ሓርማዝ ንበራሪት ክርእያ ከሎ እንታይ ይሓስብ? እቲ ሓርማዝ ክንፊ ንምርካብ ክሳዕ ክንደይ ከም ዝጓሂ ክንሓስብ ንኽእል ኢና! እዚ ንምዃን፡ ዘደንቕ መስርሕ ለውጢ ኣሎ። ብህዱእ፡ ብውልቃዊ ግዜ ምዕባይ፡ ምድራዊ ዝነበረ ተሳሓቢ፡ ጽብቕቲ፡ ነጻ፡ ብነጻ እትነፍር ፍጥረት ትኸውን። እዚ ተፈጥሮኣዊ መስርሕ እዚ፡ ንዅሉ ክርስትያን ካብ ቈልዕነት፡ ብወርሓት ንእስነቱ፡ ናብ ዓብይነት ክሓልፍ ከሎ ክረኽቦ ዝግብኦ ምዕባለ ዝምስል እዩ። ሓድሽ ሓላፍነት ምውሳድን ንዓለም ብዝያዳ ብስለት ብዝመልአ ኣዒንቲ ምርኣይን፡ ንሓቂ ናይ ህይወት ምሽኽልናታትን ክፋእ ዓለምን ምፍላጥ ኣጸጋሚ እዩ። ግናኸ ኣብ ዝኾነሉ ቦታ ፈተናታት፡ ዕድላት ኣለዉ! መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እዚ ገጽታታት ህይወት እናዓበናን እናበሰልናን ከለና ኣዝዩ ጠቓሚ መምርሒታት ይህብ።
ሞራላዊ ውድድር
ሓደ ኻብቲ ዝዓበየ መትከላት፡ ኣብ ልዕሊ ብዙሕ ክርስትያናዊ ህይወትና ከም ጽላል ኦም ይዝርጋሕ። እብራውያን 5:14 ንበሰልቲ ክርስትያናት ከምዚ ኢሉ ይገልጾም፡ «እቶም ብምምልማድ ስምዒቶም ንሰናይን ንኽፍእን ንምፍላይ ዝሰልጠኑ» (NKJV)። እዚ ዓይነት ምምልማድ እዚ፡ ንጽዑቕ፡ ንዝተወፈየ ኣትሌታዊ ስልጠና የርእይ። ኣብ ውድድር ዝሳተፉ ኣትሌታት፡ ንምዕዋት ንምውድዳር፡ ንዅሉ ህይወቶም የሰናድኡ። ክርስትያናት ድማ ንዝዓበየ ሞራላዊ ውድድር ክዳለዉ ኣለዎም፡ ስለዚ ድማ ንስምዒትና ንሰናይ ንምውሳን ክንስልጥን ኣለና። ንሕና ኣይንውስንን እንታይ ሰናይ ምዃኑ፡ ምኽንያቱ ኣምላኽ ኣብ ቃሉ ገይርዎ እዩ። ግናኸ ንሕና ክንፈልጥ እንታይ ሰናይ ምዃኑ፡ ቃሉ ኣብ ኩነታትናን እምነትናን ብዛዕባ ህይወት ክንትግብር ኣለና። እዚ መንፈስ ዝመርሖ ልማድ ኣእምሮ እዩ፡ ንሕና ንዝገጥሙና ምርጫታት ክንገምግም ከለና። ገለ ምርጫታት ብሓቂ ክፉኣት እዮም፡ ገለ ድማ ብባህርዮም ሰናይ እዮም። ካልኦት ምርጫታት ግዜ ምብኻን ጥራይ ክኾኑ ይኽእሉ፡ ምኽንያቱ ገለ ንባዕሎም ቅቡላት ዝኾኑ ንጥፈታት እውን ኣብ መንፈሳዊ ህይወትና ጾር ክኾኑ ይኽእሉ እዮም (1 ቈረንቶስ 6:12, 10:23)።
እቲ ኣብ እብራውያን 5 ዘሎ ፍቕድና፡ እዚ ምፍላይ እዚ ብተደጋጋሚ ምጥቃም ጥራይ ከም ዝዓቢ ኣስተብህል። ክርስትያናት ብቐሊሉ ምስ ፍሰት ህይወት ዝኸዱ፡ ዝመጸ ዝቕበሉ፡ ነዚ ናይ መንፈሳዊ ትንተና ጡንቻ ከይተጠቕሙሉ፡ ከቶ ናብ ብስለት ኣይበጽሑን። እዚ ብዙሕ ግዜ ይኸውን፡ ብሓዘን፡ ብዙሓት ክርስትያናት ብኣካላዊ መገዲ ናብ ዝዓበየ ዕድመ ይበጽሑ፡ ብመንፈሳዊ መገዲ ግና ብተመሳሳሊ ፍጥነት ኣይዓብዩን። ንኣሽቱ ክርስትያናት ከቶ ሰነፍ፡ ግድየለሽ ዝኾኑ ማእከላይ ዕድመ ክርስትያናት ከይኾኑ ንምውሳን፡ ወይ ብፍሉይ ንምውሳን፡ ጥዑይ እዩ። ኣምላኽ ንኸምዚ ዝበለ ውሳነ ኩሉ ግዜ መምርሒ ክህብ እዩ። እቲ ንእሽቶ ዳንኤል ኣብ ልቡ ቃል ኣምላኽ ክስዕብ ወሰነ፡ በዚ ድማ ኣምላኽ ንኣገልግሎት ዳንኤል ክሳዕ ሽምግልናኡ ኣጽንዖ (ዳንኤል 1:8,17,21)። ዳንኤል ብብዙሕ መገዲ ኣብ ባህሊ ባቢሎን ተጠሚቑ እኳ እንተነበረ፡ ሓጢኣተኛ ዝነበሩ ነገራት ከመይ ገይሩ ከም ዝፈልጥን ከም ዝርሕቕን ይፈልጥ ነበረ።
ምስዚ ልማድ ምፍላይ እዚ ዝተኣሳሰረ፡ እቲ ዓለም ኩሉ ግዜ ትቕይር ምህላዋ እዩ። ነፍሲ ወከፍ ወለዶ ክርስትያናት፡ እቲ ዝሓለፈ ወለዶ ብተመሳሳሊ መገዲ ዘይረኸቦም ዕንቅፋታት ክገጥሞም እዩ። ሞያታት ይቕየሩ፡ ቴክኖሎጂ ይዓቢ፡ ባህላዊ ልምድታት ይቕየሩ፡ ሞራል ድማ ይቕረጽ። ገለ ኻብዚ ለውጥታት እዚ ሕማቕ ኣይኮነን፡ ፍሉይ ጥራይ እዩ። ካልኦት ግና ንመሰረት እምነት ክርስትያን የጥቅዑ። ክርስትያናዊ ብስለት እናዓበና ከለና፡ ኣብ መንጎ እቲ ለውጥታት ምፍልላይ ንመሃር።
ሃዋርያ ጳውሎስ ብዛዕባ እዚ መስርሕ እዚ ኣብ 2 ጢሞቴዎስ 3:10-17 ንጢሞቴዎስ ጸሓፈ። ጢሞቴዎስ ድሮ ጽቡቕ ትምህርቲ ኻብ ጳውሎስን ካልኦትን ተቐቢሉ ነበረ፡ እዚ ድማ መሰረቱ ኮይኑ ነበረ። ይኹን እምበር፡ ክፋእ ክቕጽል ስለ ዝኾነ፡ ጢሞቴዎስ ዝተማህሮ ከመይ ገይሩ ከም ዝቕጽል ክርድኦ ነበሮ (ፍ.13-14)። ነፍሲ ወከፍ ምእመን፡ ንሓድሽ ኩነታት ብግቡእ ንመጽሓፍ ቅዱስ ዝትግብር ክርስትያናዊ ኣረኣእያ ከዕቢ ኣለዎ። እዚ ኣብ ዘመናዊ ዓለም እዘን መጽሓፍ ቅዱሳዊ መትከላት እንታይ ማለት ምዃነን ዝፈልጥ ናይ ቀጻሊ ምሕዳስ መስርሕ እዩ።
ቦታታት ዕብየት
ኣብ ኵሉ ተመክሮታት ክርስትያናዊ ህይወት፡ እዚ ገጽታ ናይ ሞራላዊ ምዕባለ ምናልባት እቲ ዝበለጸ ኣገዳሲ እዩ። ካብቲ ዝነኣሰ ውሳነታት ይጅምር፡ ከም ምቕኑዕን ከም ሰብ ጽንዓት ምፍላጥን። ቃልካ ሓሉ፡ እሙን ሰራሕተኛ ኩን፡ ርኹስ ዝርርብ ርሓቕ፡ ካብ ስጋዊ ፈተናታት ድማ ህደም። ከምቲ ኣብ ልማድ ኣካላዊ ምምልማድ ትጽዕር፡ መዓልታዊ መንፈሳዊ ምምልማድ ጥራይ እዩ ንስምዒትካ ንሰናይን ንኽፍእን ንምፍላይ ዘሰልጥን ምዃኑ ዘክር።
ካልኦት ገጽታታት ብስለት ካብዚ ሞራላዊ ምዕባለ እዚ ይዓብዩ። ገለ ኻብኣቶም እዚኦም እዮም፡
- ብገንዘብ ምዕባይ። ገንዘብ ከመይ ገይርካ ከም እትመሓድር፡ ብጥበብ ከም እተዋድቕን ጽቡቕ ገይርካ ከም እትጥቀመሉን ተምሃር። ጽያፍ ኣይትግዛእ ወይ ብቅንዕና ኣይትፈተን። መካይን፡ ኣፓርታማታት፡ ከምኡ ድማ ሓላፍነት ዓበይቲ ሰባት ኩሉ ግዜ ገንዘብ ከም ዝወስዱ ፍለጥ፡ ንዝመጽእ ድሌታት ድማ ተዳሎ። ካልኦት ድሌታት ምስ ዝህልዎም ለጋስ ክትከውን ተምሃር። ብዙሕ ሓዘን ናብቶም ገንዘብ ዝዋድቑ ይመጽእ፡ ምኽንያቱ ሃብታም ምዃን ይፈትዉ እዮም (1 ጢሞቴዎስ 6:9-10)። ጐይታ ግና ነቶም ንሱ ዝሃቦም ብልግስና ክመሓድሩ ዝተማህሩ ይባርኽ (ምሳሌ 11:25)።
- ብዝምድና ምዕባይ። ሕያዋይ ኩን። ምስ ኣዕሩኽትን ምስ ዘይትፈልጦምን ከመይ ገይርካ ከም እትዛረብ ተምሃር። ብዛዕባ ህይወቶም ብምሕታት ንኻልኦት ኣቓልቦ ሃብ፡ ኣብ ክንዲ ብዛዕባ ባዕልኻ ምዝራብ (ፊልጲ 2:4)። ንሰናይ ዝገብሩ ኣመስግኖምን ኣወድሶምን። ንግጭት ብምፍታሕ ኣብ ክንዲ ምሕዳግ ከመይ ገይርካ ከም እትመሓድር ተምሃር። ብተወሳኺ፡ ጐይታ ዝኾነ ይኹን መጻምዲ ናብ ህይወትካ እንተኣምጺኡ፡ ነቲ ዝምድና ቅድሚ ምዕማቑ ኣገደስቲ መንፈሳዊ ባህርያት ፍለጥ። ጐይታ ምሳኹም ክመርሓኩም እንተቐጺሉ፡ ካብ መርዓ ኣይትሕፈር (ምሳሌ 18:22)።
- ብኣካላዊ ምዕባይ። ንጥዕናኻ ተኸናኸን። ጽቡቕ ብላዕ፡ ኣብ ጽቡቕ ኣካላዊ ኩነታት ድማ ጽናሕ። ኣምላኽ ዝሃበካ ኣካል ተቐበል፡ ግናኸ ናብ ሕማቕ ኣካላዊ ልምድታት ዝመርሑ ምኽንያታት ኣይትግበር። ኣካልካ ቤተ መቕደስ መንፈስ ቅዱስ ምዃኑ ፍለጥ፡ ስለዚ ድማ ካብ ስኽራንን ካልኦት ነቲ መሕደሪ ዝጎድኡ ጽልዋታትን ርሓቕ (ኤፌሶን 5:18)። ብኣካላዊ ንጡፍ ኩን፡ ስንፍና ንባዕሉ ዝምግብን ናብ ጥፍኣት ጥራይ ዝመርሕን ልማድ እዩ (ምሳሌ 24:30-34)።
- ብመንፈሳዊ ምዕባይ። እዚ ናይ ብሱል ምዕባለ ፍጻሜ እዩ። ነቶም ቀንዲ ትምህርትታት መጽሓፍ ቅዱስን ንዕላማኦምን ኣብ መዓልታዊ ህይወት ተምሃር። መጽሓፍ ቅዱስ ንመንፈስ ከም ጸባን ምግቢን ንኣካል ኣገዳሲ ምዃኑ ፍለጥ። ኣብ መንጎ ብእምነት ምንባርን ብርእየት ምንባርን ፍለጥ፡ ንትእዛዛት ኣምላኽ ድማ ብዘይካዊ ጽልዋታት እውን ተኣዘዝ። መንፈሳዊ ህያብካ ንምፍላጥ ድለ፡ ድሕሪኡ ድማ ኣንቅሓዮ፡ ኣብ ስጋ ክርስቶስ ሃባይ ክትከውን፡ ዘይኮነስ ተቐባሊ ጥራይ። ሰብኣይ ኩን ወይ ሰበይቲ፡ መንፈሳዊ ኻህን ምዃን እንታይ ማለት ምዃኑ ተምሃር፡ ንዅሉ እቲ ጐይታ ዝሃበካ ኣገልግሎት ክትፍጽም ከለኻ መንፈስ ኣምልኾ ኣዕቢ (1 ጴጥሮስ 2:5-9)።
ኣብ ኵሉ እዚ ገጽታታት ህይወት እናዓበኻ ከለኻ፡ ብዙሓት ክርስትያን ኣዕሩኽትኻ ነቲ መገዲ ምሳኻ ክኸዱ ከም ዘይደልዩ ክትገረም ትኽእል ኢኻ። ንትኩረትካን ውሳነኻን እውን ከይፈትዉ ይኽእሉ እዮም። ብሓቂ ኩሉ ግዜ ከምኡ እዩ ነይሩ። ንኣብነት፡ ሃዋርያ ጳውሎስ ንብጻይነት ጢሞቴዎስ ኣብ ኣገልግሎት ኣዝዩ የድንቖ ነበረ፡ ግናኸ ኣዝዩ ሒደት ሰባት ጥራይ ናብቲ ናይዚ ንእሽቶ ምእመን ደረጃ በጺሖም ከም ዝነበሩ ወሰኸ። ንቓላት ጳውሎስ ኣብ ፊልጲ 2:19-21 ንምትርጓም፡ «ጢሞቴዎስ ብሓቂ ንህዝቢ ጐይታ ይሓሊ እዩ፡ ግናኸ ካልእ ሓደ እኳ ከምኡ ዝገብር ኣይመስልን። ኩሉ ካልእ ንጥቕሚ ክርስቶስ የሱስ ኣብ ክንዲ ዝሓስብ፡ ንጥቕሚ ባዕሉ ዝያዳ የቓልብ!» ንጐይታ ምውፋይ ንበይናዊ ህይወት ከም ዝመስል ክስምዓካ ይኽእል እዩ፡ ግናኸ ተባዕ ኩን! እቲ ንቡር ህይወትካ ንእኡ ምስ ተዋህበ፡ ንሱ ብኣኻ ኣቢሉ ኣብ ህይወት ካልኦት ዘላቒ ፍረ ክገብር እዩ።
ማስታወሻ ንመምህራን
ኣብዚ ነጥቢ እዚ ንዓበይቲ ክርስትያናት እውን ገለ ምትብባዕ ምውሳኽ ጽቡቕ እዩ። እቶም ዝዓበዩ ብዙሕ ግዜ ንንኣሽቱ ምእመናን ንምሕጋዝ ቅኑዕ ድሌት እኳ እንተሃለዎም፡ ንሕና ብዙሕ ግዜ ከም ካልኣይ ደረጃ ክርስትያናት ከም ዝኾኑ ንኣምን። ንኣብነት፡ «እዚ ንኣሽቱ ሰባት ክገብሮ ዝደሊ ነጥቢ እዩ» ዝብል ዓረፍተ ነገር ሰሚዕኩም ዲኹም? እዚ ጽቡቕ ድሌት እኳ እንተሃለዎ፡ ከምዚ ዝበለ መግለጺታት ንንኣሽቱን ንተምሃሮ ዩኒቨርሲቲን ገለ ዘይበሰሉ ምዃኖም፡ ስለዚ ድማ ነቲ ዝሓለፈ ርእይቶታት ክርድኡ ከም ዘይከኣሉ – ግናኸ ሕጂ፡ ኣብ መወዳእታ፡ ንሳቶም ዝርድእዎ ሓሳብ ከም ዝመጸ የርእይ። እዚ ብሓቂ ኣዋራዲ እዩ፡ ኣይኮነን ድዩ? በቲ ሓደ ሸነኽ፡ እቶም ዝሓለፉ ርእይቶታት ብሓቂ ዘይተረድኡን ኣጸጋምን እንተነበሩ፡ እቲ ተዛራቢ ንኣሽቱ ሰባት ንዝያዳ ንጹር ትምህርቲ ጥራይ ከም ዝጽበዩ ምፍላጡ ክገርሞ ይኽእል እዩ!
ብተመሳሳሊ መገዲ፡ እቶም ንንኣሽቱ ዝጠቕሙ መትከላት ንዅሎም ክርስትያናት ኣገደስቲ ምዃኖም ምፍላጥ ጠቓሚ እዩ። ምእመናን ዝተፈላለዩ ዕድመታት ንቓል ኣምላኽ ንምስማዕ ምስ ተኣከቡ፡ እቶም ንመጽሓፍ ቅዱስ ዝምህሩ ንንኣሽቱ ብፍሉይ ከይሰብኩ ጽቡቕ እዩ። ሓደ ነጥቢ ኣብ ኣውድ ንኣሽቱን ውሳነታቶምን እንተተቕሪቡ፡ ንኻልኦት ዕድመታትን ደረጃታት ህይወትን እውን ብፍሉይ ክትግበር ኣለዎ። ገለ ፍቕድታት መጽሓፍ ቅዱስ ብሓቂ ንንኣሽቱ ምእመናን የጕልሑ፡ ግናኸ ብሓፈሻ ኵሎም ክርስትያናት ሓደ ዓይነት መንፈሳዊ መምርሒታት የድልዮም። ኣባጊዕ ብቐዳምነት ምግቢ ከም ዝድልየን፡ እቶም ብሱላት ኣባጊዕ ግና ኻብ ጓሳ ምቁጽጻርን መምርሒን ከም ዝድልዮም ዘክር (ዮሃንስ 21:15-16)። ዓበይቲ ሰባት ዝያዳ ናብ ስሕተት ዝወስዱ ዕድላት ኣለዎም! ትምህርትና ኣብ ንኣሽቱ ሰባት፡ መንፈሳዊ ውሳነታት ንምግባር ከም ዘይንኣምኖም ብዝሕብር ኣገባብ ኣይንተኩር። ብሓቂ፡ እቶም ዝዓበዩ ኣሕዋትን ኣሓትን ንዓለም እዚኣ ዘይኮነስ፡ ንእትመጽእ ዘላ ዓለም ክነብሩ ከም ዘለዎም ክዝከሩ ዝያዳ ዕድል ኣሎ።
ብተወሳኺ፡ እቶም ምስ ንኣሽቱ ዝዛረቡ ብዙሕ ግዜ ንባዕሎም ኣብቲ ሓደ ዕድመ ከለዉ ዝነበሮም ተመክሮታት ይምልከቱ። እዚ ጠቓሚ ክኸውን እኳ እንተኸኣለ፡ ነፍሲ ወከፍ ወለዶ ፍሉይ ኩነታት ከም ዝገጥሞ ምዝካር ኣገዳሲ እዩ። ዓይነታት ፈተናን ሓጢኣትን ኩሉ ግዜ ሓደ እዮም፡ ግናኸ እቲ ንኣሽቱ፡ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ፡ ከምኡ ድማ ንኣሽቱ ዓበይቲ ዝነብሩሉ ዓለም ናይ 50 ዓመት ወይ ናይ 15 ዓመት ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ዓለም ኣይኮነን። ስለዚ ድማ፡ መንፈስ እቲ ዘመን ከም ዝተቐየረ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። ቅድሚ ሕጂ ሓፋሪ ዝነበሩ ነገራት ሕጂ ይኽበሩ፡ ብኣንጻሩ ድማ። ንኣሽቱ ሰባት ንመጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ዓለሞም፡ ዘይኮነስ ኣብ ዓለምና፡ ክትግብርዎ ከም ዘለዎም ፍለጥ። ይኹን እምበር፡ ንዘለኣለማዊ ቃል ኣምላኽ ከም ዘይቕየር መሰረት ንነፍሲ ወከፍ ወለዶ ምቕራብ ጽቡቕ እዩ! ንተምሃሮን ንዕድመ 20ታት ዝበጽሑን ኣብ እምነቶምን ኣብ «እቲ ሕጂ ዘሎ ሓቂ» ኣብ ኵሉ ዘመን ዝምልከት ምምስራት ክንደይ ዝበለ መሰል እዩ (2 ጴጥሮስ 1:12)።
መጽሓፍ ቅዱሳዊ ኣረኣእያ ዓለም
ናብቲ ንተምሃሮን ንንኣሽቱ ዓበይቲን ዝኸውን ምትብባዕና ንምምላስ፡ ኣምላኽ ኣብ ኵሉ ዕድመ ኣብ ህይወትካ ይሰርሕ ምህላዉ ምፍላጥ ሓያል ነገር እዩ። ነቲ ገጽታታት ሞራላዊ፡ ኣካላዊ፡ ከምኡ ድማ መንፈሳዊ ምዕባለ ክንምርምር ከለና፡ ሓደ እኳ ኻብኣቶም ፍሉይ ጽውዓ ከም ዘይድልዮ ብንጹር ንርኢ። ኣብ ክንድኡ፡ ኵሎም ንቡር ገጽታታት ህይወት እዮም፡ እዚኦም ድማ ኣብ ትሕቲ ስልጣን ክርስቶስ ዝመጹ እዮም – እዚ ድማ ኵሉ ምእመን ክስዕቦ ዝኽእል ኣነባብራ እዩ።
ሓደ እኳ ሓርማዝ ንኽንፊ በራሪት ብቕጽበት ኣይዳሎን። ለውጢ የድሊ፡ እዚ ድማ ንትኩረት፡ ልማድ፡ ከምኡ ድማ ኣነባብራ ምሉእ ለውጢ ዝጅምር መስርሕ ለውጢ እዩ። ግናኸ እቲ ለውጢ እቲ ኣምላኽ ይሰርሕ ምህላዉ ዝምስክር እዩ! እታ በራሪት ምስ ወጸት፡ ድሕሪ ሕጂ ኣብ ምድሪ እትሳሓብ ኣይኮነትን፡ ኣብ ክንድኡ ፍጥረት ሰማይ እያ። ብተመሳሳሊ መገዲ፡ ብሓገዝ ጐይታ፡ ነፍሲ ወከፍ ክርስትያን ንመጽሓፍ ቅዱሳዊ ኣረኣእያ ዓለም ዘዕቢ፡ ኣብ መዓልታዊ ህይወት ንኣምላኽ ብብቕዓትን ብሓይልን ክነብር እዩ። ጐይታ ንመዓልታዊ ንጥፈታትካ ክትደልዮ ከለኻ ይምራሕካ።
