«ተቘጥዑ እሞ ሓጢኣት ኣይትግበሩ» (ኤፌሶን 4:26) ንክርስትያናት መምርሒ እዩ። ይኹን እምበር፡ እዚ ብሓይሊ ርእሱ ብቐጻሊ ንምሕላዉ ዘይከኣል እዩ። ብቁጽጽር መንፈስ ቅዱስ ጥራይ እዩ ዝከኣል። እወ፡ ሓደ ዘይኣማኒ እውን ንስምዒታቱ ክሳብ ሓደ መጠን ክቆጻጸሮ ይኽእል እዩ፡ ግናኸ ቍጥዓ ካብቲ ብርእሱ ዝተዋህበቶ ወሰን ወጺኡ ዝፍልፍለሉ ነጥቢ ኩሉ ግዜ ኣሎ። ከም ሓሳረ መከራ፡ እዚ ኣብ ክርስትያናት እውን ብዙሕ ግዜ ይኸውን እዩ፡ ምስ እግዚኣብሔር ኣብ ሓድነት ከይኮኑ ከለዉ።
ሓደ ብኦሊቨር ቡርከማን ብ11 ግንቦት 2019 ዝተሓትመ ጽሑፍ ኣብ TheGuardian.com ከም ዝሓበረ፡ «እቲ ዘለና ዝበለጸ ሓበሬታ፡ ብሓፈሻ፡ ብሓቂ ንቍጥዓ ንበዝሕ ከም ዘለና የርኢ። ዓሚ [2018]፡ 22% ካብቶም ኣብ መላእ ዓለም ዝተሓተቱ ሰባት ንውድብ ጋሎፕ ከም ዝተቘጥዑ ነጊሮም፡ እዚ ኸኣ እቲ ሕቶ ንመጀመርታ ግዜ ኣብ 2006 ካብ ዝሕተት ንነጀው ዝተመዝገበ ክብረወሰን እዩ። ካልእ፡ ንምምዛን ዝኸበደ እውን፡ ዝተፈላለየ ይመስል። ቍጥዓና ዝበላሸወ፡ ዝበስበሰ ይመስል። ከም ሕብረተሰብ፡ ንቍጥዓና ኣይንገልጾን ኢና እሞ ኣይንሓልፎን ኢና፡ የግዳስ ኣብኡ ንነብር ኢና – ክሳብ ኣብ ዝለዓለ ደረጃኡ ናብ ዓመጽን ጽልእን ዝቕየር።» ካብ 2019 ንነጀው ነገራት ተመሓይሾም ድዮም? ብትሪ «ኣይፋል!» ኢልና ክንምልስ ኢና።
ኣብዚ ዝሓለፉ ሒደት ዓመታት እንታይ ርኢና? ኣብዚን ኣብ ወጻእን፡ ህዝቢ ብዝተኣከበ ቍጥዓ ተቓዊሙ፡ ዕንወትን ምዝማትን ክሳብ ሞት እውን ኣስዒቡ። ዝተኣከበ ቍጥዓ ናብ ዓቢ ምብልቕላቕን ንመንግስታት ንምውዳቕ ዝግበር ፈተነታትን ኣምሪሑ።
ቃል ኣምላኽ ኣስተብህሉ
እዚ ሓድሽ ፍጻሜ ኣይኮነን። እዚ ካብ ዓለም ክንጽበዮ ዘሎናዶ ኣይኮነን? ኣህዛብ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ከም ዘይዕረፍ ባሕሪ ተገሊጾም ከም ዘለዉ ክዝከር ይግባእ (ምዝሙር 65:7፤ ኢሳይያስ 17:12 ተመልከት)። እግዚኣብሔር ኣብ ኩሉ ልዑላዊ እዩ (ምዝሙር 50:11፤ ህዝቅኤል 18:4፤ ዳንኤል 4:34-35)። ይኹን እምበር፡ ንኣህዛብ ብዲያብሎስ ክቆጻጸሩ ይፈቕድ እዩ – እቲ ንጐይታና ብዛዕባ መንግስታት ዓለም፡ «እዚ ኩሉ ንኣኻ ክህበካ እየ» (ማቴዎስ 4:9) ዝበለ።
እቲ መርመራ ዘርኣዮ ብዝያዳ ኣስተብህሉ፡ «22% ካብቶም ኣብ መላእ ዓለም ዝተሓተቱ ሰባት ንውድብ ጋሎፕ ከም ዝተቘጥዑ ነጊሮም»። እዚ ቁጽሪ እዚ ንክርስትያናት የጠቓልልዶ? ጋሎፕ ኣብ እምነታት ፍልልይ ከም ዘይገበረ ይርአ። ኣብቲ መርመራ ዝተጠቕለሉ ዝኾኑ ኣመንቲ፡ እቲ መጠን ካብቲ ዝተሓበረ ንላዕሊ ከይከውን ከም ዝኸልከሉ ተስፋ ይግበር።
ብሓዘን፡ ብዙሓት ክርስትያናት ቍጥዓ ከም ዝስምዖም ክግመት ይከኣል እዩ። ስለምንታይ እዩ እምበኣር ሃዋርያ ጳውሎስ፡ «ኩሉ ምርር፡ ቍጥዓ፡ ሕርቃን፡ ጭድርታ፡ ጸርፊ ኸኣ ምስ ኩሉ ኽፍኣት ካባኻትኩም ይርሓቕ» (ኤፌሶን 4:31) ዝበለ? ጴጥሮስ ከኣ፡ «ስለዚ ኸኣ፡ ኩሉ ኽፍኣት፡ ኩሉ ምጥባር፡ ግብዝና፡ ቅንኣት፡ ኩሉ ጸርፊ ኸኣ ኣርሕቑ» (1 ጴጥሮስ 2:1) በለ። ነቲ «ኽፍኣት» ዝብል ቃል ኣስተብህሉ። መምህር መጽሓፍ ቅዱስን ኣወያዪ ራድዮን ዝኾነ ጄ. ቨርኖን ማክጊ ንኽፍኣት ከም «ዝተደብለለ ቍጥዓ» ገሊጽዎ። ናብ ዓመጽን ጽልእን ክዓቢ ይኽእል እዩ። ህዝቢ እግዚኣብሔር ካብዚ ስምዒት እዚ ነጻ እንተ ዝኾኑ ነይሮም፡ ሃዋርያት ጳውሎስን ጴጥሮስን እቲ ዝበልዎ መግለጺታት ክገብሩ ኣይምተገብኦምን ነይሩ።
ግናኸ፡ «ጐይታ የሱስ ቍጥዓ ገሊጹ እዩ» (ማርቆስ 3:5፤ ዮሃንስ 2:13-17 ተመልከት) ክትብሉ ትኽእሉ ኢኹም። እወ፡ ገሊጹ እዩ። ይኹን እምበር፡ ንጥቕሲ «ተቘጥዑ፡» እሞ ሓጢኣት ኣይትግበሩ።» እውን እሙን ነይሩ። ነፍሲ ወከፍ ናይ ጐይታ መግለጺ ቍጥዓ፡ ሰባት ከም «ጻድቕ ቍጥዓ» ዝጽውዕዎ ነይሩ።
ጐይታ ኩሉ ግዜ ንስምዒታቱ ብምሉእ ይቆጻጸሮም ከሎ፡ ንሕና ብዛዕባ ርእስና ክንብል ንኽእልዶ? ምናልባት ኣይፋል! ብሓቂ፡ ካብ መጀመርታ ናይ ቤተ ክርስቲያን ዘመን ጀሚሩ፡ ቍጥዓን ኽፍኣትን ኣብ ውሽጢ ማሕበረሰብ ክርስትያን ነይሩ። ጳውሎስ ኣብ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ሓው ንሓዉ ናብ ቤት ፍርዲ ከም ዝኸይድ ርእዩ ነይሩ (1 ቈረንቶስ 6:6)፡ ምናልባት ከኣ ከም ውጽኢት ናይ ቍጥዓ ናብ ዝቕጽል ደረጃ ሓጢኣት ዝተሰጋገረ። መን እዩ ኣብ ሓንቲ ከባብያዊት ቤተ ክርስቲያን ቍጥዓ ንሰባት ካብ ኣምልኾ ቦታ ከም ዝወጹ ዘይገበረ ወይ እዚ ሓጢኣት እዚ ኣብ ውሽጢ ማሕበረሰብ ቤተ ክርስቲያን ምፍልላይ ዘስዓበ ዘይፈልጥ!
ገሊኡ ግብራዊ ምኽሪ
ጳውሎስ ንኣመንቲ «እዚ ኩሉ ኣርሕቑ፡ ቍጥዓ፡ ሕርቃን፡ ኽፍኣት …» (ቈሎሴ 3:8) ኢሉ መምርሒ ሃቦም። ብርግጽ፡ ገሊኦም ክርስትያናት ምስ ቍጥዓ ሓቀኛ ጸገም ኣለዎም። እዚ ኸኣ ከም ክፍሊ ባህርያቶም ብምጥቃስ ክምክንይዎ ይኽእሉ እዮም። ካልኦት ድማ ዝተፈላለየ ባህርይ ኣለዎም እሞ ብቕልጡፍ ኣይቘጥዑን እዮም፡ ይኹን እምበር ኩሉ ሰብ ኣብ ገለ ግዜ ይቘጥዕ እዩ። ብቐሊሉ ዝቘጥዕ ይኹን ወይ ዝተዓገሰ፡ ኩሉ ኣማኒ ነቲ ጸገም ክፈትሖ ኣለዎ። እዚኸ ከመይ ገይሩ ክኸውን ይኽእል?
«ንቍጥዓኻ ንምቁጽጻር ጐይታ ክሕግዘካ እመን» ምባል ቀሊል እዩ። እወ፡ እዚ እዩ እቲ መጀመርታ። ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ዝተገልጸ፡ ቍጥዓ ብሓይሊ ርእሱ ንምቁጽጻር ዘይከኣል እዩ። ብቁጽጽር መንፈስ ቅዱስ ጥራይ እዩ ዝከኣል። ምስ ጐይታ ዝያዳ እንመላለስን ቃሉ እንምብብን፡ ንስምዒታትና ንምቁጽጻር ዝያዳ ክንከኣል ኢና እምበር ንሳቶም ንዓና ኣይቆጻጸሩናን።
እዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ገለ ጠቓሚ ዝኾነ ብሓፈሻዊ ኣእምሮ ዝተሰርዐ ሓሳባት እዩ። ሓደ ሰብ ሓቀኛ ጸገም ቍጥዓ እንተ ኣለዎ፡ ከምኡ እውን ንእተወሰነ ግዜ ዝቘጥዑ ሰባት፡ እዚ መምርሒታት እዚ ክሕግዝ ይኽእል እዩ።
- ጐይታ ንቍጥዓኻ ንምፍታሕ ክሕግዘካ ብቐጻሊ ጸሊ። ቍጥዓ ክዓቢ ምስ ዝጅምር ጸውዖ።
«ኣብ መዓልቲ ሽግር ጸውዓኒ፡ ኣነ ኸኣ ከድሕነካ እየ፡ ንስኻ ኸኣ ከተኽብረኒ ኢኻ» (መዝሙር 50:15)።
- ብኣምላኽ ኣብ ህይወትካ ዝተፈቕደልካ ነገር ብዘይፍትሓዊ መገዲ ከም ዝተገብረልካ ምስ ዝስምዓካ፡ ንእኡ ንገሮ! እዚ እዩ እዮብ ዝገበሮ። ብዛዕባ እቲ ዘጋጥመካ ዘሎ ጉዳይ ሰላም ለምኖ።
«ንኣምላኽ ክብሎ እየ፡ ኣይትኹንንኒ፡ ስለምንታይ ምሳይ ከም እትብድል ኣርእየኒ» (እዮብ 10:2)።
- ንሓደ ሰብ ተቘጢዕካ እንተ ኣለኻ፡ ብቐጻሊ ንእኡ/ንኣኣ ምጽላይ ጀምር። 1 ቈረንቶስ 13 ከም መምርሒኻ ተጠቐም።
- ምስ እትቘጥዕ፡ ግናኸ ቍጥዓኻ ኣብ ውሽጥኻ ተዓቂቡ እንተ ኣልዩ፡ ብዓውታ ከይተገልጸ፡ ንጐይታ ጥራይ ተናዘዞ። ብዛዕባ እቲ ንቍጥዓኻ ዘለዓዓለ ሰብ ወይ ፍጻሜ ንኣመለኻኽታኻ ክሕግዘካ ለምኖ።
«ሓጢኣትና እንተ ተናዘዝና፡ ንሓጢኣትና ይቕረ ክብለልናን ካብ ኩሉ ዓመጻ ኸኣ ከንጽሓናን እሙንን ጻድቕን እዩ» (1 ዮሃንስ 1:9)።
- ንሓደ ሰብ ተቘጢዕካዮ እሞ ንስምዒትካ ንእኡ ገሊጽካዮ እንተ ኣለኻ፡ ቅድም ንጐይታ ተናዘዞ። ድሕሪኡ፡ ነቲ ዝገበርካዮ በደል ንእኡ ብምግላጽ፡ ነገራት ብዝቐልጠፈ ንምምሕያሽ ፈትን።
«‘ተቘጥዑ እሞ ሓጢኣት ኣይትግበሩ’፡ ጸሓይ ኣብ ቍጥዓኹም ኣይትዕረብ» (ኤፌሶን 4:26)።
- ብቐጻሊ ዘሕርቐካ ሰብ እንተ ኣሎ፡ እሞ ነቲ ተደጋጋሚ ቍጥዓኻ ዘስዕብ ጉዳያት ንምፍታሕ ዘይከኣል እንተ ኮይኑ፡ ምስቲ ሰብ ነቲ ስሱዕ ርእሰ ጉዳይ ኣወግዶ፡ ኣድላዪ እንተ ኮይኑ ኸኣ ነቲ ሰብ ክሳብ ዝከኣል ኣወግዶ።
«ካብ ዓሻ ምብኣስ … [ከምኡ እውን] ምትፍናን ርሓቕ» (ቲቶስ 3:9)።
- ሓደ ሰብ ኣብ ስራሕካ ንስምዒትካ ብሓደገኛ መገዲ እንተ ኣለዓዒሉካ፡ ንኣመራርሓ ነቲ ኩነታት ንምፍታሕ ምሕታት ይከኣል እዩ፡ ብፍላይ እቲ ተግባራት ናይቲ ሰብ ነቲ ስራሕ ከም ዝብድል እንተ ገይሩ። ነቲ ግጭታት ንምፍታሕ ዘይከኣል እንተ ኮይኑ፡ ካልእ ስራሕ ንምድላይ ኣስተብህል።
«ክሳብ ዝከኣለኩም፡ ምስ ኩሉ ሰብ ብሰላም ንበሩ» (ሮሜ 12:18)።
- ንእቶም ከቢድ ጸገም ቍጥዓ ዘለዎም፡ ምሉእ ብምሉእ ሓቀኛ ዝኸውን መምህር ምድላይ ጽቡቕ ክኸውን ይኽእል እዩ። እቲ እትምርሓሉ ሰብ ኣብዚ መዳይ እዚ ተሓታቲ ንምዃን ክሕግዘካ ይኽእል እዩ፡ ምኽንያቱ
«ቁስሊ ፈታዊ እሙን እዩ» (ምሳሌ 27:6)።
- ሓደ ሰብ ከም ዘይቁጽጸር ጸገም ዘለዎ እንተ ኮይኑ፡ መደብ ምቁጽጻር ቍጥዓ ምሕሳብ ግቡእ ክኸውን ይኽእል እዩ። እዚ ንጸገማት ቍጥዓ ናይ ሓደ ሰብ እንኮ መልሲ እንተ ዘይኮነ እውን (መንፈሳዊ ሓገዝ ኣድላዪ እዩ)፡ ብዛዕባ መገድታት ምቁጽጻርን መለዓዓሊ ነጥብታት ምልላይን ምኽሪ ክህብ ይኽእል እዩ።
«ምኽሪ ዝሰምዕ ጥበበኛ እዩ» (ምሳሌ 12:15)።
- ንስኻ፡ ክቡር ኣንባቢ፡ ንጐይታ ከም መድሓኒኻን ሰላም ፈጣሪኻን ገና ኣይትፈልጦንዶ? ሓጢኣትካ ብዝተሰብረ ልቢ ምስ እትናዘዞን ስሙ ንምድሓን ምስ እትጽውዖን ክሕግዘካ ይኽእል እዩ!
«ስም ጐይታ ዝጽውዕ ዘበለ ኹሉ ኺድሕን እዩ» (ግብሪ ሃዋርያት 2:21)።
ቀዳማይ ቈረንቶስ 13 NKJV ብልሳን ሰብን መላእኽትን እንተ ተዛረብኩ፡ ፍቕሪ ግና እንተ ዘይብለይ፡ ከም ዝውዝውዝ ኣስራዚ ወይ ከም ዝጭድር ጸናጽል ኮይነ። ትንቢት ዝብልዓኒ፡ ኩሉ ምስጢርን ኩሉ ፍልጠትን ዝፈልጥ፡ ኩሉ እምነት ዘለኒ፡ ክሳብ ኣኽራን ዘግዕዝ፡ ፍቕሪ ግና እንተ ዘይብለይ፡ ዋላ ሓንቲ ኣይኮንኩን። ኩሉ ገንዘበይ ንምግቢ ድኻታት እንተ ሃብኩ፡ ስጋይ እውን ንምንዳድ እንተ ሃብኩ፡ ፍቕሪ ግና እንተ ዘይብለይ፡ ዋላ ሓንቲ ኣይጠቕመንን። ፍቕሪ ትዕገስን ለዋህን እያ። ፍቕሪ ኣይትቐንእን። ፍቕሪ ኣይትምካሕን፡ ኣይትዕበን። ብዘይግቡእ ኣይትምልከትን፡ ናታ ኣይትደልን፡ ኣይትሕረቕን፡ ክፉእ ኣይትሓስብን። ብዓመጻ ኣይትሕጎስን፡ ብሓቂ ግና ትሕጎስ። ኩሉ ትጸውር፡ ኩሉ ትኣምን፡ ኩሉ ተስፋ ትገብር፡ ኩሉ ትዕገስ። ፍቕሪ ከቶ ኣይትወድቕን። ትንቢታት እንተ ኣለዉ፡ ክጠፍኡ እዮም። ልሳናት እንተ ኣለዉ፡ ክዓርፉ እዮም። ፍልጠት እንተ ኣሎ፡ ክጠፍእ እዩ። ንሕና ብኽፋል ኢና እንፈልጥ፡ ብኽፋል ከኣ ኢና እንትንበይ። እቲ ፍጹም ምስ መጸ ግና፡ እቲ ብኽፋል ዝነበረ ክጠፍእ እዩ። ቈልዓ ከለኹ፡ ከም ቈልዓ ተዛረብኩ፡ ከም ቈልዓ ፈለጥኩ፡ ከም ቈልዓ ሓሰብኩ። ሰብኣይ ምስ ኮንኩ ግና፡ ንነገራት ቈልዓ ኣርሓቕኩ። ሕጂ ብመስትያት ብዘይብሩህ ንርኢ፡ ሽዑ ግና ገጽ ንገጽ። ሕጂ ብኽፋል እፈልጥ፡ ሽዑ ግና ከምቲ ዝተፈልጥኩ ክፈልጥ እየ። ሕጂ እምነት፡ ተስፋ፡ ፍቕሪ፡ እዘን ሰለስተ ይነብራ። እቲ ዝዓበየ ግና ፍቕሪ እዩ።
