ቍጥዓ ኣምላኽ ሓቂ ድዩ፧
መእተዊ
እቲ «ቍጥዓ» ዝብል ቃል ከም ቍጥዓ፡ ሕነ፡ ምርዛም፡ ስምዒት ወይ መዓት ክግለጽ ይኽእል እዩ። ኣብ ቀዳመይቲ መልእኽቲ ዮሃንስ፡ ኣምላኽ ከም «ብርሃን»ን «ፍቕሪ»ን ተገሊጹ ኣሎ (1 ዮሃንስ 1:5, 4:8 KJV) – እዞም ባህርያት እዚኣቶም ነቲ ኣብ ባህሪኡ ዘሎ ይገልጹ። ብዙሓት መወከሲታት ን«ቍጥዓ ኣምላኽ» እኳ እንተሃለዉ፡ ኣብ ቅዱስ ጽሑፍ ግን «ኣምላኽ ቍጥዓ እዩ» ዝብል ኣይርከብን። እዚ ኣገዳሲ ፍልልይ እዩ፡ ምኽንያቱ «ቍጥዓ ኣምላኽ» ኣብ ምሕደራኡ ንሓጢኣትን እኩይነትን ሰብ ዝግለጽ እዩ። «ቍጥዓ» ኣብ ምንታይነቱ ዘሎ ኣይኮነን። ብሓቂ፡ ፍጻመ ቍጥዓኡ ከም «ፍሉይ ስራሑ ... ፍሉይ ተግባሩ» (ኢሳይያስ 28:21) ተገሊጹ ኣሎ። እዚ ድማ ብግሩም ሓቂ ክርድእ ይከኣል እዩ፡ ንሱ ሞት ሓጥእ ኣይደልን ወይ ብጥፍኣቱ ኣይሕጐስን (ህዝቅኤል 18:32ን 2 ጴጥሮስ 3:9ን ተመልከት)።
ቍጥዓ ኣምላኽ ኣብ መስቀል ክርስቶስ ከም ዝተራእየ
«ኣምላኸይ፡ ኣምላኸይ፡ ስለምንታይ ሓደግካኒ፧» —መዝሙር 22:1ን ማቴዎስ 27:46ን
እዘን ቃላት እዚኣተን ካብ ኣፍ እቲ ንኣምላኽ ኩሉ ግዜ ዘሐጐሰን ብውሽጥን ብግዳምን ንጹህን ሓጢኣት ዘይብሉን ሰብ ጥራይ ዝወጻ ምዃነን ኣስተንትነለን። ኣብተን ሰለስተ ምስጢራዊ ሰዓታት ጸልማት የሱስ ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ከሎ፡ ንሱ፡ እቲ ብሩኽ ወዲ ኣምላኽ፡ እቲ ሓጢኣት ዝጸረ ወዲ ሰብ ኮነ። ኣብ ታሪኽ ዓለም ከምኡ ዝኣመሰለ መዓልቲ ኣይነበረን ኣይክህሉን እዩ። ብርሃን እቲ ፍርቂ መዓልቲ ጸሓይ፡ ኣብ ዝበለጸ ብርሃኑ፡ ብድንገታዊ ጸልማት ተደምሰሰ። ሰማይ ከም ኣስራዚ ኮነ፡ ነዚ ኣብ መንጎ ሰማይን ምድርን ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ዝነበረ ሰብ ኣይሰምዕን ነበረ (መዝሙር 22:2)። ንሱ፡ ከም ሰብ፡ ብምሉኡ በይኑ ነበረ፡ ምኽንያቱ ኣምላኽ ብሓቂ ሓዲግዎ ነበረ። መለኮታዊ፡ ቅዱስ ቍጥዓ ኣብ ክርስቶስ ፈሰሰ፡ ኣምላኽ «ንዓና ሓጢኣት ገበሮ፡ ንሱ ሓጢኣት ዘይፈልጥ ነበረ፤ ምእንቲ ንሕና ጽድቂ ኣምላኽ ኣብኡ ክንከውን» (2 ቆሮንቶስ 5:21)። ቍጥዓ ኣምላኽ፡ ብሰንኪ ሓጢኣትን እኩይነትን ሰብ ዝተዓጽወ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ሰብ ክርስቶስ የሱስ ተፈንፈነ። የሱስ ድማ ነቲ ኣብ መስቀል ዝገበሮ ዘፍርህ ጩኸት፡ «ኣምላኸይ፡ ኣምላኸይ፡ ስለምንታይ ሓደግካኒ፧» እንተዘይገበረ፡ ፈጺምና ኣይምኣመናሉን።
እዚ ዓቢ ምስጢር እዩ፡ ብገዛእ ገላጺኡ ጥራይ ዝርድእ እዩ፦ «ግናኸ ንስኻ ቅዱስ ኢኻ» (መዝሙር 22:3)። ኣብዚ፡ ብሓቂ፡ መልሲ ናብቲ ዘይርድእ ስቓይ ክርስቶስ ኣብ ትሕቲ ቍጥዓ ኣምላኽ ይርከብ። ቅዱስ ኣምላኽ ንሓጢኣት ክሓልፎ ኣይከኣለን፡ ምኽንያቱ ንባህሪኡ ዝጻረር እዩ። ሓዊ መለኮታዊ ፍርዲ ኣብ ርእሲ እቲ ቅዱስ ወዲቑ፡ ምስ ሓለፈ ድማ፡ «ተፈጺሙ» (ዮሃንስ 19:30) በለ። እዚ ድማ ንሓጢኣት ምሕዳግ ከም ዝተገብረን ምድሓን ከም ዝተፈጸመን ንጹር ምልክት ነበረ።
ኣብ ገነት ጌትሴማኒ ከምዚ ኢሉ ጸለየ፡ «ኣቦይ፡ እንተተኻኢሉ፡ እዛ ጽዋእ እዚኣ ካባይ ትሕለፍ፡ ግናኸ ከምቲ ኣነ ዝደሊ ኣይኮነን፡ ከምቲ ንስኻ ዝደለኻዮ ግበር» (ማቴዎስ 26:39)። እቲ «ጽዋእ» ንመለኮታዊ ቍጥዓ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ሓጢኣት ይውክል ነበረ፡ ንሱ ድማ ብምእዛዝ ንርእሱ ኣረከበ። ንኣምላኽ ንምኽባርን ነቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝገበርናዮ ሓጢኣት ንምውጋድን ካልእ መገዲ ኣይነበረን። ብመሰረት ስቓይ ክርስቶስ፡ ኣምላኽ «ጻድቕ ክኸውንን ነቲ ብየሱስ ዝኣምን ከኣ ጻድቕ ክገብሮን» ይኽእል እዩ (ሮሜ 3:26)።
ክፍልታት ካብ መዝሙር 69:1, 88:7,16ን 102:9-10ን ብትንቢታዊ ቋንቋ ነቲ ቅዱስ ነፍሱ ዝረኣየቶ ኣብ ልዕሊኡ ቍጥዓ ኣምላኽ ምስ ፈሰሰ ይገልጹ። ሓደ ገጣሚ ከምዚ ኢሉ ጠቕለሎ፦
«ኣብ ክርስቶስ ኩሉ ዝኽእል ሕነ ወዲቑ ንዓለም ናብ ሲኦል ዝሰደደ፡ ንሱ ንዝተመርጸ ዘርኢ ጸረ፡ በዚ ድማ መሕብኢ ኮነ።» —Jehoida Brewer (1752-1817)
እቲ ሕጂ ዘሎ ቍጥዓ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ሓጥኣን
«በቲ ወዲ ዝኣምን ናይ ዘለኣለም ህይወት ኣለዎ፡ በቲ ወዲ ዘይኣምን ግና ህይወት ኣይርእን እዩ፡ ቍጥዓ ኣምላኽ ግና ኣብኡ ይነብር።» —ዮሃንስ 3:36
ክርስቶስ ሓንሳብ ኣብ ትሕቲ ቍጥዓ ኣምላኽ ንሓጢኣት ምስ ተሰቐለ፡ ኣምላኽ ገና ኣብ ልዕሊ ሓጥኣን ከመይ ገይሩ ክቕጣዕ ይኽእል፧ እቲ ኣምላኽ ንሓጥእ ዘቕረቦ ምድሓን ኣዝዩ ዓብን ኣዝዩ ክቡርን እዩ፡ ንሱ ድማ ነቶም ዝነጽግዎ ግድየለሽ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ነቲ ንኣምላኽ ዝኸውን ዘይምእማን ሕሰብ፡ ንሱ ብድሌት «ንሓደ ወዱ ሃበ፡ ምእንቲ ኩሉ ብእኡ ዝኣምን ከይጠፍእ፡ ናይ ዘለኣለም ህይወት ግና ክህልዎ» (ዮሃንስ 3:16)። ነቲ ንጐይታ የሱስ ክርስቶስ ዝኸውን ዘይምኽባር ድማ ሕሰብ፡ ንሱ ንርእሱ ንዘይሕሰብ ስቓይ ኣረከበ ምእንቲ ክድሕነና። ንሓደ ሰብ ዓቢ ዋጋ ዘለዎ ህያብ እንተሃብኩዎ፡ እዚ ድማ ብዘይካ ምድሓር ብንዕቀት እንተተሓዝ፡ ኣዝየ ክቕየም እየ። ብዛዕባ ኣምላኽኸ፧ ንሱ ብዓቢ ፍቕሩን ጸጋኡን፡ እዚ ድማ ዘይግብኣና ነበረ፡ ምድሓን ስለ ዘቕረበልና፡ ሽዑ ንኹሎም ነቲ ህያብ ዝነጽጉ፡ ብዝደለዮ መገዲ ክሓልፎም ሓራ ክኸውን ኣለዎ። ስለዚ፡ ነቲ ኣምላኽ ብክርስቶስ ዝገበሮ ምድሓር ምድሓር ማለት፡ ኣብ ልዕሊ ርእስኻ ዘሎ ቍጥዓኡ ምውሳድ ማለት እዩ። እቲ ሕቶ ድማ ኣብ ሮሜ 3 ተሓቲቱን ተመሊሱን ኣሎ፦ «ኣምላኽ ሕነ ዝወስድ ዘይጻድቕ ድዩ፧ ... ኣይፋሉን፡ ሽዑ ኣምላኽ ንዓለም ከመይ ገይሩ ክፈርድ እዩ፧» (ቁ.5-6)። ብተወሳኺ፡ «ቍጥዓ ኣምላኽ ካብ ሰማይ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ዘይፍርሃ ኣምላኽን ዘይጻድቕን ሰብ ይግለጽ ኣሎ፡ ንሳቶም ድማ ሓቂ ብዘይጽድቂ ይሕዙ» (ሮሜ 1:18)።
ቍጥዓ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ክልተ ዓይነት ሰባት ከም ዝግለጽ ኣስተውዕል፦ እቶም ዘይፍርሃ ኣምላኽ ዝገብሩ (ኣህዛብ)፤ እቶም ድማ ሓቂ ብዘይጽድቂ ዝሕዙ (ኣይሁድ)። ክልቲኦም ዓይነት ኣብ ትሕቲ ፍርድን ቍጥዓን ኣምላኽ እዮም፡ ካብቶም ኣብ ክርስቶስ ዝተዋህበ ምድሓን ዝቕበሉ ወጻኢ። ብተወሳኺ እዚ፡ እቲ መዝሙራዊ ዳዊት ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡ «ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ እኩያት ኩሉ መዓልቲ ይቕጣዕ»፤ ካብ እኩይ መገዶም እንተዘይተመለሱ ድማ፡ ኣምላኽ ሕነኡ ኣብ ልዕሊኦም ንምፍጻም ድሉው እዩ (መዝሙር 7:11-12)።
መስቀል ክርስቶስ ኣምላኽ ሓጢኣት ዝቕጽየሉ እንኮ መሰረት እዩ። ንሱ ምስ ደቂ ሰብ ብዝምድና መስቀል ክርስቶስ እዩ ዝሓልፍ፡ ብኣንጻሩ ድማ ብዝረኣየ ምዕባለ ሰብ፡ ዝኾነ ይኹን ክሳብ ክንደይ ዘደንቕ ይኹን። ሰብ ናብ ኣምላኽ ከም ዝተነስሐ ሓጥእ ጥራይ እዩ ክመጽእ ዝኽእል፡ ኣብቲ ጻድቕ ቍጥዓ ኣምላኽ ዝጸረ ክርስቶስ ድማ ክእመን ኣለዎ። ሓጢኣቱ ንክርስቶስ ንኽስቀልን ንኽመውትን ከም ዝገበሮ ክእመን ኣለዎ። ገና ከምኡ እንተዘይገበርካ፡ ካብ ሓጢኣትካ ንኽትንስሕን ንየሱስ ክርስቶስ ናብ ልብኻ ንኽትዕድምን ኣትሓባብዓካ፡ ምኽንያቱ በዚ መገዲ እዚ ጥራይ ኢኻ ካብ ትሕቲ ጸልማት ቍጥዓኡ ክትወጽእ እትኽእል።
እቲ ዝመጽእ ቍጥዓ ኣምላኽ
«ኦ ዘርኢ ኣፍዓት፡ መን እዩ ካብቲ ዝመጽእ ቍጥዓ ንኽትሃድሙ ዘጠንቀቐኩም፧» —ማቴዎስ 3:7
ሓደ ሰብ ነቲ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ዝረኣዮ ስቓይ ጥራይ ክርኢ ኣለዎ፡ ኣምላኽ ብዛዕባ ሓጢኣት ግድየለሽ ከም ዘይኮነ ንምግንዛብ። ዓለም ንምጥንቃቕ ናይቲ ዝመጽእ መዓልቲ ሕነ ክሳብ ክንደይ እኳ እንተነዓቐትን እንተሳሓቐትን፡ እዚ ብርግጽ ብድንገት ኣብ ልዕሊ ዓለም ዘይፍርሃ ኣምላኽ ክመጽእ እዩ። በታ መዓልቲ እቲኣ ልቢ ሰባት ብፍርሃትን ድንጋጽን ክመልእ እዩ። ንርእሶም ክሓብኡ ክፍትን እዮም፡ «ንኣኽራንን ንኸውሒታትን፡ ኣብ ልዕሌና ውደቑ፡ ካብ ገጽ እቲ ኣብ ዝፋን ዝቕመጥን ካብ ቍጥዓ እቲ በጊዕን ሓብኡና፤ ምኽንያቱ ዓቢ መዓልቲ ቍጥዓኡ መጺኣ እያ፤ መንከ እዩ ክቕውም ዝኽእል፧» (ራእይ 6:15-17)። ነቶም እንኮ መዕቆቢኦም፡ ንሱ ድማ ክርስቶስ እዩ፡ ዝነጽጉ መሕብኢ ኣይህልዎምን እዩ። «ዘይፍርሃ ኣምላኽ ኣብ ፍርዲ ኣይቕውምን እዩ፡ ሓጥኣን ድማ ኣብ ማሕበር ጻድቃን ኣይቕውሙን እዮም» (መዝሙር 1:5)። ጐይታ ዝበሎ ስማዕ፦ «ሕነን ምምላስን ናተይ እዩ፤ እግሮም ብግዜኡ ክንሸራተት እዩ፡ ምኽንያቱ መዓልቲ መከራኦም ቀሪባ እያ፡ እቲ ኣብ ልዕሊኦም ዝመጽእ ነገራት ድማ ይቕልጥፍ ኣሎ» (ዘዳግም 32:35)። ቃል ኣምላኽ ንሕና ምእመናን ንእኩያት ካብ ሓጢኣቶም ንኽምለሱ ንኸንጠንቅቕ ዘተባብዓናስ ዘገርም ድዩ፧ (ህዝቅኤል 3:18-19ን ግብሪ ሃዋርያት 13:40ን ተመልከት)።
ኣህ! ቍጥዓ ኣምላኽ ክወርድ እዩ፡ ሽዑ ድማ እቲ ናይ ኢሳይያስ 61:2 ካልኣይ ፍርቂ ክፍጸም እዩ፦ «መዓልቲ ሕነ ኣምላኽና።» ኣብ ፈለማ ምግላጽ ጐይታ «እቲ ቅቡል ዓመት» ነበረ፡ እዚ ድማ ንዛ ብሓጢኣት ዝተሃርመት ዓለም ግዜ ጸጋ ነበረ። ይኹን እምበር፡ ካብ መስቀል ንነጀው ዓለም ብዝምድና ስነ-ምግባራዊ ኩነታታ ወይ ጽልኣታ ንኣምላኽ ኣይተቐየረትን። ብዛዕባ እኩያት እናተዛረበ፡ እቲ ኣቦሓጎ እዮብ ከምዚ ኢሉ ተነበየ፡ «ኣዒንቱ ጥፍኣቱ ክርእያ እየን፡ ቍጥዓ ኩሉ ዝኽእል ድማ ክሰቲ እዩ ... ኣይትፈልጡንዶ ኢኹም ... እኩይ ንመዓልቲ ጥፍኣት ተሓዚሉ ኣሎ፧ ንሳቶም ንመዓልቲ ቍጥዓ ክወጹ እዮም» (እዮብ 21:20,29-30)። እታ ዘፍርህ መዓልቲ እቲኣ ኣብ ልዕሊ እቶም ንኻልኦት ዝፈርዱ፡ ንሳቶም ድማ ነቲ ሓደ ሓጢኣት ዝገብሩ፤ ኣብ ልዕሊ እቶም ንጽቡቕነት፡ ትዕግስትን ትዕግስትን ኣምላኽ ዝንዕቁ፡ እዚ ድማ ናብ ምድሓን ዝመርሕ (ሮሜ 2:3-10)፤ ኣብ ልዕሊ «ወይኒ ምድሪ» (ራእይ 14:19)፤ ኣብ ልዕሊ ከሓድቲ ኣይሁድ፡ ንሳቶም ድማ ንሓደ ሓቀኛ ኣምላኽ ዝሓደጉ፤ ኣብ ልዕሊ ከሓድቲ ክርስትና፡ እዚ ድማ ሓሳዊ ቤተ ክርስቲያን እዩ (ራእይ 18:2-8)፤ ኣብ ልዕሊ ህዝብታት (ራእይ 19:15)።
ብዛዕባ እታ ዝመጽእ መዓልቲ ቍጥዓ ተጨኒቕካ ድዩ፧ ክርስትያን እንተኾንካ ክትጭነቕ ኣየድልየካን እዩ፡ ምኽንያቱ «ኣምላኽ ንሕና ንቍጥዓ ኣይሾመናን፡ እንታይ ደኣ ምድሓን ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ ንኽንረክብ እዩ፡ ንሱ ድማ ምእንታና ሞተ፡ ምእንቲ እንተነቕሓና ወይ እንተደቀስና፡ ምስኡ ብሓንሳብ ክንነብር» (1 ተሰሎንቄ 5:9-10)። ስለዚ፡ በዘን ቃላት እዚኣተን ንሓድሕድና ክንጸናናዕ ኣለና።
