ትንቢት ናይ መድሓኒ፡ መሲሓዊ መዝሙራት ተገሊጾም

ትንቢት ናይ መድሓኒ

ካብ ኩሎም መጽሓፍቲ ብሉይ ኪዳን፡ ካብ መዝሙር ዳዊት ንላዕሊ ብብዝሒ ኣብ ሓዲስ ኪዳን ዝተጠቕሰ የለን። ካብ 150 መዝሙራቱ፡ 15 መዝሙራት ብሓፈሻ መሲሓውያን ተባሂሎም ይፍለጡ፡ ምኽንያቱ ብፍላይ ምስ መሲሕ፡ የሱስ ክርስቶስ ዝተኣሳሰሩ ስለዝኾኑ፡ ንዕኡ ድማ ወዲ ኣምላኽን ወዲ ዳዊትን ገይሮም ይገልጽዎ። እዞም መዝሙራት እዚኦም ድማ፡ 2, 8, 16, 22, 23, 24, 40, 41, 45, 68, 72, 89, 102, 110, 118 እዮም። ኣብዚኦም፡ የሱስ ብልደቱ ንጉስ ኣይሁድ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብዓወት ሞትን ድያብሎስን ድማ ንጉስ ነገስታት ኮይኑ ይቐርብ።

እቶም መሲሓውያን መዝሙራት ብዛዕባ ልደት፡ ህይወት፡ ሞት፡ ትንሳኤ፡ ዕርገት፡ ምምስጋን፡ ምምላስን ዘለኣለማዊ ግዝኣትን የሱስ ክርስቶስ፡ ቅቡእ እግዚኣብሔር፡ ብዝርዝር ትንቢታት እውን ፍሉጣት እዮም። ብሓፈሻ፡ ንነፍሲ ወከፍ ደረጃ ህልውና እግዚኣብሔር ካብ ዘለኣለም ክሳብ ዘለኣለም ዝምልከት መሲሓዊ መዝሙር-መወከሲ ኣሎ። እቲ ኣብ መወዳእታ እዛ ጽሕፍቲ ዘሎ ሰሌዳ፡ ነዞም መሲሓውያን ፍጻሜታት ከምቲ ኣብ መዝሙራት ዝቐረቡ ክሰርዖም ክፍትን እዩ።

ግን ቅድሚ ኩሉ፡ እቲ ናይ መሲሓውያን መዝሙራት ክልተ ዕላማታት ክምርመር እዩ፡ ቀጺሉ ድማ ብዛዕባ መዝሙር 2 ገለ ፍሉጣት ርእይቶታት ክቐርብ እዩ፡ ኣብኡ ድማ ንቅቡእ እግዚኣብሔር ዝምልከት ቀዳማይ ፍሉይ መወከሲ ንረክብ።

ምፍላጥ መሲሓውያን መዝሙራት ክልተ ዕላማታት ኣለዎ፡ የሱስ ክርስቶስ ናይ ሓዲስ ኪዳን፡ ቅቡእ እግዚኣብሔር ናይ ብሉይ ኪዳን ምዃኑ ንምርግጋጽ፡ ከምኡ ድማ ንምእመናን ንመሲሖም ከምስግንዎ ንምብርትታዕ።

ዕላማ #1፡ መረጋገጺ መንነት

ወንጌል ማቴዎስ ንየሱስ ናይ ናዝሬት ወዲ ዳዊት ምዃኑ ብምርግጋጽ ይጅምር፡ ወንጌል ዮሃንስ ድማ እቲ መለኮታዊ ቃል ፈጣሪ ዳዊት ምዃኑ ብምርግጋጽ ይጅምር፡ ምኽንያቱ “ኩሉ ብእኡ ተገብረ” (ዮሃንስ 1:3 KJV)። ከምኡ ድማ ኣብ ራእይ፡ ወዲ ኣምላኽ ንርእሱ “ሱርን ወለድን ዳዊት” (ራእይ 22:16) ኢሉ ይገልጽ።

እቶም ብዛዕባ የሱስ ናይ ናዝሬት ዝበዝሑ ብትኩስ ዝተኻየዱ ክርክራት፡ መለኮትነቱን ትንሳኤኡን እዮም። ኩሎም መናፍቓን ንየሱስ ከም ክርስቶስ፡ ወዲ ህያው ኣምላኽ ምዃኑ ብምኽሓድ ብቕጽበት ይፍለጡ። ትንሳኤኡ ድማ ብቐጥታ ወይ ብምሕባር ይኽሕዱ። ስለዚ፡ ምፍጻም ትንቢታት መሲሓውያን መዝሙራት፡ የሱስ ብሓቂ ቅቡእ እግዚኣብሔር ምዃኑ ዘይከሓድ መረጋገጺ እዩ። እዚ ማለት ድማ፡ ከም “ሰንበት ጽምብላሊሕ” ዝኣመሰሉ ምስጋናታትን ምጽራይ ቤተ መቕደስን፡ እዚ ብሓቂ ዓብዪ ወዲ ዳዊት ምዃኑ መለኮታዊ ምስክርነት ነይሩ።

እቲ ምግራምን ምስማርን እውን እዚ ቅቡእ እግዚኣብሔር ምዃኑ መረጋገጺ ነይሩ። ኣይሁድ ሞት ክርስቶስ ክርድእዎ ኣይከኣሉን፡ ምኽንያቱ ምስ መለኮታዊ ትምህርቶም ይጋጮ ነይሩ። ክርስቶስ ብዘይጥርጥር ጻድቕ ክኸውን ስለዝነበሮ፡ ኣምላኽ ክሓድጎ ዘይከኣል ተባሂሉ ይሕሰብ ነይሩ (መዝሙር 22:1)። ይኹን እምበር፡ እቲ ናይ እግዚኣብሔር ኣብ መስቀል ዝወጸ ጩኸት፡ “ኣምላኸይ፡ ኣምላኸይ፡ ስለምንታይ ሓደግካኒ?” (መዝሙር 22:1)፡ የሆዋ ንዘለኣለም ኣምላኹ ምዃኑ መረጋገጺ ነይሩ! ንቓላት ዳዊት ብምድግጋም፡ ክርስቶስ ንርእሱ ንጹህ ምዃኑ እውን የረጋግጽ ነይሩ።

ዕላማ #2፡ ንምስጋና ምብርትታዕ

እቶም ናብ መዝሙራት ዝቐርቡ፡ እዚኦም ከም ዕብራይስጢ ግጥሚ ተጻሒፎም ምህላዎም ክዝክሩ ይግባእ፡ ስለዚ ድማ ንምስጋና ተባሂሎም እዮም ተሰሪሖም። እዚ ድማ ንመሲሓውያን መዝሙራት ኣገዳሲ ኣካል ኣምልኾ ይገብሮም፡ ምኽንያቱ ንህዝቢ ኣምላኽ ንምስጋና የብርትዕዎም። እዚ ማለት ድማ፡ ንምቕባል መላእኽታዊ ምልኩዕነት የድልየና ማለት ኣይኮነን። መዝሙራት ንኣምላኽ ብቕንዕናን ብቐሊል ልብን ከምስግኖ የብርትዑና።

የሱስ ንፈሪሳውያንን ጸሓፍትን፡ “እወ፡ ‘ካብ ኣፍ ህጻናትን ዚጠብዩን ንስኻ ምስጋና ኣዳልኻ’ ኢልኩም ኣንቢብኩምዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም?” (ማቴዎስ 21:16) ምስ በሎም፡ ንመዝሙር 8:2 ይጠቅስ ነይሩ። እዚ መሲሓዊ መዝሙር እዚ ምስ ክርስቶስ ኣብ ዘለኣለማዊ ክህነቱ ዝተኣሳሰር እዩ፡ ኣብኡ ድማ ኩሉ ዕጣን (ዘሌዋውያን 2:16) ናብቲ መስዋእቲ ተወሰኸ። እቲ ዕጣን፡ ንፍጹምነት ኣምልኾ ናይቲ መስዋእቲ ዘመልክት፡ ክርስቶስ ከም ካህን፡ ንገደባትና ኣብ ምስጋናን ኣምልኾን ይመልእ ማለት እዩ።

ስለዚ፡ ዕላማ ምፍላጥ መሲሓውያን መዝሙራት፡ ከምቶም ኣብ ትሕቲ ሕጊ ዝነበሩ ኣይሁዳውያን ክንዝምሮም ዘይኮነስ፡ ንዘይተደለየ ምስጋና ብዙሕ ነገር ንምሃብ እዩ። እቶም ኣብ ማዕድ እግዚኣብሔር ዝእከቡ፡ ክርስቶስ ባዕሉ፡ ኣብቲ ሓደ ማዕድ፡ ንይሁዳ ንምፍላጥ መዝሙር 41:9 (ዮሃንስ 13:18) ከምኡ ድማ መዝሙር 69:4 “ብዘይ ምኽንያት ጸልእዎኒ” (ዮሃንስ 15:25) ምስ በለ ምጥቃሱ ክዝክሩ ይግባእ።

ምምርማር ካልኣይ መዝሙር

መንነት ንጉስ

መዝሙር 2 ን“ቅቡእ እግዚኣብሔር” (መዝሙር 2:2) ንምጥቃስ ቀዳማይ ዝኾነ ፍሉይነት ኣለዎ። ግን ሓደ ሰብ “እዚ ንጉስ ክብሪ መን እዩ?” (መዝሙር 24:10) እንተሓቲቱ፡ ሓዲስ ኪዳን ካብ ክርስቶስ፡ ወዲ ህያው ኣምላኽ፡ ካልእ ከምዘየለ የመልክት። ብዘይጥርጥር፡ እቲ ጸሓፊ ዳዊት ንገዛእ ርእሱ ተመክሮኡ ምስቲ ዝተገለጹ ፍጻሜታት ከመሳስሎ ይኽእል ነይሩ (2 ሳሙኤል 5:17)፡ ግን እቲ ንጉስ ንርእሱ ምስቲ ሓደ ወዲ ኣምላኽ ከመሳስል ኣይደፈረን (ግብሪ ሃዋርያት 4:25-28)።

መዝሙር 2:7 ኣብ ሓዲስ ኪዳን ሰለስተ ግዜ ተጠቒሱ ኣሎ፡ “ንስኻ ወደይ ኢኻ፡ ኣነ ሎሚ ወለድኩኻ” (ግብሪ ሃዋርያት 13:33፤ እብራውያን 1:5፤ 5:5)። መንፈስ ቅዱስ ብፍላይ ንክርስቶስ፡ ወዲ ህያው ኣምላኽ፡ ከም ዝምልከት ንምርኣይ ብዙሕ ጻዕሪ ይገብር። ንትንሳኤ እግዚኣብሔርን መለኮትነቱን ንምርግጋጽ እውን ይጠቕመሉ።

መዝሙር 2 ንምድሓር እግዚኣብሔር የሱስን ድሕሪኡ ንኹሎም ጸላእቱ ዘለዎ ዓወትን ይገልጽ። ንሱ ንምግዛእ ስነ-ምግባራዊ መሰል ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብ“ወዲ እንተኾይኑ ድማ ወራሲ” (ገላትያ 4:7)፡ “ንኹሎም ጸላእቱ ኣብ ትሕቲ እግሩ ኽሳዕ ዚገብር፡ ክነግስ ይግባኦ” (1 ቈረንቶስ 15:25) ዝብል ውዕላት እውን ብቑዕ እዩ።

ገዛእቲ ንጉስ

ገዛእቲ እዛ ዓለም እዚኣ ነዚ ንጉስ ንኸይእምኑን ኣብ ቅድሚኡ ብምእዛዝ ንኸይሰግዱን ብሓባር ተሰማሚዖም ኣለዉ። ስልጣኖም ንምሕላው ብሓባር ይመኻኸሩ። ንሓድሕዶም ክጸልኡ እንከለዉ፡ ንጸላኢ ናይ ገባቲ እከይኦም ንምቅዋም ጻዕሮም የሰናስሉ።

እዚ ድማ ንቓል እግዚኣብሔር ከም ዝፈልጡን ብፍላጥ ከም ዝቃወምዎን የረጋግጽ። እዚ ድማ መጀመርታ ሄሮዶስን ጴንጤናዊ ጲላጦስን ምስ ህዝቢ ሓቢሮም ንቅቡእ እግዚኣብሔር ምስ ሰቐልዎ ተፈጸመ፡ “በታ መዓልቲ እቲኣ ጲላጦስን ሄሮዶስን ብሓደ ፈተውቲ ኾኑ፡ ቅድሚኡ ግና ንሓድሕዶም ጸላእቲ ነበሩ” (ሉቃስ 23:12)።

እቲ መዝሙር ካብኡ ንላዕሊ ይቕጽል፡ እቲ ኣብ ምድሪ ዝተነጽገ ሕጂ ኣብ ሰማይ ከም ዝነገሰ ንምግላጽ። ብተወሳኺ፡ ንመንግስቲ ኣቦኡ ዳዊት ክቕበል እዩ፡ ግን እኳ እንተኾነ፡ ንወዲ እሰይ ዘይፍለጥ ዓለም ክገዝእ ኣለዎ።

እግዚኣብሔር የሱስ ንጉስ ኣይሁድ ኮይኑ ስለዝተወልደ፡ ካብ ልደቱ ጀሚሩ ናይ ምግዛእ መሰል ኣለዎ። ይኹን እምበር፡ ኣብ ዝነበረሉ ህይወት፡ ኣብ ዝፋን ሰብኣዊ ኣቦኡ ዳዊት ከም ዝቕመጥ ዝብል ቃል ኣይተፈጸመን። ከምኡ ድማ እቲ “ክሳብ ወሰን ምድሪ ንርስቲኻ” (መዝሙር 2:8) ዝብል ቃል፡ እቲ ናይ ትንቢት መወዳእታ ምፍጻም ከም ዘይተፈጸመ የረጋግጽ።

እዚ ኩሉ፡ የሱስ ወዲ ኣምላኽ ምዃኑ ብዝኽሕዱ ይነጽግ። እቲ “ቅቡእ እግዚኣብሔር” ምዃኑ ዝብል መረጋገጺ ድማ ብኣይሁድን ብኣህዛብ ዓለማዊ ስልጣናት ብትኩስ ይቃወም። ስለዚ፡ እቲ መዝሙራዊ “ህዝቢ ከንቱ ነገር ይሓስቡ” (መዝሙር 2:1) ኢሉ የረጋግጽ። እቲ መለኮታዊ ድንጋጌ ዘይተለዋዋጢ እዩ፡ ንጉስ ኣምላኽ ድማ ብዘይስዓር ንኹሎም ኣህዛብ ክዕወትን ክገዝእን እዩ።

መለኮታዊ ቍጥዓ

ሳሓቕ ፍሉይ ፍጻሜ እዩ፡ ምናልባት ድማ ክሳብ ምምጻእ ሓጢኣት ኣይነበረን። እቲ ዘገርም ሳዕቤናት ውድቀት ሳሓቕ ከምጽእ ይኽእል እዩ። ግን እቲ ሳሓቕ ናብ ቍጥዓ ይቕየር፡ እቶም ንኣምላኽ ዘስሕቑ ንክርስቶስ ንምውዳቕን ንርስቱ ንምዝማትን ምስ ፈተኑ። ኣብ መዝሙር 2:4፡ ንሱ መጀመርታ “ይስሕቕ”፡ ድሕሪኡ “የላግጽ”፡ ድሕሪኡ ድማ “ቍጥዓኡ” የርኢ፡ ምኽንያቱ እቶም ገዛእቲ ንንጉሱ ንምእማንን ብምእዛዝ ንምስጋድን ስለዝኣበዩ።

እቲ ዘገርም ዕሽነት ሰብ፡ ኣምላኽ ንንጉሱ ኣብ ሰማይ ኣብ ዝፋን ኮይኑ ኣቐዲሙ ኣኽሊል ምግባሩ እዩ፡ ገዛእቲ ዓለም ንዘለኣለም ደንጊዮም እዮም። እቲ ንጉስ ብዘይተለዋዋጢ ድንጋጌ ዘይስዓር ሓይሊ ተመቢሉሉ ኣሎ፡ “ንስኻ ወደይ ኢኻ፡ ኣነ ሎሚ ወለድኩኻ” (መዝሙር 2:7)። እዚ ድንጋጌ እዚ ኣብ ሓዲስ ኪዳን እንደገና ተደጊሙ ኣሎ (እብራውያን 1:5)። እቲ ናይ ምቅዋም ግዜ ሓሊፉ እዩ፡ ግን ንወዲ ንምእዛዝን ንምንባርን ገና ግዜ ኣሎ።

ምጥቃም ዘመናት

ኣብ ዝመጽእ ግዜ፡ ስልጣናት ዓለም ንቓል ኣምላኽ ብዛዕባ ወዱ ንምዕንቃፍ ክመኻኸሩ እዮም። ዘይተሰማምዑ ተጻረርቲ እንደገና ብጥቕሚ ንምቅዋም ትንቢት ክሓብሩ እዮም። ግን ከምቲ ዘይተሓዋወስ ጭቃን ሓጺንን ዝተሓዋወሰ ኣብ ኣእጋር ናይ ሕልሚ ምስሊ ናይ ነቡካድነጻር (ዳንኤል 2:1) ክኸውን እዩ። ፖለቲካን ሃይማኖትን ንምምጻእ ወዲ ሰብ ንመሰሉ ርስቲኡ ንምቅዋም ርኹስ ቃል ኪዳን ክገብሩ እዮም።

ዳዊት ነዚ ፖለቲካዊ-ሃይማኖታዊ ሓባር ከም ዕብዳን ዝኾነ ጥቕሚ ዝሓዘ ቃል ኪዳን ገይሩ የቕርቦ፡ እዚ ድማ ናብ ጥፍኣት ክበጽሕ እዩ። ምኽንያቱ መዝሙር 2:6-9 ኣምላኽ ንንጉሱ ኣብ ሰማያዊ ጽዮን ብኽብርን ምስጋናን ኣቐዲሙ ኣኽሊል ምግባሩ ይገልጽ። ጸላእቲ እግዚኣብሔር ንዘለኣለም ደንጊዮም እዮም፡ ምኽንያቱ እቲ ኣቦታቶም ዝሰቐልዎ ካብ ምዉታት ተንሲኡ ምስ ኣቦኡ ኣብ ሰማይ ኣብ ዝፋን ተቐሚጡ ኣሎ። እቲ ንመላእኽቲ ዝገዝእ ዘሎ (1 ጴጥሮስ 3:22)፡ ንኹሎም ምድራውያን ጸላእቱ ኣብ ትሕቲ እግሩ ክገብር እዩ፡ ምኽንያቱ ክገዝእ ኣለዎ (1 ቈረንቶስ 15:25)።

ብሓቂ፡ እቲ ክልተ ሽሕ ዓመት ዝሓለፈ፡ ዳንኤል 70ይ ሰሙኑ ኣብቲ ጭቃን ሓጺንን ዝኾነ ሓምሻይ ዓለማዊ ግዝኣት ምስ ተፈጸመ ብዝዓበየ ደረጃ ክረአ እዩ። መዝሙር 2 ንዘመን ቤተ ክርስቲያን ጥራይ ይትንክፍ፡ ቅድሚ 2000 ዓመት ናብቲ ካብ “ምምጻእ ብደመና” ናይ ወዲ ኣምላኽ (ማቴዎስ 24:30) ዝሓለፉ ፍጻሜታት ምዝላሉ። ድሕሪኡ፡ ንህዝባዊ ምምስጋን ወዲ ሰብ ይጽበ። ስለዚ፡ ወዲን ወራሲን ኣብ ዝፋን ክብሩ ምስ ተራእየ (ማቴዎስ 25:31)፡ እቶም ዓመጸኛታት “ንወዲ ስዐምዎ” (መዝሙር 2:12) ከም እንኮ ተስፋ ምድሓኖም ይምዕዱ።

እዞም ብዛዕባ መዝሙር 2 ዝቐረቡ ሒደት ርእይቶታት፡ ንኻልኦት መሲሓውያን መዝሙራት ባዕልኹም ንምምርማር ንጥሜትኩም የብርትዕዎ። እቲ ዝስዕብ ሰሌዳ ንምሕጋዝ ቀሪቡ ኣሎ።

ናይ መሲሓውያን መወከሲታት ኣብ መዝሙራት ዝርዝር ግዜ

ርእሲ መዝሙር ሓዲስ ኪዳን

ኣምላኽ ዘለኣለማዊ 102:25-27 45:6 እብራውያን 1:8,10

መለኮት – ኣምላኽ ወዲ 2:7 እብራውያን 1:15

ንጉሳዊ ልደቱ 89:3-4 ማቴዎስ 1

ሓጢኣት ዘይብሉ ሰብኣውነት 45:7 22:9-10 እብራውያን 1:8 ሉቃስ 2:40,52

ብግዜ ፈተና ዘይስሕተት 91:11-12 ማቴዎስ 4:6፤ ሉቃስ 4:11

ሰንበት ጽምብላሊሕ 8:2 ማቴዎስ 21:16

ምጽራይ ቤተ መቕደስ 69:9 ዮሃንስ 2:17

ብይሁዳ ምጥላም 41:9 69.25 ዮሃንስ 13:18 ግብሪ ሃዋርያት 1:20

ጽቡቕ ጓሳ 23 ዮሃንስ 10:27-30፤ 18:9

ምኽሪ ረሲኣን 2:1-2 ግብሪ ሃዋርያት 4:25-28

ምግራም 129:3 ሉቃስ 18:33

ብኽዳውንቱ ምሽቃጥ 22:18 ማቴዎስ 27:35፤ ዮሃንስ 19:24

ምስማር 22:16 ዮሃንስ 19:37

ስቓዩ ኣብ መስቀል 22 ማቴዎስ 27:39-50

“ጸሚኤ” 69:21 ማቴዎስ 27:34፤ ማርቆስ 15:36፤ ሉቃስ 23:36፤ ዮሃንስ 19:29

መስዋእታዊ ምሕዳጉ 22:1 ማቴዎስ 27:46፤ ማርቆስ 15:34

ሓይሉ ኣብ ልዕሊ ሞት 31:5 ሉቃስ 23:46

ብደም ምትካስ 40:6-8 እብራውያን 10:5-7

ትንሳኤ 16:10 118:22 ግብሪ ሃዋርያት 2:27-31 ግብሪ ሃዋርያት 4:11፤ 1 ጴጥሮስ 2:7

ዕርገት 24:3-5 68:18 110:1 ኤፌሶን 4:8 ግብሪ ሃዋርያት 2:34

ምምስጋኑ 16:8-11 ግብሪ ሃዋርያት 2:25

ዘይሞት ዘለኣለማዊ ክህነቱ 110:4 እብራውያን 5:6

ምምላሱ ናብ ምድሪ ብሓይሊ 110:5-7 22:27-28 ማቴዎስ 22:44 ራእይ 14:20፤ 19:16

ግዝኣት ኣብ ልዕሊ ኣህዛብ 72 2:8-9 22:27-28 ራእይ 20:4

ዘለኣለማዊ መንግስቱ 89:35-36 ራእይ 11:15

መሲሓውያን መወከሲታት ኣብ ካልኦት መዝሙራት ካብ መሲሓውያን መዝሙራት ወጻኢ