ግብዝና ማለት ዘይኮንካዮ ምምሳል ወይ ሓደ ነገር እናበልካ ካልእ ምግባር እዩ። ንኻልኦት ሰባት መለክዒታት ይሓትት እሞ ንርእስኻ ግን በቲ መለክዒታት ኣይትጣበቕን። ኣብ ዓለም ስነ-ጥበብ “ምምሳል” እዩ። ኣብ ንግዲ “ምጥባር” እዩ። ብዛዕባ ገንዘብ “ሓሳዊ” እዩ። ብዛዕባ ኣቑሑት “ርኹስ ምምሳል” እዩ። ግብዞታት ዝኾኑ ሰባት “ሓሶት ይነብሩ” ይበሃሉ። ኣብ ሓድሽ ኪዳን ዘሎ ግሪኻዊ ቃል hupokrites ኣብ ድራማታት ድሕሪ ገጽ ጭምብላት ተኸዊሎም ዝጻወቱ ተዋሳእቲ የመልክት። ሓደ እኳ ንግብዝ ዘይምፍቃሩስ ኣየገርምን!
ቅንዕና ወይ ሓቀኛነት ተጻራሪ ግብዝና እዩ። ኣብ ማእከላይ ምብራቕ “ብዘይ ሰም” ማለት እዩ። ዓበይቲ ማይ መትሓዚታት፡ ዚርስ፡ ኣብ ሱዳን ንሽያጭ ዝቐርቡ ብምሕማቕ ይፍተኑ። እቲ ሸክላ ሰሪሕዎ ዝነበረ ንስንጥቓት ንምሕባእ ዝተጠቕመሉ ዝኾነ ሰም ይመክኽ እሞ ናይቲ መትሓዚ ሓቀኛ ዋጋ ይገልጽ። ህይወት ግብዝ ብዙሕ ሰም ንጌጋታት ዝሓብእ ኣለዎ። መዝገበ-ቓላተይ ግብዝ “ዘይኮኖ ዝመስል ሰብ” እዩ ይብል።
መጠንቀቕታታት የሱስ
የሱስ ኣብ ስብከት ከረን ብዛዕባ ምጽዋት፡ ምጽላይን ምጻምን “ብሰብ ንምርኣይ” (ማቴዎስ 6:2,5,16 NIV) ኣጠንቂቑ። ንውልቃዊ ሃይማኖታዊነት ምምስጋን ማሕበረሰብ ምድላይ ርኹስ እዩ። ዘለኣለማዊ ዓስቢ ሰማይ ብኣምላኽ ኣቦና እዩ ዝፍረድ እምበር ብህዝቢ ኣይኮነን። ንህዝባውን ውልቃውን ክርስትናና ይርኢ (ማቴዎስ 6:4,6,18)። ብስውር ክንገብሮ ከለና ንውህበታትናን ጸጋታትናን ዝያዳ ይሽልም። ቅንዕና፡ ስውር ይኹን ህዝባዊ፡ ኣምላኽ ዝደልዮ እዩ።
የሱስ ኣብ ማቴዎስ 7:5 ንኻልእ ከይፈረድካ ቅድሚኡ ርእስኻ ክትምርምር ኣጠንቂቑ። ንኻልእ ንምሕጋዝ ዘድሊ ንጹር ራእይ ከም ዝዓግት ምዃኑ ይትረፍ እምበር፡ “ኣብ ዓይንኻ ዕንጨይቲ” ምህላው ብሓሳኹ ንጹር ዘይከኣል ነገር የጕልሕ። የሱስ ቅድሚ ኣብ ካልኦት ምእታውና ብዛዕባ ናይ ገዛእ ርእስና ጉዳይ ክንሓስብ ይደልየና። ቅድሚ ኣብቲ ጐረቤት ምጅማርካ ናይ ገዛእ ርእስኻ ገዛ ኣቕንዕ። ንሰማያዊ ዓስብኻ ክጸልዎ እዩ (7:2)።
የሱስ ኣብ ሉቃስ 12 ንቓል “ግብዝ” እንደገና ተጠቒሙ። ፍቕዲታት 1-3 ግብዞታት ሓቀኛ ባህርያቶም ከም ዝሓብኡ ይምህሩ፡ ንሱ ግን ብመወዳእታ ብኣምላኽ ከም ዝጋለጹ ኣረጋጊጹ። ኣብ 12:56 የሱስ ብዛዕባ ነገራት ኣምላኽ ዝምስል ምምሳል ሓደገኛ ግብዝና ምዃኑ ኣጠንቂቑ። እቶም ንየሱስ ዝስዕቡ ዝነበሩ ህዝቢ ምልክታት ሰማይ ብምርኣይ ንኣየር ክትንብዩ ይኽእሉ ነበሩ። ይኹን እምበር፡ ንሰብን ንግብሪ የሱስን ቅኑዕ ኣቓልቦ ኣይሃቡን፡ ንምልክታት መድሓኒ ኣሕለፍዎ። ሎሚ ንርእሶም ክርስትያናት ዝብሉ ብዙሓት ሓሰውቲ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም – ርኹሳት ምምሳላት ናይ ሓቀኛታት ደቀ-መዛሙርቲ ክርስቶስ። የሱስ ብዛዕባና እንታይ ምበለ?
ሓደ ግዜ ኣብ ዕዳጋ ኢንዶነዥያ፡ ሓደ ሰብኣይ ንዝተቐርጸ ሓውልቲ ኢቦኒ ክሸጠለይ ፈተነ። ክዕድግ ምስ ኣበኹ ዋጋኡ እናጎደለ ከደ። ክኸይድ ምስ ጀመርኩ፡ እቲ ሰብኣይ ነቲ ሓውልቲ ኣብ ኢደይ ኣእትዩ፡ “እሺ። በቲ ዋጋኻ ክትወስዶ ትኽእል ኢኻ” በለኒ። ብዛዕባ ጽቡቕ ድርድርየይ እናሓሰብኩ ከፈልኩሉ! ናብ ገዛይ ምስ በጻሕኩ ጥራይ እዩ እቲ ሰብኣይ ዝሃበኒ ዝተቐርጸ ሓውልቲ እቲ ብዛዕባኡ ዝተደራደርናሉ ኢቦኒ ከም ዘይነበረ ዝተረድኣኒ! ብብልሓት ብዝረኸሰ ዕንጨይቲ ዝተሰርሐ፡ ከም ኢቦኒ ንኽመስል ዝተቐብአ ብምቕያር ኣታሊሉኒ! ንሓቀኛ ክርስትያን ክኸውን እምበር ርኹስ ቅዳሕ ከይከውን ንምዝኽኻር እሕዝዮ!
ማይ-ሓሙር ፈሪሳውያን
የሱስ ንፈሪሳውያንን ንመምህራን ሕግን “ግብዞታት” ዝበሎም እንተ ወሓደ ኣርባዕተ ግዜ ኣሎ፡ ገሊኡ ግዜ ብብዙሕ ገላጺ ቅጽላት። ኣብ ሉቃስ 12:1 የሱስ ንደቀ-መዛሙርቱ “ካብ ማይ-ሓሙር ፈሪሳውያን፡ ማለት ግብዝና ተጠንቀቑ” ኢሉ ኣጠንቂቑ። ንትርጉም እዚ ንኽንርኢ ትርጉም “ፈሪሳዊ”ን “ማይ-ሓሙር”ን የድልየና። ፈሪሳዊ ኣባል ናይ ሓደ ኣይሁዳዊ ጭፍራ እዩ ነይሩ፡ ንሕጊ ሙሴን ንሕጊ ረቢን፡ ከምኡ’ውን ንጽኑዕ ምሕላው ኣይሁዳውያን ልምድታት ዝምህር። ማይ-ሓሙር፡ ብቕኑዕ ኩነታት፡ ንሓሰር እንጌራ የዕብዮ ወይ ንስኳር ንቢራ ወዘተ የፍርዮ።
የሱስ ንሰዓብቱ ንሕጊ ብሉይ ኪዳን ንምሕላው ከይተሓላለኹ ክነብሩ ይነግሮም ነበረ። ኣብ ሓደ ክፋል ሕጊ ጥራይ ምትኳር ንክርስትያናዊ ደቀ-መዝሙርነት ከም ዝዓግት ይነግሮም ነበረ። “ተጠንቀቑ” (12:1) በለ። ከምቲ ሓላዊ ለይቲ ንንብረት ጐይታኡ ዝሕሉ፡ ጐይታኡ ኣብኡ እንተ ዝኸውን ዝገብሮ እናገበረ፡ ከምኡ’ውን ደቀ-መዛሙርቲ ኣብ ህይወቶም ካብ ዝነኣሰ ምልክት ግብዝና ክጥንቀቑ ኣለዎም። ማይ-ሓሙር ናብ ሓሰር ምስ ኣተወ፡ ኣብ ኩሉ ይሰራጨው እሞ ዘይተርፍ ጽልዋ ይኸውን። ክውገድ ኣይከኣልን፡ ስለዚ ካብ ምንጩ ክከላኸል ኣለዎ።
ሰለስተ ኣብነታት
ማቴዎስ 15:1-20፡ ማርቆስ 12:13-17ን ሉቃስ 13:10-17ን ኣብነታት ናይ ፈሪሳውያን ንየሱስ ብዛዕባ ትርጉሞም ናይ ሕጊ ምስ ናይኡን ናይ ደቀ-መዛሙርቱን ተግባር የርእዩና፡ ደቀ-መዛሙርቱ ብዘይ ስነ-ስርዓታዊ ምሕጻብ ኣእዳው እናበልዑ ተራእዩ፤ ናይ የሱስ ኣቕዋም ብዛዕባ ንቄሳር ግብሪ ምኽፋል ተፈቲኑ፤ ኣብ ሰንበት ንሓንቲ ሓንካስ ሰበይቲ ምሕዋዩ ተነቒፉ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ እዚኣቶም ናይ የሱስ ምላሽ መምህርነት ዝመልኦ ነበረ፡ “ንቓል ኣምላኽ ምእንቲ ልምድኹም ትስርዝዎ” (ማቴዎስ 15:6)።
• ስነ-ስርዓታዊ ምሕጻብ
ፈሪሳውያንን መምህራንን ንቓል ኣምላኽ ይሕልዉ ከም ዝነበሩ ይሓስቡ ነበሩ። የሱስ ግን ምእዛዞም ንኣምላኽ ናይ ገጽ ጥራይ ምዃኑ ረኣየ። “እዚ ህዝቢ እዚ ብኣፉ የኽብረኒ እዩ፡ ልቡ ግን ካባይ ርሑቕ እዩ” (ማቴዎስ 15:8)፡ ኢሉ ኣጠንቂቑ፡ ካብ ኢሳይያስ 29:13 እናጠቐሰ። ንኣምላኽ ምፍቃር ዝለዓለ ቅድሚያና ስለ ዝኾነ፡ ስለምንታይ እዩ እቲ መለኮታዊ ፈቃሪና ናብ ልብና ዝርኢ ምዃኑ ንምርኣይ ቀሊል እዩ! የሱስ ብዛዕባ ናይ ፈሪሳውያን ከንቱ ኣምልኾ እዚ በለ፡ “ንትእዛዛት ኣምላኽ ሓዲግኩም ንልምድታት ሰብ ትሕዝዎ ኣለኹም” (ማርቆስ 7:5-9)።
ፈቃሪ ክርስትያን የሱስ እዩ። ንሱ ኩሉ ግዜ ካብ ሕግን ነብያትን ዝያዳ ኣገዳሲ እዩ። ንሳቶም ንምፍጻም መጸ፡ ንሱ’ውን እዚ እዩ ዝገበረ። ምስቶም ልክዕ ከምቲ ኣነ ዝኣምን ዘይኣምኑ ክርስትያናት ክነብርን ከምልኽን ከም ዝኽእል ረኺበ እየ፡ ኣብ ፍቕረይን ኣብ ፍቕሮም ንጐይታና ክተኩር ከለኹ። እዚ እዩ እምብኣር እቲ ማእከላይ ነጥቢ ናይ ክርስትያናዊ ሓድነት (ማቴዎስ 22:34-40)። ማቴዎስ ገሊኦም ግብዞታት ንገዛእ ርእሶም ዕውራት ምዃኖም የጠንቅቐና። እዚ ሓደገኛ እዩ፡ ከመይሲ ኣምላኽ ንዘይናቱ ዝኾኑ ሰባት ከም ዝነቅሎም ይምሕል። (ማቴዎስ 15:13-14)። ድሕሪ እቲ ብዛዕባ ምምንቃል ዝተዋህበ መጠንቀቕታ፡ እቲ ንግብዝና ንምልላይ ዘኽእል ቁልፊ “ካብ ልቢ …ን… ካብ ልቢ” ዝመጽእ እዩ (15:18-19)። ግብዞታት ንየሱስ ኣይፈቕሩን። ሓቀኛታት ክርስትያናት ግን ይፈቕሩ። ንመን ከም እንፈቅር ብዝሃብናዮ ግዜ ክንፈልጥ ንኽእል ኢና። ንየሱስ ንምፍቃር ወይስ ንሕጊ ንምሕላው ዝያዳ ግዜ ንህብ?
• ግብሪ ምኽፋል
ንሓደ ብዛዕባ ንቄሳር ግብሪ ምኽፋል ዝቐረበ ብልሓተኛ ሕቶ መልሲ እናሃበ፡ የሱስ “ናይ ቄሳር ንቄሳር፡ ናይ ኣምላኽ ድማ ንኣምላኽ ሃቡ” (ማርቆስ 12:17) በለ። ንዘለዉ ስልጣናት ዝግብኦም ክንከፍል ይግባእ። እዚ ሓደ ክፋል ናይ ንኣምላኽ ዝግብኦ ምኽፋል እዩ፡ ከመይሲ መንግስታት፡ ጽቡቕ ይኹኑ ሕማቕ፡ ኣገልገልቱ እዮም (ሮሜ 13:1-7)። የሱስ ግን ንግብዝና እቶም ሕቶ ዝሓተቱ እዩ ኣጕሊሑ። እዞም ፈሪሳውያንን ሄሮድሳውያንን ንየሱስ ኣብ ሓደ ወገን፡ ወይ ምስ ኣይሁድ ወይ ምስ ሮማውያን፡ ንኽሕዝ ንምጥባር ሓደ ዝተዓብየ ሕቶ ተጠቕሙ። ንሱ ግን ናብ ልቦም ረኣየ እሞ “ግብዝናኦም ፈለጠ” (ማርቆስ 12:15)። እዚ ንዓና ክፈታተነና ይግባእ። የሱስ ኣብ ልብና እንታይ ይርኢ?
• ኣብ ሰንበት ምዕያይ
እቲ ሓላዊ ምኵራብ ንህዝቢ ሽዱሽተ መዓልቲ ዕዮን ሓንቲ መዓልቲ ዕረፍትን ከም ዝነበረት ኣዘኻኸሮም። የሱስ ኣብ ሰንበት ንሓንቲ ሓንካስ ሰበይቲ ሓዊዩ ነበረ፡ እዚ ድማ ከምቲ ህዝቢ ዝረኣይዎ ንሕጊ ኣምላኽ ምጥሓስ ነበረ። ኣብ ሉቃስ 13:15 የሱስ ግብዞታት ኢሉ ጸዊዕዎም፡ ከመይሲ ናይ ውልቆም ንኣሽቱ ዕዮታት (ንብዕራይ ምፍታሕ፡ ንኣድጊ ማይ ምሃብ) ንትርጉሞም ይገልጽ ነበረ። ግብዞታት ንኻልኦት ካብ ንርእሶም ዝያዳ ዝኸበዱ ሕግታት ኣለዎም። እታ የሱስ ዝሓወያ ሰበይቲ “ካብ ዝኣስራ ዝነበረ ተፈቲሓ” (13:16)። እዚ መንፈሳዊ ዓወት ካብ ሕጋዊ ምሕላው ዕረፍቲ ሰንበት ዝያዳ ኣገዳሲ ነበረ። ተጻረርቲ የሱስ ዝነበሩ ግብዞታት “ሓፊሮም” (13:17)። ካብ ግብዝናኦም ንኽንስሑ ዝኣክል ሓፊሮም ድዮም? ኣይተነግረናን።
ብሓጎስ፡ ይቕረታ ይርከብ። ግብዞታት እንተኾንና፡ ግብዞታት ክንቅጽል ኣየድልየናን እዩ፡
ሓጢኣትና እንተ ተናዘዝና፡ ንሱ እሙንን ጻድቕን እዩ፡ ሓጢኣትና ይቕረ ክብለልናን ካብ ኩሉ ዓመጽ ከንጽሓናን እዩ (1 ዮሃንስ 1:9)።
ምእማን መንጽሂ እዩ። መንፈስ ሕጊ እዩ ሕግታት ዝስርሑሉ ምኽንያት። ንመንፈስ ስዓብ እምበር ብፊደል ሕጊ ብግብዝና ኣይትተሓላለኽ።
ፈሪሳውያን
የሱስ ኣብ ማቴዎስ 23:1-39 ንህዝብን ንደቀ-መዛሙርቱን ብዛዕባ ፈሪሳውያን ተዛረበ። ንሳቶም “ዝሰብክዎ ዘይገብሩ” (23:3) ንምግላጽ ብጽኑዕ ገላጺ ቃላት ተጠቕመ። ከምቲ የሱስ ዝበሎ፡ ንሳቶም፡ ርእሶም ዘዕብዩ (12)፡ ግብዞታት (13, 15,23,25,27,29)፡ ደቅታት ገሃነም (15)፡ ዕውራት (16,17,19,24,26)፡ ኣትማን (33)ን ቀተልትን (35) ነበሩ። እዚ ጽኑዕ ዘረባ ናይ ጐይታና ነበረ። ግብዝና ንቕኑዕ ቍጥዓኡ ከመይ ከም ዘለዓዕሎ ንርኢ። “ዝገብርዎ ኩሉ ብሰብ ንምርኣይ እዩ ዝግበር” (23:5)። ናይ ገዛእ ርእሶም ኣገዳስነት ልክዕ ተጻራሪ ናይ ሓቀኛ ክርስትያናዊ ኣተሓሳስባ ነበረ። ኣምላኽና ኩሉ ኣምልኾና፡ ምስጋናናን ክብረትናን ይግብኦ! ከም ኣገልገልቱ፡ ካብ ክብሪ ኣምላኽ ዝኾነ ነገር ክንወስድ የብልናን።
ኣምላኽ ናብ ልብና ክርኢ ከሎ፡ እንታይ ይርኢ? ርእስና ነዕቢ ወይስ ንስዋእ፡ ግብዞታት ወይስ ሓቀኛታት፡ ዕውራት መራሕቲ ወይስ ኣስተውዓልቲ መራሕቲ፡ ዕውራት ዓያሹ ወይስ ጥበበኛታት ክርስትያናት፡ ዓበይቲ ቦታታት ንደልይ ወይስ ትሑታት ኣገልገልቲ፡ ቀተልቲ ወይስ ንኻልኦት ብዙሕ ህይወት ዘምጽኡ ኢና? ግብዝና “ከበድቲ ጾራት” (23:4) የንብር። ኣምላኽ ንኹሉ ግብዝና ክፈርድ እዩ (23:33-39፤ 24:51)።
ግብዝና ኣብ ቀዳማይ ቤተ-ክርስትያን
ኣናንያን ሳጲራን “ንመንፈስ ቅዱስ ሓሰዉ” እሞ “ንመንፈስ ጐይታ ክፍትን ተሰማምዑ” (ግብሪ ሃዋርያት 5:1-11)። ቃል “ግብዝ” ኣብዚ ኣይተጠቕመን፡ ንሳቶም ግን ዘይኮንዎ ንምምሳል ብርግጽ ፈቲኖም። ንኹሉ ዝፈልጥ ኣምላኽ ንምጥባር ክንደይ ዓሻነት እዩ! ጴጥሮስ ከም ንጥፈት ሰይጣን ገይሩ ገጢምዎ (5:3)። ኣምላኽ ጣልቃ ኣትዩ ሞት ቀጺዕዎም (5:5,10)። “ዓቢ ፍርሃት ንብዘላ ቤተ-ክርስትያንን ንኹሎም እዚ ነገራት ዝሰምዑን” ምሓዝስ ኣየገርምን (5:11)። ኣምላኽ ንናይ ዘይኮንናዮ ንምምሳል ዝገበርናዮ ፈተነታት ክንደይ ከም ዝርእዮ ኣስተብህል።
ጴጥሮስን ባርናባስን (ገላትያ 2:11-21) ድሕሪ ጽልዋ ናይ “ጉጅለ ግዝረት” ናይ ኣይሁዳውያን ካብ ኣህዛብ ምሕባር ተቖጢቦም። እዞም ብኣምላኽ ዝተጠቕሙ ዝነበሩ ኣዝዮም ዝኸበሩ ክርስትያናዊ መራሕቲ እኳ “ምስ ክርስቶስ ተሰቒሎም” (2:20) ንኽኾኑ ድሉዋት ኣይነበሩን። ምስ ኩሉ ሰብ ክፈትዉ ይደልዩ ነበሩ፡ ኣምላኽ ግን ምስ ገሊኦም ዘይፍቱሕ ኣቕዋም ክሕዙ ይጽውዖም ነበረ። ጳውሎስ ኣብዚ ኣዝዩ ከቢድ ምግጥማት ኣቕዋሙ ስለ ዝሓዘ ንኣምላኽ ምስጋና ይኹን።
ጴጥሮስ እዚ ፍጻመ እዚ ኣብ ኣእምሮኡ ነይሩ ድዩ እሞ ኸኣ ጸሓፈ፡
ስለዚ ኹሉ ሕሱምነትን ምጥባርን፡ ግብዝናን ቅንኣትን ኩሉ ዓይነት ሓሜትን ካባኻትኩም ኣርሕቑ (1 ጴጥሮስ 2:1)?
ክርስትያናት ኣብ ዓለም ከም በጻሕቲ ክነብሩ ከም ዝግባእ ይፈልጥ ነበረ፡ ብዛዕባ ሰማይ ካብ ምድሪ ዝያዳ ይሓስቡ። ህይወት ንግብዝና ንነዊሕ ግዜ ንኽትዕገስ ኣዝያ ሓጻር እያ።
ጳውሎስ ኣብ ዳሕሮት መዓልታት ሓሰውቲ መምህራንን “ግብዞታት ሓሰውትን” (1 ጢሞቴዎስ 4:2) ከም ዝህልዉ ኣጠንቂቑ። ንውሽጣዊ ፍቕሪ ኣምላኽ ካብ ግዳማዊ ገጽ ዝቐድሙ ሕጋውያን ዝንባሌታት ክወገዱ ኣለዎም። ሃይማኖታዊ ምንባር (4:7-8) ናይ ውሽጥና ንኣምላኽ ዘሎና ምፍቃር ኣብ ህዝቢ ዝግለጽ እዩ። ንሕና ዝሓሸ ክርስትያናት ዝገብረና እቲ ስነ-ስርዓታዊ፡ ግዳማዊ ተግባራት ናብ ውሽጥና ዝኣቱ ኣይኮነን።
ሓደ እኳ ንግብዝ ኣይፈቱን። ሓደ እኳ ሓሳዊ፡ ጠባሪ፡ ሓሳዊ፡ ርኹስ ምምሳል ወይ ሓሶት ዝነብር ህይወት ኣይደልን። ንፕላስቲክ ዕምባባታት ኣይፈቱን፡ ክንደይ እውን ሓቀኛታት ይመስሉ። ኣብ ጠረጴዛታት ሬስቶራንት፡ ኣብ ኣባይትን ኣብ ኣብያተ-ክርስትያናትን የሕፍሩኒ። ሓቀኛ ዕምባባታት ህያዋን እዮም! ብንፋስ ይንቀጥቀጡ። ባህ ዘብል ሽታ የውጽኡ። ንህይወት ዘለዎም ሕብርታት የርእዩ፡ እዚ ድማ ብግብዝና ክምሰል ኣይከኣልን። ሓቀኛ ዕምባባታት ፈጣሪ ዝደለዮም ብብሩህ ይገብሩ (ማቴዎስ 6:28-29)።
ኣዕሩኽትና፡ ጐረባብትናን ኣምላኽን ብዛዕባና እንታይ ይሓስቡ? ሓቀኛታት ዲና ወይስ ምምሳል? እቲ ቀንዲ ድኻም ናይ ምምሳል ዕምባባ ክራብሕ ዘይምኽኣሉ እዩ። ህይወትና ሓቀኛ ትኹን እሞ ካልኦት ብሰንኪ እቲ ኣብና ዝርእይዎ ሓቂ ሓቀኛታት ሰዓብቲ የሱስ ንኽኾኑ ይመርጹ። ግብዝና ንኣምላኽ ኣየታልልን፡ ስለምንታይ እምበኣር ንርእስና ነታልል?
