ኦትኒኤልን ዓኽሳን
መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ ንሕና ዘሎና ሰባት ብዙሕ ዛንታታት ይህበና። ካብዚ ዛንታታት እዚ ንህይወትና ክንጥቀመሉ እንኽእል ኣገዳሲ ትምህርቲ ንመሃር። ሓደ ዛንታ ብዛዕባ ክልተ ዘይተመርዓዉ ሰባት፡ ኦትኒኤልን ዓኽሳን፡ ከመይ ከም ዝተራኸቡን ከመይ ከም ዝተጠቕመሎምን እዩ። ዛንታኦም ኣብ እያሱ 15:13-19ን መሳፍንቲ 1:12-15፡ 3:5-11ን ነንብብ። ካብ ሓደ ግዜ ንላዕሊ ተዋሂቡና ምህላዉ፡ ተወሳኺ ኣቓልቦ ክንህቦ ከም ዘሎና ይነግረና።
ኦትኒኤል መን እዩ ነይሩ?
ኦትኒኤል ወዲ ቄናዝ እዩ ነይሩ፡ ቄናዝ ድማ ንእሽቶ ሓው ካሌብ እዩ ነይሩ (መሳፍንቲ 1:13)። “ኦትኒኤል” ማለት “ሓያል ሰብኣይ ኣምላኽ” ወይ “ኣንበሳ ኣምላኽ” ማለት እዩ። ኣቦሓጎ ኦትኒኤል፡ ካሌብ፡ ከምቲ ኣብ ዘሁልቍ 13–14 እንረኽቦ፡ ንምድሪ ከነኣን ክስልዩ ካብ እተላእኩ 12 ሰለይቲ ሓደ እዩ ነይሩ።
እቶም ሰለይቲ ንምድሪ ምስ መርመርዋ ምስ ተመልሱ፡ ጽቡቕ ጸብጻብ ዝሃቡ ጆሹዋን ካሌብን ጥራይ እዮም ነይሮም። እቶም ካልኦት ዓሰርተ ሰለይቲ ፈሪሖም ነይሮም። ካሌብ ንህዝቢ ከይፈርሑ ነገሮም፡ ምኽንያቱ ብሓገዝ እግዚኣብሔር ንጸላኢኦም ከም ዝስዕርዎም (ዘሁልቍ 13:30፡ 14:8)። ግናኸ እቶም ህዝቢ ንጆሹዋን ካሌብን ኣይኣመኑሎምን (ቍ.10)። ብሰንኪ ዘይምእማኖም፡ እቶም ልዕሊ 20 ዓመት ዝዕድሚኦም ሰባት ናብታ ተስፋ ዝተዋህበቶም ምድሪ ኣይኣተዉን፡ ኣብ በረኻ ሞቱ። ጆሹዋን ካሌብን እቶም ክልተ ፍሉያት እዮም ነይሮም።
ቄናዝ፡ ኣቦ ኦትኒኤልን ንእሽቶ ሓው ካሌብን፡ በቲ ግዜ እቲ ልዕሊ ወይ ትሕቲ 20 ዓመት ከም ዝነበረ ኣይንፈልጥን፡ ግናኸ ካሌብ በቲ ግዜ እቲን ኣብ ዝቕጽሉ ዓመታትን ንወዲ ሓዉ ኣብነትን ጽልዋን ከም ዝነበሮ ንርኢ። ሓደ ኣገዳሲ ትምህርቲ ኣብዚ እንመሃሮ፡ ኣብ ልዕሊ ስድራቤትና ጽልዋ ክህልወና ከም ዝኽእል እዩ። እቲ ጽልዋ እቲ ንኽብሪ እግዚኣብሔር ይኹን!
ዓኽሳ መን እያ ነይራ?
ዓኽሳ ሓንቲ ጓል ካሌብ እያ ነይራ። ስማ “ክቡር” ወይ “ኣንጎል” ማለት እዩ፡ እዚ ድማ ኣቦኣ ጽብቕቲ ከም ዝነበረት ይሕብር። ንእኡ ክብርቲ እያ ነይራ። ብዛዕባኻ ዝሓሊ ኣቦ ምህላው በረኸት እዩ። ኩሉ ሰብ ኣብ ምድራዊ ኣቦ እዚ እንተ ዘይብሉ እኳ፡ ከም ምእመናን ንሕና ኩላትና ንዓና ዝፈቱ ኣቦ ከም ዘሎና ንፈልጥ:
እንሆ፡ ኣቦ ንዓና እንታይ ዓይነት ፍቕሪ ከም ዝሃበና (1 ዮሃንስ 3:1 KJV)።
ፍቑራትን ክቡራትን ኢና! ዓኽሳ ንካሌብ ክብርቲ እያ ነይራ፡ ንሱ ድማ ብዛዕባ መን ከም እትምርዖ ይሓስብ ነይሩ።
ኣብታ ተስፋ ዝተዋህበቶም ምድሪ
በቲ ሓደ ግዜ፡ ጐይታ የሱስ ኣብ ሰማይ ኣብቲ መስርሕ ዕቤት ተዋፊሩ ከሎ፡ ንሱ እውን ዓቢ ህንጻዊ እዩ፡ ንዓና ኣብኡ እናሃነጸና ኣብ ቅዱስ እምነትና ከጽንዓና። እዚ ድማ ከምቲ ዝመሃርናዮን ክንመሃሮ እንቕጽሎን እዩ። እቲ ሃዋርያ ነዚ መስርሕ እዚ ምስ ምትካልን ምህናጽን የወዳድሮ (1 ቈረንቶስ 3 ኣንብብ)፡ እዚ ድማ ንዓና ንምዕባይን ምስጋናና ንምግላጽን የኽእለና፡ “ብምስጋና እናበዝሐኩም” (ቈሎሴ 2:7 NASB95)። ቀጻሊ ዕቤት ናብ ቀጻሊ ኣምልኾ የብጽሕን ምስኡ ድማ ይኸይድን። ንእግዚኣብሔር ምስጋና ይኹን!
ናብ መሳፍንቲ 1 ምስ በጻሕና፡ ካሌብ ሓደ ፈተና ከም ዝሃበ ንረክብ። ንሱ፡ ንከተማ ቂርያት-ሴፈር ዝስዕር፡ ንዓኽሳ፡ ጓል ካሌብ፡ ከም ሰበይቱ ከም ዝቕበል ተዛረበ። ኦትኒኤል ብእግዚኣብሔር ተኣሚኑ ነቲ ፈተና ተቐቢሉ ነታ ከተማ ስዒሩ፡ ዓኽሳ ድማ ሰበይቱ ኾነት (መሳፍንቲ 1:12-13)።
ተወሳኺ ትምህርቲ ካብ ካሌብ፡ ኦትኒኤልን ዓኽሳን
1. ጥበብ ካሌብ ብኣምላኽ።
ንካሌብ ጓሉ ንኣምላኽ ዝኣምንን ዝፈቱን፡ ከምኡ’ውን ኣምላኽ ዝደለዮ ነገራት ንምውጋእ ዘይፈርህ ሰብ ክትምርዖ ኣገዳሲ እዩ ነይሩ። ምድሪ ክወርሱ ከም ዘለዎምን ንጸላእቲ ከም ዘባርሩን ዝበለ ኣምላኽ እዩ ነይሩ። እዚ ኣገዳሲ እዩ። ንሕና ከም ምእመናን እንዋግኦም ጸላእቲ ኣሎና፡ ስጋ፡ ዓለምን ድያብሎስን። ኤፌሶን 6:10-19 ብዛዕባ እቲ ውግእን ከመይ ከም ዝግበርን ይነግር። 1 ጴጥሮስ 5:8 ብዛዕባ ጸላኢና ድያብሎስ ይዛረብ፡ 1 ዮሃንስ 2:15 ድማ ብዛዕባ ሓደጋ ፍቕሪ ዓለም ይምህረና። ንሓዳር ክንደሊ ከለና፡ ንሓደ ምእመን ጥራይ ኣይንደልን፡ ግናኸ ንእግዚኣብሔር ንምስዓብ ብዕምቆት ዝተዋፈረ ሰብ። ኣብ እስራኤል ብዙሓት ካልኦት መንእሰያት ነይሮም፡ ግናኸ ኦትኒኤል ብግብሩ ተወፋይነቱ ኣርኣየ።
2. ምእዛዝን እምነትን ኦትኒኤል።
ኦትኒኤል ንእምነታ ብቁምነገር ዝወስድ ምእመነት ክምርዖ ዝሓስብ ሰብኣይ ኣብነት እዩ። እዚ ንእኡ ስለምንታይ ኣገዳሲ እዩ ነይሩ? ኦትኒኤል ኣምላኽ ዝነገሮም ይፈልጥ ነይሩ። ኣብ ዘዳግም 7:1-4 ኣምላኽ ኣብታ ምድሪ ዘለዉ ሰባት – ንኣምላኽ ዘይብሉ – ከይመርዑ መምርሒ ሂቡ ነይሩ። እዚ መምርሒ እዚ ንዝምርዑን ንወለድን እዩ ነይሩ። ንዓናስ ሎሚኸ? ኣብ 2 ቈረንቶስ 6:14-17 ምስ ዘይኣመንቲ ብሓደ ከይተኣስርና ተነጊሩና። እዚ ንሓዳርን ካልኦት ዝምድናታትን ይምልከት። ቍጽሪ 17 “ካብ ዓለምን ካብቲ ንኣምላኽ ዝጻረርን ተፈልዩ” ይብለና። ብፍላይ ኣብ ሓዳር ምስ ዘይኣምን ሰብ ከይንምርዖ ኣገዳሲ እዩ። ህይወትና ንእግዚኣብሔር ክትግዛእ ኣለዋ – ከመይ ከም እንነብር፡ ኣበይ ከም እንእከብ፡ ስራሕና። ምስናይና ንእግዚኣብሔር ዝስዕብ ሰብ ክንምርዖ ኣሎና። ኣሞጽ 3:3 ክንሰማማዕ ከም ዘሎና ይብል። ብዛዕባ መርዓዊ ወይ መርዓት ከይሓሰብና ቅድሚኡ ነዚ ጉዳያት እዚ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። ብዙሓት ካብቶም ምስ ኦትኒኤል ዝዓበዩ መንእሰያት ብዛዕባ መን ከም ዝምርዑ ኣይሓሰቡን። ኣብ ዓለም ዘለዉ ሰባት መርዓዊ ወይ መርዓት ገይሮም፡ ብሰንኪ እዚ ድማ ንኻልኦት ኣማልኽቲ ኣገልገሉ (መሳፍንቲ 3:5-7)።
3. ሕቶ ዓኽሳ ንበረኸት።
ዓኽሳ ብኣቦኣ ንኦትኒኤል ንሓዳር እንተ ተዋህበት እኳ፡ ንሳ ግና በረኸት ሓተተት። ዓኽሳ ኣብዚ ሓድሽ ዝምድና በረኸት ኣምላኽ ደለየት፡ ምድሪን ማይን – ላዕለዋይን ታሕተዋይን ምንጪታት (መሳፍንቲ 1:13-15) ደለየት። እታ ምድሪ ንመንፈሳዊ በረኸታት፡ ኣምላኽ ንዓና ዝተስፈወና ነገራት (ኤፌሶን 1 ኣንብብ) ክንጥቀም ከም እንደሊ ተዘክረና። ማይ ንቓል ኣምላኽ ይውክል (ኤፌሶን 5:26)። ዓኽሳ ምስ ኣቦኣ ጽቡቕ ዝምድና ነበራ። ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ዝጠቐስናዮ፡ ንሱ ጥራይ ኣይፈተዋን፡ ግናኸ ንኦትኒኤል ምድሪ ክሓቶ ንምሕታት ኣይፈርሐትን፡ ንሳ እውን ባዕላ ክትሓትት ድልውቲ ነበረት። ሓድሓደ ግዜ ንወለድና ሕቶታት ክሓቱና ንገድፎም። ዓኽሳ ምስ ኣቦኣ ንምዝራብ ወይ ሕቶታት ንምሕታት ዘይፈርህ ሰብ ጽቡቕ ኣብነት እያ። እዚ ድማ ቓል ኣምላኽ ዝብሎ የዘክረና:
ኣይትሓትቱን ስለ ዝኾንኩም ኣይረኸብኩምን። ትሓትቱ፡ ግናኸ ኣይትቕበሉን፡ ምኽንያቱ ኣብ ትምኒትኩም ከተጥፍእዎ ኢኹም እትሓትቱ (ያእቆብ 4:2-3)።
ክንሓትት፡ ከምኡ’ውን ብቕኑዕ ምኽንያት ክንሓትት ኣገዳሲ እዩ።
4. ቂርያት-ሴፈር።
እቲ ንኦትኒኤል ዝነበረ ፈተና ንቂርያት-ሴፈር ምውሳድ እዩ ነይሩ፡ እዚ ድማ “ከተማ መጽሓፍ” ማለት እዩ። እዚ “ጥበብ እዛ ዓለም እዚኣ” (1 ቈረንቶስ 3:19) ዝመሃር ቦታ እዩ ነይሩ፡ ክእለ ድማ ነይሩዎ። እዚ ድማ ኣብ ኤፌሶን ዝነበሩ ሓደስቲ ምእመናን ኩሎም እኩይ ትምህርቲ ዝነበሮም መጽሓፍቶም ኣምጺኦም ከም ዘቃጸልዎም የዘክረና። እቶም መጽሓፍቲ 50,000 ቅርሺ ብሩር ይውድኡ ነይሮም (ግብሪ ሃዋርያት 19:19)። ንሕና እውን ካብ ቓል ኣምላኽ ዝጻረር ነገራት – እንብቦ፡ እንሰምዖ ወይ እንርእዮ – ካብ ባዕልና ከነወግድ ኣሎና። ከምቲ ንኦትኒኤል ነታ ከተማ ምውሳድ ዝነበሮ፡ እዚ ፈታኒ ስራሕ እዩ፡ ግናኸ “ብምሕዳስ ኣእምሮና ክንለወጥ” ኣሎና (ሮሜ 12:2)። ንባዕልና ክንሓትት ኣሎና፡ “ካብ ህይወተይ እንታይ ክእለ ኣለዎ?” ነዚ ፈታኒ ስራሕ እዚ ንምግባር ትብዓትን ሓይልን ንጸሊ።
5. ኦትኒኤል ከም ዳኛ።
ኦትኒኤልን ዓኽሳን ምስ ተመርዓዉ፡ ንሱ ኣብ እስራኤል ናይ መጀመርታ ዳኛ ኾነ (መሳፍንቲ 3:9-10)። ደቂ እስራኤል ንዘይኣመንቲ መርዓዊ ወይ መርዓት ገይሮም ናብ ጣኦት ኣምልኾ ወዲቖም ነይሮም። እግዚኣብሔር ንጉስ መስጴጦምያ ክጭቁኖም ፈቒዱ ነይሩ፡ ክሳዕ ንእኡ ዝጮኹሩ። ድሕሪኡ፡ ንህዝቡ ካብ ጭቆናኦም ንምድሓን ንኦትኒኤል ተጠቕመሉ።
መስጴጦምያ ኣምላኽ ንኣብርሃም፡ ኣቦ እስራኤላውያን፡ ንመጀመርታ ግዜ ክወጽእ ዝጸውዖ ቦታ እያ ነይራ። ሕጂ ድማ ካብታ ኣብርሃም ዝደሓነላ ሃገር የገልግሉ ነይሮም። እግዚኣብሔር ነዚ ጭቆና እዚ ናብ ህይወቶም ኣምጺኡዎም፡ ንምቕጻዕ፡ ምኽንያቱ ይፈትዎም ነይሩን ናብ ባዕሉ ክምለሱ ይደሊ ነይሩን። ንዓና እውን ከምኡ ይገብር (እብራውያን 12:5-11)።
“እግዚኣብሔር ኣተንስኦ” ንኦትኒኤል (መሳፍንቲ 3:9)፡ ኦትኒኤል ንባዕሉ ናብ ቦታ ዳኛ ኣየተንስአን። ቅድሚኡ ኣብ ህይወቱ እሙን ነይሩ፡ ሕጂ ድማ እግዚኣብሔር ንሓደ ዝዓበየ ግደ ተጠቕመሉ። ኣምላኽ ከምዚ እዩ ዝሰርሕ። ዳዊት ጓሳ ኣባጊዕ ነይሩ፡ ግናኸ ኣምላኽ ጓሳ ህዝቢ ገበሮ። ዮሃንስ ማርቆስ ንጳውሎስ ብዕለታዊ ነገራት ሓጋዚ ነይሩ፡ ግናኸ ድሕሪኡ ንኣገልግሎት ጠቓሚ ኾነ። ኣብ “ንእሽቶ” እሙን ምዃን ኣገዳሲ እዩ፡ ከምኡ ድማ ኣብ “ብዙሕ” እሙን ክንከውን (ሉቃስ 16:10)። ኦትኒኤልን ዓኽሳን ብሓደ ንእግዚኣብሔር ዘገልገሉ ሰብ ሓዳር እዮም ነይሮም፡ ንሱ ድማ ን40 ዓመት ዳኛ ነይሩ።
6. ወዶም ሃታጥ።
ኣብ ዛንታ ኦትኒኤልን ዓኽሳን ሓደ ሓዘን ዝመልኦ ነጥቢ ኣሎ። ሃታጥ ዝስሙ ወዲ ነይርዎም (1 ዜና መዋእል 4:13)፡ እዚ ድማ “ፈርሓዊ” ማለት እዩ። ስም ኦትኒኤል “ሓያል ሰብኣይ ኣምላኽ” ወይ “ኣንበሳ ኣምላኽ” ማለት ከም ዝኾነ ዘክር። እቶም ኣስማት ኣብ መንጎ ኣቦን ወዱን ዓቢ ፍልልይ የርእዩ። ወለዲ ሓያላት ምእመናን እንተኾኑ እኳ፡ ደቆም ከምኡ ከይኾኑ ይኽእሉ። ሃታጥ ከም ወለዱ እምነት ዝነበሮ ኣይመስልን። ንሱ ሓያል ሰብኣይ ኣምላኽ ኣይነበረን።
መደምደምታ ፈተና
እምነትን ውሳነታትን ካሌብ ካብ ህዝቢ ብሓፈሻ ኣዝዩ ፍሉይ እዩ ነይሩ። ኦትኒኤልን ዓኽሳን ካብቶም ከባቢኦም ዝነበሩ ፍሉያት እዮም ነይሮም፡ ምኽንያቱ መትከላት ኣምላኽ ንኣኦም ኣገዳሲ እዩ ነይሩን ብሓደ ንኣምላኽ ከገልግሉ ክኢሎምን። ንስኻ፡ ከም ውልቀ ሰብ፡ ብዛዕባ ምስ ኣምላኽ ዘሎካ ጉዕዞ ውሳነታት ክትገብር ኣሎካ። ብዛዕባ እዚ ዛንታ እዚ ክትሓስብ ከለኻ፡ እንታይ ትምህርቲ ንህይወትካ ከተግብሮ ትኽእል? ምስ እግዚኣብሔር ዘሎካ ዝምድና ክንደይ ኣገዳሲ እዩ? ብምሉእ ልብኻ ንእኡ ከተገልግል ድልዊ ዲኻ?
