ሕቶ፦ ግብሪ ሃዋርያት 19:6ን ግብሪ ሃዋርያት 8:15-17ን እንታይ ማለት እዩ፧ ሎሚ ንሓደ ሰብ መንፈስ ቅዱስ ንኽቕበል ኢድ ክንጭብጦ ኣሎና ድዩ፧ ሎሚ ሓደ ክርስትያን መንፈስ ቅዱስ ከመይ ገይሩ ክቕበል ይኽእል፧ ትምህርቲ ጥምቀትን ኢድ ምጭባጥን እንታይ እዩ፧
ጳውሎስ ድማ ኢዱ ምስ ኣንበረሎም፡ መንፈስ ቅዱስ ወረዶም፡ ብልሳናት ድማ ተዛረቡን ተነበዩን። —ግብሪ ሃዋርያት 19:6 NKJV[ጴጥሮስን ዮሃንስን] ምስ ወረዱ፡ መንፈስ ቅዱስ ምእንቲ ኺቕበሉ ኢሎም ጸለዩሎም። ገና ኣብ ሓደ እኳ ኻባታቶም ኣይወረደን ነበረ እሞ። ብስም ጐይታ የሱስ ጥራይ ተጠሚቖም ነበሩ። ሽዑ ኢዶም ኣንበሩሎም፡ ንሳቶም ድማ መንፈስ ቅዱስ ተቐበሉ። —ግብሪ ሃዋርያት 8:15-17
መልሲ፦ ነዘን ሕቶታት እዚኤን ብዝተፈላለየ ቅደም ተኸተል ምምልካት ጽቡቕ ክኸውን ይኽእል። ብዛዕባ እዚ መንፈስ ቅዱስ ምቕባል ዝብል ርእሲ ድማ ሓጺር ግን ዝያዳ ዝርዝራዊ መርመራ ንግበር።
ኣርባዕተ ግዜ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት ሰባት መንፈስ ቅዱስ ከም ዝተቐበሉ ንምብብ። ኣብ መጀመርታ ግብሪ ሃዋርያት 2፡ መንፈስ ቅዱስ ኣብቶም ኣብ የሩሳሌም ኣብ ላዕለዋይ ክፍሊ ዝተኣከቡ 120 ሰባት ወረደ፡ ከምቲ ጐይታ የሱስ ዝኣዘዞም፡ ንዕኡ እናተጸበዩ። ኣብ መወዳእታ ግብሪ ሃዋርያት 10፡ መንፈስ ቅዱስ ኣብቶም ኣዕሩኽን ኣዝማድን ቆርኔሌዎስ ወረደ፡ እቶም ዝተኣከቡን ብእምነት ንጴጥሮስ ክርስቶስ ክሰብኽ ከሎ ዝሰምዑን። ኢድ ምጭባጥ ወይ ሰብኣዊ ሓገዝ ኣይነበረን። መንፈስ ቅዱስ ኣምላኽ እዩ። ንሱ መለኮታዊ ሰብ እዩ፡ ምስ ኣምላኽ ኣቦን ጐይታና የሱስ ክርስቶስን ብኹሉ መዳይ ማዕረ እዩ።
ኣብቶም እቲ ሕታም ዝሓተተና ክልተ ኣጋጣሚታት፡ ሃዋርያት ኣብ ውልቀ ኣመንቲ ኢዶም ኣንበሩ፡ ንሳቶም ድማ መንፈስ ቅዱስ ተቐበሉ። እዚኣቶም ፍሉያት ኩነታት ነበሩ፡ ሎሚ እዚ ንምግባር ድማ ትእዛዝ ወይ መምርሒ ኣይተዋህበናን። ብሓቂ፡ ሎሚ ከምቲ ኣብዘን ምዕራፋት እዚኤን ዝገበሩ፡ ኢድ ንምጭባጥ ሃዋርያት የብልናን። ካብ ኣምላኽ ዝኾነ ነገር ብዘይ መምርሒኡ ምምሳል ከቢድ ሳዕቤናት ከም ዘለዎ ምጥቃስ ኣገዳሲ እዩ፡ ከምቲ ኣብዘን ክልተ ምዕራፋት እዚኤን እንርእዮ።
ንኣማእታት ዓመታት ኣይሁድ ምስ ሳምራውያን (ዮሃንስ 4:9) ዝኾነ ዝምድና ኣይነበሮምን፡ እቶም ካብ መበቆሎም ኣብ 2 ነገስት 17 ኣምልኾ ጣኦትን ኣምልኾ ሓቀኛ ኣምላኽን ዝሓዋወሱ። ኣምላኽ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣምልኾ ኣይተቐበለን። እዚ ኣብ ብዙሓት ክፍሊ ቃሉ ግሉጽ ገበሮ። ሕጂ ፊልጶስ ናብ ሳማርያ ከይዱ ክርስቶስ ሰበኸሎም። ብዙሓት ኣሚኖም ተጠሚቖም፡ ብሰብኣዊ ኣዘራርባ ድማ ናይ ነጻ ሳምራዊት ቤተ ክርስቲያን ክትምስረት ሓደጋ ነበረ። እዚ ንምክልኻል፡ ሃዋርያት ጴጥሮስን ዮሃንስን ናብ ሳማርያ ለኣኹ፡ ነዞም ሓደስቲ ኣመንቲ ኢዶም ብምጭባጥ ምትሕብባር ንምርኣይ። እዚ ተግባር እዚ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ምስ ሓደ ሰብ ወይ ነገር ምልላይ የርኢ። ሃዋርያት ድማ እዞም ኣመንቲ ሳምራውያን መንፈስ ቅዱስ ምእንቲ ኺቕበሉ ጸለዩ። ኣይሁዳውያን ኣመንትን ሳምራውያን ኣመንትን ብክርስቶስ ሓደ ነበሩ።
ሲሞን፡ ጠንቋሊ ዝነበረ፡ ከም ዝኣመነ ገለጸ፡ ተጠሚቑ ድማ። ኣብ ሰባት ኢድ ብምጭባጥ መንፈስ ቅዱስ ንምቕባል ዝኽእል ዓቕሚ ክዕድግ ደለየ። ሲሞን ንትርጉም እቲ ሃዋርያት ዝገበርዎ ብፍጹም ኣይተረድኦን። ከም ብዙሓት ሰባት ሎሚ፡ ንኢድ ምጭባጥ ብፍጹም ግጉይ ትርጉም ሃቦ፡ እዚ ንመንፈስ ቅዱስ ንምሃብ ሓይሊ እዩ ኢሉ ብምሕሳብ። ከምዚ ዝኣመሰለ ሓይሊ ንምርካብ ክኸፍል ድሉው ነበረ፡ በዚ ድማ ልቡ ምስ ኣምላኽ ብፍጹም ቅኑዕ ከም ዘይነበረ ኣርኣየ።
ጳውሎስ ድሕሪ ገለ ዓመታት ምስ ገለ ደቀ መዛሙርቲ ኣብ ኤፌሶን ዝገበሮ ርክብ ንዓና ተመሳሳሊ ትምህርቲ ኣለዎ። ንሃዋርያ እዞም ሰባት ምስ ኣመኑን ምስ ተጠመቑን መንፈስ ቅዱስ ከም ዘይተቐበሉኡ ዘገርም ነበረ። እቲ ንዕኡ ዝገበርዎ ናይ እምነት ምስክርነት ብፍጹም ክርስትያናት ከም ዘይነበሩ ኣርኣየ። ዮሃንስ መጥምቕ፡ ቀዳማይ ናይ ጐይታ የሱስ፡ ዝሰበኾ ኣሚኖም ነበሩ፡ ግን እቲ ዮሃንስ ከም ዝመጽእ ዝሰበኾ ብሓቂ ከም ዝመጸ ኣይሰምዑን ነበሩ። እዞም ደቀ መዛሙርቲ ብዛዕባ ምምጻእ መንፈስ ቅዱስ ዝኾነ ነገር ኣይፈልጡን ነበሩ፡ መንፈስ ቅዱስ መን ምዃኑ እኳ ኣይፈልጡን ነበሩ።
ጳውሎስ ብዛዕባ ጐይታ የሱስ ምስ ነገሮም፡ እዚ ተቐበሉ፡ ብስሙ ድማ ተጠመቑ። ሕጂ ብሓቂ ክርስትያናት ነበሩ፡ ጳውሎስ ድማ ምስኦም ክልለይ ይኽእል ነበረ፡ ኢዱ ድማ ኣንበረሎም። መንፈስ ቅዱስ ከምቲ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 8 ንጐይታ ዝተቐበሉ ሳምራውያን ዝወረዶም፡ ኣብኦም ድማ ወረደ።
ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 19፡ ጳውሎስ ከም ጴጥሮስን ዮሃንስን እቶም ካልኦትን ቅድሚ ምስማሩ ምስ ጐይታ ዝተመላለሱ ብሓቂ ሃዋርያ ከም ዝነበረ ንርኢ። ከምኡ’ውን፡ ቃል ኣምላኽ፡ ምስቶም ብሓደ ሰብ ወይ ነገር ብሓቂ ዝኣምኑ ግን ንጐይታ የሱስን ነቲ ኣብ ቀራንዮ ዝፈጸሞ ዕዮን ከም መሰረት እምነቶም ዘይተቐበሉ ሰባት ክንተሓባበር ከም ዘይንኽእል ይምህር።
ድሕሪ ዓመታት ጳውሎስ ንኣመንቲ ኤፌሶን ደብዳበ ጸሓፈ። ብግልጺ፡ እቲ ሕጂ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት 19 ዝረኣናዮ ፍሉይ ነገር ነበረ፡ ምኽንያቱ እቲ ሎሚ ኣመንቲ መንፈስ ቅዱስ ዝቕበሉሉ ንቡር ኣገባብ ብኢድ ምጭባጥ ኣይኮነን። ኣብ ኤፌሶን 1:13-14 ንምብብ፦ «ኣብኡ [ክርስቶስ] ድማ ንስኻትኩም፡ ቃል ሓቂ፡ ወንጌል ምድሓንኩም ምስ ሰማዕኩም፡ ኣሚንኩም ድማ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ተስፋ ተሓተምኩም፡ ንሱ ኸኣ ክሳዕ ምድሓን እቲ ዝተዓደገ ጥሪት፡ ንምስጋና ክብሩ፡ መረጋገጺ ርስትና እዩ።» ኣስተብህሉ፡ «ኣሚንኩም ድማ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ተሓተምኩም።» ክርስትያን መንፈስ ቅዱስ ዝቕበለሉ እዚ እዩ። ወንጌል ምስ ሰምዐን ምስ ኣመነን፡ ንክርስቶስ ከም መድሓኒኡ ምስ ኣመነ፡ መንፈስ ቅዱስ ይቕበል። ኢድ ምጭባጥ ኣድላዪ ኣይኮነን፡ ጸሎት ድማ ኣድላዪ ኣይኮነን።
መንፈስ ቅዱስ ምቕባል፡ ኣብ ክርስቶስ እምነት ምግባር ንቡር ሳዕቤን እዩ። ኣምላኽ ንመንፈስ ይህብ። ሰብ ክገብሮ ዝኽእል ነገር ኣይኮነን። ሲሞን ጠንቋሊ ይኹን ካልእ ሰብኣይ ወይ ሰበይቲ ንመንፈስ ቅዱስ ክህቡ ኣይክእሉን። መንፈስ ቅዱስ ኣምላኽ እዩ። ንሓደ እኳ ክንህቦ ኣይንኽእልን። ንሱ ልዑላዊ እዩ። ጐይታ የሱስ መንፈስ ምሳናን ኣብ ውሽጥናን ከም ዝኸውን ተዛረበ (ዮሃንስ 14:17)። ምስ እንደሓን ኣብ ውሽጥና ንምቕማጥ ይመጽእ፡ ንዘለኣለም ድማ ምሳና ክጸንሕ እዩ። ይሓትመና፡ ማለት ኣብ ውሽጥና ዘሎ ምህላዉ ንኣምላኽ ከም እንብቅዕ የርእየና። እዚ ጥራይ ዘይኮነ፡ ማሕተም መንፈስ ቅዱስ ኣምላኽ ኣብ መጻኢ ክህበና ንዝተስፈዎ ኩሉ – ርስትና – መረጋገጺ እዩ። ሓደ መዓልቲ ብቕልጡፍ፡ ናብ ክብሪ ክንወስድ፡ ኣምላኽ ዝተስፈዎ ኩሉ ድማ ክንቕበል ኢና ንኣምን።
ሓጺር ማስታወሻ ብዛዕባ እቲ ኣብ እብራውያን 6:2 ዝርከብ «ትምህርቲ ጥምቀታት፡ ኢድ ምጭባጥ» ዝብል ኣበሃህላ። ገለ ትርጉማት ነቲ ቀዳማይ ክፋል እዚ «ትምህርቲ ምሕጻብ» ኢሎም ይትርጉምዎ። እቲ ጸሓፊ እብራውያን ኣብ ቁጽሪ 1ን 2ን ናይዚ ምዕራፍ እዚ ንኣንበብቱ ካብቲ ንኣይሁድነት ዝገልጽ ዝነበረ ነገራት ንምርሓቕ ፈተነ። እዚኣቶም ገለ ሰባት ካብዚ «ጸባ» ናብ ስጋ፡ ወይ «ጽኑዕ ምግቢ»፡ ናይቲ ንክርስትያናዊነት ዝገልጽ ዝነበረ ዝለዓለ ነገራት ክዓብዩ ኣብ ዝነበሮም ግዜ፡ ገና ንሓሳቦም ይሕዙ ነበሩ (1 ቈረንቶስ 3:2፡ እብራውያን 5:12-14 ተመልከት)።
ኣብ ኣይሁዳውያን ስርዓታት ብዙሓት ምሕጻባት ነበሩ። ካህናት ናብ ክህነቶም ክኣትዉ ከለዉ ብስርዓት ክሕጸቡ ነበሮም፡ ኣብ መንጎ መሕጸብን መሰውኢ ምሕራርን ክሓልፉ ከለዉ ኣእዳዎምን ኣእጋሮምን ክሕጸቡ ነበሮም፡ ከምኡ’ውን ብዙሕ ካልእ። እዚኣቶም ምሕጻባት ወይ ጥምቀታት ባዶ ስርዓት ኮይኖም ነበሩ። ኢድ ምጭባጥ ድማ ከምኡ ነበረ፡ እዚ ድማ ናይ ብዙሓት ስርዓታት ክፋል ነበረ፡ ሓደ ሰብ እንስሳዊ መስዋእቲ ከምጽእ ከሎ ድማ ኣድላዪ ነበረ። ብዙሓት ክርስትያናት ንስርዓታት፡ ንበዓላት፡ ንሙዚቀኛታትን ንኹሉ ዓይነት ካልእ ንሰብኣዊ ባህሪ ዘደንቕ ነገራት ኣዝዮም የኽብሩ። ጐይታ የሱስ ግን፡ ኣቦ ብመንፈስን ብሓቅን ዝሰግዱሉ ኣምለኽቲ ከም ዝደሊ ኣመልከተ (ዮሃንስ 4:23-24)። ንሱ ዝደልዮ ንሃቦ!
