ካብ ትምኒት ንላዕሊ ምጥማት
“ንዓለም ወይስ ነቲ ኣብ ዓለም ዘሎ ኣይትፍቀሩ። ሓደ እኳ ንዓለም እንተ ፈተወ፡ ፍቕሪ ኣቦ ኣብኡ የልቦን። ምኽንያቱ ኩሉ ኣብ ዓለም ዘሎ – ትምኒት ስጋ፡ ትምኒት ኣዒንቲ፡ ትዕቢት ህይወት – ካብ ኣቦ ኣይኮነን፡ ግናኸ ካብ ዓለም እዩ። ዓለም ድማ ትሓልፍ ኣላ፡ ትምኒታ እውን፤ ግናኸ ፍቓድ ኣምላኽ ዝገብር ንዘለኣለም ይነብር።” 1 ዮሃንስ 2፡15-17 NKJV
ትምኒት እንታይ እዩ? ከመይ ገይርናስ ክንፈትሖ ንኽእል? ዮሃንስ ነዞም ክልተ ሕቶታት ኣብ ላዕሊ ኣብ ዝተጠቕሱ ጥቕስታት መልሲ ከም ዝህብ እኣምን። ሓደ ዓይነት ትምኒት ነዚ ስርዓት ዓለምን ነቲ እትህቦ ዘይጽቡቕ ነገራትን ምፍቃር እዩ። እቲ ፍታሕ ድማ ካብዚ ስርዓት ዓለም ንላዕሊ ናብ ካልእ ዓለምን ናብ ጐይታ የሱስን ምጥማት እዩ። ክርስቲያን ኣብቲ ናይ መጻኢ ዓለም ሓጎስ ዝመሓድር ጐይታ ክተኩርን ኣዒንቱ ድማ ካብቲ ዝሓልፍ ትምኒት ናይዚ ሕጂ ዘሎ ክፉእ ዓለም ከርሕቕን ኣለዎ።
ትምኒትን ብስለትን
ብመሰረት Webster’s New Collegiate Dictionary፡ ቀዳማይ ትርጉም ትምኒት “ጽንዕ ዝበለ ድሌት ወይ ኣድላይነት ምህላው” እዩ። ጐይታ ንቅኑዕ ኣድላይነትና ክከናኸን ተስፋ ሂቡና እዩ፡ ከምቲ ጳውሎስ ዝጸሓፎ፡ “ኣምላኸይ ድማ ኩሉ ኣድላይነትኩም ብመሰረት ሃብቱ ብኽብሪ ብክርስቶስ የሱስ ክመልእ እዩ” (ፊልጲ 4፡19)። ብመሰረት 1 ዮሃንስ 2፡15-17 ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ፡ ትምኒት ንቅኑዕ ዘይኮነ ኣድላይነት ጽንዕ ዝበለ ድሌት እዩ። ብዙሕ ግዜ፡ ንዓና ዘይጽቡቕ ንዝኾነ ነገር ጽንዕ ዝበለ ድሌት እዩ።
ቅድሚ ምእመናን ንኣቦ ካብ ዓለም ንላዕሊ ንኽፈትዉ ምትብባዑ፡ ዮሃንስ ንቕዱሳን ብዛዕባ መንፈሳዊ ደረጃታቶም ኣፍለጠ። “ንኣኻትኩም፡ ንኣሽቱ ውሉዳት፡ ሓጢኣትኩም ምእንቲ ስሙ ይቕረ ስለ ዝተባህለልኩም እጽሕፈልኩም ኣለኹ። ንኣኻትኩም፡ ኣቦታት፡ ካብ መጀመርታ ንዝነበረ ስለ ዝፈለጥኩምዎ እጽሕፈልኩም ኣለኹ። ንኣኻትኩም፡ መንእሰያት፡ ነቲ ክፉእ ስለ ዝሰዓርኩምዎ እጽሕፈልኩም ኣለኹ” (1 ዮሃንስ 2፡12-13)። ክርስቲያናት ብመንፈስ ምዕባይ ኣገዳሲ እዩ። ዮሃንስ ንውሉዳት፡ ኣቦታትን መንእሰያትን ኣድሪሱ። እቶም ውሉዳት ብዛዕባ ሓጢኣቶም ይቕረ ምባል ይፈልጡ ነይሮም፤ እዚ ጽቡቕን ኣገዳሲን ቀዳማይ ስጉምቲ እዩ። እቶም ኣቦታት ምስ ጐይታ ዓሚቕ ርክብ ነይርዎም፤ ብዕቡጋት ምእመናን ነይሮም። እቶም መንእሰያት ሓያላት ነይሮም፡ ቃል ኣምላኽ ድማ ኣብኦም ይነብርን ንሰይጣን ንኽሰዓርዎ የኽእሎም ነይሩ።
ምእመናን፡ “ንዓለም ወይስ ነቲ ኣብ ዓለም ዘሎ ኣይትፍቀሩ” ተባሂሎም ይምዕዱ፡ ግናኸ እዚ ብዘይ መንፈሳዊ ብስለት ምፍጻሙ ኣዝዩ ኣጸጋሚ እዩ። እቲ ዘይበሰለ ምእመን ንጥቕሙ ቅድሚ ጐይታ ምግባሩ ጌጋ ከም ዘለዎ ኣይርእን እዩ። ዮሴፍ ከም መንእሰይ ብዕቡግ ነይሩ (ዘፍጥረት 37፡2)። ንኣቡኡ ብዛዕባ ክፉእ ባህርይ ኣሕዋቱ ምስ ነገሮ ዕድሚኡ ዓሰርተ ሸውዓተ ነይሩ። ስለምንታይ እዩ እዚ ገይሩ? ብዛዕባ ስም ኣቡኡ ኣብ ምድሪ ከነኣን ይግደስ ነይሩ። ስም ኣቡኡን ክብሩን ብሰንኪ ባህርይ ኣሕዋቱ ክዋረድ ኣይደለን ነይሩ። ምእመናን ድማ ብተመሳሳሊ ክገብሩ ኣለዎም። ስለዚ፡ ንትምኒታዊ ድሌት ንምብዳህ ቢያንስ ክልተ መገዲ ኣሎ፡ ንጐይታ የሱስ ክርስቶስ ብዓሚቕን ብውልቃዊን ምፍላጥ ከምቲ ኣቦታት ዝገበሩ፡ ከምኡ ድማ ንነፍስና ብቃል ኣምላኽ ምምላእ ንኽንሰዓር ነቲ ክፉእ ከምቲ ሓያላት መንእሰያት ዝገበሩ።
ንዓለም ኣይትፍቀሩ
ዮሃንስ ንዓለም ከይንፈቱ ይምዕደና። ኣምላኽ ነዚ ዓለም ፈጢርዎ እዩ፤ ገለ ካብ ውበት ፍጥረቱ ሕጂ እውን ኣሎ – ዘደንቕ ምዕራብ ጸሓይ፡ ጽቡቕ ኣበባታትን ስእላዊ መኸተምቲ ቅጠላትን። ነዚ ኩሉ ምፍቃር እንታይ ጌጋ ኣለዎ? ምንም የብሉን። ዮሃንስ ብዛዕባ ስርዓት ዓለም እዩ ዝዛረብ ዘሎ – ስርዓት ብልሽውና፡ ዘይስነ-ምግባርን ዓመጽን። ስርዓት ዓለም ብሰይጣን፡ ኣምላኽ ናይዚ ዓለም፡ ይምራሕ። ሓደ ግዜ፡ ኣብ ትሕቲ ስልጣኑ ነይርና፡ “ንኣኻትኩም ድማ፡ ብበደልን ሓጢኣትን ምውታት ዝነበርኩም፡ ህያዋን ገበረኩም፡ ኣብኡ ድማ ሓደ ግዜ ብመሰረት ኣገባብ ናይዚ ዓለም፡ ብመሰረት መራሒ ሓይሊ ኣየር፡ እቲ ሕጂ ኣብ ደቅን ዘይምእዛዝ ዝዓዪ መንፈስ፡ ትመላለሱ ነይርኩም፡ ኣብ መንጎኦም ድማ ኩላትና ሓደ ግዜ ብትምኒት ስጋና ንነብር ነይርና፡ ድሌታት ስጋን ኣእምሮን እናፈጸምና፡ ብባህሪና ድማ ደቅን ቍጥዓ ነይርና፡ ከምቶም ካልኦት” (ኤፌሶን 2፡1-3)። ግናኸ ኣምላኽ ይመስገን ብክርስቶስ ህያዋን ገበረናን ኣድሓነናን!
ዘይኣምኑ ኣብ ግብሪ ገበሮም ይጎብጡ ይኾኑ፤ ምእመናን ግና ነዚ መገዲ ዓለም ክስዕቡ የብሎምን። ንሕና ቅኑዓት ክንከውንን ግብሪ ገበሮም ክንከፍልን ተጸዊዕና ኢና። ጳውሎስ ንቕዱሳን ኤፌሶን ንሓድሽ ሰብ ክለብሱ ኣተባብዖም። ካብቶም ኣብ ኤፌሶን 4፡17-25 ዝተጠቕሱ ነገራት – ሓሰውቲ ትምኒታት፡ ዘይስነ-ምግባር፡ ሓሶት፡ ቍጥዓ፡ ስርቂ፡ ብልሽው ቃላት – ድማ፡ “እቲ ዝሰረቐ ድማ ደጊም ኣይስረቕ፡ ግናኸ ብሓይሊ ኢዱ ጽቡቕ እናገበረ ይስራሕ፡ ምእንቲ ንዝደሊ ዝህቦ ነገር ክህልዎ” (ኤፌሶን 4፡28) ኢሉ ጸሓፈ። ዓለምን ብልሽው ስርዓታን ንምፍቃር ቀሊል ነገር ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ግናኸ ንኣቦ ምፍቃር ዝበለጸ ክቡርን ጠቓሚን እዩ!
ትምኒት ስጋ
ንስጋና ምምላእ ኣዝዩ ባህርያዊ እዩ፤ ብርግጽ፡ ባህርያዊ እዩ። ጐይታ ንቅኑዕ ኣድላይነትና ዝምላእሉ ቅኑዕ መገዲ ሂቡና እዩ። ንምግብና ዝኸውን ምግብ ሂቡና እዩ፡ ግናኸ ስሱዓት ከይንኸውን ንምዕድ ኢና። ብምግብን ክዳንን ክንዕገብ ተነጊሩና (1 ጢሞቴዎስ 6፡8)። ሰብ ሓዳር ኣለና፡ እሙናት ክንከውን ድማ ንምዕድ ኢና (ኤፌሶን 5፡22-33)። ግናኸ ንዘይድለ ነገር ብጽንዕ ዝበለ ድሌት ምድላይ ኩሉ ግዜ ሓደጋ እዩ፤ ኣብ ውሽጥና ዝዓዪ መርኣያ ትምኒት እዩ (ገላትያ 5፡17)። ኣብ ያእቆብ 1፡14 ድማ፡ “ነፍሲ ወከፍ ሰብ ብገዛእ ድሌቱ ምስ ተሳሕበን ምስ ተፈተነን ይፍተን” ንብል።
ብዙሓት ምእመናን ንሰይጣን ይወቕሱ። እወ፡ ይፍትን እዩ፡ ግናኸ ብገዛእ ድሌትና ካብ ጐይታ ንርሕቕ ኢና። ነዚ ጸገም እዚ ንምፍታሕ ብዙሕ መጽሓፍ ቅዱሳዊ መገዲ ኣሎ፤ ግናኸ ዮሃንስ ኣዒንትና ኣብ ጐይታ የተኩር። ዓለም ትሓልፍ ከም ዘላ የጕልሕ። ትምኒት ዓለም እውን ይሓልፍ ኣሎ፤ መወዳእታ ክህልዎ እዩ። እቲ ምእመን ንምምላስ ጐይታ ክጽበ ኣለዎ፡ ንዓና ካብዚ ዓለም ንምውጻእ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቲ ዝመጽእ ዓለም ንምምራሕ እውን። ኣብቲ ጽድቂ ዝነብረሉ ዓለም ክንከውን ኢና። እቲ ሓዋርያ ዮሃንስ እዩ ኣብ ራእይ 21፡1 ነቲ ዓለም እቲ ሓጺር ርእይቶ ዝህበና፡ “ሓድሽ ሰማይን ሓድሽ ምድርን ድማ ረኣኹ፡ ምኽንያቱ እታ ቀዳመይቲ ምድሪ ሓሊፋ ነይራ።” ብዛዕባ እቲ ዝመጽእ ዓለም ምንባር ኩሉ ነገር ኣብ ቅኑዕ ቦታኡ የንብር።
ትምኒት ኣዒንቲ
ክርስቲያናት ናይዚ ዘመን እዚ ብብዙሕ ንኣዒንቲ ዝጥዕም ነገራት ይጥፍኡ። ምእመናን ናይ ኩሉ ዘመን ነዚ ጸገም እዚ ክገጥሞም ነይርዎም፡ ግናኸ ሎሚ ብሰንኪ ቴክኖሎጂ እቲ ጸገም ይዓቢ። ናብ ገዛና ዝኣቱ ምስልታት ክንፈትሖ ኣለና። ንሕና ዓለም ተጠቃሚታት ኢና፡ ማስታወቂያታት ድማ ንጥቕሞም ይጥቀሙሉ። ቢልዮናት ዶላራት ኣብ ምሻጥ ይውድኡ። ንዘይድለና ነገራት ንኽንዕድግ ንግበር ኢና። እቶም ነጋዶ “ጾታዊነት ይሽይጥ” ምዃኑ ይፈልጡ። ሕጂ ድማ ብድርብ ጸገም ንገጥም ኣለና (ብፍላይ ደቂ ተባዕትዮ)፡ ትምኒት ኣዒንትን ትምኒት ስጋን። ግናኸ፡ ጐይታ ብምግብን ክዳንን ክንዕገብ ከም ዘለና ይነግረና (1 ጢሞቴዎስ 6፡8)። ከመይ ገይርናስ ክንፈትሖ ንኽእል? እዚ ዓለም ይሓልፍ ከም ዘሎ፡ ትምኒት ናይዚ ዓለም እውን ይሓልፍ ከም ዘሎ ክንፈልጥ ኣለና። ናብ ጐይታን ናብ መጻኢን ክንጥምት ኣለና። ንሱ ዕላማና ክኸውን ኣለዎ። መዝሙር 37፡37 ድማ፡ “ንጹህ ሰብ ኣስተብህል፡ ንቅኑዕ ድማ ተመልከት፤ ምኽንያቱ መጻኢ ናይቲ ሰብ ሰላም እዩ” ይብል። ንጹህን ቅኑዕን ሰብ፡ ብሩኽ ጐይታናን መድሓኒናን ክንርኢ ኣለና።
ትዕቢት ህይወት
ኣብ መወዳእታ፡ ንቕዱሳን ከይዕበዩ ተጠንቀቑ ተባሂሎም ነይሮም። ቅዱሳት ጽሑፋት ብዛዕባ ትዕቢት ብብዙሕ መጠንቀቕታት ዝመልአ እዩ። ትዕቢት እውን ትምኒት እዩ። ዓለም ብዛዕባ ስርሖም ብዝበለጸ ዝዕበዩ ሰባት ዝመልአ እዩ። ጳውሎስ ንጢሞቴዎስ ንሓደስቲ ሰባት ኣብ ጉባኤ ንምምራሕ ብቑዓት ኣሕዋት ክመርጽ ከሎ ኣጠንቀቖ፡ “ሓድሽ ኣይኹን፡ ምናልባት ብትዕቢት ተነፊሑ ናብቲ ናይ ሰይጣን ዝኾነ ፍርዲ ከይወድቕ” (1 ጢሞቴዎስ 3፡6)። እቲ ቃል “ፍርዲ” ብሓቂ “ገበን” ማለት እዩ። ያእቆብ ድማ፡ “ግናኸ ዝበለጸ ጸጋ ይህብ። ስለዚ ድማ ይብል፡ ኣምላኽ ንዕቡያት ይቃወም፡ ንትሑታት ግና ጸጋ ይህብ” (ያእቆብ 4፡6) ይብለና። ትዕቢት ገበን ሰይጣንን ዓለማዊ ሓሳብን እዩ። ጐይታ የሱስ ንርእሱ ዝተዋረደ እዩ ነይሩ። ብዛዕባ ሓሳብ ክርስቶስ ምህላው ጽቡቕ ሓሳብ ኣሎ፤ “ክርስቶስ የሱስ ... ንርእሱ ምንም ኣይገበረን ...ንርእሱ ድማ ኣዋረደ” (ፊልጲ 2፡5-8)።
ብዙሕ ግዜ ምስ ትዕቢት ተገላቢጡ እዩ፤ ንርእስና ስም ንገብርን ንርእስና ነዕብን። ደጊም፡ እቲ መልሲ ኣብ ጐይታ የሱስ ይርከብ። ናብቲ ዝመጽእ ዓለም ዝገዝእ ክንጥምት ኣለና። እዚ ሕጂ ዘሎ ዓለምን ትምኒቱን ብቕልጡፍ ይሓልፍ ከም ዘሎ ክንፈልጥ ኣለና። ሓድሽ ዓለም ይመጽእ ኣሎ፡ ጴጥሮስ ኣብ 2 ጴጥሮስ 3፡13 ይነግረና፡ “ንሕና ድማ፡ ብመሰረት ተስፋኡ፡ ሓድሽ ሰማያትን ሓድሽ ምድርን ንጽበ ኣለና፡ ኣብኡ ድማ ጽድቂ ይነብር።”
መደምደምታ ትምኒት ኣብ ዓለም ኣሎ፡ ኣብ ማእከሉ ድማ ንነብር ኢና። ንስጋና ከነምልእ ዝደሊ ሓጢኣተኛ ባህርይ ኣለና። ትምኒት ንስጋ ብዘይቅኑዕ መገዲ ንምምላእ ዘሎ ጽንዕ ዝበለ ድሌት እዩ። ግናኸ፡ እቲ ሃዋርያ ዝሃቦ ምዕዶ፡ “ዓለም ትሓልፍ ኣላ፡ ትምኒታ እውን”፡ ብሓቂ እንተ ተረዲእናዮ፡ ምስቶም ፍቓድ ኣምላኽ ክገብሩ ዝደልዩ ክንቑጸር ንኽእል ኢና። ምስቶም ንኣቦ ከሐጕሱ ዝደልዩ ክንቑጸር ንኽእል ኢና። ምስቶም ንዘለኣለም ዝነብሩ ክንቑጸር ንኽእል ኢና (1 ዮሃንስ 2፡15-17)።
