ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ኣርባዕተ ዓበይቲ ምድሓናት ኣብ መጽሓፍ ቅዱስን ሓደ ገና ዝመጽእን

ጆርጅ ሃውክ
12 መጋ 2022
12 ዝተሓተ ንባብ

ሰባት ጉድኣትን ሓደጋን ዘድሕኑን ዝከላኸሉን ምድሓናት ናይ ኣምላኽ እዩ። ዛንታታት ብዛዕባ ምድሓን ስደተኛታት ውግእ ዝበላሽዋ ሃገራትን ሰባት ምንቅጥቃጥ ምድርን ከቢድ ሓደጋታትን ብዙሕ ኣብ ዜና ይረኣዩ። ኣብ ዝሓለፈ መስከረም፣ ምድሓን ኣሽሓት ሰባት ካብቲ ብሽበራውያን ዝተገብረ ምብራስ ናይ ኒው ዮርክ መንትዮ ህንጻታት ኣብ መላእ ዓለም ዜና ኮይኑ ነይሩ። ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣ ኣርባዕተ ምድሓናት ክንርኢ ኢና፣ ሰለስተ ዝሓለፈን ሓደ ገና ዝመጽእን፦ ነታ ስድራቤት ኖህ ዘድሓነት መርከብ፤ ግብጺ ምውጻእ፤ ፤ ከምኡ እውን ዳግማይ ምጽኣት ። እዞም ምድሓናት ንሰብኣዊ ዘርኢ ምድሓን ዘምጽኡ ቀንዲ ታሪኻዊ ፍጻመታት እዮም። እቲ ንዞም ምድሓናት ዝምልከት ናይ ፍጻመታት ቅደም ተኸተል ከምዚ እዩ፦ ተስፋ ምሃብ፣ ህዝቢ፣ ኣምላኽ ነቲ ምድሓን ዘኽእል ተግባር ምግባሩ፣ ከምኡ እውን ድሕሪኡ ምስጋና።

እታ መርከብ

ኣምላኽ ንኖህ ብሰንኪ እከይ ሰብኣዊ ዘርኢ ዓለማዊ ከም ዝሰድድ፣ እዚ ድማ ኩሉ ዝተንፈሰ ክድምስስ ምዃኑ ምስ ነገሮ፣ ስድራቤት ኖህ ኣብ መርከብ ድሕንነት ከም ዝረኽቡ ተስፋ ሃቦ ()። እዚ ዓቢ ሓደጋ ከይተፈጸመ ኣምላኽ ናይ ምድሓን ትልሚ ነይሩዎ። ኣምላኽ ንሱ ፈለማ ተበግሶ ወሰደ፣ ግን ኖህ ንምድሓን ዓቢ ኣበርክቶ ክገብር እውን ተመኪሉዎ። ነታ መርከብ ከመይ ከም ዝሰርሓ፣ መጠናን ዝተጠቕመሉ ነገራትን ሓዊሱ ፍሉይ መምርሒታት ሃቦ። ኣምላኽ ነታ መርከብ ነደፋ፣ ኖህ ድማ ንምስርሓ ተቖጻጸረ። ኖህ ንፈለማ ጉዕዞ እንታይ ስንቂ ከም ዘከማችው፣ መዓስ ናብታ መርከብ ከም ዝኣቱን መዓስ ከም ዝወጽእን እውን ተነጊሩዎ (፤ ፤ )።

ኖህ ኩሉ ኣምላኽ ዝነገሮ ስለ ዝገበረ፣ እታ መርከብ ነቶም ኣብኣ ዝነበሩ ብድሕንነት ብሓደጋ ኣሕሊፋ ናብ ንምምላእ ኣብቀዓቶም (፤ )። ንእቶም ሓደጋ ዝተነግሮም ዝኣመኑን ኣብ ተስፋ ኣምላኽ ዝተኣመኑን ሸሞንተ ሰባት መዕቆቢ ቦታ ነበረት (1 ጴጥሮስ )። ካብታ መርከብ ምስ ወጹ፣ ኖህ መስዋእቲ ብምቕራብ ንኣምላኽ ኣመስገነ። ኣምላኽ ድማ ንስድራቤት ኖህ ብምባረኽን ቀስተ ደመና ብምጥቃምን ካብኡ ንደሓር ዓለማዊ ከም ዘይከውን ተስፋኡ ኣረጋገጸ (፤ )።

እቲ ምውጻእ

«ኤክሶደስ» ማለት «ምውጻእ» ማለት ናይ እዩ። ምህዳም እስራኤል ኣርባዕተ ዘመናት ባርነት ኣብ ግብጺ ካልእ ናይ ዓቢ ምድሓን ብኣምላኽ እዩ። ቅድሚ ብዙሕ ዓመታት፣ ዮሴፍ ብዛዕባ ተስፋ ኣምላኽ ንደቂ እስራኤል ግብጺ ናብ ተስፋ ምውሳድ ብእምነት ተዛሪቡ ነይሩ (፤ እብራውያን )። ድሕሪኡ፣ ኣምላኽ ባርነት ግብጺ ከም ዘድሕኖም፣ ብሓያል ሓይልን ፍርድን ከም ዝብድሎምን ናብ ተስፋ ከም ዘምጽኦምን ኣወጀ (ዘጸኣት )።

ሙሴ « ግብጺ ኣውጺኦም» ድሕሪ ምጥቃም ኣምላኽ ዓሰርተ መዓት ንፈርኦን ንኽፈቕደሎም ( NIV)። ንመወዳእታ መዓት ዝርዝራዊ መምርሒታት ተዋሂቡ ነይሩ፣ ኣብኡ ነፍሲ ወከፍ ኣይሁዳዊ ስድራቤት በጊዕ ክሓርድን ደሙ ኣብ ማዕጾ ቤቱ ክለኽን ነይሩዎ። በታ እቲኣ ንነዊሕ ጉዕዞ ንምድላው ዝሓወየ በጊዕን ዘይበቘለ እንጌራን ዝሓወየ ፍሉይ ምግቢ ክበልዑ ነይሮም። ክሳዕ ንግሆ ኣብ ኣባይቶም ክጸንሑ ነይሮም። እስራኤላውያን ከም ዝተነግሮም ገበሩ፣ ፍርቂ ድማ እግዚኣብሔር ንኹሎም ደቂ ግብጻውያንን እንስሳታቶምን ቀተለ። ግን ኣይሁድ ብደም ኣብ ማዕጾታቶም ተኸላኺሎም ነይሮም። ድሕሪ እቲ ናይ ፋስጋ ሓደጋ ብመወዳእታ ተሰማምዐ፣ ኣይሁድ ድማ ግብጺ ብዝተኻእለ ፍጥነት ክወጹ ተነግሮም (ዘጸኣት )።

ንምስዓብ ምስ መጹ፣ እስራኤላውያን ፈርሑ፤ ግን ሙሴ «ኣይትፍርሑ። ኣብ ዝኾንኩምዎ ደው በሉ እሞ እግዚኣብሔር ከመይ ከም ዘድሕነኩም ርኣዩ። እቶም ሎሚ እትርእይዎም ዳግማይ ኣይረኣዩን። እግዚኣብሔር ባዕሉ ክዋጋኣልኩም እዩ። ሓንቲ እኳ ክትገብሩ ኣይትድለዩን» በለ (ዘጸኣት NLT)። ድሕሪኡ ኣምላኽ ብተኣምር ንቀይሕ ባሕሪ ክሰግሩ ሓገዞም፣ ንሰራዊት ግብጺ ድማ ኣጥሓሎም (ዘጸኣት :31)። ኣምላኽ ንክልተ ሚልዮን እስራኤላውያን ናብ ንምብጻሕ ካልኦት ተኣምራት እውን ገበረ፦ ብዓምዲ ደበናን ሓውን ገይሩ ብበረኻ መርሖም፣ ኣብ ምግቢን ማይን ሃቦም፣ ከምኡ እውን ኣብ ልዕሊ ጸላእቶም ዓወት ሃቦም (ዘጸኣት ፤ ፤ :7፤ ዘሁልቍ ፤ ፤ , 21-35)። ኣብ ጉዕዞኦም እቶም ህዝቢ ብዛዕባ ጸገማቶም ኣማረሩ (ዘሁልቍ )። ኣምላኽ ንከነኣን ንምስላዕ ክሰዱ ነገሮም፣ ግን እቶም እቶም ነበርቲ ኣዝዮም ሓያላት ምዃኖም ሓበሩ፣ እቶም ህዝቢ ድማ እንደገና ኣማረሩ እሞ ናብ ግብጺ ክምለሱ ከም ዝደልዩ በሉ! ብሰንኪ ዕልወቶም፣ ኣምላኽ ንኻልእ 38 ዓመታት ኣብ ክጥፍኡ ገበሮም። ብገዛእ ሓይሎም ናብ ተስፋ ክኣትዉ ምስ ፈተኑ፣ ተሳዕሩ።

እቲ ግብጺ ምውጻእ ናይ ኣምላኽ እዩ ነይሩ እሞ ብሓይሉ እዩ ዝተፈጸመ። ብዛዕባ ስቓይ ህዝቡ ኣብ ግብጺ ተጨኒቑ፣ ኣምላኽ ንምድሓኖምን ናብ ንምምጻእን ተዋፈረ (ዘጸኣት ፤ )። ንሱ «ኣነ እግዚኣብሔር ኣምላኽካ እየ፣ ግብጺ ዘውጻእኩኻ። ካባይ ካልእ ኣምላኽ ኣይትፈልጥን፣ ካባይ ድማ ካልእ የልቦን» በለ ()። ኣምላኽ ንሙሴ ንህዝቡ ግብጺ ከውጽእ ኣተንስኦ እሞ እንታይ ክገብርን ክዛረብን ነገሮ (ዘጸኣት ፤ )። ሙሴ ንመምርሒታት ኣምላኽ ተኣዘዘ እሞ ኣብ መንጎ ኣምላኽን ህዝብን ኣማላድን ኣማላድን ነበረ። ንሱ ቀንዲ ክፋል ናይ ትልሚ ኣምላኽ ነበረ። እቶም ህዝቢ ግብጺ ንምህዳም ንኣምላኽ ክእዘዙን ክእመኑን ነይሮም። ንቀይሕ ባሕሪ ምስ ሰገሩ፣ እቶም ህዝቢ መዝሙር ምስጋና ዘመሩ (ዘጸኣት )። እዚ ድማ «ንእግዚኣብሔር ክዝምር እየ፣ ምኽንያቱ ኣዝዩ ልዑል እዩ። ንፈረስን ንጋላብን ናብ ባሕሪ ደርብዩዎም። እግዚኣብሔር ሓይለይን መዝሙረይን እዩ፤ ንሱ ምድሓነይ ኮይኑ። ንሱ ኣምላኸይ እዩ፣ ኣነ ድማ ከውድሶ እየ፣ ኣምላኽ ኣቦይ፣ ኣነ ድማ ከዕብዮ እየ» ብምባል ጀመረ (ዘጸኣት )። እቲ ግብጺ ምውጻእ ንእስራኤል ዓቢ ምድሓን ነበረ እሞ ንፍልጠቶም ብዛዕባ ኣምላኽ ከም ደገፎም፣ እኳ ደኣ ድሕሪኡ እንተ ተረስዐ (መዝሙር )።

ድሕሪ ውድቀት ሰብኣዊ ዘርኢ ናብ ሓጢኣት፣ ኣምላኽ መሲሕ ኣብ ልዕሊ ሰይጣን ከም ዝዕወት ተስፋ ሃበ ()። ኣብ ብዛዕባ መሲሕ ብዙሓት ተስፋታት ኣለዋ። ተልእኾ «ንህዝቡ ሓጢኣቶም ምድሓን» ነበረ ()። እቲ መልኣኽ ንጓሶት «ብዛዕባ ዓቢ ሓጐስ ዝኾነ እነብጽሓልኩም ኣለኹ። ሎሚ ... ተወሊዱልኩም ኣሎ፤ ንሱ እዩ» በሎም ()። ስለዚ የሱስ ንሰባት ዓቢ ሓደጋ የድሕኖም እሞ ናብ ድሕንነት የብጽሖም። ቅዱስ የሱስ ኣብ ከም ዝተሰቕለ ይገልጽ። ሞቱን ትንሳኤኡን ቀንዲ ፍጻመታት ናይ ክርስትያናዊ እዮም። «ንሱ ብሰንኪ ሓጢኣትና ንሞት ተዋሂቡ፣ ንጽድቅና ድማ ተንስአ» ()። እዚ ኣብ ታሪኽ ዓቢ ምድሓን ኣምላኽ ነበረ፦

ምኽንያቱ ግዝኣት ኣድሒኑና፣ ናብ መንግስቲ እቲ ዝፈትዎ ወዱ ኣምጺኡና፣ ብእኡ ድማ ምድሓን፣ ይቕረ ምባል ሓጢኣት ኣሎና (ቈሎሴ )።

ሞትን ትንሳኤን ናይ ኣምላኽ ንዓና እዩ። ምስ መጸ፣ እታ ኣምላኽ ንስድራቤት ኖህ ዘዳልዋ መርከብ ናይ ምድሓን እንኮ መገዲ ነበረት፤ እቶም ኣብ ዝነበሩ ጠፍኡ። ብተመሳሳሊ፣ ብሕታዊ ምቕባል ስራሕ ዝመጽእ ፍርዲ ኣምላኽ ናይ ምድሓን እንኮ መገዲ እዩ (1 ፤ 1 ጴጥሮስ )። ሞቱን ትንሳኤኡን ከም ሙሴ እውን እዩ፣ ንደቂ እስራኤል ባርነት ግብጺ ዘድሓኖም። ኣብዚ ኩነታት እዚ እቲ ምድሓን ብኣምላኽ ዝተሓስበ እሞ ብክርስቶስ ዝተፈጸመ እዩ «ንሱ ንርእሱ ብሰንኪ ሓጢኣትና ሃበ፣ ካብዚ ዘሎ እኩይ ዘመን ንምድሓን» ()። «እቲ ኣቦ ንወዱ ዓለም ክኸውን ለኣኾ» (1 )። ቅዱስ እውን ኣምላኽ ኣድሒኑና ከም ዘሎ ይብል፣ ብሰንኪ ዝገበርናዮ ነገር ዘይኮነስ ግን ብሰንኪ ጸጋኡ (2 )። የሱስ ጥራይ እዩ ንሰባት ቀላይ ሓዊ ናይ ምድሓን ሓይሊ ዘለዎ። ስሙ ጥራይ እዩ ንዝኾነ ሰብ ከድሕን ዝኽእል ()። ኣምላኽ ንዓና ኣዝዩ ስለ ዝፈተወና ንእንኮ ወዱ ሃበ፣ ከምኡ ብዝበለ ኩሉ ዝኣምነሉ ከይጠፍእ ግን ክረክብ ()።

ኣብዚ ኩነታት እዚ እቲ ምድሓን ኣብ ተግባር እውን ይምርኮስ፦

ብኣፍካ ‘የሱስ እዩ’ እንተ ኣመንካ፣ ብልብኻ ድማ ኣምላኽ ምዉታት ከም ዘተንስኦ እንተ ኣመንካ፣ ክትድሕን ኢኻ። ምኽንያቱ ብልብኻ ኢኻ እትኣምን እሞ ትጸድቕ፣ ብኣፍካ ድማ ኢኻ እትኣምን እሞ ትድሕን ()።

እቲ ምእመናን ንዘለኣለም ዝዝምርዎ መዝሙር ምስጋና «እቲ ዝተሓርደ ገንሸል ብቑዕ እዩ» እዩ ()።

ዳግማይ ምጽኣት

ዳግማይ ምጽኣት ክልተ ቀንዲ ክፍሊ ኣለዎ፣ ምምጥጣቕን ምግላጽን። ምምጥጣቕ ኣብ ትልሚ ምድሓን ኣምላኽ እቲ ዝቕጽል ዓቢ ትርኢት እዩ፣ መወዳእታ ዘመን ቤተ ክርስቲያንን መጀመርታ ዘመን መከራን ዘመልክት። ከም ቤተ ክርስቲያን፣ ምምጥጣቕ ኣብ ዘመን ዘይፍለጥ ምስጢር ነበረ፣ ግን ኣብ ተገሊጹ (1 ቈረንቶስ )። ብምምጥጣቕ ንምእመናን ዝመጽእ ዘመን ፍርዲ ዝበሃል መከራ የድሕኖም፣ ብመስቀል ድማ ዘለኣለማዊ መቕጻዕቲ ሓጢኣቶም የድሕኖም (1 )። የሱስ ብዛዕባ ምስ ተዛረበ «ኣብኡ ቦታ ንምድላው እኸይድ ኣለኹ። እንተ ኸድኩ እሞ ቦታ እንተ ኣዳልየልኩም፣ ከምኡ ድማ ኣነ ዘለኹዎ ክትኮኑ ናባኹም ክምለስ እየ» ኢሉ ተስፋ ሃበ ()። ምምጥጣቕ ተኣምራዊ ፍጻመ ክኸውን እዩ፣ ኣብኡ ንምዉታት ከተንስእ እሞ ንህያዋን ክቕይሮም እዩ። ክርስትያናዊ ኣብዚ ፍጻመ እዚ ምስታፍ የረጋግጽ። ድሕሪኡ ኣብ መርዓ ገንሸል ብዙሕ ምስጋና ክኸውን እዩ። እዚ ንኹሎም ምእመናን ዓቢ በዓል ክኸውን እዩ፦ «ንሕጐስ እሞ ንተሓጐስ፣ ክብሪ ድማ ንሃቦ! ምኽንያቱ መርዓ ገንሸል መጺኡ፣ መርዓቱ ድማ ንርእሳ » (ራእይ )።

እቲ ካልእ ምዕራፍ ናይ ዳግማይ ምጽኣት ምግላጽ እዩ፤ ንመከራ የዛዝሞ። የሱስ ደብረ ዘይቲ ናብ ምስ ዓረገ ክልተ መላእኽቲ «ኣቱም ሰብ ፣ ስለምንታይ ኣብ እናጠመትኩም ደው ኢልኩም? እዚ የሱስ እዚ፣ ካባኹም ናብ ዝተወስደ፣ ከምቲ ናብ ክኸይድ ዝርኣኹምዎ ብተመሳሳሊ መገዲ ክምለስ እዩ» በሉ። ()። እቲ ምግላጽ፣ ብዓቢ ሓይልን ፍርድን ናብ ምስ ዝመጽእ፣ ዘስደምም ፍጻመ ክኸውን እዩ (2 )። ኣብዚ እዚ፣ ኣብዚ ፍጻመ እዚ ምስታፍ የረጋግጽ፣ ከም ሓደ ካብቶም ምስ ዝኾኑ ንመንግስቱ ኣብ ምስ ዝምስርት። እቶም መከራ ዝደሓኑ፣ ብህይወት ናብ ዝሓልፉ፣ መዝሙር ሙሴን መዝሙር ገንሸልን ይዝምሩ፣ እቲ ድሕረኛ ድማ ንመወዳእታ ምድሓን ሰይጣን የኽብር ()።

ዓቢ ኣድሓኒ

ሰባት ጉድኣትን ሓደጋን ዘድሕኑን ዝከላኸሉን ምድሓናት ናይ ኣምላኽ እዩ። ንሱ ንስድራቤት ኖህ ንምድሓን መርከብ ተጠቕመ፣ ንሙሴ ድማ ንእስራኤላውያን ባርነት ኣውጺኡ ናብ ተስፋ ንምምራሕ። ንየሱስ ናብ ምድሓን ተልእኾ ለኣኾ፣ ኣብ ንኽመውት፣ ንዓና ቀላይ ሓዊ ንምድሓን። ንምእመናን ናብ ንምውሳድ እንደገና ከም ዝመጽእ ተስፋ ሂቡ፣ ድሕሪኡ ድማ ናብ ክምለስ፣ ንእቶም ኣብ መከራ ዝኣምኑሉ ንምድሓን። እዞም ኣብነታት ሓደ ነገር የርእዩ፦ ኣምላኽ ንህዝቡ ናይ ምድሓን ዓቢ ሓይሊ ኣለዎ። ጴጥሮስ ዘይኣመንቲ ከም ዝቕጽዑ፣ ግን ህዝቢ ኣምላኽ ከም ዝድሕኑ የዘኻኽረና። ኣምላኽ ንስድራቤት ኖህ እንተ ኣድሒፉ፣ ሽዑ «እግዚኣብሔር ንቕዱሳን ፈተና ከመይ ከም ዘድሕኖም፣ ንሓጥኣን ድማ ክሳዕ መዓልቲ ፍርዲ ንመቕጻዕቲ ከመይ ከም ዝሕዞም ይፈልጥ» ተስፋ ተዋሂቡና ኣሎ (2 ጴጥሮስ )።

ምላሽና

ኣምላኽ ንስድራቤት ኖህን ንደቂ እስራኤልን ከም ዘድሓኖም፣ ንእቶም ዝኣምኑሉ እውን ከድሕኖም እዩ። ኣምላኽ ንዓና ዝግብኣና መቕጻዕቲ ንምድሓንን ናብኡ ንምምላስን ግደኡ ገይሩ እዩ። ንስኻኸ? ኣብታ መርከብ ዲኻ ወይስ ኣብ ? ድሑን ዲኻ ወይስ ትጣዓስ? ክልተ ምርጫታት ጥራይ ኣለዋ። ኣምላኽ ዝኾነ ሰብ ክጠፍእ ኣይደልን፣ ግን ምርጫና ናትና እዩ። እቶም ኣብ ዓወት ኣብ ዝኣምኑ ሓይሊ ሰይጣን ድሒኖም እዮም፣ ሓጢኣቶም ተሓዲጉሎም እሞ ብድሕንነት ናብ ይኸዱ ኣለዉ (ቈሎሴ )። እቶም ኣብ ዘለዉ ናብ ቀላይ ሓዊ እዮም ዝኸዱ። ኣብኡ እመን እሞ ንሱ ንዘለኣለም ከድሕነካ እዩ።

ከም ክርስትያን፣ ንዓምዲ ደበናን ሓውን ናብ ተስፋ ትስዕብ ዲኻ ወይስ ብሰንኪ ሓጢኣትካ ኣብ ትጥፍእ ኣለኻ (1 ቈረንቶስ )? ኣብ ቅኑዕ መገዲ ዲኻ ወይስ ኣብ ሓደ መገዲ ጠፊእካ? መዓልቲ መዓልቲ ናይ ኣምላኽ ምድሓን ሓይሊ የድልየና። ንሱ ኩሉ መዓልቲ ክሕግዘና ይደሊ እሞ ነቲ ከምቲ ናይ ምድሓናት ዝኾነ ስርዓት ሂቡና ኣሎ፦ ተስፋታት ኣምላኽ፣ ምስ እምነትና፣ ድሕሪኡ ምስጋናና፦

ስለዚ፣ ከምቲ ንክርስቶስ የሱስ ከም ዝተቐበልኩምዎ፣ ኣብኡ እናነበርኩም ቀጽሉ፣ ኣብኡ ስርቲኹም እሞ ተሃንጹ፣ ከምቲ ዝተማሃርኩምዎ ብእምነት ተሓይሉ፣ ብምስጋና ድማ ኩኑ (ቈሎሴ )።

እምነትና ብቐጻሊ ክትውስኽ ኣለዋ፣ ምኽንያቱ ሓደ መንፈስ እዩ (2 ቈረንቶስ ፤ )። «ብእምነት ክንነብር» ተመኺርና ኣሎና (፤ 2 ቈረንቶስ )። ኣብ ቅዱስ ብዙሓት ተስፋታት ሂቡና ኣሎ እሞ ኣብዚኣቶም እንተ ኣሚንናዮ፣ ከምቶም ኣብ ምድሓናት ቅዱስ ዝደሓኑ፣ ሓይሉ ኣብ ህይወትና ክንርኢ ኢና። ኣብ ዓወት ንምድሓንና ሓይሊ ሓጢኣትን ሰይጣንን ክንእመን ንኽእል ኢና (1 )።

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia