ክልተ ጻውዒት ንኣምልኾ ካብ መዝሙር 19
ቅርብ እዋን ዓለም ካብ ፕላኔት ማርስ ብፎቶግራፋት ዝመጹ መልእኽትታት ተዓዚባ። እዚ ፎቶግራፋት እዚ ብናሳ ማርስ ሮቨር ዝተባህለ Curiosity ዝተባህለ መርመሪ ማርስ ዝተወስደ እዩ። ኣብ መዝሙር 19 ድማ ካብ ኣምላኽ ዝተላእኩልና ክልተ መልእኽትታት ንረክብ – ብዛዕባ ሓይሉን ፍቕሩን – እዚኣቶም ከኣ ንኣምልኾና ብቑዓት እዮም።
መዝሙር 19 መዝሙር ዳዊት
ሰማያት ክብሪ ኣምላኽ ይነግራ፡ ጠፈር ድማ ግብሪ ኣእዳዉ የውጅ። መዓልቲ መዓልቲ ንግግር የፍስሳ፡ ለይቲ ለይቲ ድማ ፍልጠት ይገልጻ። ንግግር የብለንን፡ ቃላት ኣይጥቀማን፡ ድምጺ ድማ ኣይስማዕን። ድምጺኤን ግና ናብ ዅላ ምድሪ ይወጽእ፡ ቃላተን ድማ ክሳዕ ወሰን ዓለም። ኣብ ሰማያት ኣምላኽ ንጸሓይ ድንኳን ተኺሉላ፡ ከምቲ ሓደ መርዓዊ ኻብ ክፍሉ ዚወጽእ፡ ከምቲ ሓደ ጅግና ንጕዕዞኡ ኺጐዪ ዚሕጐስ እያ። ኣብ ሓደ ወገን ሰማያት ትወጽእ እሞ ናብ ካልእ ወገን ትዘውር፤ ካብ ሙቐታ ዚስኣን የልቦን። ሕጊ እግዚኣብሔር ፍጹም እዩ፡ ንነፍሲ የሐድስ። ስርዓታት እግዚኣብሔር እሙናት እዮም፡ ንቐሊል ሰብ ጥበበኛ ይገብሩ። ትእዛዛት እግዚኣብሔር ቅኑዓት እዮም፡ ንልቢ ባህታ ይህቡ። ትእዛዛት እግዚኣብሔር ብሩሃት እዮም፡ ንኣዒንቲ ብርሃን ይህቡ። ፍርሃት እግዚኣብሔር ንጹህ እዩ፡ ንዘለኣለም ይጸንዕ። ፍርድታት እግዚኣብሔር ጽኑዓት እዮም፡ ዅሎም ድማ ጻድቃን እዮም። ካብ ወርቂ፡ ካብ ብዙሕ ንጹህ ወርቂ ዝበለጹ ክቡራት እዮም፤ ካብ መዓር፡ ካብ መዓር ማር ወለዶ ዝጥዕሙ እዮም። ብእኦም ባርያኻ ይጠንቀቕ፤ ብምሕላዎም ድማ ዓብዪ ዓስቢ ኣሎ። ግናኸ መን እዩ ገበኑ ኺፈልጥ ዚኽእል? ንሕቡእ በደለይ ይቕረ በለለይ። ንባርያኻ ኸኣ ካብ ፍቓዳዊ ሓጢኣት ሓልዎ፤ ኣብ ልዕለይ ከይገዝኡኒ። ሽዑ ንጹህ ክኸውን፡ ካብ ዓብዪ በደል ድማ ንጹህ። ቃላት ኣፈይን ምሕሳብ ልበይን ኣብ ቅድሜኻ ባህ ዜብል ይኹን፡ ጐይታይ፡ ከውሐይን መድሓኒየይን።
ሓይሊ ኣምላኽ – መዝሙር 19:1-6
ኣብቲ ቐዳማይ፡ እቲ ጸሓፊ መዝሙር፡ ዳዊት፡ ንፍጥረት ሰብኣዊ ባህርያት ይህቦ: «ሰማያት ክብሪ ኣምላኽ ይነግራ፡ ጠፈር ድማ ግብሪ ኣእዳዉ የውጅ። መዓልቲ መዓልቲ ንግግር የፍስሳ፡ ለይቲ ለይቲ ድማ ፍልጠት ይገልጻ። ንግግር የብለንን፡ ቃላት ኣይጥቀማን፡ ድምጺ ድማ ኣይስማዕን። ድምጺኤን ግና ናብ ዅላ ምድሪ ይወጽእ፡ ቃላተን ድማ ክሳዕ ወሰን ዓለም» (መዝሙር 19:1-4 NIV)። ዳዊት ጓሳ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ኣብ ወጻኢ ይነብር ነበረ እሞ ሓይሊ ፍጥረት ኣምላኽ ኣብ ጸሓይ፡ ወርሕን ከዋኽብትን ርእዩ ኪኸውን ኣለዎ (መዝሙር 8:3፤ 19:4-6)።
እቲ ፍጥረት እንታይ መልእኽቲ እዩ «ዚነግር ... ዜውጅ ... ዚገልጽ ... (ከምኡውን) ዜስምዕ»? ዅሉ «ግብሪ ኣእዳዉ» ጥራይ ምዃኑ። ኣምላኽ ንፍጥረት ፈጢርዎ። ንብዙሓት ከዋኽብቲ፡ ንዓበይቲ ርሕቀታትን ንሙቐት ጸሓይን ንምሃብ ዓብዪ ፍልጠትን ሓይልን የድሊ። ንፍጥረት ብምርኣይ፡ ኣምላኽ ኣዝዩ ሓያል ፈጣሪ ምዃኑ ብዙሕ መርትዖ ንርኢ።
ፍቕሪ ኣምላኽ – መዝሙር 19:7-14
እቲ ጸሓፊ መዝሙር ዳዊት ንቕዱሳት ጽሑፋት (ኣብቲ እዋን እቲ ቕድሚ 1000 ዓመተ ምህረት ዝተጻሕፉ ክፍሊ ብሉይ ኪዳን ዝነበሩ) ኪገልጽ ከሎ፡ ስም ኣምላኽ ካብ «ኤል»፡ እዚ ኸኣ እቲ ድሕሪ ፍጥረት ዘሎ ሓያል (ስትሮንግስ፡ እብራይስጢ 410)፡ ናብ «ያህዌ»፡ እዚ ኸኣ እቲ ንዝመረጾ ህዝቡ ዚሓሊ ብሕታዊ ፍቑር (እብራይስጢ 3068) ይቕይሮ። ቕዱሳት ጽሑፋት ካብ ኣምላኽ ናባና ዝተላእከ ጽሑፍ መልእኽቲ እዩ: «ዅሉ ጽሑፍ ብመንፈስ ኣምላኽ እተነፍሰ እዩ፡ ንምምሃር፡ ንምግሳጽ፡ ንምእራም፡ ንጽድቂ ኸኣ ንምስልጣን ይጠቅም እዩ፡ ምእንቲ ዅሉ ህዝቢ ኣምላኽ ንዅሉ ጽቡቕ ግብሪ ምሉእ ብምሉእ እተዓጥቀ ኪኸውን» (2 ጢሞቴዎስ 3:16-17)። መልእኽቲ ቕዱሳት ጽሑፋት ዳዊት ብብዝሒ ምስ ኣይሁድን ኣቦታቶምን ዝነበረ ግብራት ኣምላኽ ይሓዝ ነበረ። ቃላቱ «ዜሐድስ»ን «ጥበበኛ»ን፡ «ባህታ ዚህብ»ን «ብርሃን»ን «ዓብዪ ዓስቢ»ን ከም ዝነበሩ ተዛሪቡ (መዝሙር 19:7-11)። ብፍላይ፡ ኣምላኽ ምስ ደቅ እስራኤል ኣብ ዘመን ኣብርሃም፡ ሙሴን ዳዊትን ኪዳናት ገበረ (ዘፍጥረት 12:2-3፤ ዘጸኣት 19-24፤ ዘሌዋውያን፤ 2 ሳሙኤል 7:5-16)። ኣብዚኣቶም ድማ ፍቕሩ ኣርኣዮም። እኳ ደኣ ንዕኡ እንተነጸግዎ፡ ንሱ ግና ኣይነጸጎምን (ዘሌዋውያን 26:43-44)። ንብሉይ ኪዳን ክንበብ ከሎና፡ ኣምላኽ ንህዝቡ፡ ንዘርኢ ኣብርሃም፡ ብፍቕሪ ኸም ዚሓሊ ንጹር ይኸውን። ንሓድሽ ኪዳን ክንበብ ከሎና ድማ እዚ ሓልዮት እዚ ከም ክርስትያናት ናትና ምዃኑ ንረክብ።
ትምህርትታት ንዓና
ሎሚ ድማ እቲ ዝተፈጥረ ፍጥረት ዝርአ መልእኽቲ ከምኡውን እቲ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ጽሑፋዊ መልእኽቲ ኣሎና። ኣምላኽ ንዓና እንታይ ከም ዝገበረ ዘይንፈልጥሉ ምኽንያት የብልናን: «ካብ ፍጥረት ዓለም ጀሚሩ ዘይርአ ባህርያት ኣምላኽ – ዘለኣለማዊ ሓይሉን መለኮታዊ ባህርዩን – ብንጹር ተራእዩ እዩ፡ ካብቲ ዝተፈጥረ ኸኣ ተረዲኡ እዩ፡ ስለዚ ሰባት ምኽንያት የብሎምን» (ሮሜ 1:20)።
ኣብ ሓድሽ ኪዳን ጳውሎስ ንመዝሙር 19:4 ጠቒሱ፡ ሰባት መልእኽቲ ሓይሊ ኣምላኽን ፍቕሩን ብየሱስ ከም እተራእየ ከም ዝሰምዑ ጸሓፈ: «ኣይሰምዑን ድዮም? ብርግጽ ሰሚዖም እዮም: ‘ድምጺኦም [ናይ ሰማያት፡ ክብሪ ኣምላኽ ዜውጃ] ናብ ዅላ ምድሪ ወጺኡ እዩ፡ ቃላቶም ድማ ክሳዕ ወሰን ዓለም’» (ሮሜ 10:18፤ መዝሙር 19:4)።
ሓይሊ ኣምላኽን ፍቕሩን ኣብ መዝሙር 19 ምርኣይ፡ ምስቲ ጸሓፊ መዝሙር ከምዚ ኽንብል የብጽሓና: «ንዓና፡ ንእግዚኣብሔር ፈጣሪና ንስገድ፡ ንምብርከኽ፤ ንሱ ኣምላኽና እዩ እሞ፡ ንሕና ኸኣ ህዝቢ መጓሰኡ፡ እቲ ኣብ ትሕቲ ሓልዮቱ ዘሎ መጓሰ እዩ» (መዝሙር 95:6-7)።
