ንሓቀኛ ቤተ ክርስቲያን ምንዳይ
ምስቲ ብሓፈሻ «ሰብ ኣብ ጎደና» ብዛዕባ ቤተ ክርስቲያን ተዛረብ፡ ብኡ ንብኡ ብዛዕባኣ ናይ ገዛእ ርእሱ ሓሳባት ከም ዘለዎ ክትረክብ ኢኻ። ብሓቂ፡ ብዛዕባ ቤተ ክርስቲያን ክትዛረብ ከለኻ፡ ሰባት ብዙሕ ዝተፈላለየ ሓሳባት ኣለዎም። ናብ ገለ ቦታ መገዲ ክትረክብ እንተ ደሊኻ፡ ከም ሆቴል ወይ ቤተ ክርስቲያን ዝኣመሰሉ ፍሉያት ቦታታት ዘጕልሑ መምርሒታት ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ገሊአን ኣብያተ ክርስቲያን ፍሉያትን ኣዝየን ዝረኣያትን እየን፡ ስለዚ ብሓጋዚ ሰብ ንዝጠፍአ ሰብ መምርሒ ክህብ ከሎ ምጥቃሰን ኣየገርምን እዩ፡ «ንቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ጴጥሮስ ብጸጋም ሓልፍ» ክትበሃል ትኽእል ኢኻ። «እቲ ልዑል ጫፍን ጽቡቕ ዝተሰርሐ መስኮታትን ዘለዎ ቤተ ክርስቲያን እዩ።» ብዙሓት ጥንታዊ ኣብያተ ክርስቲያን ብኣርኪቴክቸራዊ ዲዛይኖም፡ ብውሽጣዊ ጽባቐኦም ወይ ብዓብዪ ክብሮም ይምስገና። ግን ብኸምዚ ጥራይ ብዛዕባ ቤተ ክርስቲያን እንተ ሓሲብና፡ ኣብ ጌጋ መገዲ ኢና ዘለና። መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ሓቀኛ ቤተ ክርስቲያን ፍጹም ዝተፈልየ ነገር ኣለዎ።
ኣብ ቃል እንታይ ኣሎ፧
እቲ «ቤተ ክርስቲያን» ዝብል ቃል ኣብ መጽሓፍ ቅዱስና ትርጉም ናይቲ ግሪኻዊ ቃል ekklesiaእዩ። እዚ ቃል እዚ ብቐጥታ ናብ እንግሊዝኛ እንተ ተተርጒሙ «ምጽዋዕ» ማለት እዩ – እዚ ኸኣ ገለ ዘይተመጣጠነ ይመስል! ብሓቂ ግን ንህንጻ ዘይኮነስ፡ ንጉጅለ ሰባት እዩ ዝምልከት። ሓደ ጉጅለ ሮማውያን ዜጋታት ንጉዳያት መንግስቲ ንምምይያጥ ዝተኣከቡ፡ ekklesia ነበረ (እዚ ቃል እዚ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 19:39 KJV ብኸምዚ ኣገባብ ተጠቒሙ፡ ግን «ጉባኤ» ተባሂሉ ተተርጒሙ)። መራሕቲ እስራኤል ምስ ተኣከቡ እውን እቲ ሓደ ቃል ን«ጉባኤኦም» ንምግላጽ ተጠቒሙ። ስለዚ ንህንጻ ንምጥቃስ «ቤተ ክርስቲያን» ዝብል ቃል ምጥቃም ብመጽሓፍ ቅዱስ ጌጋ እዩ – እቲ ቃል ኣብ ሕጂ ዘሎ ሕብረተሰብ ንህንጻ ንምጥቃስ ዝመጸ እኳ እንተኾነ።
እዚ ፍልልይ እዚ ኣብ ኣእምሮና ክንሕዞ ኣለና። ኣብ ሓድሽ ኪዳን «ቤተ ክርስቲያን» ክንብል ከለና፡ እቲ ዝርአ ዘሎ ህዝቢ እዩ እምበር እቲ ህንጻ ከም ዘይኮነ ክንዝክር ኣለና። ኣብያተ ክርስቲያን፡ ከምቲ ንፈልጦም፡ ኣብ ቀዳማይ ዘመን ክርስትና ኣይነበሩን። ኣብ ግዜ መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትያን ምእመናን ብሓፈሻ ኣብ ገዛ ይእከቡ ነበሩ።
እቲ ቀዳማይ ግዜ
እቲ «ቤተ ክርስቲያን» ዝብል ቃል ኣብ ሓድሽ ኪዳን ንመጀመርታ ግዜ ኣብ ማቴዎስ 16:18 ይርከብ። የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ሰባት መን ከም ዝመስልዎም ሓቲትዎም ነበረ። ኣብቲ ግዜ ዝተፈላለዩ ሓሳባት ይዝዋወሩ ነበሩ። ብቐጥታ ብዛዕባ ሓሳባቶም ምስ ተሓተቱ፡ ጴጥሮስ ብዘይ ምድናግጽ፡ «ንስኻ ክርስቶስ፡ ወዲ ህያው ኣምላኽ ኢኻ» ኢሉ መለሰ (ማቴዎስ 16:16)።
ጐይታ የሱስ ንጴጥሮስ ንመልሱ ኣመስጊንዎ፡ ግን ጴጥሮስ እቲ ቃል ዝበሎ ኣቦ እቲ ሓቂ ስለ ዝገለጸሉ ምዃኑ ኣመልኪቱ። የሱስ ቀጸለ፡ «ንስኻ ጴጥሮስ ኢኻ፡ ኣብዛ ከውሒ እዚኣ ኸኣ ቤተ ክርስቲያነይ ክህነጽ እየ፤ ኣፍደገ ሲኦል (ሲኦልNKJV) ከኣ ኣይክዕወተላን እዩ» (ማቴዎስ 16:18)። ጐይታ ጴጥሮስ እቲ ከውሒ ምዃኑን ቤተ ክርስቲያን ኣብኡ ክትህነጽ ምዃናን ኣይነገረን (ኣብ ጴጥሮስ እንተ ተሃኒጻ ድኻ ቤተ ክርስቲያን ምኾነት፡ ንሱ ኸኣ ጐይታኡ ድሕሪኡ ዝኸሓደ እዩ)። ብኣንጻሩ፡ ቤተ ክርስቲያን ኣብ መሰረት ቃል ጴጥሮስ ክትህነጽ እያ። ክርስቶስ ባዕሉ እቲ ከውሒ እዩ፡ ቤተ ክርስቲያን ከኣ ኣብኡ ተሃኒጻ። ኣብዚ ነጥቢ እዚ፡ ቤተ ክርስቲያን ከም መጻኢት ከም ዝተዛረበላ ኣስተውዕል። ገና ኣይነበረትን። ስለዚ ናይ ክርስቶስ ቤተ ክርስቲያን እያ፡ የሱስ ክዛረብ ከሎ ኸኣ ገና ክትህነጽ ነበራ።
ካብ ገለ ምጥቃስ «ቤተ ክርስቲያን» ኣብ ማቴዎስ 18 – እዚ ኸኣ ብንጹር ንጉባኤ ሰባት ዝምልከት እዩ – እቲ ዝቕጽል ግዜ «ቤተ ክርስቲያን» ዝተጠቕሰትሉ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት እዩ። ኩሎም ጥንታዊ ቅዱሳት ጽሑፋት እቲ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 2:47 «ጐይታ ናብ ቤተ ክርስቲያን ወሰኸ» ተባሂሉ ዝተተርጐመ ቃል «ቤተ ክርስቲያን» ኣይሓዙን፡ ግን እቲ ቃል ድሕሪኡ ብቕጽበት ይርከብ፡ «ዓብዪ ፍርሃት ኣብ ኩላ ቤተ ክርስቲያን መጸ» (ግብሪ ሃዋርያት 5:11)። ኣብ መንጎ ማቴዎስ 16ን ግብሪ ሃዋርያት 5ን እንታይ ፍጻሜ እዩ ዘሎ፡ ነቲ መጻኢ ዝነበረ ሕጂ ናብ ህላዌ ንምምጻእ፧ ጴንጠቆስጠ! ኣብ መዓልቲ ጴንጠቆስጠ እያ ቤተ ክርስቲያን ዝተመስረተት፡ ኩሎም ዝኣመኑ ብመንፈስ ቅዱስ ናብ ስጋ ክርስቶስ ምስ ተጠምቁ (1 ቈረንቶስ 12:13)።
ብዘይ ኢድ ዝተሰርሐ ህንጻ
ቤተ ክርስቲያን እንታይ ምዃና ንምርዳእ ንምሕጋዝ፡ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ብዙሕ ዝተፈላለየ ስእልታት ተጠቒሙ። የሱስ ንቤተ ክርስቲያኑ ከም ህንጻ ኣብ ማቴዎስ 16:18 ተዛሪቡ። ህንጻ ካብ ውልቃዊ ኣእማን ወይ ኣእማን ዝቖመ እዩ፡ ጴጥሮስ ከኣ ነዚ ስእሊ እዚ ወሲዱ፡ ንክርስቶስ ከም «ህያው እምኒ»፡ ንምእመናን ከኣ ከም «ህያዋን ኣእማን» እውን ከም ዝኾኑ፡ ናብ «መንፈሳዊ ቤት» ከም ዝህነጹ ይገልጽ (1 ጴጥሮስ 2:4-5)።
ምስዚ ትምህርቲ እዚ ብፍጹም ስምምዕ፡ ጳውሎስ ንቤተ ክርስቲያን ብሓደ ኣገባብ ገሊጽዋ፡ ከም ህንጻ ናብ «ቅዱስ ቤተ መቕደስ ኣብ ጐይታ» እትዓቢ፡ ውልቃዊ ምእመናን ከኣ ናብ «ማሕደር ኣምላኽ ብመንፈስ» ተሓቢሮም ዝህነጹ (ኤፌሶን 2:20-22)። ኣምላኽ ኣብ ቃል ብቃል ምድራዊ ህንጻ ኣይነብርን፡ ግን ኣብ ልቢ ኩሎም ደቁ፡ ብመንፈሱ።
ካልእ ፍልልይ ኣብዚ ነጥቢ እዚ ክግበር ኣለዎ። ክሳዕ ሕጂ ዝተሓሰቡ ኩሎም ምጥቃሳት ንዓለማዊት ቤተ ክርስቲያን ዝምልከቱ እዮም፡ እዚ ኸኣ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዓብዪ ደረጃ ክትበሃል ትኽእል እያ። እንተኾነ ግን፡ ሓድሽ ኪዳን ንቤተ ክርስቲያን ኣብ ንእሽቶ ደረጃ እውን ይርእያ – እቲ ንዓለማዊት ቤተ ክርስቲያን ዝውክል ንእሽቶ መጠን፡ ኣብ ዝኾነ ይኹን ቦታ ኣብ ዝኾነ ይኹን ግዜ ዝእከብ።
ስጋ ምስ ኣባላት
ካልእ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ዝተጠቕመሉ ሓጋዚ ስእሊ፡ ቤተ ክርስቲያን ከም ሰብኣዊ ስጋ እዩ። ክርስቶስ «ርእሲ» ቤተ ክርስቲያን እዩ፡ «እቲ ስጋኡ ኸኣ እዩ፡ እቲ ንኹሉ ኣብ ኩሉ ዚመልእ ምልኣቱ» (ኤፌሶን 1:22-23)። ሰብኣዊ ስጋ ካብ ብዙሓት ኣባላት ዝቖመ እዩ፡ እቲ ስጋ ባዕሉ ንኹሉ ኣካላቱ የድልዮ። እዚ ጳውሎስ ኣብ 1 ቈረንቶስ 12 ብዝርዝር ዝሰርሖ እዩ። ምእመናን ብሓባር «ስጋ ክርስቶስ» ይፈጥሩ፡ ብውልቂ ኸኣ «ፍሉያት ኣባላት» ተባሂሎም ይጥቀሱ (1 ቈረንቶስ 12:27)። ኩሎም ኣካላት ሰብኣዊ ስጋ ኣገደስቲ እዮም፡ ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ርእሲ ብሓድነት ክዓዩ ኣለዎም።
ብመንፈሳዊ መገዲ፡ እቲ ኣተገባብራ ቀሊል እዩ። ክርስቶስ ርእሲ ቤተ ክርስቲያን እዩ፡ እቲ ኣብቲ ቦታ ዘሎ ምግላጽ ናይቲ ዓለማዊት ቤተ ክርስቲያን ከኣ ነዚ ሓቂ እዚ ክፈልጥ ኣለዎ። ቃል ክርስቶስ ክትእዘዝ ኣለዎ፡ ኣብ መንጎ ውልቃዊ ኣባላት ናይዚ «ስጋ» ኸኣ ሓድነት ክህሉ ኣለዎ። ብርግጽ ክርስቶስ ሎሚ ኣብ ምድሪ ሰብኣዊ ስጋ የብሉን፡ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበሮ፡ ከመይሲ ሕጂ ኣብ ሰማይ ተኸቢሩ ኣሎ። ምእመናን ብሓባር ሎሚ ኣብ ምድሪ መንፈሳዊ ስጋኡ ይፈጥሩ፡ ኣብዚ ታሕቲ ኸኣ ይውክልዎ። ከምቲ ሰብኣዊ ስጋ ንሰብ እንርእየሉ፡ ከምኡ ኸኣ ስጋ ክርስቶስ (ቤተ ክርስቲያን) ሎሚ ኣብ ዓለም ንዕኡ እትገልጽ መርከብ እያ።
መርዓት ክትከውን
እቲ ሳልሳይ ኣብነት ናብ መጻኢ ይወስደና። ቤተ ክርስቲያን ኣብ ምድሪ ስጋ ክርስቶስ ጥራይ ዘይኮነትስ፡ መርዓቱ እውን እያ። እዚ ጭብጢ እዚ ኣብ ኤፌሶን 5 ተሰሪሑ፡ ጳውሎስ ዝምድና ክርስቶስን ቤተ ክርስቲያንን ምስ ሰብኣይን ሰበይቱን ኣወዳዲሩ። ክርስቶስ «ንቤተ ክርስቲያን ፈተዋ፡ ንርእሱ ኸኣ ምእንታኣ ወፈየ፤ ብቓል ብምሕጻብ ማይ ኪቕድሳን ኬንጽሃን፡ ንርእሱ ኸኣ ክብሪ ዘለዋ ቤተ ክርስቲያን ጌሩ ኼቕርባ» (ኤፌሶን 5:25-27)።
ቤተ ክርስቲያን መርዓት ክርስቶስ እያ፡ ንዕኡ ኸኣ ክቡር እያ። እቲ ምሉእ ስጋ ምእመናን ሓደ መዓልቲ ብኽብሪ ክቐርብ እዩ፡ «ብዘይ ነቐፌታ»፡ ንዘለኣለም ከኣ መሓዛኡ ክኸውን እዩ። ዮሃንስ «ንመርዓት፡ ሰበይቲ እቲ ገንሸል» ንምርኣይ ተዓዲሙ ነበረ (ራእይ 21:9)። እዚ «ስጋ» ብደም ዝተዓደጉ ምእመናን ኣብ ራእይ ብጽቡቕ «ዝተሰርሐ» (ራእይ 21:2)ን «ዝተሰርዐ» (ራእይ 19:8) ንዘለኣለም ይርአ።
ቅድሚ ሕጂ ኣብ መንጎ ዓለማዊት ቤተ ክርስቲያንን ኣብቲ ቦታ ዘላ ቤተ ክርስቲያንን ዘሎ ፍልልይ ኣስተውዒልና። ካልእ ክግበር ዘለዎ ፍልልይ ከኣ እቲ ምሉእ ቤተ ክርስቲያን እዩ። ሚልዮናት ኣባላታ ብሞት ካብዛ ህይወት እዚኣ ሓሊፎም፡ ሕጂ ኸኣ ምስ ክርስቶስ ኣለዉ፡ «እዚ ኸኣ ኣዝዩ ዝሓሸ እዩ» (ፊልጲ 1:13)። እቶም ሎሚ ኣብ ምድሪ ዘለዉ ምእመናን ንእሽቶ ክፋል ናይቲ ምሉእ ቤተ ክርስቲያን ጥራይ እዮም። ክርስቶስ ግን ንዝተዋጀዉ ህዝቡ ናብ ሰማይ ንምውሳድ እንደገና ይመጽእ እዩ። እቶም ዝተረፉ ኣባላት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ምድሪ ናብ ጐይታ ኣብ ኣየር ንምርኻብ ምስ ተወስዱ፡ ምስቶም ቅድሚ ሕጂ ናብኡ ዝኣተዉ ኸኣ ምስ ተሓበሩ፡ ኩላትና ንዘለኣለም ምስ ጐይታ ክንከውን ኢና (1 ተሰሎንቄ 4:17)። ቤተ ክርስቲያን – ካብ ጴንጠቆስጠ ክሳዕ እዋን ምምጻእ ጐይታ – ሽዑ ምሉእ ክትከውን እያ፡ ኩሎም ኣባላታ ብሓባር። እዚ ኸኣ ክብራዊ ዕድላ እዩ።
ብኽብሪ ምሉእ
እቲ «ህንጻ» ቤተ ክርስቲያን ገና ምሉእ ኣይኮነን። ህያው እምኒ ኩሉ ግዜ ሓደ ሰብ እንደገና ክውለድ ከሎ ይውሰኸሉ። ግን ሓደ መዓልቲ እቲ «ህንጻ» ምሉእ ክኸውን እዩ፡ ሽዑ ኸኣ ጐይታ ክመጽእ እዩ። እታ መዓልቲ መዓስ ከም ዝኾነት ንሱ ጥራይ እዩ ዝፈልጥ። እታ «መርዓት ክርስቶስ» ሕጂ ኣብ ቦታ መርዓት ይስሃቅ፡ ርብቃ (ዘፍጥረት 24)፡ ናብ ሓድሽ ቤት ንፍቑራታ ንምርኻብ እትጓዓዝ ዝነበረት እያ። ምእመናን ሎሚ «ጓኖትን ስደተኛታትን» (1 ጴጥሮስ 2:11) እዮም፡ ኣብዛ ምድሪ እዚኣ ብሓቂ ኣብ ገዛኦም ኣይኮኑን። ንሰማያዊ ገዛና ንደሊ፡ ንመድሓኒና ኸኣ ገጽ ንገጽ ንምርኣይ ንጽበ።
ገሊኡ ግዜ ኣባል ቤተ ክርስቲያን እንተኾንና ክንሕተት ንኽእል ኢና። ኩሎም ምእመናን ኣባላት ናይ ሓቀኛ ቤተ ክርስቲያን እዮም፡ ግን ኣብቲ ሓቂ ቃል ኣምላኽ ዝእመነሉን ዝእወጀሉን ኣብቲ ቦታ ዘላ ቤተ ክርስቲያን ሓድነት ክህልወና ኣለዎ። ምናልባት ሕጂ ቤተ ክርስቲያን ከም ህንጻ ኣብ ገለ ጎደና ጥራይ ምሕሳብ ነጥቢ ከም ዝስሕት ክንርኢ ንኽእል ኢና። መጽሓፍ ቅዱስ ቤተ ክርስቲያን ካብኡ ንላዕሊ ብዙሕ ከም ዝኾነት ይምህረና – ክርስቶስ ርእሲ ቤተ ክርስቲያን ምዃኑ፡ ክርስትያናት ከኣ ቤተ ክርስቲያን ምዃኖም።
