ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ካብ መስቀል ናብ ኣኽሊል፡ ጉዕዞ የሱስ ክርስቶስ

ዘይፍለጥ
26 ጥሪ 2024
10 ዝተሓተ ንባብ

ናብ ኣኽሊል

ሞትን ትንሳኤን የሱስ እንዝክረሉ እዋን እዩ፣ እዚ ድማ ንክርስትያናዊ ፍሉይ ፍጻሜ እዩ። ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣ ድሕሪ ትንሳኤኡ እንታይ ከም ዝኾነ፣ ከምኡ’ውን ኣብ መንጎ ሞቱን ግዝኣቱን ዘሎ ኣርባዕተ ፍልልያት ክንርኢ ኢና።

ድሕሪ

ድሕሪ ፣ ን40 መዓልታት ንሰዓብቱ ተራእዮም ()። ድሕሪኡ ድማ «ናብ ተሰቕለ እሞ ኣብ የማን ኣምላኽ ተቐመጠ» ( NIV)። ከምዚ ኢሉ ጸብጺቡ፣ «ኣብ ቅድሚ ኣዒንቶም ተሰቕለ፣ ድማ ኣዒንቶም ሓብኦ። ንሳቶም ከኣ ክኸይድ ከሎ እናጠመቱ ናብ ይጥምቱ ነበሩ፣ ሽዑ ሓንሳብ ክልተ ሰብኡት ጻዕዳ ዝተኸድኑ ኣብ ጥቓኦም ደው በሉ። ‘ኣቱም ሰብ ’ በልዎም፣ ‘ስለምንታይ ደኣ ኣብዚ ደው ኢልኩም ናብ ትጥምቱ ኣሎኹም? እዚ የሱስ እዚ፣ ካባኻትኩም ናብ ዝተወስደ፣ ከምቲ ናብ ክኸይድ ዝረኣኹምዎ፣ ብተመሳሳሊ መገዲ ክምለስ እዩ’» ()። እቶም ብኽልተ መላእኽቲ ሓደ ተዋሂቦም ነበሩ፣ ኣብ መጻኢ የሱስ ናብ ከምቲ ምዕራጉ ዘደንቕ ዝነበረ፣ ብተመሳሳሊ ዘደንቕ ፍጻሜ ክምለስ እዩ።

ቅዱስ የሱስ ኣብ «የማን» ኣምላኽ ከም ዘሎ ደጋጊሙ ይገልጽ – ናይ ክብርን ስልጣንን ግዝኣትን ቦታ። እቲ ልዑል ቦታኡ ብጴጥሮስ ተጠቒሱ ( 2:32-33a፤ ፤ 1 ጴጥሮስ )፣ ብእስጢፋኖስ ተራእዩ () ከምኡ’ውን ኣብ ዕብራውያን ተጠቒሱ (፤ ፤ ፤ )። ኩሉ ካልእ ስልጣናት ልዕል ከም ዘሎ () ከምኡ’ውን ኣብ የማን ኣምላኽ ከሎ፣ ንኣብ ብዛዕባና ከም ዝልምን () ወሲኹ ገሊጹ። ብተወሳኺ፣ ምእመናን ምስ እግዚአብሔር ኣብ ዝመጽእ መንግስቱ ክገዝኡ እዮም፡ «ከምቲ ኣነ ዝሰዓርኩን ምስ ኣቦይ ኣብ ዝፋኑ ዝተቐመጥኩን፣ ምስኡ ኣብ ዝፋነይ ክቕመጥ መሰል ክህቦ እየ» ()።

ሰባት ከምቲ ሞት ተንሲኡ እንደገና ዝሞተ፣ እዚ ዝዓበየ እዩ ይብሉ፣ ምኽንያቱ ገና ሞት ዝረኽቦ ነበረ። ግናኸ እቲ ዝተንስአ እግዚአብሔር ዝተዋጀወ ዘይመውት ነበሮ። ንዘለኣለማዊ ዝተንስአ ናይ መጀመርታ እዩ ነይሩ (1 )። ምምላሱ ፍሉይ ነበረ ምኽንያቱ ንዘለኣለም ክነብር ናብ ዓሪጉ። እዚ ኻብ ዝዓበየ እዩ። ብሓቂ፣ የሱስ ዝተሓተ ቦታ ኣብ ፣ ከም ገበነኛ ስቓይን ውርደትን ሞት ዝተሰከመሉ፣ ናብ ዝለዓለ ቦታ ኣብ ፣ ኣብኡ ንኹሉ ዝገዝእ። ከመይ ዝበለ ፍልልይ!

ፍሉያት ኣኽሊላት

ኣብ ክልተ ዓይነት ኣኽሊላት ተጠቒሶም ኣለዉ፡ ብሓደ ስዑር ኣትሌት ዝለበስ ኣኽሊል፣ ከምኡ’ውን ብንጉሳዊ ቤተሰብ ዝለበስ ዲያደም ንስልጣን ግዝኣት ዝምልከት። እዞም ክልቲኦም ኣኽሊላት ንየሱስ ንምግላጽ ኣብ ቅዱስ ተጠቒሶም ኣለዉ። ኣኽሊላት ብዛዕባ መስቀሉን ግዝኣቱን’ውን ተጠቒሶም ኣለዉ።

።

ሰብኣዊነት፣ ብሮማውያን ወተሃደራት ኣቢሉ፣ ንክርስቶስ (፤ ፤ )፣ ሓምራዊ ክዳንን በትሪን ኣብ ምምሳል ንግስና « ኣይሁድ» ሃቦ። ፍረ መርገም እዩ፣ እዚ ድማ ፍርዲ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ውድቀት ሰብኣዊነት ናብ ሓጢኣተኛ እዩ ነይሩ ()። ኣብ ምስ ሓጢኣት፣ ቃልሲ፣ ላብን ሞትን ይተሓሓዝ። ኣብ ፣ ምልክት መርገም ኣብ ርእሱ ነበሮ።

ኣኽሊል ክብሪ።

«ንየሱስ ድማ ንእሽቶ ኻብ መላእኽቲ ዝተሓተ ዝገበርናዮ፣ ግና ብጸጋ ኣምላኽ ንኹሉ ሞት ምእንቲ ኺጥዕም ኢሉ ሞት ስለ ዝተሰከመ፣ ብኽብርን ብኽብረትን ተኸሊሉ ንርእዮ ኣሎና» ()። ን33 ዓመታት መላእኽቲ ዝተሓተ ነበረ። ኣብ ሞቱ ድማ ኩሉ ሰብ ዝተሓተ፣ ከም ገበነኛ ዝተቐትለ ነበረ። ናብ መስቀልን መቓብርን ወረደ። ድማ ብኽብርን ብኽብረትን ተኸሊሉ ኣሎ፣ ምልዕዓሉ ድማ ፍረ ስቓዩ እዩ። ናብ ኣኽሊል መርሖ። ክብሩ ድማ ዓስቢ ስቓዩ ነበረ (፤ ፊልጲ ፤ )። ንየሱስ ኣብ ክብሩ ምርኣይ ዓብዪ ሓጎስ ክህበና እዩ ()።

የሱስ ከምዚ ኢሉ ጸለየ፣ «እቲ ዝሃብካኒ ዕዮ ብምፍጻም ኣብ ክብሪ ኣምጻእኩልካ። ድማ ኣቦ፣ ቅድሚ ዓለም ምፍጣራ ምስኻ ዝነበረኒ ክብሪ፣ ኣብ ቅድሜኻ ኣኽብረኒ» ()። ቅድሚ ናብ ምምጻኡ፣ ምስ ኣቦ ኣብ ይነብር ነበረ እሞ ከም ፈጣሪ ንኹሉ ይገዝእ ነበረ። እዚ ድማ ምስ ዓረገ ተመልሰሉ፣ ግናኸ ናይቲ ዝወደቐ ምዃኑ ተወሳኺ ክብሪ ረኸበ። ስለዚ፣ ኣብ ፣ ተዋሂብዎ ነበረ፣ ግናኸ ናብ ምስ ዓረገ፣ ኣኽሊል ክብሪ ተዋሂብዎ።

ፍሉያት መሓዙት

ኣብ መንጎ ክልተ ገበነኛታት ተሰቕለ ()። እዚ ድማ ናይ ውርደት ሞትን ናይ ብዙሕ ሓዘንን ጓህን እዋን ነበረ ()። ይኹን እምበር፣ ቅድሚ ናብ ምኻዱ ከምዚ ኢሉ ጸለየ፣ «ኣቦ፣ እቶም ዝሃብካኒ ኣብቲ ኣነ ዘሎኹዎ ክኾኑ፣ ክብረይ ከኣ ክርእዩ እደሊ» ()። ኣብ ምስ ገበነኛታት ነበረ፣ ግናኸ ኣብ ምስ ዝተዋጀዉን መላእኽትን እዩ ()።

ፍሉያት ምምጻእ

እግዚአብሔር ሓንሳብ ኣብዚ ነበረ፣ እንደገና ድማ ክመጽእ እዩ – እቲ ዘይርአ ኣምላኽ ኣብ ክርአ። ዕላማ ናይቲ ናይ መጀመርታ ምምጻኡ ምእንቲ ከምዚ ከማና ዝበሉ ሓጢኣተኛታት ኣብ ክመውት ነበረ፤ መስዋእቲ ክኸውን። ዕላማ ናይቲ ካልኣይ ምምጻኡ ድማ ዓብዪ ስልጣኑን ክብሩን ንምግላጽ ክኸውን እዩ (፤ 2 ፤ )። እዚ ድማ ኣብ ቅዱስ ዝበዝሐ ትንቢት ዝተነግረሉ ፍጻሜ እዩ። ኣብቲ እዋን እቲ፣ ኣኽሊል ስልጣን፣ ግዝኣት፣ መንግስትን ልዕልናን ክለብስ፣ ንኹሉ እኩይ ክፈርድ፣ ከምኡ’ውን መንግስቱ ኣብ ከቑም እዩ። ሽዑ እዩ ኩሉ ኣብ ዝተገብረ ግጉይ ዝስተኻኸል፣ ኩሉ ዝውዳእ፣ ከምኡ’ውን ፍትሒ ዝሰፍን።

ኣብቲ ናይ መጀመርታ ምምጻኡ እግዚአብሔር ብኣድጊ ናብ የሩሳሌም ኣተወ። ኣብቲ ካልኣይ ምምጻኡ ድማ ኣብ ውግእ ፈረስ ክኸውን እዩ፡ « ተኸፊቱ ረኣኹ፣ ኣብ ቅድመይ ድማ ጻዕዳ ፈረስ ነበረ፣ ጋላኡ እሙንን ሓቀኛን ይበሃል። ብፍትሒ ይፈርድን ውግእ ይገብርን። ኣዒንቱ ከም ዝነድድ ሓዊ እየን፣ ኣብ ርእሱ ድማ ብዙሓት ኣኽሊላት ኣለዉ» ()። ልዕልናኡ ድማ «ብዙሓት ኣኽሊላት» ብምልባሱ ይምልከት።

ስቓይ ቅድሚ ክብሪ

ምንም እኳ ስቓይን ክብሪን ኣብ ትንቢት ተነጊሩሎም እንተነበረ፣ ርክቦም ኣብቲ እዋን እቲ ግልጺ ኣይነበረን። መዝሙር ስቓይ እግዚአብሔር ይገልጽ። ንኣብነት፣ «ኣምላኸይ፣ ኣምላኸይ፣ ስለምንታይ ሓደግካኒ? ስለምንታይ ምድሓነይ ርሑቕ ኢኻ፣ ጩኸት ስቓየይ ርሑቕ ኢኻ?» ኣብ ተዛሪቡ (መዝሙር ፤ )። መዝሙር ድማ ንሽሕ ዓመት ግዝኣቱ ኣብ ይገልጽ። ንኣብነት፣ «ኩሉ ወሰን ክዝክርን ናብ እግዚአብሔር ክምለስን እዩ፣ ኩሉ ስድራቤት ድማ ኣብ ቅድሚኡ ክሰግዱ እዮም፣ ምኽንያቱ ግዝኣት ናይ እግዚአብሔር እዩ እሞ ንኣህዛብ ይገዝእ» (መዝሙር )። ኣብቲ ሓደ ምንባብ መስቀልን ኣኽሊልን ንርኢ፤ ስቓይን ክብሪን።

ብተመሳሳሊ፣ «ንዓና ቆልዓ ተወሊዱልና፣ ንዓና ወዲ ተዋሂቡና» () ናይ ናይ መጀመርታ ምምጻእ ይገልጽ እሞ ናብ መርሐ፣ እቲ ናይዚ ፍቕዲ እዚን እቲ ዝቕጽልን ድማ ድሕሪ ካልኣይ ምምጻኡ ዝተመስረተ መንግስቲ ይገልጽ፡ «መንግስቲ ድማ ኣብ መንኵቡ ክኸውን እዩ። ስሙ ድማ ግሩም መኻሪ፣ ብርቱዕ ኣምላኽ፣ ናይ ዘለኣለም ኣቦ፣ መስፍን ክበሃል እዩ። ናይ መንግስቱን ሰላሙን ዓብይነት መወዳእታ የብሉን። ኣብ ዝፋን ክገዝእ እዩ እሞ ኣብ ልዕሊ መንግስቱ፣ ሽዑ ንዘለኣለም ብፍትሕን ጽድቅን ክትክላን ክድግፋን እዩ።» እንደገና ኣብቲ ሓደ ምንባብ መስቀልን ኣኽሊልን ንርኢ፤ ስቓይን ክብሪን። ካልኦት መወከሲታት ናይ ስቓይን ግዝኣትን እግዚአብሔር 53ን መዝሙር 110ን እዮም።

መስቀልን ኣኽሊልን ንመጽሓፍ ቅዱስ ንምርዳእ መፍትሕ እዮም። ከምኡ’ውን መስዋእቱን ሞቱን ንሓጢኣተኛታት፣ ከምኡ’ውን መንግስቱን ናይ መጻኢ ክብሩን ኣብ ብዙሓት ምንባባት ቅዱሳት ጽሑፋት ክርአ ይኽእል። «ብዛዕባ እዚ ምድሓን እዚ፣ እቶም ብዛዕባ እቲ ናባኻትኩም ክመጽእ ዝነበረ ጸጋ ዝተዛረቡ ነብያት፣ ብትግሃትን ብዝለዓለ ጥንቃቐን ፈተሹ፣ እቲ ኣብኦም ዝነበረ መንፈስ ንስቓይ ክርስቶስን ነቲ ዝስዕብ ክብሪን ክንበይ ከሎ፣ እዋኑን ኩነታቱን ንምፍላጥ ፈተኑ» (1 ጴጥሮስ )። ነብያት ስቓይ እግዚአብሔርን እቲ ዝስዕብ ክብሪን ትንቢት ተነበዩ፣ ግናኸ ኣብ መንጎ እዞም ፍጻሜታት ሽሕ ዓመታት ከም ዝህልዉ ኣይፈልጡን ነበሩ።

ተልእኾ ምእንቲ ሓጢኣትና ክመውት ናብ ምኻድ ነበረ። ፣ ንዋጋ ሓጢኣት ብምኽፋሉ፣ ኣብ የማን ኣምላኽ ልዑል ቦታ ተዋሂብዎ ኣሎ እሞ ከም ነገስታትን ጐይቶትን እንደገና ክመጽእ እዩ። መስቀሉ ቅድሚ ኣኽሊሉ ክኸውን ነበሮ፡ «ንርእሱ ኣትሐተ እሞ ክሳዕ ሞት፣ እወ ክሳዕ ሞት ፣ ታዛዚ ኮነ! ስለዚ ኣምላኽ ናብ ዝለዓለ ቦታ ኣልዓሎ እሞ ኩሉ ስም ልዕል ዝበለ ስም ሃቦ፣ ምእንቲ ኣብ ስም የሱስ ኩሉ ብርኪ ክምብርከኽ፣ ኣብ ሰማይን ኣብ ምድርን ኣብ ትሕቲ ምድርን፣ ኩሉ ልሳን ድማ የሱስ ምዃኑ ክእመን፣ ንኽብሪ ኣምላኽ ኣቦ» (ፊልጲ )።

ንዓና ትምህርቲ

የሱስ ዝተሓተ ቦታ ኣብ () ናብ ዝለዓለ ቦታ ኣብ ፣ ኣብኡ ንኹሉ ዝገዝእ፣ ከደ። ኣብ መንጎ ክልተ ምምጻኡ ናብ ከመይ ዝበለ ለውጢ ኣሎ – ናብ ኣኽሊል ክብሪ፣ ገበነኛ ናብ ዝተዋጀወ፣ ሞት ናብ ግዝኣት፣ ከምኡ’ውን ስቓይ ናብ ክብሪ።

የሱስ ንመስቀል ስለ ዝተሰከመ፣ ኣኽሊል ይለብስ ኣሎ እሞ ንሕና ድማ ምስኡ ኣብ ናይ ዘለኣለም ክህልወና ክህልወና ይኽእል። ንየሱስ፣ ስቓይ ቅድሚ ክብሪ ክኸውን ነበሮ። እቲ ናይ ስርዓት ናይ ስቓይ ብድሕሪኡ ክብሪ ንዓና’ውን ይምልከት፡ ምእመናን ይሳቐዩ፣ ግናኸ ኣብ ናብ ክብሪ ዘይመውት ክወጹ እዮም (፤ 2 )። ከም እግዚአብሔር፣ ምእመናን ምእንቲ ስሙ ክሳቐዩን ህይወቶም ክስእኑን ድሉዋት ክኾኑ ኣለዎም ()።

ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፣ «ደቂ እንተኾንና፣ ወረስቲ ኢና – ወረስቲ ኣምላኽን ምስ ብሓባር ወረስትን፣ ብሓቂ ኣብ ስቓዩ እንተተኻፈልና ምእንቲ ኣብ ክብሩ’ውን ክንካፈል ንኽእል። እቲ ዘሎና ስቓይ ምስቲ ኣብ ክግለጽ ዘለዎ ክብሪ ንምውድዳር ከም ዘይበቅዕ እሓስብ» ()። ኣብዚ ከሎና፣ «እቲ ንእሽቶን ግዝያዊን ጸገማትና ንኹሎም ዝበልጾም ዘለኣለማዊ ክብሪ ይዓድገልና ኣሎ» (2 )።

እቲ ቅዱሳዊ ስርዓት ኣብዛ እዚኣ ዘሎ ስቓይ ናብ ዘለኣለማዊ ክብሪ ከም ዝመርሕ እዩ። ኣብ ዘሎና ኣካላዊ ኩነታትና ክንጥምት የብልናን፣ ግናኸ ናብ ቅድሚት ክንጥምት ኣለና። ናይ ጸገም ዘይብሉ ኣይተመብጽዓናን፤ ብሓቂ እቲ ተቃራኒ እዩ ምኽንያቱ የሱስ ጸገም ዘይተርፍ ምዃኑ ይነግረና ()። ንህይወቱ ከም ርአ፣ ከምኡ’ውን ኣብቲ ናብ ዝኸደን ኣኽሊል ዝለብስን ጥመት።

ሽሕ ይጽውዕ፣ ኣብኡ ተሰቒሉ፣
ከምቲ ሓጢኣተኛታት ሞት ዝገብሩ።
ሽሕ ጽውዓት ናይ ጸጋ ፍቕርን ክንክንን፣
«ኣቦ፣ ይቕረ በለሎም፣» እቲ ናይ መጀመርታ እዩ።
እቲ እቲ ኣብኡ ዝልምን
መልሲ ናይ ጽውዓቱ ይኸውን።
ምኽንያቱ ኣብኡ እናዋጀወ ይፈስስ፣
ንኹሉ ይቕረታ ይገብር!
— ብጄ. ሲድሎው ባክስተር″ }

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia