ገላትያ – ክፋል 7
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነቲ ናይ ገላትያ 4 ቀዳማይ ክፋል ድሕሪ ምምልካትና፡ ሕጂ ናብ ፍቕድታት 13-18 (KJV) ክንሰጋገር ኢና።
ብድኻም ስጋይ ከም ዝኾነ፡ ወንጌል ቅድም ንኣኻትኩም ከም ዝሰበኽኩኹም ትፈልጡ ኢኹም። እቲ ኣብ ስጋይ ዝነበረ ፈተናይ ድማ ኣይነዓቕኩምዎን ኣይነጸግኩምዎን፤ የግዳስ ከም መልኣኽ ኣምላኽ፡ ከም ክርስቶስ የሱስ ድማ ተቐበልኩምኒ። እምበኣር እቲ ዝተዛረብኩምዎ በረኸት ኣበይ ኣሎ? ምኽንያቱ፡ እንተ ዝከኣል፡ ኣዒንትኹም ኣውጺእኩም ንዓይ ምሃብኩም ምዃኑ እምስክር። እምበኣርሲ ሓቂ ስለ ዝነገርኩኹም፡ ጸላእኹም ኮይነ ድየ? ንኣኻትኩም ብቕንኣት ይደልዩኹም እዮም፡ ግናኸ ብጽቡቕ ኣይኮነን፤ እወ፡ ንኣኻትኩም ኪሰጕኹም እዮም፡ ምእንቲ ንኣኦም ክትደልዩ። ግናኸ፡ ኩሉ ግዜ ብጽቡቕ ነገር ብቕንኣት ምድላይ ጽቡቕ እዩ፡ ኣብ ጥቓኹም ዘለኹሉ ግዜ ጥራይ ዘይኮነስ።
እቲ ሕማም ጳውሎስ እንታይ ዓይነት ነይሩ? እዚ ኣይተነግረናን። ይኹን እምበር፡ እቲ ኣብዚ ዘሎ ድኻምን እቲ ኣብ ስጋ እቲ ሃዋርያ ዝነበረ ፈተናን ምስቲ ንቆሮንቶሳውያን ዝጠቐሶ ኣብ ስጋኡ ዝነበረ እሾኽ ሓደ እዩ ዝመስለኒ (2 ቆሮንቶስ 12:7-9)። እዚ ከምኡ እንተኾይኑ፡ ሽዑ ንዓይ ብሩህ እዩ፡ ምስ ኣዒንቱ ዝነበሮ ጸገም ነይሩ፡ እንተዘይኮይኑ እቶም ገላትያዊያን ኣዒንቶም ኣውጺኦም ንጳውሎስ ስለምንታይ ምሃብዎ፡ ኣዒንቱ ብሉጽ ጥዕና እንተ ነበራ? ስለምንታይ ኢድ ወይ እግሪ ወይ እዝኒ ዘይሃብዎ? ዘክር፡ ንሱ ሓሙሽተ ግዜ ተወቒዑ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ግዜ 39 ግርፋት ተቐቢሉ (11:24)። ብተወሳኺ፡ ሓደ ግዜ ብእምኒ ተወቒዑ (ቁ.25)፤ ገለ ካብኣተን እምኒታት ኣብ ገጹን ኣብ ኣዒንቱን ክወቕዓኦ ይኽእላ ነይረን። እዚ ድማ ንሱ ነብያቱ ብብዝሒ ከም ዝነገረ፡ ነዛ ሓንቲ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ከምኡ እውን «ብገዛእ ኢደይ ክንደይ ዓብዪ ፊደል ከም ዝጸሓፍኩኹም» ርኣዩ ኢሉ ትኩረት ዝገበረሉ ምኽንያት እዩ (ገላትያ 6:11)።
እቲ ሃዋርያ ነቲ ናይ ትምህርቲ ጉዳይ ናይ መልእኽቲ ገላትያ ኣዝዩ ኣገዳሲ ስለ ዝነበረ፡ ነቲ መልእኽቲ ኺነግር ኣይጸበየን። ስለዚ ብዘይካ እቲ ንኣዒንቱ ዝነበሮ ጸገም፡ ብርዑ ኣልዒሉ ጸሓፈ። ሰበኽቲ ሕጊ ንገላትያዊያን ኣዝዮም ኣስሓትዎም ስለ ዝነበሩ፡ ሕጂ ጳውሎስ ጸላእኦም ከም ዝኾነ ገይሮም ይምስሉ ነበሩ። ግን ጳውሎስ ዝገበሮ ኩሉ፡ ብዛዕባ ወዱ፡ የሱስ ክርስቶስ ጐይታና፡ ሓቂ ኣምላኽ ምነጋር እዩ። እቶም ሰበኽቲ ንገላትያዊያን ካብ ጳውሎስ ኪፈልይዎም ይፍትኑ ነበሩ፡ ምእንቲ እቲ ህዝቢ ናይ ገዛእ ርእሶምን ናይ ሕግን ሰዓብቲ ኪኾኑ። ንኣኦም ንኣመንቲ ክርስቶስ ኣብ ገላትያ ዝኾነ ጽቡቕ ሓሳብ ኣይነበሮምን። ኣተሓሳስባ እቲ ሃዋርያ ብምሉኡ ተቃራኒ ነይሩ፤ ንሱ ኩሉ ግዜ ጽቡቕ ጥራይ ይደልየሎም ነይሩ፡ ኣብ ጥቓኦም ዘለሉ ግዜ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ ዘይብሎም ግዜ እውን።
ኣብ ገላትያ 4:19-20 እቲ ሃዋርያ ብፍቕሪ ጸሓፈ፡ «ኦ ንኣኻትኩም፡ ክርስቶስ ኣብ ውሽጥኹም ክሳዕ ዝምስረት፡ እንደገና ብምውላድ ዝሓምምኩም ንኣሽቱ ደቀይ፡ ሕጂ ኣብ ጥቓኹም ክህሉን ድምጸይ [ወይ ቃናይ] ክቕይርን እደሊ፤ ምኽንያቱ ብዛዕባኹም እጠራጠር ኣለኹ።» ንኣኦም ናብ ምድሓን ፍልጠት ክርስቶስ ንምምጻእ ንእኡ ከም ሕማም ምውላድ ነይሩ፡ ንሓቂ ንምምላሶም ድማ እንደገና ብእኡ ዝሓልፍ ከም ዝነበረ እዩ። ስለምንታይ? ምኽንያቱ ብዛዕባ እቲ ኣብ ሓቂ ክርስቶስ ዝነበሮም ቦታ ዘይተረጋገጸ ስለ ዝነበረ።
ከም ኣይሁድ፡ መዓልታትን ኣዋርሕን ግዜያትን ዓመታትን ኪሕልዉ ኸዱ። «ብዛዕባኹም እፈርህ ኣለኹ፡ ምናልባት ብኸንቱ ዝደኸምኩ ምዃነይ» (ቁ.11)። ብተመሳሳሊ ኣብ ቁጽሪ 20 ድማ፡ «ብዛዕባኹም እጠራጠር ኣለኹ» ይብል። ስለዚ ኣብ ቁጽሪ 21 ሓተተ፡ «ንሕጊ ኽትሕተቱ እትደልዩ፡ ንሕጊ ኣይትሰምዑን ዲኹም?» ስለምንታይ? ምኽንያቱ ዝኾነ ሰብ ብቕኑዕ ኣእምሮኡ፡ ናብ ክርስቶስ ዝመጸን እቲ ወዲ ነጻ ዝገበሮ ናጽነት ዝረኣየን፡ ኣብ ክርስቶስ ዘለዎ ኩሉ ሓዲጉ ኣብ ትሕቲ ሕጊ ኺኸውን ኣይደልን እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ እቲ ሃዋርያ ንኣኦም፡ እቲ ሕጊ እንታይ ከም ዝብል ብሓቂ እንተ ፈለጡ ሓተቶም።
ናጽነትን ባርነትን ንምግላጽ ድማ ንይስሃቅን ሳራን እስማኤልን ኣጋርን (ኣጋር)፡ ምድራዊት የሩሳሌምን ሰማያዊት የሩሳሌምን፡ ባርያን ነጻ ሰበይትን ተጠቕመ።
ምኽንያቱ፡ ኣብርሃም ክልተ ኣወዳት ከም ዝነበርዎ ተጻሒፉ ኣሎ፡ ሓደ ካብ ባርያ፡ እቲ ሓደ ድማ ካብ ነጻ ሰበይቲ። እቲ ናይ ባርያ ግን ብስጋ ተወልደ፤ እቲ ናይ ነጻ ሰበይቲ ግን ብተስፋ ነይሩ። እዚ ነገራት ምሳሌ እዩ፡ ምኽንያቱ እዚኣቶም ክልተ ኪዳናት እዮም፤ ሓደ ካብ ከረን ሲና፡ ናብ ባርነት ዝወልድ፡ እዚ ድማ ኣጋር እያ። ምኽንያቱ እዛ ኣጋር እዚኣ ኣብ ዓረብያ ዘሎ ከረን ሲና እያ፡ ምስ ሕጂ ዘላ የሩሳሌም ድማ ትሰማማዕ፡ ምስ ደቃ ድማ ኣብ ባርነት እያ። እቲ ልዕሊ ዘላ የሩሳሌም ግን ነጻ እያ፡ እዚኣ ድማ ኣደ ኩላትና እያ።
ምኽንያቱ ተጻሒፉ ኣሎ፡ «ኦ መኻን፡ ዘይትወልዲ፡ ተሓጐሲ፤ ኦ ዘይትሓምሚ፡ ፍንጭሕ በሊ እሞ ጨድር፡ ምኽንያቱ እታ በይና ዘላ ካብታ ሰብኣይ ዘለዋ ብዙሓት ደቅን ኣለዋ። ሕጂ ንሕና፡ ኣሕዋት፡ ከም ይስሃቅ፡ ደቅን ተስፋ ኢና። ግን ሽዑ እቲ ብስጋ ዝተወልደ፡ ነቲ ብመንፈስ ዝተወልደ ከም ዝሰጐጎ፡ ሕጂ እውን ከምኡ እዩ። ይኹን እምበር፡ ቅዱስ ጽሑፍ እንታይ ይብል? ንባርያን ንወዳን ኣውጽእ፡ ምኽንያቱ ወዲ ባርያ ምስ ወዲ ነጻ ሰበይቲ ወራሲ ኣይኪኸውንን እዩ። እምበኣርሲ፡ ኣሕዋት፡ ንሕና ደቅን ባርያ ኣይኮናን፡ ግን ናይ ነጻ ኢና» (ቁ.22-31)።
ኣብዚ ፍቕድታት እዚ እቲ ሃዋርያ፡ ኣጋር፡ ወዳ እስማኤልን ምድራዊት የሩሳሌምን ንሕጊ ከም ዝምስሉ ኣርኣየ፡ ንሳቶም ድማ ኣብ ትሕቲኡ ኪኾኑ ይደልዩ ነበሩ። በቲ ሓደ ሸነኽ፡ ሳራ፡ ይስሃቅን «እታ ልዕሊ ዘላ የሩሳሌምን» ጸጋ ኣምላኽን ክርስቲያናዊ ናጽነትን የርእዩ፡ እዚ ድማ ኩሎም ኣመንቲ ብእግዚኣብሔር የሱስ ክርስቶስ፡ ወዲ፡ ዝረኽብዎ እዩ። ቅዱስ ጽሑፍ ጸጋን ሕግን ብሓንሳብ ኪህልዉ ከም ዘይክእሉ ብንጹር ይገልጽ። ሕግን ጸጋን ኪኸውን ኣይክእልን እዩ፡ ሕጊ ወይ ጸጋ ኪኸውን ኣለዎ፡ ምኽንያቱ ቅዱስ ጽሑፍ፡ «ንባርያን ንወዳን ኣውጽእ፡ ምኽንያቱ ወዲ ባርያ ምስ ወዲ ነጻ ሰበይቲ ወራሲ ኣይኪኸውንን እዩ። እምበኣርሲ፡ ኣሕዋት፡ ንሕና ደቅን ባርያ ኣይኮናን፡ ግን ናይ ነጻ ኢና» ይብል።
ንባርያን ንወዳን ምውጻእ ከቢድ ነገር ኪኸውን ይኽእል እዩ፡ ከምቲ ንኣብርሃም ኪገብሮ ምስ ተጸውዐ። ግን
ኣምላኽ ንኣብርሃም፡ «ብሰንኪ እቲ ወድን ብሰንኪ ባርያኻን ኣብ ቅድሜኻ ከቢድ ኣይኹን፤ ኣብ ኩሉ እቲ ሳራ ዝበለቶ ንኣኻ፡ ድምጻ ስማዕ፤ ምኽንያቱ ብይስሃቅ ዘርእኻ ኪጽዋዕ እዩ» (ዘፍጥረት 21:12)።
ሕግን ምስኡ ዝተኣሳሰር ስርዓትን ኩሉ ኺኸይድ ኣለዎ። እቲ ቀዳማይ ኣልጊስካ ነቲ ካልኣይ ምምስራት ናይ ኣምላኽ መገዲ እዩ። እዚ ፍጡር ኣንባቢ፡ ሕጊ ኣብ ልዕሊ እቲ ኣማኒ ዝኾነ ስልጣን፡ ግዝኣት ወይ ምምሕዳር ከም ዘይብሉ ፍለጥ፡ ምኽንያቱ ንሕና ኣብ ትሕቲ ሕጊ ዘይኮነስ፡ ኣብ ትሕቲ ጸጋ ኢና። እዚ ማለት ድማ ዝኾነ ገደብ የለን – ከም ዝደለና ኽንነብርን ሓጢኣተኛ ተግባራት ክንገብርን ንኽእል ኢና ማለት ድዩ? ኣምላኽ ይኸልከለና፤ ሽሕ ግዜ፡ «ኣይፋል!»
እቲ ኣማኒ ንክርስቶስ ተገዚኡ እዩ። እቲ ሃዋርያ ጳውሎስ እዚ ኣብ ሮሜ 7:1-6 ኣመልከተ፡ ኣብኡ እዚ ቃላት ኣሎና።
ኣሕዋት፡ (ምኽንያቱ ንሕጊ ንዝፈልጡ እዛረብ ኣለኹ)፡ ሕጊ ኣብ ልዕሊ ሰብ ክሳዕ ዝነብር ግዝኣት ከም ዘለዎ ኣይትፈልጡን ዲኹም? ምኽንያቱ እታ ሰብኣይ ዘለዋ ሰበይቲ፡ ሰብኣያ ክሳዕ ዝነብር ብሕጊ ምስ ሰብኣያ ተኣሲራ እያ፤ ሰብኣያ እንተ ሞይቱ ግን፡ ካብ ሕጊ ሰብኣያ ትፈትሕ። እምበኣርሲ፡ ሰብኣያ እናነበረ፡ ምስ ካልእ ሰብኣይ እንተ ተመርዕያ፡ ዘማዊት ክትብሃል እያ፤ ሰብኣያ እንተ ሞይቱ ግን፡ ካብቲ ሕጊ ነጻ እያ፤ ስለዚ፡ ምስ ካልእ ሰብኣይ እንተ ተመርዕያ፡ ዘማዊት ኣይኮነትን። ስለዚ፡ ኣሕዋተይ፡ ንስኻትኩም እውን ብስጋ ክርስቶስ ንሕጊ ሞይትኩም ኢኹም፤ ምእንቲ ምስ ካልእ ክትምርዖ፡ እንተላይ ምስቲ ካብ ምዉታት ዝተንስአ፡ ምእንቲ ንኣምላኽ ፍረ ኸነፍሪ። ምኽንያቱ ብስጋ ምስ ነበርና፡ ምንቅስቓስ ሓጢኣት፡ እዚ ድማ ብሕጊ ዝነበረ፡ ኣብ ኣካላትና ንሞት ፍረ ንኸነፍሪ ይዓዪ ነይሩ። ሕጂ ግን ካብ ሕጊ ተፈቲሕና ኢና፡ እቲ ዝሓዝናሉ ዝነበርና ሞይቱ፤ ምእንቲ ብሓዳስ መንፈስ ከነገልግል፡ ብብሉይ ፊደል ዘይኮነስ።
እዚ ፍቕድታት እዚ፡ እቶም ሕጊ ዝተዋህቦም ኣይሁድ ሕጊ ኺሕልዉ ግዴታ ከም ዘለዎም ይብል፡ ከምቲ ሰበይቲ ንሰብኣያ ግዴታ ዘለዋ። ግን ሕጂ እቲ ሕጊ፡ ከምቲ ሰብኣይ፡ ሞይቱ እዩ። ስለዚ እቲ ኣማኒ ብእግዚኣብሔር የሱስ ክርስቶስ ንሞይቱ ሰብኣያ (ሕጊ) ዝኾነ ግዴታ የብሉን፡ ግን ሕጂ ኣብ ትሕቲ እቲ ሓድሽ ህያው ሰብኣይ፡ እዚ ድማ ክርስቶስ እዩ፡ ይነብር!
