ጽንዕ ዝበለ ፍቕሪ ንወለዲ ናይቶም ዘይተቐበልዎ ባህርይ ዘለዎም ውሉዳት ዝኸውን ናይ ርእሰ-ሓገዝ መደብ ስሙ እዩ። እዚ ድማ ወለዲ ንሓድሕዶም ንባህርያት ስድራቤቶም ወሰናስን ንምግባርን እዚ ወሰናስን ምስ ተጣሕሰ ድማ ቅኑዕ ሳዕቤናት ንምግባርን ዝተሓጋገዙሉን ዝድግፉሉን ሰሙናዊ ኣኼባታት የጠቓልል። እቲ ድሌት ድማ ኣብ ባህርያቶም ዝመጽእ ለውጢ ኣብ ባህርያት ውሉዳቶም ለውጢ ከምጽእ እዩ። ጽንዕ ዝበለ ፍቕሪ ብወሰናስን ሳዕቤናትን እዩ ዝፍለጥ።
ቅድሚ ክርስቶስ
እቲ ዝፈጠረና ኣምላኽ ንባህርያትና ወሰናስን ከም ዝገበረን እዚ ወሰናስን ምስ ተጣሕሰ ድማ ሳዕቤናት ከም ዝገበረን ምፍላጥ ዘገርም እዩ። ንሰብ ዝተዋህበ ቀዳማይ ወሰናስን ድማ፡ “ካብ ኦም ፍልጠት ጽቡቕን ክፉእን ኣይትብላዕ፡ ካብኡ ምስ በላዕካ ግና ብርግጽ ክትመውት ኢኻ” (ዘፍጥረት 2፡17 NIV) ዝብል እዩ። እቲ ሳዕቤን ድማ ሞት እዩ ነይሩ። ሓጢኣት ናብ ዓለም ቅድሚ ምምጽኡ ንምእዛዝ ሰብ ንምፍታን ወሰናስንን ሳዕቤኑን ተነቢሩ ነይሩ። ኣዳምን ሄዋንን ነዚ ወሰናስን ምስ ተጣሕሱ ሓጢኣት ምስ ገበሩ ድማ ካብ ኣምላኽ ተሓብኡ (ዘፍጥረት 3፡6-10)። በደሎም ምስ ኣመኑ ድማ ኣምላኽ እቲ መቕጻዕቲ ሞት ከም ዝሓውስ ነገሮም (ዘፍጥረት 3፡19)። ጳውሎስ ድማ “ደሞዝ ሓጢኣት ሞት እዩ” (ሮሜ 6፡23) ኢሉ ምስ ጸሓፈ ነዚ መልእኽቲ ደገሞ።
እተን ዓሰርተ ትእዛዛት ድማ ንኣይሁድ ንኣምላኽ ዘይምእዛዞም ንምርኣይ ዝተዋህባ ወሰናስን እየን ነይረን (ዘጸኣት 20፡1-17፤ ሮሜ 7፡7)። ንፈጣሪ ኣምላኽን ንጣኦታትን ዘይኮነስ ንምፍቃር ዝብል ዝበለጸ ትእዛዝ ብተደጋጋሚ ምስ ኣፍረሱ (ማቴዎስ 22፡36-38)፡ ኣምላኽ ነቲ ሳዕቤን ንምጥንቃቕ ነብያት ለኣኸሎም። ነዚ መጠንቀቕታት ምስ ኣየቕለቡሉ ድማ ኣምላኽ ነቲ ሳዕቤን ኣተግበረን ካብ ሃገሮም – ብኣሶራውያን፡ ባቢሎናውያንን ሮማውያንን – ተባረሩን ኣብ መንጎ ካልኦት ህዝብታት ተበተኑን። ኣምላኽ ንሓጢኣቶም ጽንዕ ዝበለ ነይሩ። እዚ ድማ ካብ ክፉእ መገዶም ንኽምለሱ እዩ ገይርዎ (ሆሴእ 2፡7)። እቶም ነብያት ግና ብዛዕባ ናይ መጻኢ ምምላስ ነገሩ፡ እዚ ድማ ንፍቕሪ ኣምላኽ ንእስራኤል ዝገልጽ ኣብነት እዩ (ሆሴእ 1፡10-11፤ 2፡14-23)።
ኣብ ግዜ ብሉይ ኪዳን ድማ ኣምላኽ ህዝቢ ምስኡ ዘለዎም ርክብ ንምምላስ መገዲ ገበረ። ኣብ መሰውኢ እንስሳታት ንኽስውኡ ነገሮም (ዘጸኣት 20፡24)። እዚ መስዋእቲ ድማ ንዘይምእዛዞም መቕጻዕቲ ይኸፍል ነይሩ፡ ሞት ግና ኣይነበረን (ዘሁልቍ 15፡30-36)። ኣብዚ እዋን እዚ እቲ መቕጻዕቲ ናብ መስዋእቲ ይተሓላለፍ ነይሩ፡ እዚ ድማ ንሰብ ዝትካእ እዩ ነይሩ (ዘሌዋውያን 17፡11፤ እብራውያን 9፡22)።
ድሕሪ ክርስቶስ
ሓጢኣት ንወሰናስን ኣምላኽ ምጥሓስ እዩ። ኣብ ሓድሽ ኪዳን ድማ ኣምላኽ ሓጢኣትና እንተ ተናዘዝናሉ ይቕረ ከም ዝብለና ተስፋ ሂቡና (1 ዮሃንስ 1፡9)። እዚ ይቕረታ ድማ ኣብ ሞት ክርስቶስ ዝተመርኮሰ እዩ። ምስ መስዋእቲ ብሉይ ኪዳን ዝመሳሰል እዩ፡ ግናኸ ዝተፈላለየ እዩ። እቲ ምምስሳል ብመስዋእታዊ ሞት ናይ ካልእ ህያው ፍጡር ሓጢኣት ምውጋድ እዩ። እቲ ፍልልይ ድማ እዚ ፍጡር ፍጹም ወዲ ኣምላኽ ምዃኑ እዩ፡ ንሱ ድማ ንሓጢኣት ናይ ግለሰባት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንኹሎም ሰባትን ንናይ መጻኢ ሓጢኣታትን እውን ከፊሉ። መስዋእቱ ሓደ እዩ ነይሩ፡ ክድገም ኣየድለየን። ንኹሎም ዝኣምኑ ሳዕቤን ዝወሰደ ተካኢ እዩ ነይሩ።
ኣምላኽ ሽግርን መከራን ንኽንረክብ ይፈቕደልና (2 ቈረንቶስ 6፡4-5፤ 1 ጴጥሮስ 4፡12-19)። እዚ ድማ ኣብ ሓጢኣተኛ ዓለም ምንባርና ዘምጽኦ ሳዕቤን እዩ፡ ኣብኡ ድማ ውጽኢት ናይ ጌጋ ምርጫታት ንረክብ (ሮሜ 8፡22)። ኣምላኽ ካብዚ ኩሉ ግዜ ኣየድሕነናን። ከምኡ ድማ ምእመናን ንኻልኦት ምእመናን ጽንዕ ዝበለ ፍቕሪ ክገብሩ ኣለዎም፡ እዚኦም ድማ፡ ዝፈላለዩ፡ ሓሰውቲ መምህራን (ሮሜ 16፡17-19፤ ቲቶስ 3፡10፤ 2 ዮሃንስ 10)፡ ብስጋ ዝማሓሩ፡ ስሱዓት፡ ጣኦታውያን፡ ሓመይቲ፡ ሰኸርቲ፡ ሓሰውቲ (1 ቈረንቶስ 5፡11)፡ ሃካያት፡ ዘረብኛታት (2 ተሰሎንቄ 3፡6፡ 14-15)፡ ዘይተነሳሕቲ (ማቴዎስ 18፡15-17)፡ ወይ ድማ ዘይኣምላኻውያን (2 ጢሞቴዎስ 3፡1-5)።
ንዓና ዝኸውን ትምህርቲ
ፍቕሪ ኣምላኽ ንሓጢኣት ጽንዕ ዝበለ እዩ፡ ንሓጢኣተኛ ግና ፍቕሪ ዝመልኦ እዩ። ዘይክርስቲያናት ንክርስቶስ ከምቲ ንሓጢኣቶም ዝሞተ ተካኢ ገይሮም ክቕበልዎ ኣለዎም፡ እንተ ዘይኮይኑ ድማ ናይ ዘለኣለም መቕጻዕቲ ይገጥሞም (ማቴዎስ 25፡46)። ክርስቲያናት ድማ ንኣምላኽ ዝገበሮሎም ክምስግኑን ንዘለኣለማዊ ውርሶም ክጽበዩን ኣለዎም።
ክርስቲያን ወለዲ ጽንዕ ዝበለ ፍቕሪ ክገብሩ ኣለዎም። ንውሉዳትና ኩሉ ግዜ ካብ ምድሓን ይትረፉ፡ ሳዕቤናት ናይ ዘይተቐበልዎ ባህርይ ንኽረኽቡ ይፍቀደሎም፡ እዚ ድማ ንኽምለሱን ናብ ወሰናስን ኣምላኽ ንኽምለሱን ከም ዝገብሮም ንጸሊ። ዝበለጸ ድማ፡ ኣምላኽ ዝሃበና ወሰናስን ክንነብርን ጽቡቕ ኣብነት ክንከውንን ኣለና።
