ይቕረ ምባልን ምግሃድን፡ ቅሌት ጾታዊ ዓመጽ

ንዓመታት፣ ብዛዕባ ጾታዊ ዓመጽ ደቂ ተባዕትዮ ብካቶሊካውያን ቄስ ኣብ ጋዜጣታት ይወጽእ ነይሩ። እንተኾነ ግን፣ ጸገም ጾታዊ ዓመጽ ብቄስ ጥራይ ዝተሓጽረ ኣይኮነን። ብመሰረት ኒውስዊክ፣ “ንነዊሕ ግዜ ዝተቐብሩ ፍጻመታት ጾታዊ ዓመጽ… ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ካልኦት ኣመሪካውያን ትካላት—ትምህርቲ ቤታት፣ ስፖርት ጋንታታት፣ ቦይ ስካውት፣ ከምኡ ድማ ብብዝሒ ስድራቤታት—ኣንቀጥቂጦም።” 1

እንተኾነ ግን፣ ቅሌት ቤተ ክርስቲያን ሮማ ካቶሊክ ንብዙሓት ንክርስትያናት ዘገድሱ ርእሰ ጉዳያት—ምስጋር ደቂ ኣንስትዮ፣ ንጽህና፣ ግብረ-ሰዶምን ፔዶፊልያን—ኣልዒሉ። ግን ብዙሓት ካብዚኦም ክትዕታት ኣብ መንጎ ይቕረ ምባልን ምግሃድን ዘሎ ኣገዳሲ ፍልልይ ይስሕቱ ኣለዉ።

ህዝቢ ይቕረ ምባል ብዘይ ንስሓ ጌጋ ምዃኑ ይርኢ። ካቶሊካውያን ቤተ ክርስቲያን ንዓመታት ቄስ ንህጻናት ጾታዊ ዓመጽ ከም ዝገብሩ ይፈልጡ ከም ዝነበሩ ምስ ፈለጡ ተቖጥዑ። 1 ህዝቢ እቲ “ንኣምላኽ ይቕረታ ንሓትት። ንሱ ኩሉ ግዜ ይቕረ ንምባል ድሉው እዩ” ዝብል ይቕረታ ኣይተቐበሎን። 1 ዝፍለጡ ዓመጽቲ ካብ ቤተ ክርስቲያን ናብ ቤተ ክርስቲያን ይቕየሩ ነይሮም፣ እኳ ደኣ ደጋጊሞም እንተበደሉ። እዚ ካብ ይቕረ ምባል ንላዕሊ ምግሃድ ይመስል። ኒውስዊክ እዚ ሕቶ እዚ ኣልዓለ፡ “እቲ ቤተ ክርስቲያን ንጸገም ጾታዊ ዓመጽ ንምግጣም ዘይ ምኽኣላ… ብጸሎት ምላሽ ብምሃብ ኣብ ክንዲ ብቕጽዓት ዝመጸ እዩ?” 1

ጸሎት ቅኑዕ እዩ፣ ግን ንዘይተነሰሑ ሓጢኣተኛታት ንምግጣም ንመጽሓፍ ቅዱሳዊ ስርዓት ኣይትክእን (1 ቈረንቶስ 5)። ከምኡ እውን ንጸገም ጾታዊ ዓመጽ ንምእራም፣ ከምቲ ገሊኦም ዝምህሩዎ፣ ብምምስራት መርዓዊ ቄስ ወይ ብምስጋር ደቂ ኣንስትዮ ጌጋ እዩ። 2

ንጽህና

ንጽህና ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይተኣዘዘን፣ ንጹህ ክህነት ድማ ክሳብ 12 ክፍለ ዘመን ኣይተመስረተን። 3 መጽሓፍ ቅዱስ ዝብሎ “ዘይምምርዖ ጽቡቕ እዩ” ምኽንያቱ ዘይተመርዓዉ “ብዛዕባ ጉዳያት እዛ ዓለም እዚኣ ዘይተጨነቑ” ንጐይታ ከገልግሉ ይኽእሉ (1 ቈረንቶስ 7:1,8,32-35 NIV)። መርዓ ብኣውቶማቲክ ክሕግዝ እዩ ኢልካ ምድምዳም እውን ጌጋ እዩ፣ ምኽንያቱ “ዓመጽ ህጻናት ብንጹሃን ጥራይ ዝተሓጽረ ኣይኮነን።” 2

ግብረ-ሰዶም

መጽሓፍ ቅዱስ ግልጺ እዩ፡ ግብረ-ሰዶማዊ ባህሪ ሓጢኣት እዩ፣ ከም “ዘይተፈጥሮኣዊ”ን “ምብላሽ”ን ተባሂሉ ተጠቒሱ ኣሎ (ሮሜ 1:26-27)። ወግዓውያን ክርስትያናት መጽሓፍ ቅዱስ ዝብሎ እንተተቐበሉ፣ ኒውስዊክ “ጸጋማውያን ተቓወምቲ ነፍሲ ወከፍ ጥቕሲ ብተራ ይነጽጉ፣ እቲ እገዳታት ክግለጽ ከም ዝኽእል የርእዩ።” 3 እንተኾነ ግን፣ እቲ ጉዳይ ብሓቂ ግብረ-ሰዶም ኣይኮነን፡ “ግብረ-ሰዶማውያን ንህጻናት ካብ ሄተሮሰዶማውያን ንላዕሊ ዓመጽ ክገብሩ ዝኽእሉ ኣይኮኑን… እቲ ጉዳይ ምፍላጥ እዩ… እቶም (ቄስ) ሓገዝ ዘድልዮምን ክእለዩ ዘድልዮምን።” 4

ፔዶፊልያ

መዝገበ ቃላት ሜርያም ወብስተር (’98) “ፔዶፊልያ” ከም “ጾታዊ ምብላሽ፣ ህጻናት እቲ ዝምረጽ ጾታዊ ዕላማ ዝኾኑሉ” ይገልጾ። እዚ ምብላሽ እዚ “ን5-6% ካብ ኩሎም ደቂ ተባዕትዮ (ብፍጹም ንደቂ ኣንስትዮ ኣይኮነን) ከም ዝጸሉ ይእመን… ግን ካብዚኦም፣ መብዛሕትኦም ነዚ ስምዒታት እዚ ኣይፍጽምዎን።” 1 ሓንቲ ኒውስዊክ ዓንቀጽ “ባለሙያታት ሰባት ካብ ፔዶፊልያ ክሓውዩ ከም ዝኽእሉ ዝብል ሓሳብ ንነዊሕ ግዜ ገዲፎምዎ” ኢላ ኣመልከተት። 5

ሓካይም ንጾታዊ ፍትወት ንምዕጋት መድሃኒት ክእዝዙን ባህርያዊ ሕክምና ክፍጽሙን ይኽእሉ፣ ግን ከምዚ ዝኣመሰለ ጻዕርታት ነዚ ምብላሽ እዚ ከሕውዮ ኣይክእልን ምኽንያቱ ምስ ምልክታት ጥራይ እዮም ዝዋስኡ። ምስቲ ቀንዲ ምኽንያት—ንሰብ ዝምልከት ሓጢኣተኛ ባህሪ—ኣይዋስኡን። ነዚ ሓጢኣተኛ ባህሪ እዚ ዝኣርሞ የለን ምዃኑ ንፈልጥ ኢና፤ ጐይታ ጥራይ እዩ ክንቆጻጸሮ ዝሕግዘና።

እቲ ኒውስዊክ ዓንቀጻት ሰባት ጾታዊ በደለኛታት ብሓፈሻ “ጽቡቕ ሰባት” ምዃኖም፣ ንህጻናት ብሓቂ ከም ዝፈትዉ፣ ከም ዘይጎድእዎም ዝኣምኑ፣ ከምኡ ድማ ብሓቂ ይሕግዝዎም ከም ዝኾኑ ኣይፈልጡን ምዃኖም ኣመልከቱ። 2 ንሳቶም ብዙሕ ግዜ ዝኽበሩ ሰባት እዮም፣ ብመንእሰያት ጥራይ ዘይኮነስ ብዓበይቲ እውን ዝእመኑ። ብዙሕ ግዜ ንባህርያቶም ንኣምላኽ ወይ ንኻልእ ሰብ ንምእማን ዝግደፉ ኣይኮኑን። 4 ብሓቂ፣ ልዕሊ 1000 ቄስ ብዘይ ግቡእ ባህርያቶም ተኸሲሶም እንተኾኑ እውን፣ “ውሑዳት ጥራይ ንስሓ ኣርእዮም።” 2 ቅኑዕ ምኽሓዳቶም ኣእማኒ እዩ፣ ሰባት ድማ ቄስ ከምዚ ዝኣመሰለ ሓጢኣት ክገብሩ ከም ዝኽእሉ ንምእማን ብዙሕ ግዜ ይኣብዩ። እዚ ኩሉ ጸገም ምስ ተላዕለ ንምግጣም ኣጸጋሚ ይገብሮ።

ንስሓ

መዝገበ ቃላት ንንስሓ ከም “ብሓዘን ካብ ዝሓለፈ ተግባር ምምላስ” ይገልጾ። ንኣብነት፣ ኣብ መጽሓፍ ዮናስ፣ ህዝቢ ነነዌ “ኣምላኽ… ካብ ክፉእ መገዶም ከም ዝተመልሱ ስለ ዝረኣየ” ተሓሪሞም (ዮናስ 3:10)። ሓደ ብሓቂ ዝተነሰሐ ቄስ ከምዚ በለ፡ “ዝኣመንኩሉ ኩሉ ነገር ኣፍሪሰ። ንዝበዝሑ ከገልግል ዝደለኹዎም ሰባት ስቓይ ኣምጺአ።” 2 ኣብ ክንዲ ዝሓለፈ ባህርዩ ክግሃድ ዝሓትት፣ ካብ ግዴታታቱ ክእለ ዝሓተተ—ዝበለጸ ግን ዘይተለምደ ባህሪ።

እንተኾነ ግን፣ ብሓቂ ዝተነሰሐ ሰብ ድሕሪ ሕጂ ኣይበድልን እዩ ኢልካ ክሕሰብ የብሉን። ኩሉ ክርስትያን ድሕሪ ንስሓ ንሓደ ፍሉይ ሓጢኣት እንደገና ምብዳሉ ተመክሮ ኣለዎ። ብምሕረቱን ጸጋኡን፣ ኣምላኽ ንርእስኻ ንምፍራድን ንይቕረታን ምድላው ገይሩ ኣሎ (1 ቈረንቶስ 11:28-31፤ 1 ዮሃንስ 1:9)። ዘይ ምፍጻም ቤተ ክርስቲያን ሮማ ካቶሊክ እቲ ባህሪ ምግሃዳን ንሓጢኣተኛታት ናብ ሓድሽ ኣባይቲ ምቕያራን እዩ ነይሩ፣ ኣብኡ ድማ ዘይ ግቡእ ባህርያቶም ዘይፍለጥን ኣብኡ ድማ ነቲ ሓደ ሓጢኣት እንደገና ክገብሩ ዝኽእሉን። 1

ምምላስ

ይቕረ ምባል ካብቲ ዝዘራእናዮ ሳዕቤናት ኣይንረክብን ማለት ኣይኮነን። ገላትያ 6:7 ብግልጺ “ሰብ ዝዘርኦ ይዓጽድ” ይብል። ንኣብነት፣ ሓጢኣት ዳዊት፣ ንባርሳቤን ንሰብኣያ ኦርያ ዝምልከት፣ ይቕረ ተባሂሉሉ፣ ኣይተቐትለን። ግን ብዙሕ ከቢድ ሳዕቤናት ነይርዎ፣ እንተላይ ሞት ወዱ (2 ሳሙኤል 12:9-13)። እንተኾነ ግን፣ ብዘይ ግቡእ ተግባሩ እኳ እንተኾነ፣ ከም ንጉስ ከገልግል ተፈቒዱሉ። ሓደ ሰብ ንምውጻእ ዝግባእ ሓጢኣት ስለ ዝገበረ ጥራይ፣ ኩሉ ኣገልግሎት ንጐይታ ክቋረጽ ኣለዎ ማለት ኣይኮነን።

እንተኾነ ግን፣ ይቕረ ምባል እቲ በደል እንደገና ክልዓል የብሉን ማለት እንተኾነ እውን፣ እቲ ዝተገልጸ ሓጢኣት ክግሃድ የብሉን። ፍቕርን ልሙድ ኣእምሮን ንጾታዊ ዓመጽ ዝገብር ናብቲ እንደገና ዝፍተነሉ ቦታ ኣይመልስዎን፣ ግን ካብኡ ንምሕላው ክጽዕር እዩ። ሓደ በደለኛ ኣበይ ከገልግል ከም ዝኽእል ንምውሳን መንፈሳዊ ምስትውዓል የድሊ። ግን፣ ሓደ ፍሉጥ ስልጣን ብዛዕባ ቦታ ኣገልግሎት ዓመጽቲ ህጻናት ከምዚ በለ፡ “እቲ ዝተረጋገጸ ነገር ኣብ ጥቓ ህጻናት ክኸውን የብሉን።” 5 ሎጂክ እቲ ገንዘብ ቤተ ክርስቲያን ዝሰረቐ ገንዘብያ እንደገና ከም ገንዘብያ ከገልግል የብሉን እንተበለና፣ ብተመሳሳሊ፣ እቲ ንህጻናት ዝዓመጸ ምስ ህጻናት ክሰርሕ የብሉን።

ፍቕሪ ምግላጽ

ገሊኦም ሰባት ንሓደ ሰብ ይቕረ ምባል ንበደሉ ምግሃድ ማለት እዩ ይብሉ። ገሊኦም ድማ ንዝተነሰሐ በደለኛ ኣብቲ ናይ በደሉ ቦታ ከገልግል ዘይምፍቃድ ንምትእምማን ዘይ ምግላጽ እዩ ይብሉ። እንተኾነ ግን፣ ሓቀኛ ፍቕሪ ንዝተነሰሐ ሓጢኣተኛ እንደገና ናብ ፈተና ኣይመልስን፣ ግን ካብኡ ንምሕላው ክጽዕር እዩ።

ሓቀኛ ፍቕሪ ድማ ምስ ዘይተነሰሐ በደለኛ ብመጽሓፍ ቅዱስ ዝተነግረ ነገር ክገብር እዩ፡ “ነቲ እኩይ ሰብ ካብ ማእከልኩም ኣውጽእዎ” (1 ቈረንቶስ 5:9-13)። ዕላማ እዚ ዝመስል ከቢድ ተግባር ንስሓ ንምምጻእ እዩ፣ ምእንቲ እቲ ሰብ ምስ ጐይታን ቤተ ክርስቲያንን ናብ ሕብረት ክምለስ። ዕላማ እቲ ሰብ እንደገና ንጐይታ ባህ ብዝብልን ንዘገልግሎም ድማ ድሕንነት ብዝህብ መገዲ ከገልግል ንምምላስ ክኸውን ኣለዎ።