እቲ ማዕበል
ጉዕዞ ጳውሎስ ናብ ሮሜ፣ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 27 ብዓቢ ታሪኻዊ ትኽክል ዝተነግረና፣ ከምቲ እቲ መራሕን ወናኒ መርከብን ዝደለይዎ ብጽቡቕ ኣይከደን። ኩሉ ኣብ ፈለማ ጽቡቕ ይመስል ነይሩ፣ እቲ ኩነታት ድማ ምቹእ ነይሩ፣ ግና ድሕሪ ቁሩብ እታ መርከብ ብማዕበል ናይ ሓንቲ ህጹጽ ማዕበል ተወርዊራ። እቲ ለዋህ ንፋስ ደቡብ ናብ ሓያል ማዕበል ተለዊጡ፣ እዚ ድማ ነታ መርከብ ክሳዕ ክንድዚ ኣጥፊእዋ፣ እቶም ኣብኣ ዝነበሩ ሰባት ኩሉ ተስፋኦም ኣጥፊኦም።
ኣብ ጸልማት ይንሳፈፉ ነበሩ፣ ምኽንያቱ “ጸሓይ ወይ ከዋኽብቲ ንብዙሕ መዓልታት ኣይተራእዩን” (ቁ.20)። ግና እታ ዓሰርተ ኣርባዕተ ለይቲ ኣብ ባሕሪ ኣድሪያቲክ ክንሳፈፉ ምስ በጽሑ፣ ፍርቂ ለይቲ ኣቢሉ እቶም መርከበኛታት ናብ ምድሪ ይቐርቡ ከም ዘለዉ ክጥርጥሩ ጀመሩ። ድሕሪኡ ደሴት ማልታ ከም ዝኾነት ፈለጡ። ኣብ ጸልማት፣ እቶም መርከበኛታት ኣብ ኣኻውሕ ከይወድቁ ፈሪሆም፣ ስለዚ መልህቕ ክደርብዩ እሞ ንመዓልቲ ክጽበዩ ወሰኑ። ንጽባሕ ክሳዕ ክንደይ ከም ዝናፍቑዋ! “ንመዓልቲ ክትመጽእ ጸለዩ” (ቁ.29)።
ነዚ ጸሎት እዚ ብኽልተ መገዲ ንርእስና ክንጥቀመሉ ንኽእል ኢና፦ ብሕታዊን ከም ሓድነት ክርስትያናትን። ብሕታዊ ደረጃ እዚ ጽሑፍ እዚ ኣብ ከቢድ ኩነታት ወይ ኣብ ጸገም ክንህሉ ከሎና ንዓና ትርጉም ክህልዎ ይኽእል እዩ። ኣብ ህይወትና ኣምላኽ ነቲ ጸልማት ከርሕቕልና ብትግሃት እንናፍቕሉ ግዜያት ኣሎ። ሽዑ ምስ ዳዊት ክንብል ንኽእል ኢና፣ “እግዚኣብሔር ኣምላኸይ ንጸልማተይ ከብርሃልኒ እዩ” (መዝሙር 18:28)። ንሱ ንጸሎትና ብፍጹም ፍቓዱ ከም ዝመልስ ንፈልጥ ኢና። “ኣምላኽ ብርሃን እዩ” (1 ዮሃንስ 1:5)፣ ንሱ ጥራይ ድማ ነቲ ጸልማት ከርሕቕ ይኽእል እዩ (ኤፌሶን 3:20፤ እብራውያን 7:25)።
መዓልቲ ክርስቶስ
ከም ሓድነት ክርስትያናት፣ እዘን ቃላት እዚኣተን ንዓና ብዙሕ ዝብላና ኣለወን። ድሕሪ ኩሉ፣ ቤተ ክርስቲያን ንምምጻእ መዓልቲ ክርስቶስ ትጽበ ኣላ! ኣብ ምድሪ ክኸውን ከሎ፣ “ኣነ ብርሃን ዓለም እየ” (ዮሃንስ 9:5) ኢሉ ኣዊጁ። ግና ናብቲ ዝለኣኾ ኣቦኡ ምምላስ እውን ተዛሪቡ። ሽዑ እውን፣ ብርሃን ኣምላኽ፣ ሓቂ ኣምላኽ፣ ብሰዓብቱ ክዝርጋሕ እዩ፣ ምኽንያቱ ንሳቶም “ብርሃን ዓለም” (ማቴዎስ 5:14) ኢሉ ጸዊዕዎም።
ክርስቶስ፣ እቲ ዓቢ ብርሃን፣ ናብ ሰማይ ክምለስ እዩ፣ ግና ደቅን ብርሃን ኣብዛ ጸልማት ዝመልኣ ዓለም ብርሃን ከም ዝጸውሩ ክምስክሩ እዮም። እቲ ናይ ሓቂ ብርሃን ኣብ ህይወቶም ክግለጽ እዩ (እብ. ዮሃንስ 8:12, 9:5, 12:35-36፤ ኤፌሶን 5:8፤ ፊልጲ 2:15-16፤ 1 ዮሃንስ 2:8)። ስለዚ ሕጂ፣ ኣብዛ ዓለም ብሰንኪ ዘይምህላው እቲ ዓቢ ብርሃን ለይቲ ክኸውን ከሎ፣ ምእመናን ንብርሃን ምስክር እዮም።
እዛ ዓለም እዚኣ ግዝኣት እቶም ገዛእቲ ናይዚ ጸልማት እያ፤ ስለዚ፣ ንምምጻእ መዓልቲ ክርስቶስ ንጽበ ኢና። ኣብዛ ዓለም ጸልማት እናበዝሐ ክኸይድ ከሎ፣ እዚኣ ድማ ጸልማት ካብ ብርሃን ዝመረጸት፣ ንሕና ንምብራቕ ሓድሽ ንግሆ፣ ንሱ ክመጽእ ከሎ፣ ብዝያዳ ብትግሃት ንናፍቕ። እወ፣ “እታ ለይቲ ርሒቓ እያ፣ መዓልቲ ድማ ቀሪባ እያ” (ሮሜ 13:12) ብዝብል ሓሳብ ንርእስና ነጸናናዕ። ካብ ሓለውቲ ንላዕሊ፣ ንጽባሕ ብትግሃት ንጽበ ኢና (እብ. መዝሙር 130:6)።
እታ መዓልቲ ክትመጽእ ዘይደልየና ድዩ? ንምምላስ ብርሃን፣ ንምምጻኡ ንናቱ ከም ብሩህን ንግሆ ኮኾብ (ራእይ 22:16)፣ ከም ጸሓይ ጽድቂ ድማ ክብራዊ ምግላጹ (ሚልክያስ 4:2) ክንጽበ ኩሉ ምኽንያት የብልናን ድዩ? ድሕሪ ኩሉ፣ ብምሳሌ፣ ምስ ቤተ ክርስቲያን ከምቲ ምስ እታ ጳውሎስ ናብ ሮሜ ዝኸደላ መርከብ ኮይኑ እዩ። እታ ምሳሌያዊት መርከብ ናይ ክርስትያናዊ ምስክርነት ብማዕበል ብኸቢድ ተሃሪማ እያ፣ ኣብ ሓደጋ ምጥፋእ ድማ ኣላ። እቶም ኣብኣ ዘለዉ ሰባት ኣብ ጸገም ኣለዉ፣ ንሓዳስ መዓልቲ ድማ ይጽበዩ ኣለዉ።
ድምጺ ጳውሎስ
ግና እቶም ኣብ መርከብ ዝነበሩ ሰባት ባዕሎም ተሓተቲ ነበሩ፣ ምኽንያቱ ንቓላት ጳውሎስ ኣይሰምዑን። እቲ ሃዋርያ ብኻልኦት ከም እሱር ጥራይ ይርአ ነይሩ፣ ድምጹ ድማ ዝግብኦ ስልጣን ኣይተዋህቦን። ምኽሪ እቶም ክኢላታት ዝያዳ ክብደት ነይሩዎ፤ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ድማ እዚ ናይ ጸገማት ምኽንያት ነይሩ።
ጳውሎስን ቃላቱን ደብዳቤታቱን ምስ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ጉዕዞኣ ኣብ ባሕሪ ዓለም ተጓዒዞም እዮም፣ ግና መልእኽቱ ብሓፈሻ ብዛዕባ እቲ ክውሰድ ዘለዎ መገዲ ኣይተሰምዐን። እቲ ብምሪሕነት መንፈስ ቅዱስ ዝተዛረቦ ትንቢታዊ ቃላት ብብዙሓት ተዘሊሉ እዩ። ሰብኣዊ ልምድታትን ርእይቶታትን ኣብ ታሪኽ እታ እትምስክር፣ ግና ብዓቢኡ ዘይትኣምን፣ ቤተ ክርስቲያን ሰፊሑ እዩ። ሰባት፣ መራሕቲ እውን፣ “ካብቲ ጳውሎስ ዝተዛረቦ ነገራት ንላዕሊ ብመራሕን ወናኒ መርከብን ተኣሚኖም” (ግብሪ ሃዋርያት 27:11)፣ እቲ ውጽኢት ድማ ኣዝዩ ከቢድ ነይሩ። እቲ እትምስክር ቤተ ክርስቲያን ዝወሰደቶ መገዲ ሞት ዘምጽእ እሞ ናብ ጥፍኣት ዝመርሕ ምዃኑ ይረጋገጽ ኣሎ።
ግና፣ ኣብ መወዳእታ፣ ኩሉ ተስፋ ምድሓን ካብቶም መርከበኛታት ኣብቲ ጸብጻብ ግብሪ ሃዋርያት 27 ምስ ተወስደ፣ ድምጺ ጳውሎስ እንደገና ተሰምዐ። እዚ ድማ ንዝተረፈ ታሪኽ ሓጎስ ዝመልኦ ለውጢ ሂቡዎ። ሎሚ፣ ንቓላት ጳውሎስ ብዝያዳ ብጥንቃቐ ክንስምዕ ከም ዝግባኣና ናብ ምፍላጥ ብቕጽበት ምስ በጻሕና፣ ተስፋ እንደገና ይበርህ። እታ መርከብ ክትጠፍእ እያ፣ ግና እቶም ኣብኣ ዘለዉ ሰባት፣ ብመሰረት ቃላት እቲ ሃዋርያ፣ ኩሎም ብደሓን ናብቲ ዝድለ ወደብ ክበጽሑ እዮም። ፍርዲ ኣብ ልዕሊ እታ እትምስክር ቤተ ክርስቲያን ዘይተርፍ ኮይኑ እዩ። ከም ምስክር ኣምላኽ ኣብዛ ምድሪ ተነጺላ እያ (ሮሜ 11:22፤ ራእይ 3:16)። ግና ናይ ሓቂ ምእመናን ንህይወቶም ክፈርሁ ኣየድልዮምን፣ ክሕጐሱ እውን ክቕጽሉ ይኽእሉ እዮም (ግብሪ ሃዋርያት 27:21-25)።
እዚ ንዓና እንታይ ይብለና? ቤተ ክርስቲያን ብብዙሕ መገዲ ካብ ፍቓድ ኣምላኽ ከም ዝርሓቐትን ጌጋ መገዲ ከም ዝወሰደትን ክንፈልጥ ኣሎና። ንኣብነት፣ ብዛዕባ ውደባን ምምሕዳርን ቤተ ክርስቲያን ክኸውን ከሎ፣ ዓለማዊ መለክዒታት ተጠቒሙ እዩ እሞ እቲ ብጳውሎስ ዝተዛረበ ቃል ኣይተኸተለን። ቤተ ክርስቲያን ዓለማዊት ኮይና እያ እሞ ንጌጋ መራሕቲ ሰሚዓ እያ። ሓደ እንደገና ንድምጺ ጳውሎስ ክሰምዕ ክጅምር ከሎ ጥራይ እዩ ተስፋ ዝበርህ። ናብ ቃል ኣምላኽ ዘይዞር ሰብ ብዛዕባ መጻኢ ሓንቲ እኳ ኣወንታዊ ነገር የብሉን።
ግና እቲ ሃዋርያ ጽቡቕ መንፈስ ክንሕዝ ኣተባቢዑና እዩ። ብሓደ ወገን ቤተ ክርስቲያን ጌጋ መገዲ ከም እትስዕብ ኣስተብሂሉ (20:29-30፤ 2 ተሰሎንቄ 2:7፤ 1 ጢሞቴዎስ 4:1፤ 2 ጢሞቴዎስ 2:16-17, 4:3-4)፣ ብኻልእ ወገን ድማ ኣዒንትና ናብ እምነት ኣምላኽ ኣቕኒዑ። ብዚ መገዲ እዚ ኣብ ደብዳቤታቱ ትንቢት ናይቲ ምጥፍፋእ ክንረክብ ከሎና፣ ብዛዕባ ፍጻሜ ትልምታት ኣምላኽ ብዛዕባ ናቱ ድማ የመልክት። እዚ ሓድሽ ትብዓት ይህበና እሞ ብጽኑዕ እምነት ይመልኣና፣ ኩሎም ደቅን ኣምላኽ ብደሓን ናብ ገምገም ባሕሪ ክበጽሑ እዮም፣ ማለት ብርግጽ ብደሓን ናብ ሰማይ ክበጽሑ እዮም።
እቲ ምግቢ
ጳውሎስ ንኹሉ ኣብ መርከብ ዝነበረ ሰብ ምግቢ ክወስድ ኣተባቢዑ (ግብሪ ሃዋርያት 27:33-34)። እዚ ኣብ መወዳእታ ዘመን ዘድልየና እዩ – ኣብቲ ናይ መወዳእታ መዓልታት ቅድሚ ምምላስ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ፣ ማዕበላት ብኸቢድ ክናወጹ እሞ ነታ ንእሽቶ መርከብ ከጥፍኡዋ ክዝግቱ ከሎ። መንፈሳዊ ምግቢ የድልየና – ምግቢ “ብግዜኡ” (ማቴዎስ 24:45)። ብቃል ኣምላኽ ክንብርትዕ ኣሎና እሞ ክንተርፍ ንኽእል። ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 27፣ እዚ “ጽባሕ ክበርህ ከሎ” (ቁ.33) ተፈጺሙ።
ቅድሚ ምብራቕ ጽባሕ ምግቢ ተገይሩ፣ ኣብቲ ግዜ እቲ ኩሎም ኣብ መርከብ ዝነበሩ ብምግቢ ጸጊቦም። ብተመሳሳሊ መገዲ፣ ኣብዘን ናይ መወዳእታ መዓልታት ቅድሚ ምምጻእ ክርስቶስ፣ ማዕበላት ብኸቢድ ክናወጹ እሞ እታ መርከብ ኣብ ሓደጋ ምጥፋእ ክትከውን ከላ፣ መንፈሳዊ ምግቢ የድልየና። ብጽቡቕ፣ ኣብዚ ሓደ ንቑሕን ኣብ ግዜኡ ዘድሊ ምግቢ ዘከፋፍልን ኣገልጋሊ ኣምላኽ ኣሎ። ብኣገልግሎት ቃል ሓድሽ ሓይሊ ንረክብ እሞ ሓድሽ ትብዓት ንረክብ። ቃል ኣምላኽ እንኮ መልህቕና እዩ ሰብኣዊ ደገፍ ክወድቕ ከሎ። እዚ ምግቢ እዚ – ብኣጋጣሚ፣ ከም ስእሊ ናይ ምግቢ ጐይታን ናይ ሓቂ ኣምልኾ ብፍቓዱን ክርአ ይኽእል እዩ – ንኹሎም ኣብ መርከብ ዘለዉ ንምጽጋብ የገልግል።
ኩሎም እቶም ሰባት ኣብ ማእከል ማዕበል ብህድኣት ተኣኪቦም፣ ነዚ ምግቢ እዚ ብምስጋና ክበልዑ ምርኣይ፣ ብቓል እቲ ሃዋርያ ተደሪኾም፣ ፍሉይ ትርኢት ክኸውን ኣለዎ! ኣምላኽ ንዓና እውን ሰንጠቕቲ ኣዳልዩልና እዩ፣ እዚ ድማ ኣብ ማእከል ማዕበላት ናይ መወዳእታ ዘመን። እቲ ጐይታ ኣብዘን ናይ መወዳእታ መዓልታት፣ ናብ ምምጻኡ ኣዝዩ ቀሪቡ፣ ዝህበና ትምህርቲ ኣብ ልብና ንሕዘዮ! ነቲ ንሱ ዘዳለወልና ምግቢ ኣይንሕመቕ። ነቲ ንሱ ዝሃበና ምግቢ ንውሰድ እሞ ብኡ ኣቢልና ብሓድሽ ትብዓት ንምብራቕ ጽባሕ ንጽበ፣ “ጽባሕ ብዘይ ደበና” (2 ሳሙኤል 23:4)።
