ሳምሶን፡ ብሩህ ተስፋን ሰብኣዊ ውድቀትን ዝመልኦ ህይወት

እተን ናይ የሱስ ናይ መወዳእታ ቃላት ልብን ስምዒትን ዝመልኣ እየን ነይረን። ንእስራኤል፣ ሕጂ ኣብ ምድሪ ተስፋ ዘለዉ፣ ንእግዚአብሔር እሙናት ክኾኑን ከገልግልዎን ኣጠንቀቖም፦

«ሕጂ ኸኣ ንእግዚአብሔር ፍርህዎ እሞ ብምሉእ ልብኹምን ብሓቅን ኣገልግልዎ። ነቶም ኣቦታትኩም ኣብ ማዕዶ ርባን ኣብ ግብጽን ዘገልገልዎም ኣማልኽቲ ኣርሕቕዎም። ንእግዚአብሔር ድማ ኣገልግልዎ። ንእግዚአብሔር ምግልጋልኩም ሕማቕ እንተ መሰለኩም፣ ሎሚ ንመን ከም እትሰግዱ ምረጹ። ነቶም ኣቦታትኩም ኣብ ማዕዶ ርባ ዘገልገልዎም ኣማልኽቲ ድዩ ወይስ ነቶም ኣብ ምድሮም እትነብሩ ዘለኹም ኣማልኽቲ ኣሞራውያን? ኣነን ቤተይን ግና ንእግዚአብሔር ከነገልግል ኢና» (እያሱ 24:14-15 JND)።

እዚ ትእዛዝ እዚ ብዘመናት እያሱን ብዘመናት ሽማግለታት እስራኤልን ቀጸለ።

ኣምላኽ ብጸጋን ብምሕረትን ንህይወት እቶም ሽማግለታት ድሕሪ ሞት እያሱ ኣናውሓሎም። ሓጺር ከኣ ውድቀት ኣተወ፣ «ደቂ እስራኤል ከኣ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ክፉእ ገበሩ፣ ንበኣል ድማ ኣገልገሉ። ንእግዚአብሔር ከኣ ገደፍዎ ... ንኻልኦት ኣማልኽቲ ድማ ሰዓቡ ... ካብቶም ኣብ ከባቢኦም ዝነበሩ ህዝቢ» (መሳፍንቲ 2:11-13)። ብሰንኪ እምነት ዘይምህላዎም፣ እግዚአብሔር ኣብ ኢድ ጸላእቶም ኣሕሊፉ ሃቦም። ብርግጽ እዚ መከራ እዚ ንእስራኤል ናብ እግዚአብሔር ከም ዝጮኹ የገብሮም ነይሩ፣ ንሱ ድማ ብመሳፍንቲ ኣድሓኖም። ኩሎም እቶም ቅድሚ ሳምሶን ዝነበሩ መሳፍንቲ – ኦትኒኤል፣ ኤሁድ፣ ሻምጋር፣ ደቦራ፣ ጌዴዎን፣ የፍታሕ፣ ኢብጻን፣ ኤሎን፣ ከምኡ’ውን ዓብዶን – ኣብ ማእከል ውድቀት እስራኤል ተንስኡ፣ ብኣምላኽ ድማ ብሓይልን ተጠቕሙ። ንእስራኤል ካብቲ ዘመናዊ ጸላኢ ንምድሓን ኣብቲ እዋን ዝተንስኡ ይመስሉ። ብርግጽ እስራኤል እዞም መሳፍንቲ ክገዝኡ ከለዉ ጽቡቕ ይገብሩ ነይሮም።

ሳምሶን ግና፣ ንእስራኤል ካብቶም ዝገዝእዎም ፍልስጥኤማውያን ንምድሓን ቅድሚ ምጥንሳፉ ዝተዳለወ ፍሉይ ኣቕሓ ነበረ። ኣምላኽ ንሳምሶን ብሩህ መጻኢ ክህልዎ እኳ እንተ ደለየ፣ ንሱ ነቶም ክስዕሮም ዝነበሮም ብፍቓዱ ስለ ዝተሓወሶም፣ እቲ ብርሃን ብቐንዱ ኣብ መወዳእታ ህይወቱ እዩ ተራእዩ። ንባህሪ ሳምሶን ኣብ መሳፍንቲ 13-16ን ኣብ እብራውያን 11ን ንመርምር፣ ብሩህ መጻኢኡ፣ ምስ ጸላኢ ምሕውሳቡ፣ ንበቐል ምቅላሱ፣ ናይ መወዳእታ እምነቱ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ኣዳራሽ እምነት ምእታዉ ንርአ።

ብሩህ መጻኢ

ዓብዶን፣ እቲ ቅድሚ ሳምሶን ዝነበረ ዳኛ፣ ቅድሚ ምሟቱ ንእስራኤል ሸሞንተ ዓመት ገዝአ (መሳፍንቲ 12:15)። ብኡብኡ ድሕሪ ሞቱ፣ ደቂ እስራኤል ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ክፉእ ገበሩ፣ ንኣርባዓ ዓመት ድማ ኣብ ኢድ ፍልስጥኤማውያን ተዋህቡ። ተስፋ ዘይብሉ ይመስል ነይሩ። እቶም ካልኦት መሳፍንቲ ብእግዚአብሔር ንህዝቢ ንምድሓን ክጽውዑ ከለዉ ዓበይቲ ነበሩ። እግዚአብሔር ግና ንዝቕጽል ዳኛ ዝዓበየ ነገር ኣብ ኣእምሮኡ ነበሮ። ማኖኣን መኻን ሰበይቱን ንውሉድ ይጽልዩ ነበሩ። እግዚአብሔር ጸሎቶም መለሰሎም፣ ንእስራኤል ድማ ኣድሓኒ ዝኸውን ወዲ ሃቦም። እግዚአብሔር ድኹማት፣ መኻናት፣ ከምኡ’ውን ጥሉቓት ክንከውን ከለና ወትሩ ዝዓበየ ነገር ኣብ ኣእምሮኡ ኣለዎ። ወትሩ ብዛዕባ እቲ ዝዓበየ ምኽንያት ይሓስብ፦ «ሓሳባቱ ካብ ሓሳባትና ልዕል ዝበለ እዩ» (ኢሳይያስ 55:8-9)።

ሓደ መልኣኽ ንሰበይቲ ማኖኣ ተራእያ ብዛዕባ እቲ ዝመጽእ ወዶምን ተስፋ እስራኤልን ነገራ። ብዛዕባ ምግቢኣ መምርሒ ሃባ፣ ወዳ ኻብ ማሕጸን ናዚራዊ ከም ዝኸውን ድማ ገለጸ። ንሳምሶን ከመይ ዝበለ መጻኢ! ብመሰረት ዘሁልቍስ 6፣ ስእለት ናዚራዊ ካብ ዓለም ምሉእ ምፍልላይን ንእግዚአብሔር ምውፋይን የጠቓልል።

እቲ ናዚራዊ ኻብ ወይኒ፣ ብርቱዕ መስተ፣ ሓምጺ ወይኒ፣ ሓምጺ ብርቱዕ መስተ፣ መስተ ወይኒ፣ ከምኡ’ውን ወይኒ ክቑጠብ ነበሮ። ዘርእን ቈርበት ወይንን ክበልዕ ኣይፍቀደሉን ነበረ። እዚ ኩሉ ካብ ስኽራንን ካብቲ ምስ ዓለም ዝተሓሓዝ ባህታን ምቑጣብ የርኢ። ባህታኡ ኣብ እግዚአብሔር ክርከብ ነበሮ። ጸጉሩ ከም ዝዓቢ ክገድፎ ነበሮ፣ እዚ ኸኣ ምልክት ካብ ዓለም ምፍልላይን ኣብ እግዚአብሔር ምጥባቕን እዩ። ኣብ መወዳእታ ድማ፣ ብምዉት ስጋ ክርከስ ኣይነበሮን፣ እዚ ኸኣ ምልክት ብብልሽውና ሓጢኣትን ርኽሰት ዓለምን ከይረኸሰ ምምላኽ እዩ።

እግዚአብሔር ነዚ ስእለት እዚ ንሳምሶን ዝሃቦ ብሓይልን ክጥቀመሉ ስለ ዝደለየ እዩ። ማኖኣ እቲ ብሩኽ ዜና ብሰበይቱ ተነግሮ፣ ብመልኣኽ ድማ ተረጋገጸ፣ እቲ መልኣኽ ኣብ ሓዊ መስዋእቶም ዓሪጉ ዳግማይ ኣይተራእየን (መሳፍንቲ 13:18-21)። ሳምሶን፣ ገና ብወለዱ ስሙ እኳ እንተ ዘይተሰምየ፣ ብሩህ መጻኢ ነበሮ። ስሙ «ንእሽቶ ጸሓይ» ማለት እዩ። እግዚአብሔር ክበርህ ደልይዎ ነበረ! ንሱ ከም ወዲ እግዚኣብሔር ዝፈርሑ ወለዲ፣ ከም ናዚራዊ ኣምላኽ፣ ከምኡ’ውን ንደቂ እስራኤል ካብ ኢድ ፍልስጥኤማውያን «ክጅምር» ዝነበሮ ዳኛ ክበርህ ነበሮ። እግዚአብሔር ንዓና ከመይ ዝበለ ብሩህ ተስፋ ኣለዎ! ኣብ መሳፍንቲ 13:24-25 ዓብዪ ምትብባዕ ተዋሂቡ ኣሎ፦ ሳምሶን ካብ ቅድሚኡ መኻን ዝነበረት ሰበይቲ ምውላዱ፣ ድሕሪኡ ምዕባዩ፣ መንፈስ ኣብ ሰፈር ዳን (እዚ ኸኣ «ምፍራድ» ማለት እዩ) ክንቀሳቐሶ ምጅማሩ።

ምስ ጸላኢ ምሕውሳብ

ምዕራፍ 13 ሳምሶን ብጽቡቕ ኩነታት ከም ዝነበረ ይገልጽ፣ እቲ ዝቕጽል ምዕራፍ ግና ናብ ቲምናት ከም ዝወረደን ምስ ጸላኢ ከም ዝተሓወሰን ይገልጽ። ምስቶም እግዚአብሔር ንምስዓር ዘተንስኦም ህዝቢ ተሓወሰ። ኣብ ማእከል ፍልስጥኤማውያን ሓንቲ ሰበይቲ ረኸበ፦ «ንሳ ብጣዕሚ ተስሕበኒ።» ኣቦኡ ንሱ ንጓል «ዘይግዙራት ፍልስጥኤማውያን» ከይመርዕ ኣጠንቀቖ (14:3)። ሳምሶን ግና ንርእሱ ንምርዋይ ቆሪጹ ነበረ። እቲ ውድቀት ተጀሚሩ ነበረ።

መጽሓፍ ቅዱስ ምስ ዘይኣመንቲ ብዘይማዕርነት ከይትጸመድ የጠንቅቐና (2 ቈረንቶስ 6:14)። ሳምሶን ንርእሱ፣ ንቤተሰቡ፣ ከምኡ’ውን ንኹሉ እስራኤል ምስ ፍልስጥኤማውያን ኣተሓሓዞም። መጽሓፍ ቅዱስ ከምኡ’ውን ይብል፣ «ሓደ ወተሃደር ኰይኑ ዝኸይድ ሰብ ብናይ ህይወት ጉዳያት ኣይተሓሓዝን፣ ንሱ ነቲ ዝመልመሎ ወተሃደር ከስምዕ እዩ» (2 ጢሞቴዎስ 2:4)። ሳምሶን ግና፣ መራሒ እስራኤል ኰይኑ፣ ምስ ጸላኢ ህዝቢ ኣምላኽ ተሓወሰ፣ እዚ ኸኣ ኣብ መወዳእታ ናብ ውድቀት ኣምርሖ። እግዚአብሔር ንፍልስጥኤማውያን ምኽንያት ይደሊ እኳ እንተ ነበረ፣ ፍቓድ ሳምሶን ግና ንጹር ነበረ። እግዚአብሔር ውድቀታትና እውን ይጥቀም። እቲ ንእሽቶ ኣንበሳ ኣብ ልዕሊኡ ጮኸየ፣ ብሓይሊ መንፈስ ግና ቀተሎ (መሳፍንቲ 14:5-6)። ዲያብሎስ ከም «ዝጮኽየ ኣንበሳ» መጸ።

ሳምሶን ንኣንበሳ ሰዓሮ፣ ድሕሪኡ ግና ብተንኮሉ (ሰለስተ ኣንስቲ) ወደቐ። ነታ ሰበይቲ ኣእተዋን ምስ ጸላኢ ድማ በልዐ። ሓደ እንቆቖሖ ኣቕረበ፣ መሳፍንቲ ፍልስጥኤማውያን ድማ ንሰበይቱ መልሲ ንኽትረክብ ኣገደድዋ። ብሓቂ፣ ጸላኢ ንሰላሳ ሸሚዛትን ሰላሳ ክዳውንትን ንምርካብ ሞት እውን ተጠቕመ። እቲ ምዕራፍ ብውድቀት ይዛዘም፣ ከመይሲ ሰበይቲ ሳምሶን ንብጻዩ ተዋሂባ ነበረት። እቲ «ንእሽቶ ጸሓይ» ደምደመ፣ እቲ ብሩህ መጻኢ ድማ ጸሊም መሰለ!

ምቅላስ፣ ግና ንበቐል

ኣብ ምዕራፍ 15 ሳምሶን ይዋጋእ ከም ዘሎ ንረክብ፣ ግና ንበቐል እዩ። ሰበይቱ ከም ዝተዋህበት ምስ ፈለጠ፣ ንምርባሕ ፍልስጥኤማውያን ኣቃጸሎ። ብምላሽ ድማ ንሰበይቱን ንኣቦሓጎኡን ቀተልዎ። ንርእሱ ንምብቐል፣ ሳምሶን ብ«ዓብዪ መቕዘፍቲ» መትረፎም (15:7-8)። እግዚአብሔር ነቲ ኩነታት እኳ እንተ ተጠቕመ፣ ሳምሶን ግና ንኽብሪ እግዚአብሔርን ንህዝቡን ክከላኸል ነበሮ፣ ንርእሱ ክበቕል ኣይነበሮን። ባህሪና ንኽብሪ እግዚአብሔር ንምክልኻል ወይስ ንርእስና ንምብቐል ኣብ ዝብል ቦታ የንብረና ድዩ? ንውግኣት እግዚአብሔር ብናይ ገዛእ ርእስና መገዲ ንዋጋእ ኣለና ድዩ? ብሓዘን፣ ይሁዳ እውን ኣብ ልዕሊ ሳምሶን ክምለስ ነበሮ፣ ንርእሶም ንምድሓን ሰለስተ ሽሕ ሰባት ንሳምሶን ናብ ፍልስጥኤማውያን ንምሃብ ሰደዱ።

ኣብ መሳፍንቲ 15:14-15፣ መንፈስ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊኡ መጸ፣ መቑሕኡ ሰበረ፣ ብመንጋጋ ኣድጊ ድማ ሽሕ ሰባት ቀተለ። ንኣምላኽ ምስጋና ይኹን፣ ኣብ ውድቀት እውን ምስ ኣገልገልቱ ወትሩ ኣሎ። ካብ ፍልስጥኤማውያን ምድሓኑ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ንዝደኸመ ሳምሶን ማይ ሃቦ። ብሓቂ፣ ንዝደኸሙ የሐድስ! ምዕራፍ 15 በዘን ቃላት እዚአን ይዛዘም፦ «ንእስራኤል ድማ ብዘመናት ፍልስጥኤማውያን ዕስራ ዓመት ገዝአ።» ኣብዚ ክፋል ህይወት ሳምሶን፣ ገለ ጨረርታ ጸሓይን ብዙሕ ጸጋ ኣምላኽን ኣብ ማእከል ብዙሕ ውድቀት ንርኢ።

ናይ እምነት ናይ መወዳእታ ተግባር

እቲ ናይ ሳምሶን ናይ መወዳእታ ምዕራፍ ህይወት ክልተ ኣንስቲ የጠቓልል። ሓንቲ ኣመንዝራ ኣብ ጋሓዝ (እዚ ኸኣ «ሓያል ነበረት» ማለት እዩ) ሓደረ። ብኸንቱ፣ ፍልስጥኤማውያን ንምቕታሉ ንግሆ መጻወድያ ኣዳልዩ። ግና ፍርቂ ለይቲ ንኣፍደገታት ከተማ፣ ምስ ምሰሶታቶምን መዓጹታቶምን ሒዙ ናብቲ ኣብ ከባቢ ሄብሮን ዝነበረ ከረን ወሰዶም። ንኣምላኽ ምስጋና ይኹን ነቲ ኣብ ለይቲ መዝሙራት ዝህበናን ናጽነትን፣ ከምቲ ንጳውሎስን ሲላስን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝሃቦም። ኣብ ሸለል ሶሬቅ፣ ደሊላ (እዚ ኸኣ «ዝተዋረደት» ማለት እዩ) ናይ መወዳእታ ውድቀቱ ኣምጽኣት። ሳምሶን፣ ክሳብ መወዳእታ ምስ ጸላኢ እናተጻወተ፣ ብ«ተንኮል ጸላኢ» ተሳዕረ። እቲ ዛንታ ፍሉጥ እዩ። ምስጢር ዓብዪ ሓይሉ ሃበ። ከም ቅድሚኡ ርእሱ ከናውጽ ከም ዝኽእል ሓሰበ፣ ግና ሓይሊ ከም ዘይብሉ ፈለጠ (16:20-21)። «ትምኒት ኣዒንቲ» ንብዙሕ ህይወቱ ኣብ ሽግር ኣእትይዎ ነበረ፣ ሕጂ ፍልስጥኤማውያን ነዘን ኣዒንቲ ኣውጽእወን!

ብትሕትናን ብውድቀትን፣ ሳምሶን ከም እንስሳ ኣብ ቤት ማእሰርቲ እኽሊ ክፈጭፍ ተገብረ። እተን ሸውዓተ ጸጉሩ፣ ምልክት ናይ ናዚራዊ ስእለቱ፣ ተቖርጻ። ንሱ ነቲ ንብዙሕ ህይወቱ ክሕልዎ ዝፈሸለ ናይ ወጻኢ ምልክት ምውፋይ ኣጥፍአ። ምስቲ ናይ ውሽጥና ምውፋይ ናይ ወጻኢ ምልክት ከመይ ንገብር ኣለና? ብርሃናትና ከም ዝበርሁ ንገድፍ ኣለና ድዩ? ሳምሶን ህይወቱ ብመቑሕ ወድአ።

እዚ ዳኛ፣ ካብ ማሕጸን ኣዲኡ ንኣምላኽ ዝተወፈየ፣ ካብ ቤት ማእሰርቲ ወጺኡ ብሰኸርቲ ፍልስጥኤማውያን መጻወቲ ክኸውን ተገብረ። ግና ንኣምላኽ ምስጋና ይኹን ንኹሉ ዝኸውን ጸጋኡ! ኣብ ጉዳይ ሳምሶን፣ ጸጉሩ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከሎ ዳግማይ ዓበየ። እግዚአብሔር ናይ መወዳእታ ጸሎቱ ሰምዐን መለሰን፣ «ኣብ ሞቱ ካብቶም ኣብ ህይወቱ ዝቐተሎም ዝበዝሑ» ፍልስጥኤማውያን ክቐትል ድማ ፈቐደሉ (16:30)። እምነት ሳምሶን ብሓዘን ኣብ መወዳእታ ህይወቱ ጥራይ እያ ተራእያ። ግና እቲ ጽሑፍ ኣብ ሞቱ የንኣዶ። ሳምሶን መንፈስ ኣብ ልዕሊ እዚ «ንእሽቶ ጸሓይ» ንመጀመርታ ግዜ ኣብ ዝተንቀሳቐሰሉ ቦታ ተቐብረ።

ኣዳራሽ እምነት

ንዓና ሳምሶን ውድቀት ዝመልኦ ህይወት ዝነበሮ ይመስለና ይኸውን፣ ግና ኣብ «ኣዳራሽ እምነት» ናይ እብራውያን 11 ተዛዘመ። እቲ ዓብዪ ዝርዝር ከም ኣቤል፣ ሄኖክ፣ ኖህ፣ ኣብርሃም፣ ይስሃቅ፣ ያዕቆብ፣ እያሱ፣ ጌዴዎን – ከምኡ’ውን ሳምሶን ዝኣመሰሉ ፍሉጣት የጠቓልል (እብራውያን 11:32)። ሰብ ንሳምሶን ኣብቲ ዝርዝር ኣየንበረን – ኣምላኽ እዩ ኣንቢርዎ። ንኣምላኽ ምስጋና ይኹን ንሳምሶን! ንኹሉ ህይወትና ንእግዚአብሔር ጽቡቕ ክንገብር ንፈትን፣ ግና ውድቀት እንተ ኣጋጢሙና፣ ጽቡቕ ክንዛዝም ንጽዓር።

ምስ ባህሪ ኣምላኽ ዝሰማማዕ ህይወት ምስጢሩ «ኣብ ስውር ቦታ ልዑል ምቕማጥን ኣብ ጽላል ኩሉ ዝኽእል ምጽናሕን» እዩ (መዝሙር 91:1)። እግዚአብሔር ንሳምሶን ቅድሚ ምጥንሳፉ እውን ዓበይቲ ትልምታት ነበሮ። ሳምሶን፣ እቲ ንእስራኤል ካብ ፍልስጥኤማውያን ከድሕን ዝነበሮ ሓያል ዳኛ፣ ብሓዘን ብዓብዪ ድኻሙ ብዛዕባ ዓብዪ ሓይሊ ኣምላኽ ተማህረ። ብዙሕ ግዜ፣ ብሓዘን ክንብል ከለና፣ ንሕና እውን ከምኡ ኢና እንመሃሮ።