መዝሙር 22፡ ትንቢት ብዛዕባ መከራን ትንሳኤን ክርስቶስ

“ኣምላኸይ፡ ኣምላኸይ፡ ስለምንታይ ሓደግካኒ?” መዝሙር 22:1

መዝሙር 22 ብዛዕባ ሞት መሲሕ ስለ ዝዛረብ፡ መዝሙር ዓርቢ ስቕለት ክበሃል ይከኣል እዩ። ብዛዕባ ትንሳኤ መሲሕ ስለ ዝዛረብ ድማ፡ መዝሙር ፋሲካ ክበሃል ይከኣል እዩ። እንተኾነ ግን፡ ሞትን ትንሳኤን የሱስ ክርስቶስ፡ ኣብ ዓርቢ ስቕለትን ሰንበት ፋሲካን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ ኩሉ እዋን ክዝከር ዝግባእ ፍጻመታት እዮም፡ ከመይሲ ንክርስትያናዊ እምነት መሰረት እዮም። ስለዚ መዝሙር 22 ንኹሉ እዋን ዝኸውን መዝሙር ክበሃል ይከኣል እዩ። ምንባቡ ንጐይታናን መድሓኒናን ከነምልኽ ከም ዝገብረና ርግጽ እዩ።

መዝሙራት ክርስቶስ-ማእከል ዝገበሩ፡ ከም መዝሙር 22 ዝኣመሰሉ፡ መዝሙራት መሲሕ ተባሂሎም ይፍለጡ። ቅድሚ ክርስቶስ ብዘመናት ተጻሒፎም እኳ እንተነበሩ፡ ብዛዕባ መድሓኒና ብዙሕ ሓቂ ይህቡና። ኣብ ብዙሓት መዝሙራት መሲሕ፡ እቲ መዝሙራዊ ብዛዕባ ገለ ካብ ናይ ገዛእ ርእሱ ተመክሮ ጽሒፉ፡ እንተኾነ ግን፡ ብመንፈስ ቅዱስ ተደሪኹ፡ እቲ መግለጺ ካብ ተመክሮ እቲ ጸሓፍን ነብይን ሓሊፉ ብትንቢታዊ መገዲ ብዛዕባ ክርስቶስ ይዛረብ።

መከራ

መዝሙር 22 ብሓቂ ዘደንቕ መዝሙር መሲሕ እዩ። ቀዳማይ፡ ኣቀራርባኡ ንመከራ ጐይታና ዘደንቕ እዩ። ኣብዚ መዝሙር እዚ፡ ንዕምቀት እቲ ኣዝዩ መንፈሳዊ መከራ ወዲ ኣምላኽ ንርኢ። ኣብዚ፡ ኣብ ወንጌል ዝተሰወረ ቅዱስ ቦታ ንምምርማር ፍሉይ ዕድል ተዋሂቡና ኣሎ። መከራ ክርስቶስ ኣብ መስቀል፡ ብኣካላዊ ስቓዩ ጥራይ ኣይተወሰነን። ንሓጢኣትና መስዋእቲ ኮይኑ፡ ንቍጥዓ ኣምላኽ እውን ተሰኪሙ። ዝኾነ ሰማእት እምነት፡ “ኣምላኸይ፡ ኣምላኸይ፡ ስለምንታይ ሓደግካኒ?” (መዝሙር 22:1፤ ማቴዎስ 27:46 NIV) ኢሉ ክጭድር ኣይተገደደን። እንተኾነ ግን፡ እዚ ጐይታና ኣብ መስቀል፡ ኣብ ትሕቲ ሓያል ጸሓይን ዘፍርህ ጸልማትን (ቁ. 2፤ ማቴዎስ 27:45) ክመውት ከሎ ዘጋጠሞ እዩ።

መልሲ እዚ ሕቶ እዚ ኣብ ቁጽሪ 3 ይርከብ። ቅዱስ ኣምላኽ፡ ንሓጢኣት ክርኢ ዘይክእል (እብራውያን 1:13)፡ ንሓደ ወዱ “ክምልስ” ነበሮ፡ ከመይሲ የሱስ ተካኢና ኮይኑ፡ ንመቕጻዕቲ ሓጢኣትና ተሰኪሙ። “ንሱ ሓጢኣት ዘይፈልጥ፡ ንሕና ጽድቂ ኣምላኽ ምእንቲ ክንከውን፡ ንኣና ሓጢኣት ገበሮ” (2 ቈረንቶስ 5:21)። ንጽንዓት ጐይታ ንፍቓድ ኣቦኡ ኣብዚ ኩሉ መከራ እዚ ሕሰብ። ንጭድሩ ናይ ምድሓን መልሲ እኳ እንተዘይነበረ፡ ካብዛ ኣቦ ዝመርሖ ናይ መወዳእታ ሰዓት ኣይተመልሰን። ዝኾነ ናይ ብሉይ ኪዳን ኣማኒ ከምዚ ዝኣመሰለ ህዱእ ሰማያት (ቁ. 4-5) ኣጋጢምዎ ኣይፈልጥን። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ተስፋ ዘቑርጽ ኩነታት፡ መልሱ ንኣቦ፡ ኣብ ጽድቂ መንግስቲ ኣምላኽ ዘይናወጽ እምነት እዩ ነይሩ። “እንተኾነ ግን፡ ንስኻ ቅዱስ ኮይንካ ኣብ ዝፋን ተቐሚጥካ ኣሎኻ፤ ንስኻ ምስጋና እስራኤል ኢኻ” (ቁ. 3)። ንመልስና ንጽንኩር ኩነታት ክንደይ ፍልልይ ኣሎ! ኣብ ርእስና ሒደት ጸቕጢ እንተሃለወ እኳ፡ እምነትና ክንደይ ግዜ ትናወጽ! መዝሙር 22 ንኣምልኾ ክንብድብድ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንጸቕጢ ብዘየገድስ፡ ብጽኑዕ እምነት ክንቀውም ከም ዝገብረና ተስፋ ንገብር።

ሓዘን

ኣብ መዝሙር 22:6-8፡ ንመንፈሳዊ ሓዘንን ጭንቀትን ጐይታና ዝወፈሩ ካልኦት ተመክሮታት ኣብ መስቀል ንርኢ። ከም ሓሰኻ ተረጊጹን መከላኸሊ ዘይብሉን ነበረ (ቁ. 6)። ብኣብኡ ክድሕን ዝመጸ ህዝቢ ተዋሪዱን ተጸሊኡን ነበረ (ቁ. 7)። ብእምነቱ ኣብቲ ብግልጺ ዝሓደጎ ኣምላኽ ተላጊጹሉን ተነዊጹን ነበረ (ቁ. 7-8፤ ማርቆስ 15:29-32)። እንተኾነ ግን፡ ንኣቦ ዝነበሮ ጽንዓትን ኣብ ልዑላዊ ፍቓድ ኣቦኡ ዝነበሮ እምነትን፡ ኣብ ምሉእ ህይወቱ – ካብ ልደቱ እውን እንተኾነ – ብዝኾነ መገዲ ኣይደኸመን። እንደገና፡ ንድኻም እምነትና ክንደይ ፍልልይ ኣሎ! እምነትና ክንደይ ግዜ ትናወጽ፡ ሒደት ጸቕጢ ኣብ ልዕሌና እንተሃለወ እኳ – ንሓያል መከራስ ኣይትበል። ምናልባት መዝሙር 22 ንኣምልኾ ክንብድብድ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንጸቕጢ ብዘየገድስ፡ ብጽኑዕ እምነት ክንቀውም ከም ዝገብረና ተስፋ ንገብር።

መዝሙር 22 ከም መዝሙር መሲሕ፡ ኣብ ትንቢቱ ብዛዕባ መከራ ጐይታና እውን ዘደንቕ እዩ። እቲ ተጠራጣሪ እውን እንተኾነ፡ እቶም መዝሙራት ቅድሚ ልደት ክርስቶስ ነዊሕ ከም ዝተጻሕፉ ክቕበል ኣለዎ። ቅዳሓት መዝሙራት ኣብ መጻሕፍቲ ባሕሪ ሙት ተረኺቦም፡ ቅድሚ ክርስቶስ እንተወሓደ 100 ዓመት ዝተጻሕፉ እዮም። ብዘይካ እቲ ብዛዕባ መከራ ጐይታና ኣብ መስቀል ዝገልጽ ሓፈሻዊ ትንቢታት፡ እዚ ድማ ኣብ ቁጽሪ 6-8 ዝረኣናዮ፡ ኣብ ቁጽሪ 11-13 ዝቕጽል፡ ብዛዕባ ስቕለቱ ዝምልከት ገለ ፍሉያት ትንቢታት ኣብ ቁጽሪ 14-18 ኣሎ። እቲ ተቓዋሚ ነዚ ትንቢታት እዚ፡ እዚ ንተመክሮ እቲ መዝሙራዊ ዳዊት ጥራይ እዩ ብምባል ክሰግሮ ይፍትን። ንኣብነት፡ እቶም ኣብ ቁጽሪ 12-13 ዘለዉ ኣፍራስን ኣናብስን፡ ነቲ ንጐይታና ዝሞተሉ ዝነበሩ ዘላግጹ ዝነበሩ ህዝቢ ዘይኮኑስ፡ ንጸላእቲ ዳዊት ጥራይ እዮም ክብል እዩ። እቲ ተቓዋሚ እውን እንተኾነ፡ የሱስ ነቲ መኽፈቲ ቁጽሪ ካብ መስቀል ብምጥቃስ ብፍሉይ ናብ ትንቢት ከም ዝቐየሮ ክዛረብ እዩ። እንተኾነ ግን፡ እቲ ኣብ ቁጽሪ 14-18 ዘሎ ብሩህን ዝርዝር ቋንቋ ስቕለት፡ ንዝኾነ ተጠራጣሪ ክሰግሮ ይጽግሞ።

ስቕለት

መዝሙር 22 ኣብ ሓደ ጽንኩር ተመክሮ ዳዊት ዝተሰረተ እኳ እንተኾነ፡ ኣብ ቁጽሪ 14-18 ግን ነቲ ተመክሮ ብምሉኡ ይሓልፎ። ኩሉ “ኣዕጽምቲ” ዳዊት “ካብ መሓውሩ” ዝወጸ መዓስ እዩ? (ቁ. 14)። እንተኾነ ግን፡ እዚ እዩ ንዝተሰቕለ ስጋ፡ መስቀል ብዘይ ምሕረት ናብቲ ዝሓዞ ጉድጓድ ክወድቕ ከሎ ዝኸውን። ኣእዳውን ኣእጋርን ዳዊት ተወጊኡ ድዩ? (ቁ. 16)። ስቕለት ክንደይ ግዜ ብምውጋእ ይፍጸም ነይሩ? እቲ ንቡር ኣገባብ፡ ኣእዳውን ኣእጋርን ናብ መስቀል ምእሳር እዩ ነይሩ። እቲ ትንቢታዊ መርትዖ ንስቕለት ክርስቶስ ካብዚ ቁጽሪ እዚ (ቁ. 16) ኣዝዩ ብዙሕ እዩ። ብዙሕ ላብ፡ ምድኻም ብሙቐት፡ ኣካላዊ ድኻም፡ ኣዝዩ ጽምኢ፡ ፍርቂ ዕርቃን፡ ንሕፍረት ዝወረደ ጉድኣት (ቁ. 14-17)፡ ንስእሊ ስቕለት ዝውስኹ ካልኦት መግለጺታት እዮም፡ ምስቲ ናይ ወንጌል ጸብጻባት ብዛዕባ ሞት ጐይታና ክንበቡ ኣለዎም። (ማቴዎስ 27፤ ማርቆስ 15፤ ሉቃስ 23፤ ዮሃንስ 19)። ስቕለት ኣብ ግዜን ባህልን ዳዊት ዝተለመደ ኣገባብ ቅጽዓት ከም ዘይነበረ ድማ ኣይትረስዑ። እዚ ሮማዊ ኣገባብ እዩ ነይሩ፡ ድሕሪ ምጽሓፍ መዝሙር 22 ነዊሕ ግዜ ዝመጸ።

ብዘይካ እቲ ኣብዚ ቁጽሪ ዘሎ ዝርዝር ስቕለት፡ ዝርዝር ንጥፈታት ወተሃደራት እውን ኣሎ (ቁ. 18)። ወተሃደራት ሮማ ንኽዳውንቲ እቲ ግዳይ፡ ንኣጽዋር ንምጽራይ ዝጥቀሙሉ ጨርቂ ገይሮም ይርእይዎ ነበሩ። ብመሰረት ዮሃንስ 19:23፡ እዚ እዩ ንኽዳውንቲ ክርስቶስ ዝገበርዎ። እንተኾነ ግን፡ ብመሰረት እቲ ዝተረፈ ትንቢታዊ ዝርዝር ናይ ዕጣሎ (ቁ. 18)፡ ኣብ ዮሃንስ 19:24፡ እቶም ወተሃደራት ንዘይተሰፍየ ሸሚዝ የሱስ ዕጣሎ ከም ዝገበሩ ንርኢ። ኩሉ እዚ ዝርዝር ስቕለት፡ ብዛዕባ ትንቢታት መዝሙር 22 ዘይፈልጡ ሰባት እዮም ዝፈጸምዎ። ንመንፈሳዊነት መጽሓፍ ቅዱስ ካብዚ ዝበለጸ መርትዖ እንታይ ኣሎ!

ኣቀራርባ መከራ ኣብዚ መዝሙር እዚ እውን ኣገዳሲ እዩ። እቲ መሲሕ ባዕሉ እዩ ኣብ ብዙሕ ክፋል እቲ መዝሙር ዝዛረብ ዘሎ ምዃኑ ኣስተብህል። ኣብ ቁጽሪ 1-21፡ ድሕሪ ትንሳኤ ካብ ዓወት ኣቀራርባ እዩ ዝዛረብ። ሞቱ ኣብ ቁጽሪ 21-22 ይመጽእ። እዚ እዩ እቲ ድሕሪ ሞት ጐይታ ዝተፈጸመ (ዮሃንስ 19:33-34) ናይ ሮማዊ ወተሃደር ወግኢ ዘይተኻተተሉ ምኽንያት። ካብ ሓዲስ ኪዳን፡ ቍጥዓ ኣምላኽ ንሓጢኣትና ቅድሚ ሞት ክርስቶስ ብምሉኡ ከም ዝረጋገጸ ንፈልጥ፡ ከመይሲ “ተፈጸመ!” (ዮሃንስ 19:30) ኢሉ ኣዊጁ። ነዚ ሓቂ ናይ ቁጽሪ 21 ክንርእዮ ንኽእል፡ ከመይሲ ጐይታ ቅድሚ ሞቱ ብኣቦ መልሲ ተዋሂብዎ። ግዜ ምሕዳጉ ተወዲኡ ነበረ። ብምሳሌ፡ ብኣቦ “ካብ ቀርኒ በረኻዊ ኣፍራስ” “ደሓነ”። ኣብዚ እዋን እዚ ጐይታና ንመንፈሱ ኣብ ኢድ ኣቦኡ ኣሕሊፉ ሃበ፡ ድሕሪኡ ድማ ሞተ (ሉቃስ 23:46)።

ትንሳኤ

ሕጂ ድማ ንሓጎስ ትንሳኤ ኣብ ቁጽሪ 22 ጀሚሩ ኣስተብህል። እቲ መድሓኒ ድሕሪ ሕጂ በይኑ ኣይኮነን። ኣብ ማእከል ኣሕዋቱ ስም ኣቦኡ ኣዊጁ (ቁ. 22)። እዚ ንኣና እውን የጠቓልል! (እብራውያን 2:11-12)። ብምኽንያት ናይ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ዝፈጸሞ ስራሕ ምድሓን ክንደይ ዝኸበረ ቦታ ተዋሂቡና! ኣብ ቁጽሪ 26-31፡ እቲ መንፈስ እዩ ዝዛረብ ዘሎ ዝመስል፡ ኣቓልቦና ድማ ናብ ፍረ ሞትን ትንሳኤን ጐይታና ይስሓብ። እቲ ስፍሓት ናይዚ ቁጽሪ እዚ ንሕጂ ጥራይ ኣይተወሰነን፤ ናብ ካልኣይ ምጽኣት ክርስቶስ እውን ይጥምት። ድኻታትን ጭንቁታትን ክድሕኑ እዮም (ቁ. 26)። ምሉእ ምድሪ ንጐይትነት ክርስቶስ ክትፈልጥ እያ (ቁ. 27-29)። ጽድቂ ክርስቶስን ዝተፈጸመ ስራሑን ንወለዶታት ኣብ ምሉእ ታሪኽ ክእወጅ እዩ (ቁ. 30-31)።