መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ ኩሉ ዘመናት

መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ ኩሉ ዘመናት

እንታይ እዩ ናብ ኣእምሮኻ ዝመጽእ “ንጉስ”፡ “ሱልጣን”፡ “ንጉሠ ነገስት” ወይ “ልዑላዊ” ዝብሉ ቃላት ክትሰምዕ ከለኻ? እዞም ቃላት እዚኦም ብትርጉሞም ንገዛኢ፡ ወይ ንሓደ ፍሉይ ሃገር ወይ ህዝቢ ስልጣን ዘለዎ ሰብ፡ ልሙዳት እዮም።

ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ፡ እቲ “መንግስቲ ኣምላኽ” ዝብል ኣበሃህላ ምስ ስልጣንን ምግዛእን ዝተኣሳሰር እዩ። ኣብኡ ኣምላኽ ብኽልተ መገዲ ክገዝእ ንርኢ። እቲ ቐዳማይ ንልዑላዊ ስልጣን ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ነገር የርኢ። ከም ፈጣሪ መጠን ኣብ ልዕሊ ኩሉ ፍጻሜታት ታሪኽ ምሉእ ምቁጽጻር ኣለዎ፡ ኣብ መወዳእታ ኸኣ ኩሉ ነገር ንፍቓዱ ወይ ንምኽሩ ንምፍጻም ብሓደ ይዓዪ። ንፍጥራቱ ኣብ ውሽጢ ገደባት ፍቓዶም ንኽጥቀሙ ዕድል ይህብ፡ ግን ንሱ እዩ እቲ ልዑላዊ ምቁጽጻር ዘለዎ። እቲ ኻልኣይ ንቐጥታዊ ምምሕዳር ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ተገዛእቱ የርኢ። እዚ “ቴኦክራሲ” ተባሂሉ ይጽዋዕ፡ “ቴኦ” ማለት ኣምላኽ፡ “ክራሲ” ማለት ከኣ “ግዝኣት”። ብኣንጻሩ፡ “ዲሞክራሲ” ማለት “ግዝኣት ህዝቢ” ማለት እዩ። ሸውዓተ ምዕራፋት ናይቲ ናይ ኣምላኽ ቴኦክራሲያዊ ግዝኣት ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ክንከታተል ንኽእል ኢና። ሓቢርና ንርኣየን።

ምዕራፍ 1፡ ኣዳም ኣብ ገነት

ኣብቶም ቀዳሞት ምዕራፋት መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ኣምላኽ ንሰብ ምፍጣሩን “ፍረዩን ተባዝሑን ንምድሪ ምልእዋን ምግዝእዋን፡ ኣብ ልዕሊ ዓሳ ባሕርን ኣብ ልዕሊ ኣዕዋፍ ሰማይን ኣብ ልዕሊ ኩሉ ኣብ ምድሪ ዝንቀሳቐስ ህያው ነገርን ግዝኣት ግበሩ” (ዘፍጥረት 1:28 ESV) ብምባል ምባረኹን ንምበብ። እቲ ቐዳማይ ምዕራፍ ናይቲ ናይ ኣምላኽ ቴኦክራሲያዊ ግዝኣት ኣብ ገነት ኤድን ተገሊጹ፡ ኣብኡ ኣምላኽ ንኣዳም ከም ወኪሉ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ፍጥረት ክገዝእ ኣቐመጦ። ብሓዘን፡ እዚ ቐዳማይ ገዛኢ፡ ኣዳም፡ ንኣምላኽ ብዘይምእዛዙ ፈሸለ፡ ንግዝኣቱ ኣብ ልዕሊ ፍጥረት ከኣ ሰኣኖ (ዘፍጥረት 3)። ኣምላኽ ድሕሪኡ ብዛዕባ ዝመጽእ ካልእ ገዛኢ ነቲ ኣዳም ዝሰኣኖ ክመልስ ተስፋ ሃበ (ቁ.15)።

ምዕራፍ 2፡ ኖህ ድሕሪ ማይ ኣይሂ

ኣብ ዛንታ ኖህ ሓድሽ ምጅማር ንርኢ፡ ድሕሪ እቲ ኣብ ዘመኑ ዝነበረ ማይ ኣይሂ ንኹሉ ሰብ ከምኡ እውን ንስድራ ቤቱ ብዘይካኡ ምስ ኣጥፍአ። ኣምላኽ ንኖህ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ፍጥራን ገዛኢ ገበሮ (9:2-4)፡ ንቐተልቲ ኸኣ ንምቕጻዕ ስልጣን ሃቦ (ቁ.5-6)። ይኹን እምበር፡ ኖህ ንባዕሉ ኣብ ምግዛእ ፈሸለ፡ “ሰኺሩ ኸኣ ኣብ ድንኳኑ ዕርቃኑ ደቀሰ” (ቁ.21)። ብዙሓት ገዛእቲ ድሕሪኡ መጹ፡ መንግስታቶም ከኣ ብዘይፍትሕን ዓመጽን ተበላሸወ። ሰብ ነቲ ንሄዋን ዝተዋህበ ፍጹም ገዛኢ ይናፍቕ ነይሩ።

ምዕራፍ 3፡ ደቅታት እስራኤል

ሰብ ካብ ኣምላኽ ክርሕቕ ከሎ፡ ንሱ ስልጣኑ ብሓደ ህዝቢ ገይሩ ብምምስራት ቴኦክራሲያዊ ግዝኣቱ ኣብ ልዕሊ እታ ሃገር ክገልጽ ወሰነ (ዘጸኣት 15:18)። ኣምላኽ ንደቅታት እስራኤል ኣብ ኣብርሃም ሓረየ (ዘፍጥረት 12፤ 21:12)። ኣብ ግብጺ ባሮት ክኾኑ ከለዉ፡ ንሱ ካብ ባርነት ኣውጺኦም ሰራዊቱ ክኾኑ ገበሮም (ዘዳግም 7:6-8 ተመልከት)፡ ንሓጢኣት ካብ ምድሪ ከነኣን ንምጥፋእ ከኣ ተጠቕመሎም። ስለዚ እዩ ብዛዕባ እቶም ባሮት “ሰራዊት እስራኤል” (14:19) ተባሂሎም ንምበብ። ከም ንጉሶም መጠን፡ ኣምላኽ ንህይወቶም ንምምራሕ ሕጊ ሃቦም፡ ንሱ ኸኣ ንሱ ኣብ መንጎኦም ክነብር ድንኳን ክሰርሑ ኣዘዞም።

ደቅታት እስራኤል ኣብ ግዜ ሙሴ፡ ኢያሱን እቶም ድሕሪኡ ዝነበሩ ሽማግለታትን ንኣምላኽ ኣገልገሉ። ይኹን እምበር፡ ኣብ ግዜ ፈራዶ ክስሕቱ ጀመሩ፡ እናኸፍኡ እናኸዱ ኸኣ ክሳዕ ዝነጽግዎ ንመንግስቲ ኣምላኽ፡ ንጉስ ከኣ ደለዩ። ንሳሙኤል፡ “ሕጂ ንዓና ከም ኩሎም ህዝብታት ክፈርድልና ንጉስ ኣንብርልና” በልዎ (1 ሳሙኤል 8:5)። ኣብ ምላሽ ናይቲ ህዝቢ ሕቶ፡ ኣምላኽ ንነብዩ ሳሙኤል፡ “ንቓል እቲ ህዝቢ ኣብ ኩሉ ዝብሉኻ ስማዕ፡ ንሳቶም ንኣኻ ኣይነጸጉኻን፡ ንኣይ ግን ካብ ምግዛእ ኣብ ልዕሌኦም ነጺጎምኒ እዮም” በሎ (ቁ.7)። በዚ መሰረት፡ ኣምላኽ ንሳኦል፡ ንፍላጎቶም ዝሰማማዕ ሰብ፡ ከም ንጉስ ሃቦም። ሳኦል ድሕሪኡ ብሰንኪ ምፍሻሉ ተነጺጉ (ግብሪ ሃዋርያት 13:21-22)።

ምዕራፍ 4፡ መንግስቲ ዳዊት

ናይ ኣምላኽ ትልሚ ካብ መጀመርታ ንጉስ ካብ ነገድ ይሁዳ ክመጽእ ነይሩ (1 ዜና መዋእል 5:2፤ ዘፍጥረት 49:10)። በዚ መሰረት፡ ንህዝቡ ንዳዊት ከም ንጉስ ሃቦ፡ ሓድሽ ምዕራፍ ናይ መንግስቲ ኣምላኽ ንምጅማር። ኣብ ዘመን ግዝኣት ዳዊትን ዘርኡን፡ ብዛዕባ “መንግስቲ እግዚኣብሔር” (1 ዜና መዋእል 28:5) ከምኡ እውን “ዝፋን እግዚኣብሔር” (29:23) ንምበብ፡ ምኽንያቱ ኣምላኽ ብኣቶም ነገስታት ገይሩ ይገዝእ ነይሩ። ዳዊት ነዚ ተረዲኡ፡ “ናይ ንስኻ እዩ፡ ጐይታ፡ ዓብይነትን ሓይልን ክብረትን ዓወትን ግርማን፡ ምኽንያቱ ኩሉ ኣብ ሰማያትን ኣብ ምድርን ዘሎ ናይ ንስኻ እዩ። መንግስቲ ናይ ንስኻ እያ፡ ጐይታ፡ ንስኻ ኸኣ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ርእሲ ኴንካ ልዑል ኢኻ። ሃብትን ክብርን ካብ ንስኻ ይመጽእ፡ ንስኻ ኸኣ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ትገዝእ። ኣብ ኢድካ ሓይልን ብርታዐን ኣሎ፡ ኣብ ኢድካ ኸኣ ንኹሉ ዓብዪ ምግባርን ሓይሊ ምሃብን ኣሎ” (ቁ.11-12)።

ኣብዚ ምዕራፍ እዚ፡ እቶም ቀዳሞት ዓመታት ግዝኣት ሰሎሞን ንዝመጽእ መንግስቲ ጐይታና የሱስ ንእሽቶ ስእሊ ነይሮም። ግን፡ ካብ ሰሎሞን፡ ወዲ ዳዊት፡ ጀሚርና፡ ኣብ ነገስታት፡ ሓደ ድሕሪ ሓደ፡ ምፍሻል ንርኢ፡ ክሳዕ ኣምላኽ ንህዝቢ ብምርኮ ባቢሎን ዝቐጽዖም።

ምዕራፍ 5፡ የሱስ፡ ንጉስ ኣይሁድ

እቲ ናይ ሓድሽ ኪዳን መኽፈቲ ጥቕሲ ንጉስ ብምምስራት ወለዶኡ የፍልጥ፡ “መጽሓፍ ወለዶ የሱስ ክርስቶስ፡ ወዲ ዳዊት፡ ወዲ ኣብርሃም” (ማቴዎስ 1:1)። ማቴዎስ ብሓፈሻ “ወንጌል ንጉስ” ተባሂሉ ይጽዋዕ፡ ምኽንያቱ ዝተፈላለዩ ገጻት ንግስና ጐይታ የሱስ ስለዝሓቍፍ። ብዛዕባ ወለዶኡ (ማቴዎስ 1)፡ ፍሉይ ኮኾብ ንልደቱ ምግላጹ (ማቴዎስ 2)፡ ከምኡ እውን ንመንግስቲ ዘፍለጠ ቀዳማይ ሰባኺኡ፡ ዮሃንስ መጥምቕ (ማቴዎስ 3:2) ንምበብ። ከም ሓቀኛ ንጉስ መጠን፡ የሱስ ብመንፈስ ቅዱስ ተቐቢኡ (ቁ.16-17)፡ ከምቶም ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝነበሩ ነገስታት ብዘይ ዘይቲ።

ኣብ ስብከት ኣብ ከረን፡ ጐይታ የሱስ ንመርሆታት መንግስቲ ሰበኸ (ማቴዎስ 5–7)። ድሕሪኡ፡ ደቀ መዛሙርቱ ንብስራት መንግስቲ ኣስፋሕፍሑ (10:5-7)። ጐይታ እውን ብዙሓት ተኣምራት ገበረ፡ ንልዕልናኡ ኣብ ልዕሊ ሕማም፡ ተፈጥሮ፡ ኣጋንንቲ፡ ከምኡ እውን ሞት ንምርግጋጽ፡ ንሱ እቲ ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝተስፈወ ንጉስ ምዃኑ ኣረጋጊጹ (ኢሳይያስ 35:5-6, 42:6-7)።

ኣገዳሲ ኩነታት ንምምስራት መንግስቲ ህዝቢ ክሰምዑን ክንስሑን ነይሩ (ማቴዎስ 3:1-12, 4:17,23, 10:5-7, 11:12-14)። ኣብ ክንዲ ምንስሓ፡ ኣይሁዳውያን መራሕቲ ንጐይታ የሱስ ብብዔልዜቡል ኣጋንንቲ ከም ዘውጽእ ገበንዎ (12:24)፡ እዚ ኸኣ ንመንፈስ ቅዱስ ብምጽራፍ ኣብ ዘይሕደግ ሓጢኣት ኣእተዎም (ቁ.32)። እዚ ናይ ንጉስ የሱስ ምድሓሮም ዝገልጽ ናይ መወዳእታ ኣዋጅ ነይሩ።

ምዕራፍ 6፡ እታ ምስጢራዊት መንግስቲ

ኣይሁድ ንንጉሶም ድሕሪ ምድሓሮም፡ ጐይታ ንደቀ መዛሙርቱ “ምስጢራት መንግስቲ ሰማያት” ኣፍለጠ (ማቴዎስ 13:11)። እቶም ጐይታ ኣብ ማቴዎስ 13 ዝጠቐሶም ምሳሌታት ንመንግስቱ ሎሚ ከመይ ከም ዘላ ጽቡቕ ስእሊ ይህቡና። ካብዞም ምሳሌታት እዚኦም ንጉስ ብዓይኒ ዘይርአ ምዃኑ፡ ግን ተገዛእቱ ገና ይስዕብዎ ምህላዎም ክንበጽሕ ንኽእል ኢና (28:18-20)።

እቲ ስፋሕ ናይዛ መንግስቲ እዚኣ ንመላእ ዓለም እዩ፡ ብኣንጻሩ ንህዝቢ እስራኤል ጥራይ ዝተወሰነ ኣይኮነን። ስለዚ እዩ ኣብ መግለጺ ጐይታ ንሓደ ካብቶም ምሳሌታት፡ “እቲ ግራት ዓለም እዩ” (13:38) ተባሂሉ ንምበብ። ብተወሳኺ፡ እዚ ምዕራፍ ናይ መንግስቲ ብናይ ኣምላኽ ነዊሕ ትዕግስቲ ይፍለጥ፡ ስለዚ እዩ ብዛዕባ ክፉእን ክፉእ ገበርትን ኣብ መንግስቲ ንምበብ (ቁ.24,30-33)።

ኣብ መንጎ ቤተ ክርስቲያንን መንግስቲ ኣምላኽን ዘሎ ፍልልይ ኣስተብህል። መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ ሕጂ ዘላ ምስጢራዊት ምዕራፋ ኩሉ እቲ የሱስ ጐይታ እዩ ዝብል ሰብ ትሓቍፍ፡ እቶም ሓቀኛታት ምእመናን ዘይኮኑ እውን። እዚ ኩሉ እቲ ክርስትያን እየ ዝብል ሰብ የጠቓልል፡ ክፉእ ገበርቲ እውን። ብኣንጻሩ፡ እታ ሓቀኛ ቤተ ክርስቲያን ሓቀኛታት ምእመናን ጥራይ ትሓቍፍ – ህይወቶም የሱስ ጐይታኦም ምዃኑ የረጋግጽ። ቤተ ክርስቲያን ክፋል መንግስቲ ኣምላኽ እያ ክንብል ንኽእል ኢና፡ ግን መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ ሓቀኛ ቤተ ክርስቲያን ኣምላኽ ዘይኮኑ ካልኦት እውን ትሓቍፍ።

ምዕራፍ 7፡ እታ ቃል ብቓሉ ዘላ መንግስቲ

እዚ እቲ የሱስ ኣብ ልዕሊ ዓለም ክገዝእ ዝመጽእሉን እቲ ካብ መጀመርታ ኣብ ኣእምሮ ኣምላኽ ዝነበረ ሓቀኛ ቴኦክራሲያዊ ግዝኣት ዝምስርትሉን ናይ መጻኢ ምዕራፍ እዩ። መንግስቱ ብግዜ መከራ ንመላእ ምድሪ ክትቅድም እያ (ማቴዎስ 24–25)።

መንግስቲ ፍቑር ወዲ ኣምላኽ

ኩላትና ከም ባሮት ንዲያብሎስ ተወሊድና ኢና፡ ኣብ ትሕቲ ግዝኣቱ ኸኣ ንነብር። ብእምነት መጺእና ብጐይታ የሱስ ክንኣምን ከለና፡ እቲ ሃዋርያ ዝጸሓፎ ንጥቀም፡

ንሱ ኻብ ስልጣን ጸልማት ኣድሒኑ ናብ መንግስቲ ፍቑር ወዱ ኣግዒዙና እዩ (ቈሎሴ 1:13)። ነዚ ለውጢ እዚ ለውጢ ዜግነት፡ ወይ ናብ ዝሓሸ ህይወት ምልዋጥ ክትብሎ ትኽእል ኢኻ። ነዚ ለውጢ እዚ ረኺብካዮዶ? እንተዘይኮይኑ፡ ቅድሚ ምዝግያሩ ሕጂ እዩ ግዜኡ።

ኣብቲ ናይ ኒቆዲሞስ ንየሱስ ዝበሎ፡ “ንስኻ ካብ ኣምላኽ ዝመጻእካ መምህር ኢኻ”፡ ንሱ ንመንግስቲ ከም ዘይረኣያን ንጐይታ መን ምዃኑ፡ ንሱ ንጉስ ምዃኑ ከም ዘይፈልጥን መርትዖ ኣሎ። መንግስቲ ኣምላኽ ኣብኡ ነይራ ግን ንሱ ኣይረኣያን፡ ስለዚ ጐይታ ንሱ ክፋል መንግስቲ ኣምላኽ ንኽኸውን ወይ ንኽርእያ ዘድልዮ ነገር በለ፡