ኤፌሶን
ዝተሓሰበ ቅዱስ ጽሑፍ፡ ራእይ 2:1-7
ኣብቲ መእተዊ ጽሑፍና፡ ሓደ ፍሉይ ትክክለኛ መገዲ ንምጽናዕ እቲ መልእኽቲ ናብተን ሸውዓተ ኣብ ራእይ 2ን 3ን ዘለዋ ኣብያተ ክርስቲያናት፡ እቲ ኣብ መንጎ እታ ቤተ ክርስቲያን ኣብ መዓልቲ ጰንጠቆስጠ ዝተመስረተትሉን እቶም ናይ ክርስቶስ ኣብ ምልዓል ዝተወስዱሉን መዓልቲ ዘጋጠመ ሓዘንተኛ ምውራድ ናይቲ ሓላፍነት ዝወስድ ክርስትያናዊ እምነት ብኸመይ ከም ዝገልጽ ምርኣይ እዩ።
እቲ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ቤተ ክርስቲያን ዘሎ ጉድለት ብሰብ እዩ ዝመጽእ። እቲ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ጉዳይ ዘሎ ፍታሕ ኣብ ኢድ መለኮታዊ ሰብ እዩ -
«መንፈስ ንኣብያተ ክርስቲያናት እንታይ ከም ዝብል ስማዕ።» ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ክርስቲያናት ዝተፈላለዩ ውድቀታት ወይ ጉድለታት ኣለዉ፡ ግናኸ እቲ ፍታሕ ሓደ እዩ። ክርስቶስ ብውልቁ፡ ከምኡ'ውን ንዕኡ ዝግባእ ምፍላጥ፡ ኩሉ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ንነፍሲ ዝጥዕም!
ቅድሚ ሕጂ ኣብ መጀመርታ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን፡ ምስቲ ዝተገልጸ ፍቓድ ኣምላኽ ዝጻረሩ ነገራት ይኣትዉ ነበሩ። ይኹን እምበር፡ ነቲ ዘይጥዑም ኣንፈት ክፈልጡ ዝኽእሉ እውን ነበሩ። ብምኽንያት ውልቃዊ ስምዒት ቅድስናኦም እምብዛ ይሻቐሉ ነበሩ። ብሓዘን፡ ካልኦት ከም ዝረኣዩ ወይ ከም ዝሓለዩ ኣይመስልን ነበረ።
እቲ ምውራድ ኣብ ኣተሓሳስባ ናብ ክፉእ ኣብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ብቐሊሉ ክረጋገጽ ይኽእል እዩ። ኣብ መጀመርታ፡ ብርግጽ ንክፉእ ክጸግቡ ዘይክእሉ ነበሩ። ቅድሚ ነዊሕ ግዜ፡ ኣብቲ ዝቕጽል ምዕራፍ፡ እቲ ክፉእ ይፍቀድ ነበረ። ድሕሪኡ፡ እቲ ክፉእ ተቐበለ። ኣብ መወዳእታ፡ እቶም ዝተሳተፉ ንክፉእ ብንጥፈት ንምኻድ ከምኡ'ውን ንሓቂ ንምቅዋም ድሉዋት ነበሩ። እዚ ኣብ 2 ጢሞቴዎስ ብጽቡቕ ተገሊጹ ኣሎ፡ እዚ ድማ ብዛዕባ እቲ ኣብ መወዳእታ ዘመናት ቅድሚ ክርስቶስ እንደገና ምምጽኡ ዘሎ ኩነታት ይነግረና። ኣብ ምዕራፍ 1 ብዛዕባ እቶም ካብ ሓቂ ዝርሕቁ ዝነበሩ፡ እንተላይ ፊጌሎስን ሄርሞጌኔስን ንብብ። ኣብ ምዕራፍ 2፡ ብዛዕባ ገለ፡ እንተላይ ሂሜናዮስን ፊሌጦስን፡ ንሓቂ ዘይነበረ ነገር ንምቕባል ድሉዋት ዝነበሩ ተነጊርና ኣሎና። እቲ ኣብ መወዳእታ ዘመናት ዘሎ ናይ መወዳእታ ኩነታት ኣብ ምዕራፍ 3 ኣብ ያኔስን ያምብሬስን ተገሊጹ ኣሎ፡ እዚኦም ድማ ንሓቂ ብንጥፈት ተቓወሙን ዓለዉን። በዚ ምኽንያት እዚ እዩ ነታ ንኣና ዝተዋህበት ሓቂ ብንጥፈት ምምዕባል እምብዛ ኣድላዪ ዝኸውን። ትርጉም ናይቶም ዝተጠቕሱ ውልቀሰባት ስማት ምምርማር፡ ስማቶም ንባህሪያቶምን ነቲ ዝወሰድዎ ስጉምቲ (ወይ ዘይምውሳድ ስጉምቲ) ከም ዝገልጽ የርኢ።
እዛ ናብ ኣብያተ ክርስቲያናት፡ ናብ ኤፌሶን ዝተጻሕፈት ቀዳመይቲ ደብዳበ፡ ብስርዓት ነተን ቀዳሞት መዓልታት ክርስትና ትምልከት። ኣብ ግዜ ህይወት ሃዋርያ ጳውሎስ እውን ካብ እምነት ምውጻእ ጀሚሩ ነበረ። ጳውሎስ ነቲ ናይ መወዳእታ ደብዳበኡ ንጢሞቴዎስ ምስ ጸሓፈ፡
ኩሎም እቶም ኣብ እስያ ዘለዉ ካብኡ ርሒቖም እዮም (2 ጢሞቴዎስ 1:15)።
እዚ ኤፌሶን ከጠቓልል ነይርዎ።
እቲ ቀዳማይ ንጹር ሕቶ፡ ስለምንታይ ኤፌሶን ቀዳመይቲ? እቶም ኣብኡ ዝነበሩ ቅዱሳን ፍርያት ኣገልግሎት ጳውሎስ ነበሩ። ኣብ መልእኽቲ ናብ ኤፌሶን እቲ ላዕለዋይ ክርስትያናዊ ኣገልግሎት ይበጽሕ። እዚ ድማ ቢያንስ ክልተ ዝኾኑ ምኽንያታት ናብ ኣእምሮ ይምጽእ፡ ስለምንታይ ኤፌሶናውያን ቀዳሞት ክዛረብዎም ዝግባእ ዝነበረ። ብሓደ ወገን፡ ኣምላኽ ክነቅፍ ምስ ጀመረ፡ ብዝቐረበን ብዝፈቀሮን እዩ ዝጅምር (1 ጴጥሮስ 4:17)
ፍርዲ ካብ ቤት ኣምላኽ ክጅምር ኣለዎ
)። ካልኣይ፡ ሰይጣን ኩሉ ግዜ ነቲ ዝበለጸ እዩ ዝጥቅዕ። ይኹን እምበር፡ ኣገልግሎት ጳውሎስ ንምምስራቶም መገዲ እኳ እንተነበረ፡ ሕጂ ንዮሃንስ እዩ ዝተረፈ ንኽጽሕፈሎም። እዚ ምናልባት ጳውሎስ ኩሎም ኣብ እስያ ዘለዉ ካብኡ ከም ዝርሕቁ ስለ ዝሓዘነ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ስለዚ፡ ጳውሎስ እንተ ዝጽሕፈሎም፡ ምናልባት ኣይሰምዕዎን ነይሮም። ስለዚ፡ እቲ ሓላፍነት ንዮሃንስ ተዋህበ። ከምኡ'ውን፡ ኣብዚ ግዜ እዚ ጳውሎስ ህያው ከም ዘይነበረ እምብዛ ተግባራዊ ነጥቢ እዩ።
ንነፍሲ ወከፍ ቤተ ክርስቲያን፡ እቲ መልእኽቲ ብፍሉይ ዝግባእ ኣቕራርባ ናይ ክርስቶስ ይጅምር፡ ብሓደ ካብቶም ዮሃንስ ኣብ ምዕራፍ 1 ዝረኣዮም መገድታት። ኣብ ኩሉ ጉዳይ ጐይታ ቅድም ብዛዕባ እቲ ከምስግኖ ዝኽእል ይዛረብ። ድሕሪኡ ብዛዕባ እቲ ኣብቲ ናቶም ናይ ባዕሎም ምስክርነት ንዕኡ ዘሎ ውድቀት ይዛረብ። ነፍሲ ወከፍ መልእኽቲ ብጽውዓ ካብ መንፈስ ናብ ቤተ ክርስቲያን ይዛዘም። እቲ ዕላማ፡ ኣብቶም ኣብ ዘይምህላዉ ንጐይታ እሙናት ንምዃን ዝተለማመዱ «ምስዓር» ንምምዕባል፡ ከምኡ'ውን ሕጂ ንምጽኣቱ ክጽበዩ ከለዉ ንፍቕሮም ንምብራህ እዩ።
እቶም ኣብቲ ቦታ ዘለዉ ኣመንቲ ከም ሓላፍነት ዝወስዱ ኣገልገልቲ (1:1) ይቑጸሩ፡ ካብቲ ፍሉያት ቅዱሳን ምዃኖም ንላዕሊ። እቲ መልኣኽ ነቲ ሓላፍነት ዝወስድ ኣካል ኣብታ ኣኼባ ይውክል እዩ። መሪሕነት (ጾር ኣኼባ ምጽዋር) ኣብቲ ቦታ እዩ፡ ግናኸ ውህበት ዓለምለኻዊ እዩ ምባል ክንዝክር ኣሎና። ከምኡ'ውን፡ ኣብ ቅዱስ ጽሑፍ፡ መራሕቲ ኩሉ ግዜ ብብዙሕ ቁጽሪ እዮም ዝዝረቡ፡ ሓደ ኣብ ዕብራውያን 2:10 ንክርስቶስ ባዕሉ ከምቲ መራሒ ዝጠቕስ ጥራይ ይትረፍ። ኣብዚ፡ ከምቲ ኣብ ኩሉ ነገራት፡ ንሱ ቀዳምነት ክህልዎ ኣለዎ (ቆሎሴ 1:18)።
ትርጉም ገለ ካብቶም ኣብዘን ሒደት ፍቕድታት ዝተጠቕሱ ቃላት ንርአ፡
| ጽሑፍ | ትርጉም/ትርጉም/ኣተገባብራ |
| --- | --- |
| መልኣኽ | ምስ ሰማይ ዝተራኸበ፡ ብሓላፍነትን ብሓይልን ብስልጣንን ኣብ ክንዲ ኣምላኽ ዝሰርሕ። |
| ከዋኽብቲ | ውልቃዊ ብርሃን ዝጸውሩ፡ ካብ ሰማይ ብርሃን ዝጸውሩ። እቶም ኣብቲ ቦታ ንኣኼባ ብፍቓድ ኣምላኽ ዝመርሑ። ሓደ ኮኾብ ካብ ሰማይ ብርሃን ይጸውር፡ ብፍላይ ኣብ ግዜ ሞራላዊ ጸልማት። |
| መብራህቲ | ሓደ መብራህቲ ኣብ ምድሪ ብርሃን ይጸውር፡ እዚ ድማ ቀንዲ ተግባር ናይ ሓደ ኣብቲ ቦታ ዘሎ ኣኼባ እዩ። |
| ይኸይድ | ንጡፍ። እቲ «ምኻድ» «ኣብ ማእከል» እዩ ዝፍጸም፡ ኣብ ዙርያኡ ኣይኮነን። |
| ኣብ ማእከል | ኣብ ዙርያኡ ኣይኮነን። እንታይ ከም ዝኸውን ይፈልጥ። |
| ይሕዝ | ብሓያል ምሓዝ ይሕዝ፡ ኩሉ ሓይሊ መለኮት። ብዝምልከት ምድሓን፡ ንዘለኣለም ተቐሚጡ እዩ፤ ግናኸ ኣብዚ ጐይታ ይኸይድ ኣሎ - ሕጂ እውን ንጡፍ እዩ። ኣብ ጐይታ (የማናይ ኢዱ) ዝጎድል ቁጽጽር ወይ ሓይሊ የለን፡ ብዘይገድስ ውድቀትና። ይኹን እምበር፡ ኣብ ማእከል ሓፈሻዊ ውድቀት፡ ኣምላኽ ነቶም ምስኡ ብምስምማዕ ኣብ ምምስራት ረብሓታቱ ዝንቀሳቐሱ ይደሊ። |
| እፈልጥ | እንታይ ከም ዝኸውን ይፈልጥ። እዚ ባህርያዊ እዩ። ንነፍሲ ወከፍ ቤተ ክርስቲያን «እፈልጥ» ይብል። ንሱ ኩሉ ዝፈልጥ እዩ። ጐይታ የሱስ ብዛዕባና ዘይፈልጦ ነገር የለን፡ ኣብ ውልቃዊ ህይወትና ይኹን ወይ ኣብ ቤተ ክርስቲያኑ ዝኸውን ዘሎ። እዘን ምዕራፋት እዚኤን ንኹሉ ከም ዝፈልጥን ከም ዝፍትንን የዘኻኽራና። ድሕሪኡ ነቲ ዝምስገን የሞግስ፡ ቅድሚ ነቲ ክዕረ ዝግባእ ምትኳር። |
| ግብርታትካ | ግናኸ «ናይ እምነት» ኣይኮነን (1 ተሰሎንቄ 1:3,10 ርአ) |
| ጻዕርኻ | ግናኸ «ናይ ፍቕሪ» ኣይኮነን (1 ተሰሎንቄ 1:3,10 ርአ) |
| ትዕግስትኻ | ግናኸ «ናይ ተስፋ» ኣይኮነን (1 ተሰሎንቄ 1:3,10 ርአ) |
| እቶም ምድሓን ዝሰንዩ ነገራት (እምነት፡ ፍቕሪ፡ ተስፋ) ኣብ ሓድሽ ኪዳን ቢያንስ 10 ግዜ ብሓንሳብ ይመጹ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ጉዳይ ዘሎ ትኹረት ንምርኣይ ምምርማሮም ኣገዳሲ እዩ። | |
| ተፈቲኑ | ተፈቲኑ - «ብምኽንያት ስመይ።» ክብሩ ኣብቲ ንጥፈት ኣብ ሓደጋ ነይሩ ድዩ? ንዕኡ ኣኽቢሩ ድዩ? እዚ እዩ ፈተና። |
| ቀዳመይቲ ፍቕሪ | ዝበለጸ፡ ቀንዲ። - እቲ ዝበለጸ ፍቕሪ ብመንፈሳዊ ዝኽእልዎ ዝነበሩ። ቀዳመይቲ፡ ብግዜ ወይ ብብዝሒ ዘይኮነስ፡ ቀዳመይቲ ብደረጃ፡ ብጥራት፡ ከምቲ ቀንዲ፡ ዝድርኽ መርገጺ። ካልኦት ኣጠቓቕማ ናይቲ ሓደ ቃል ርአ፡ ሉቃስ 15:22 («ዝበለጸ» ክዳን)፤ 1 ጢሞቴዎስ 1:15 («ቀንዲ» ሓጥኣን)። |
| ቀዳሞት ግብርታት | ቀዳሞት ግብርታት ብዘይ ቀዳመይቲ ፍቕሪ ክግበሩ ኣይክእሉን። ቀዳሞት ግብርታት ፍርያት ቀዳመይቲ ፍቕሪ እዮም። «ቀዳመይቲ ፍቕሪ» እንተ ጠፊእና፡ ኣገልግሎት ባዕሉ ብዘይጥርጥር ምስጋናኡ ኣይረክብን እዩ። |
| ዘክር | ናብ ኣእምሮ ምምጻእ። |
| ደግም | እንደገና ግበርዎም! |
| ተነስሕ | ክርስትያን እውን? ኦ! እወ! ብፍላይ ክርስትያን! |
| ተመለስ | ምምላሱ እዩ እቲ መለክዒ፡ ኩሉ ዝዕቀነሉ ግዜን መገዲን። |
| ኣርሕቕ | ሓላፍነታት ብግቡእ እንተ ዘይተፈጺሞም ክውሰዱ እዮም። (ማቴዎስ 25፡ ሉቃስ 19) |
| መብራህትኻ | ውልቃዊ ሓላፍነቶም ተነጺሩ። እታ ኣኼባ ኣብ ምስክርነት እንተ ወዲቓ፡ መብራህቶም ክውሰድ ኣለዎ። እቲ ሓላፍነት ዝወስድ ምስክርነት ካብ ኢዶም ክውሰድ፡ ኣብ ኢድ ካልኦት ሓላፍነት ዝወስዱ ክቕመጥ ኣለዎ። |
ተወሳኺ ርእይቶታት
ኣድላይነትን ግደ ንስሓን።
ንስሓ ኩሉ ግዜ ናብ ምምላስ ይመርሕን ኣድላዪ ስጉምቲ እዩ። ቀዳመይቲ ፍቕሪ እንተ ጠፊኣ፡ ንስሓ ናብ ቀዳመይቲ ፍቕርና ክመልሰና እዩ። ንስሓ ብዘይጥርጥር ብዝምልከት ኩለን ሰብዓተ ኣኼባታት ይጥቀስ፡ ስምርናን ፊላደልፍያን ጥራይ ይትረፋ። ብዝምልከት እቶም ኣብዘን መልእኽታት ዝተጠቕሱ ነገራት ርእሰ-ፍርዲ እንተ ኣልዩ፡ ምምላስ ክህሉ እዩ። ንስሓን ምምላስን እንተ ዘይሃልዩ፡ ሓቀኛ ብርሃን ክበርህ ኣይክእልን እዩ።
«ናባኻ እመጽእ ኣሎኹ» - ብመስመር ዮሃንስ 14:3, 18 ካብቲ ብመስመር ራእይ 2:5 ንላዕሊ ናባና ክመጽእ እምብዛ ዝሓጐሰ እዩ። ፍቕዲ 6፡ ኒቆላውያን - ግብርታት (2:15 ትምህርቲ ርአ)።
ንጐይታ ዘሎኒ ቀዳመይቲ ፍቕሪ እንተ ጠፊኤ ወይ እንተ ሓዲገ፡ ኣብ መወዳእታ ንሰብ ነቲ ንክርስቶስ ጥራይ ዝግባእ ቀዳማይ ቦታ ክህብ እየ። እቶም «ኒቆላውያን» «ሰዓርቲ ህዝቢ»፡ «ሻምፕዮናት ዓለም» ተባሂሎም ይጽውዑ ነበሩ። ምዕባለ ቀሳውስት ንርእስነት ክርስቶስ፡ ንጐይትነት ክርስቶስ፡ ከምኡ'ውን ንምድርኻት መንፈስ ይነጽግ። ንሰብ እቲ ክርስቶስ ክህልዎ ዝግባእ ቦታ ይወሃቦ። እቲ ዕሽነት ናይዚ ብኡብኡ ይረአ። እቶም ኒቆላውያን መከራ ምስ ኣጋጠመ ይርሕቁ (ስምርና)፡ ግናኸ እታ ኣኼባ ኣብ ዓለም ቦታ ምስ ተዋህባ ይምለሱ (ጴርጋሞስ)። ውህበት ብጌጋ ጐይትነት ምስ ዝቁጸር፡ ኣብ መንጎ ቅዱሳን ኣምላኽ መንፈሳዊ ሞት የምጽእ። ጐይታ ንኣኦም ንዕኡ ካብ ጐይትነቱ ኣብታ ኣኼባ ንዘርሕቕ ዝኾነ ሰብ ብምቅዋሞም የሞግሶም።
ፍቕዲ 7፡ ምስጋና፡ ዓስቢ፡ ምዕዶ፡ መብጽዓ።
ኣብ መንጎ እዚ ኩሉ፡ ንስዓሪ (እዛ ቃል እዚኣን መወዳድርታኣን ኣብ መጽሓፍ ራእይ ኩሉ ግዜ ርአ) ምስጋናን ዓስብን ኣሎ፡ ንሱ ድማ ኣብ ዘይምህላዉ ንጐይታ እሙን ንምዃን ዝተሰጠወ፡ ኣብ ክፉእ መዓልቲ፡ ዝኾነ ጽልእን ተቓውሞን ይኹን።
«ንዝሰዓረ ካብቲ ኣብ ማእከል ገነት ኣምላኽ ዘሎ ኦም ህይወት ክበልዕ ክህቦ እየ?» ኣዳምን ሄዋንን ካብ ገነት ኤድን ተባረሩ፡ ስለዚ ኣብቲ ዝወደቑሉ ኩነታት ካብ ኦም ህይወት ክበልዑ ኣይከኣሉን (ዘፍጥረት 3:24)። ግናኸ ብዛዕባ ኦም ህይወት ኣብ ራእይ 22:1-2 እንደገና ንብብ፡
ንጹህ ሩባ ማይ ህይወት ኣርኣየኒ፡ ከም ክሪስታል ንጹህ፡ ካብ ዝፋን ኣምላኽን ገንሸልን ዝወጽእ። ኣብ ማእከል ጎደናኡ፡ ከምኡ'ውን ኣብ ክልቲኡ ሸነኽ ሩባ፡ ኦም ህይወት ነበረ፡ እዚ ድማ ዓሰርተ ክልተ ዓይነት ፍረ ይህብ ነበረ፡ ፍረኡ ድማ ወርሓዊ ይህብ ነበረ፡ ቈጽሊ እቲ ኦም ድማ ንምሕዋይ ኣህዛብ ነበረ።
እዘን ፍቕድታት እዚኤን ኩሉ ነገር ናይ ኣምላኽን ገንሸልን ዝኾነሉ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ኣምላኽ ብቐጻሊ ዝሕሎሉ ትርኢት ይገልጻ። ህይወት ብዙሕ እዩ። ሞትን መርገምን ክኣትዉ ኣይክእሉን። ኩሉ እቲ ሓጢኣት ዘምጽኦ ዘይጥዑም ውጽኢት ክሓዊ እዩ። ሰባት ንኣምላኽ ብፍቓዶም ከገልግሉ እዮም። ኩሉ ግዜ ኣብ ቅድሚ ገጹ ክኾኑ እዮም። ብስም ኣምላኾም ክፍለጡ እዮም።
ኣብ ማእከል ኦም ህይወት ኣሎ። ኣምላኽ ምንጪ ህይወት እዩ። ክርስቶስ ንቅዱሳን መግለጺ እታ ህይወት እዩ፡ ስለዚ ካብታ ኣምላኽ ምንጪ ዝኾነላ ህይወት ክምገቡ ይኽእሉ። ኦም ህይወት ንክቡርነት ክርስቶስ የምጽኣልና። ክርስቶስ ብውልቁ እዩ ነዛ ዓለም እዚኣ ንኣምላኽ ፍርያም ክገብራ ዝኽእል። ሓይሉ ኣብ ኩሉ ዓለም ክረአን ክስምዕን እዩ። ንበረኸታት ኣምላኽ ኣብ ምሉእ ዝጸረየ ዓለም ሓጐስ ከማሓድር እዩ። ኩሉ ሓድሽ ክኸውን እዩ።
እቲ ስዓሪ ሕጂ ካብ ኦም ህይወት ንኽበልዕ ተዋሂቡ ኣሎ፡ ሕጂ ብቅድመ-ምጥዓም፡ ድሕሪኡ ኣብ ገነት እቲ ሓቂ። ሕጂ ካብቲ ንኩሉ ነገር ኣብዛ ዓለም እዚኣ ንደስታ ኣምላኽ ኣብ ምሉእ እቲ ሽሕ ዓመት ግዝኣት ክርስቶስ ዝሕሉ ክምገብ ይኽእል።
ንዓቢ ሓላዊ ህይወት ብመሰረት ኣምላኽ እንተ ንምገብ፡ ንሕና ባዕልና ንኣምላኽን ንደስታኡን ኣብዛ ሕጂ ዘላ ዓለም ክንሕሎ ኢና።
