እታ “ጐይታ” እትብል ቃል ኣብ ትርጉም ሓድሽ ኪዳን ብግምት ሰማንያን ሽዱሽተን ግዜ ተጠቒሳ ትርከብ። እዛ ሓንቲ እንግሊዛዊት ቃል ንሽሞንተ ዝተፈላለዩ ናይ ግሪኽ ቃላት ትውክል፣ እዚ ድማ ንቕዱስ መንፈስ ኣብ ምምራጽ እዞም ዝተፈላለዩ ቃላት ንሓሳባት ኣምላኽ ናብ ኣእምሮ ቅዱሳን ንምብጻሕ ዝገበሮ ኣጠቓቕማ ብጥንቃቐ ምምርማር ኣዝዩ ኣገዳሲን መሃርን ከም ዝኸውን ንኣምን።
ዲዳስካሎስ
እታ ብብዝሒ “ጐይታ” ተባሂላ ዝተተርጎመት ቃል ዲዳስካሎስእያ፣ ትርጉማ ድማ መምህርወይ መምህርእዩ። ብሓቂ ድማ ኣብ ካልእ ቦታታት እቲ ቃል ዓሰርተ ግዜ “መምህር” ተባሂላ ተተርጒማ ኣላ።
ብኣርባዕቲኦም ወንጌላውያን ብሓደ መጠን ተጠቒሳ ትርከብ—ብጠቕላላ ኣርባዓን ሸውዓተን ግዜያት፤ ካብ ወንጌላት ወጻኢ ድማ (ከም “ጐይታ”) ሓንሳብ ጥራይ ተጠቒሳ ትርከብ (ያእቆብ 3:1)። ኣብ ዮሃንስ 3:2 “መምህር” ተባሂላ ተተርጒማ፣ ኣብ ፍቕዲ 10 ድማ “ጐይታ” ተባሂላ ተተርጒማ። ሓንሳብ ድማ “ዶክተር” ተባሂላ ተተርጒማ (ሉቃስ 2:46)።
ኣብ ዮሃንስ 13 እዛ ቃል እዚኣ ብኸመይ ከም እተጠቕመት ዘገርም እዩ። ኣብ ፍቕዲ 13 ክርስቶስ “ጐይታን መምህርን ትብሉኒ፣ ጽቡቕ ትብሉ፣ ከመይሲ ከምኡ እየ” ይብል። ኣብዚ ደቀ መዛሙርቲ ንዕኡ ክጽውዕዎ ከለዉ “መምህር” ዝብል ስም ከም ዝተጠቕሙ ንመሃር፣ ዲዳስካሎስ፣ ቀዳማይ፤ ንስሙ “ጐይታ” ዝብል ስም ሂቦም፣ ኩርዮስ፣ ካልኣይ ቦታ ሂቦም—ንሳቶም ትምህርቲ ካብ ጐይትነት ይበልጽ ይብሉ። ንሱ ግን ነዚ ስሕተት እዚ ብድሕሪኡ ብቕጽበት ብዝበሎ ነገር የዐርዮ—ምንም እኳ ብኣዝዩ ለዋህነት እንተኾነ፤ “እምበኣር ኣነ ጐይታኹምን መምህርኩምን እንተኾንኩ።” ንሳቶም ዝተጠቕምዎ ቅደም ተኸተል ይቕይሮ፣ ከምኡ ድማ ምእዛዝ ካብ ኩሉ ትምህርትን ምስትውዓልን ይበልጽ ምዃኑ ንምምሃር፣ ኣብ ነገራት ቅዱሳት ጽሑፋት እውን እንተኾነ። >እዚ ነቲ ነቲ ዘይእዙዝ ሳኦል ዝተነግሮ ናይ ነብዪ ቃል የዘኻኽረና፣ “እንሆ፣ ምእዛዝ ካብ መስዋእቲ ይበልጽ፣ ምስማዕ ድማ ካብ ስብሒ ደዓውል ይበልጽ።” ምምሃር ጽቡቕ እዩ፣ ግን እንፈልጦ ነገር ብትግሃት ኣብ ግብሪ ምውዓል ዝበለጸ እዩ።
ኩርዮስ
እታ ልዕልቲ ቃል፣ ኩርዮስ፣ ዓሰርተ ኣርባዕተ ግዜ “ጐይታ” ተባሂላ ተተርጒማ ኣላ። እዚ ድማ ካብ ኩሮስ (ልዕልና) ዝመጸ እዩ፣ ትርጉሙ ድማ ልዑል፣ ብስልጣን፣ ማለት ተቖጻጻሪእዩ። ኣብ ካልእ ቦታታት ዓሰርተ ሽዱሽተ ግዜ “ጐይታ” ተባሂላ፣ ዓሰርተ ክልተ ግዜ ድማ “ጐይታይ” ተባሂላ ተተርጒማ። ሓንሳብ ድማ፣ ዘገርም እዩ፣ “ኣምላኽ” ተባሂላ ተተርጒማ (ግብሪ ሃዋርያት 19:11)። ኣብኡ፣ “እቲ ልዑል” ከም እንብሎ፣ ተጠቒሳ ትርከብ ንብል። ግን እቲ ዝበለጸ ትርጉም ናይ ጄ. ኤን. ዳርቢ ነዚ የዐርዮ፣ ኣብ ክንዲኡ “እቲ ጐይታ” ይጥቀም። እዚ ድማ ኣብ ሓድሽ ኪዳን ኩሉ ግዜ “ጐይታይ” ተባሂሉ ዝትርጎም ቃል እዩ።
ራቢ
ሽሞንተ ግዜ “ጐይታ” ዝብል ትርጉም ናይ እብራይስጥ ቃል ራቢእዩ፣ ራቢ፣ “ወግዓዊ ናይ ክብሪ ስም”። እዚኦም ድማ፡ ማቴዎስ 26:25, 49፤ ማርቆስ 9:5፤ 11:21፤ 14:45፤ ዮሃንስ 4:31፤ 9:2፤ 11:8። ኣብ ካልእ ቦታታት እታ ቃል ከም “ራቢ” ተሪፋ ኣላ።
እዚ ቃል እዚ ብይሁዳ እቲ ከዳዕ ኩሉ ግዜ ዝጥቀመሉ ቃል እዩ። ንወዲ ኣምላኽ ሓንሳብ እኳ ጐይታ ኢሉ ኣይጸውዖን፤ ካልኦት ሃዋርያት፣ ኣብቲ ድራር፣ ንዕኡ ቅኑዕ ስሙ፣ ጐይታ፣ ሂቦምዎ፣ ኩርዮስ (ማቴዎስ 26:22)፤ ግን ይሁዳ፣ ኣብ ፍቕዲ 25፣ ጐይታ፣ ራቢይብል። ኣብ ዮሃንስ 14:22 ድማ መንፈስ ኣምላኽ ንዕኡ “ጐይታ” ኢሉ ዝጸውዖ ከዳዕ ከም ዘይነበረ ብቕጽበት ይነግረና፣ “ይሁዳ፣ እቲ ኢስካርዮታዊ ዘይኮነ፣ ጐይታ፣ ከመይ እዩ” ወዘተ (1 ቈረንቶስ 12:3 እውን ተመልከት)። ንሱ “ጋኔን ነበሮ”፣ ስለዚ ድማ ንመሲሕ ጐይታ ክብል ኣይከኣለን። ግን እቲ ግዜ ይመጽእ ኣሎ፣ ብቕጽበት ድማ ይመጽእ ኣሎ ንብል፣ ኩሉ ብርኪ ዝምብርከኸሉን ኩሉ ልሳን—ናይ ይሁዳ እውን ኣብኣቶም—“የሱስ ክርስቶስ ጐይታ እዩ” ኢሉ ዝእመንሉን፣ ኩርዮስ (ፊልጲ 2:11)።
ኤፒስታተስ
እዛ “ጐይታ” እትብል ቃል ንሓንቲ ቃል “ኤፒስታተስ”፣ “ሓላፊ”፣ ማለት ኣዛዚ (ወይ መምህር)፣ ብሓንሳብ ጥራይ ተተርጒማ ትርከብ። ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ሽዱሽተ ግዜ ጥራይ ትርከብ፣ ኩሉ ግዜ ድማ ኣብ ሉቃስ—5:5፤ 8:24, 45፤ 9:33, 49፤ 17:13። ብደቀ መዛሙርቲ ጥራይ ተጠቒሳ ትርከብ፣ ሓንሳብ ጥራይ እያ ብዓሰርተ ለምጻማት ንጐይታ ዝተዋህበት ስም ዝኾነት።
ደስፖተስ
ካልእ ብእንግሊዝኛ “ጐይታ” ተባሂላ ዝተተርጎመት ቃል ደስፖተስእያ፣ “ፍጹም ገዛኢ” (ደስፖት)። ኣርባዕተ ግዜ ጥራይ “ጐይታ” ተባሂላ ተተርጒማ—1 ጢሞቴዎስ 6:1, 2፤ 2 ጢሞቴዎስ 2:21፤ ቲቶስ 2:9, ከምኡ ድማ 1 ጴጥሮስ 2:18። ኣብ ካልእ ቦታታት “ጐይታ” ተባሂላ ተተርጒማ—ኣርባዕተ ግዜ—ሉቃስ 2:29፤ ግብሪ ሃዋርያት 4:24፤ 2 ጴጥሮስ 2:1, ከምኡ ድማ ራእይ 6:10።
እዚ ቃል እዚ ንጐይታ ባሮት ብብዝሒ ዝጥቀመሉ ቃል እዩ፤ ግን ሃዋርያት ብዛዕባ ምድራዊ ጐይቶት ክጥቀሙሉ ከለዉ፣ ነዞም ጐይቶት እዚኦም ኣብ ሰማይ ጐይታ ከም ዘለዎም ከዘኻኽርዎም ከለዉ፣ ነዚ ቃል እዚ ኣይጥቀሙሉን፣ ግን ነቲ ዝለስለሰን ዝኸበረን ስም ኩርዮስ፣ ጐይታ (ኤፌሶን 6:9፤ ቈሎሴ 4:1፤ ከምኡ ድማ ሮሜ 14:4)። ባሮት ክርስቶስ ኣብ ትሕቲ “ፍጹም ሕጊ ሓርነት” እዮም፣ “ትእዛዛቱ ከቢድ ኣይኮነን”፣ ንሱ ድማ ንሳቶም “ደስፖት” ኣይኮነን፣ ግን ፈቃር፣ ጸጋዊ “ጐይታን መምህርን” እዩ። ንሱ ድማ ብፍቕሪ እምበር ብሓይሊ ኣይገዝእን።
ካቴጌተስ
ካልእ “ጐይታ” ተባሂላ ዝተተርጎመት ቃል ካቴጌተስእያ፣ መራሒ፣ ማለት መምህር። ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ሰለስተ ግዜ ጥራይ ትርከብ—ማቴዎስ 23:8-10—ድሕሪኡ ድማ ብጐይታ ባዕሉ ጥራይ ተጠቒሳ ትርከብ።
ኦይኮደስፖተስ
ኦይኮደስፖተስ “ጐይታ” ተባሂላ ዝተተርጎመት ካልእ ቃል እያ። ትርጉማ “ሓላፊ ስድራቤት” እዩ፣ ኣብ ሉቃስ 13:25 ከምኡ ድማ 14:21 ትርከብ። ኣብ ካልእ ቦታታት “ጐይታ (ናይ ቤት)” ከምኡ ድማ “ሓላፊ ቤት” ተባሂላ ተተርጒማ።
ኩበርኔተስ
እታ ዝተረፈት ሓንቲ ቃል ኩበርኔተስእያ፣ “መራሒ መርከብ”፣ ማለት ሓላፊ፣ ወይ (መርከብ) ጐይታ፣ ሓንሳብ ጥራይ ድማ ተጠቒሳ ትርከብ—ግብሪ ሃዋርያት 27:11።
ምጽናዕና ተወዲኡ። ሓደ ነገር እንተዘይኮነ ካልእ ዝመሃርናዮ ነገር የለን፣ እዚ ድማ ኣብ ቃል ኣምላኽ ዘሎ ዘደንቕ ምልኣት እዩ፣ እዚ ድማ እንግሊዛዊት መጽሓፍ ቅዱስና ሓንቲ ድኻም ጥራይ እያ እትህበና። እዚ ምልኣት እዚ ድማ ብቐንዱ ንክርስቶስ ዝምልከት ስለ ዝኾነ፣ ንክርስቲያን ይጠቅም፣ ንኽብሪ ኣምላኽ ድማ፣ ንሱ ኩሉ ዘሎዎ ሓገዛት—ትርጉማት፣ መዝገበ ቃላት፣ መዝገበ ቃላት፣ መዝገበ ቃላት፣ ከምኡ ድማ ኩሉ ካልእ ዘሎዎ መገዲ ንምርካብ እዞም ሃብቲ እዚኦም፣ ካብ ሰነፍን ሃካይን ዝተሓብኡ፣ ግን ንዝደልዩ “ከም ዝተሓብኡ ሃብቲ” ንምድላይ ዝርከቡ፣ ሓደ ዕላማ ኣብ ቅድሚኦም—ጥቕሚ ነፍስን በረኸትን—“ብፍልጠት ኣምላኽን ጐይታና የሱስን” (2 ጴጥሮስ 1:2)። ኣሜን! ማስታወሻ።—እቲ ጸሓፊ ንሓበሬታኡ ኣብዛ ጽሑፍ እዚኣ ብምሉኡ ን“Exhaustive Concordance of the Bible”፣ ብጀምስ ስትሮንግ፣ ንእንግሊዛዊ ተማሃራይ ቅዱሳት ጽሑፋት ዘይተሓስበ ዋጋ ዘለዎ ስራሕ እዩ።
