣ ሕማም ኣጋጢምዎ ነበረ። እዚ ድማ እግዚኣብሔር ዝፈርህ ምዃኑ ካብ ምሕማም ከም ዘየድሓኖ፣ ንዓና ድማ ካብ ምሕማም ከም ዘየድሕነና የርኢ።
ጳውሎስ ራእይ ሰማይ ምስ ረኣየ፣ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፦ «ከይዕበ ... ኣብ ስጋይ እሾኽ ተዋህበኒ፣ መልእኽተኛ ሰይጣን፣ ንምጥባስ። ሰለስተ ግዜ ጐይታ ኬርሕቖለይ ለመንኩዎ። ንሱ ግና፣ ‘ጸጋይ ይኣኽለካ እዩ፣ ሓይለይ ብድኻም ይፍጸም እዩ’ በለኒ» (2 ቈረንቶስ 12:7-9)። ጐይታ ንጳውሎስ ካብ «እሾኹ» ኣይፈወሶን፣ እዚ ድማ ሕማም ዓይኒ ክኸውን ይኽእል እዩ (ገላትያ 4:15፤ 6:11)። ኣምላኽ ንዓና ድማ ኩሉ ግዜ ኣይፍውሰናን።
ጳውሎስ ንትሮፊሞስ፣ ሓደ መዓይይቲኡ፣ ኣብ ሚሌጦስ ሓሚሙ ሓዲግዎ (2 ጢሞቴዎስ 4:20)። ብዛዕባ ሓደ ካልእ መዓይይቲኡ፣ ኤጳፍሮዲጦስ፣ ድማ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፦ «ሓሚሙ ነበረ፣ ክመውት ድማ ቀሪቡ ነበረ። ኣምላኽ ግና ምሕረት ገበረሉ፣ ንዕኡ ጥራይ ዘይኮነስ ንዓይ ድማ፣ ሓዘን ኣብ ልዕሊ ሓዘን ከየጋጥመኒ» (ፊልጲ 2:27)። ኣብዚ ምሕዋይ ምሕረት ምዃኑ ንርኢ፣ እምበር ክንጽበዮ ወይ ክንሓቶ ዘሎና መብጽዓ ኣይኮነን።
ኣብ ጉዳይ ጳውሎስን ኤጳፍሮዲጦስን፣ መንፈሳዊ ኩነታቶም ጽቡቕ እኳ እንተ ነበረ፣ ኣካላዊ ኩነታቶም ግና ብዙሕ ጽቡቕ ኣይነበረን። እዚ ድማ ምሕዋይ ብሓይሊ እምነትና ወይ ብዘይምህላዉ ከም ዘይመሓዝ የርኢ። ጳውሎስ ብዛዕባ «እሾኹ» ሰለስተ ግዜ ጸለየ፣ ድሕሪኡ ድማ ተቐበሎ። ኣምላኽ ንኹሉ ስቓይና ኣየውግዶን፣ ኩሉ ነገር ድማ ኣየዐርዮን። ብሓቂ መጽሓፍ ቅዱስ ንምእመናን ስቓይ ይውሕስ (ዮሃንስ 16:33)። ከም ክርስቶስ ክንጽሊ ይግባእ፦ «ኣቦ፣ እንተ ደሊኻ፣ እዚ ጽዋእ እዚ ካባይ ኣርሕቖ፤ ግናኸ ፍቓደይ ዘይኮነስ ፍቓድካ ይኹን» (ሉቃስ 22:42)።
ጳውሎስ ንጢሞቴዎስ «ማይ ጥራይ ምስታይ ሕደግ፣ ምኽንያቱ ንኸብድኻን ንተደጋጋሚ ሕማማትካን ሓደስቲ ወይኒ ተጠቐም» (1 ጢሞቴዎስ 5:23) በሎ። ጢሞቴዎስ ብዙሕ ግዜ ይሓምም ነበረ፣ ምናልባት ብድኻም ከብዲ፣ ስለዚ ምኽሪ ጳውሎስ ሓደስቲ ወይኒ ምጥቃም ነበረ። ብዛዕባኡ ክጽሊ ጥራይ ኣይተነግሮን፣ ግናኸ ሓደ ነገር ክገብር። ወይኒ ድማ ንሕማማት ከብዲ ንምሕዋይ ብብዝሒ ዝፍቀድ ሕክምናዊ ኣገባብ ነበረ።
ጳውሎስ ንጋይዮስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፦ «ከም ነፍስኻ ጽቡቕ ከም ዝኸደካ፣ ጥዕና ክህልወካን ኩሉ ነገር ጽቡቕ ክኸደካን እጽሊ» (3 ዮሃንስ 2)። ጋይዮስ ብኣካላዊ መዳይ ጽቡቕ ከም ዘይነበረ ይመስል። ጳውሎስ ኣካላዊ ጥዕናኡ ምስ መንፈሳዊ ጥዕናኡ ክመሳሰል ጸለየ።
ካብዞም ኣብነታት እዚኦም እዞም ዝስዕቡ ኣርባዕተ ነገራት ክንርኢ ንኽእል፦ ሕማም ብዘይጥርጥር ውጽኢት ሓጢኣት ሰብ ኣይኮነን፤ ንመንፈሳዊ ኩነታት ሰብ ካብ ኣካላዊ ኩነታቱ ክንዕቅን ኣይንኽእልን፤ ሓደ ሰብ እንተ ዘይሓዊ፣ ብዘይምህላው እምነት ኣይኮነን፤ ንቤተ ክርስትያን ድማ ናይ ኣካላዊ ምሕዋይ መብጽዓ ኣይተዋህበን። ምሕዋይ ክንጽሊ እኳ እንተ ዘለና፣ ምሕዋይ ከም ዝመጽእ ዋሕስ የለን። ድሕሪ ኩሉ፣ ጐይታ ንምምጻእና እንተ ዘይተመልሰ፣ ኩላትና ብመወዳእታ ክንመውት ኢና።
ምእማን ሓጢኣት
ያእቆብ ብዛዕባ ሕማምን ሓጢኣትን ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፦ «ሓደ ካባኻትኩም ሓሚሙ ድዩ፧ ንሽማግለታት ቤተ ክርስትያን ጸሎት ክገብሩሉን ብስም ጐይታ ዘይቲ ክቐብኡሉን ይጽዋዕ። እቲ ብእምነት ዝቐርብ ጸሎት ድማ ንሕሙም ሰብ የሕውዮ፤ ጐይታ ድማ የንስኦ። ሓጢኣት እንተ ገይሩ፣ ይቕረ ይብሃለሉ። ስለዚ ንሓጢኣትኩም ንሓድሕድኩም እመኑ እሞ ንሓድሕድኩም ጸልዩ ምእንቲ ክትሓውዩ» (ያእቆብ 5:14-16)።
እዚ ፍቕዲ እዚ ኣካላዊ ሕማም፣ ጸሎት፣ ሓጢኣት፣ ይቕረታን ምሕዋይን የራኽብ። እዚ ሰብ እዚ ብቐጥታ ውጽኢት ገለ ሓጢኣት ሓሚሙ ድዩ፧ ሽማግለታት ብስም ጐይታ ዘይቲ ቐቢኦም ክጽልዩሉ ተጸውዑ። ዘይቲ ንሰባትን ንነገራትን ንኣገልግሎት ኣምላኽ ንምውፋይ ብባህላዊ መገዲ ይጥቀሙሉ ስለ ዝነበሩ (ዘጸኣት 30:30፤ 40:9)፣ ንሕሙም ሰብ ናብ ሓልዮት ጐይታ ምውፋይ ከም ዘመልክት ይኽእል እዩ። ሎሚ ሰባት ኣምላኽ በዚ ኩነታት እዚ ምሕዋይ ስለ ዝውሕስ ንምሕዋይ ክጽልዩ ይኽእሉ እዮም።
ኣብ ቈረንቶስ፣ ሓጢኣት ስስዔ – «ኣብ ምግቢ ፍቕሮም ንስጋ ጐይታ ዘይምፍላጥ» – ሕማምን ሓድሓደ ግዜ ሞትን ኣምጺኡ (1 ቈረንቶስ 11:30)። እዚ ኣብነት እዚ ንኣካላዊናን መንፈሳዊናን ጥዕና የራኽብ። ንጥዕናና፣ ሓጢኣት – ከም ስስዔ፣ ጭንቀት፣ ቍጥዓ፣ ቅንኣት፣ ትዕቢትን ስስዔን – ክንእመን ኣሎና፣ ኣብዚኦም ከባቢታት ህይወትና ድማ ርእሰ-ምቁጽጻር ከነማዕብል ኣሎና። ርእሰ-ምቁጽጻር ፍረ መንፈስ እዩ (ገላትያ 5:22-23) እሞ ንጽቡቕ ጥዕና ኣገዳሲ ሓጋዚ እዩ።
ኣምላኽ ንሕማም ብኸመይ ይጥቀመሉ
መጽሓፍ ቅዱስ ካብ ሕማም ብኸመይ ክንጥቀም ከም እንኽእል ሓሙሽተ ኣብነታት ይህብ።
1. ንሓይሊ ኣምላኽ ይገልጽ።
ጳውሎስ «እሾኹ» ክውገድሉ ምስ ጸለየ፣ ጐይታ፣ «ጸጋይ ይኣኽለካ እዩ፣ ሓይለይ ብድኻም ይፍጸም እዩ» በለ። ጳውሎስ ድማ፣ «ስለዚ ብድኻመይ ብዝያዳ ብሓጎስ ክምካሕ እየ፣ ምእንቲ ሓይሊ ክርስቶስ ኣብ ልዕለይ ከዕርፍ» (2 ቈረንቶስ 12:9) ጸሓፈ። ኣምላኽ ንምስቓይ ሓይሊ ይህብ፣ ምኽንያቱ ሓይሉ ድኹማት ክንከውን ከለና ዝያዳ ንጹር እዩ።
2. ኣብ ኣምላኽ ዝያዳ ክንውከል ይሕግዘና።
ጳውሎስ ሽግሩ «ንርእስና ዘይኮነስ ኣብ ኣምላኽ፣ ንምዉታት ዘተንስእ፣ ክንውከል ምእንቲ ኮነ» (2 ቈረንቶስ 1:9) ኢሉ ተዛረበ። ኣብዚ እቲ ኩሉ ዝኽእል ኣምላኽ ብስቓይ ክንጸንዕ ሓይሊ ከም ዝህበና ንርኢ።
3. ንምምስጋን ምኽንያት ይህበና።
ከም ጳውሎስ፣ «ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሞት ኣድሒፉና እዩ፣ እንደገና ድማ ከድሕነና እዩ። ኣብኡ ተስፋና ገይርና ኣሎና፣ ብጸሎትኩም ክትሕግዙና ከለኹም፣ ክቕጽል እዩ። ሽዑ ብዙሓት ብጸሎት ብዙሓት ንዝተዋህበና ጸጋዊ ሞገስ ብስምና ከምስግኑ እዮም» (2 ቈረንቶስ 1:10-11)። ቈረንቶሳውያን ጳውሎስ ኣብ ሽግር ከሎ ጸለዩሉ፣ ጸሎታቶም ድማ ተመለሰ።
4. ንኻልኦት ክንሕግዝ ዝኽእል ተመክሮ ይህበና።
ጳውሎስ ኣምላኽ «ኣብ ኩሉ ሽግራትና የጸናንዓና እዩ፣ ምእንቲ ንኻልኦት ኣብ ዝኾነ ሽግር ዘለዉ ብእቲ ንሕና ካብ ኣምላኽ ዝረኸብናዮ ምጽንናዕ ክንጸናንዕ» (2 ቈረንቶስ 1:4) በለ። ሰባት ምስ ኩነታቶም ክንሓዝን ከለና ይበረታትዑ። ሓደ ሰብ ከም ዝርድኦም ይርእዩ። ሕማማት ብኸመይ ከም እንስቀይ ንኻልኦት ኣብነት ክኸውን ይኽእል እዩ።
5. መንፈሳዊ ባህሪና የማዕብል።
ጳውሎስ «ብመከራና ድማ ንሕጎስ ኢና፣ ምኽንያቱ መከራ ጽንዓት ከም ዝፈጥር ንፈልጥ ኢና፤ ጽንዓት፣ ባህሪ፤ ባህሪ ድማ ተስፋ» (ሮሜ 5:3-4) ጸሓፈ። ሕማም ምጽዋር ጽንዓት ከማዕብል ይኽእል እዩ (2 ቈረንቶስ 1:6)፣ ከምቲ ምምምሕያሽ ኣካላዊ ሓይሊ ዘማዕብል። ኣምላኽ ንስቓይ ንባህሪ ንምምስራት ይጥቀመሉ እሞ ኣብ ውሽጥና ከም ዝሰርሕ ንኽንርዳእ ይሕግዘና።
ጳውሎስ ኣብ ስቓይ ክርስቶስ ክሳተፍ ደለየ (ፊልጲ 3:10-11)። ከም ክርስቶስ ክነብር ደለየ። ንክርስቶስ ንምስቓይ መለኮታዊ ሓይሊ የድሊ። ኣምላኽ ንሕማም ናብኡ ዝያዳ ንምቕራብ፣ ብኻልእ መገዲ ዘይንማሃሮ ትምህርቲ ንምምሃር፣ ምርጫ ክህልወናን ንኻልኦት ንምሕጋዝ ሓደስቲ ዕድላት ንምሃብን ይጥቀመሉ።
ስቓይ ሕማምን መጕዳእትን መዓስ ከም ዘጋጥመና ምርጫ የብልናን፣ ግናኸ ብኸመይ ከም እንምልስ ምርጫ ኣሎና። ኣብ ከቢድ ግዜያት ተስፋ ምቑራጽ፣ ምጕርምራም ወይ ብርእሰ-ምሕረት ምጥሓል፣ ንዓና ዝርእዩ ዘለዉ ድኹማት ምእመናን የዐንቅፍ (እብራውያን 12:12-13)። ኣብ ክንድኡ፣ ንዝደኸሙ ክንበረታትዕ ይግባእ (ኢሳይያስ 50:4) ብምቕባል ስቓይን ሕማምን ፍቓድ ኣምላኽ ምዃኑ፣ ህይወት ጽንዓት፣ ትዕግስትን ምጽዋርን ክንነብር (2 ተሰሎንቄ 1:4፤ እብራውያን 12:7-11፤ ያእቆብ 1:2-4,12፤ 5:7-11)። መጽሓፍ ቅዱስ ኣምላኽ ንከቢድ ግዜያት ንዕቤትና ከም ዝጥቀመሉ ይምህር።
ትምህርቲ ንዓና
ኣብታ ናይ ቀደም ቤተ ክርስትያን ብዙሓት ተኣምራዊ ምሕዋያት እኳ እንተ ነበሩ፣ ሎሚ ምሕዋይ ምሕረት እዩ፣ እምበር መብጽዓ ኣይኮነን። ዘክር፣ ጳውሎስ ካብ እሾኹ ኣብ ስጋኡ ኣይሓወየን። ኣምላኽ ምስ ዘይፍውስ፣ ብዘይምህላው እምነትና ኣይኮነን። ኣብ ክንድኡ፣ ኣብ ሕማምን ስቓይን ክንጸንዕ ይደልየና፣ ምእንቲ ሓይሉ ክግለጽ፣ ኣብኡ ዝያዳ ክንውከል፣ ጸሎትን ምስጋናን ክህሉ፣ ተመክሮና ንኻልኦት ንምሕጋዝ ክንጥቀመሉ፣ ክርስቲያናዊ ባህሪና ድማ ከነማዕብል።
ኣምላኽ ብኣካላዊ ጥዕናና ንላዕሊ ብመንፈሳዊ ጥዕናና ዝያዳ ይሓስብ (1 ጢሞቴዎስ 4:8)። እዚ ድማ ንኣካላዊ ጥዕናና ክንነጽግ ከም ዘለና ኣይኮነን፣ ግናኸ ኣካላትና ክድክሙ ከለዉ፣ ንኡኡ እናኣገልገልና ክድክሙ ይግባእ። ንቐዳምነታትና ንክእል። ኣምላኽ መንፈሳዊ ጥዕና ክህልወና ይደሊ፣ እሞ ናብቲ ሕማምን ስቓይን ዘይህሉሉ ግዜ ንጽበ።
