ምስጢር ሳምሶን፡ ዓብዪ ሓይሊ፡ ግናኸ መንፈሳዊ ድኻም

ፍርዱ

ሳምሶን ኣብ ግዜ ፈራዶ ይነብር ነበረ። ብሓቂ፡ ንሱ ቅድሚ ሳሙኤል ናይ እስራኤል ናይ መወዳእታ ፈራዲ ነበረ። ድሕሪ ሞት ሳምሶን ብቕጽበት፡ ሳኦል ብሳሙኤል ከም ናይ እስራኤል ናይ መጀመርታ ንጉስ ተቐብአ። እቲ ግዜ ፈራዶ ኣብ ታሪኽ እስራኤል ናይ መንፈሳዊ ዕብየት ግዜ ኣይነበረን። እቲ ህዝቢ ካብ ግዜ ሙሴን ኢያሱን ንታሕቲ ወሪዱ ነበረ። ዘይምእዛዝ እዩ ምኽንያት ነይሩ። “ናይ ገዛእ ርእስኻ ነገር ግበር” ዝብል ኣረኣእያ ነቲ ዘመን ፈራዶ ይገልጾ ነበረ። ፈራዶ 17፡6ን 21፡25ን “ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኣብ ቅድሚ ኣዒንቱ ቅኑዕ ዝኾነ ይገብር ነበረ” ይብላ። ኣምላኽ ንጸላእቲ እስራኤል ብሰሪ ሓጢኣቶም ከም ዝጭፍልቕዎምን ከም ዝስዕርዎምን ፈቐደ። ኣብዚ ጸልማት እዋን እዚ፡ እስራኤላውያን ንሓገዝ ይጭድሩ ነበሩ። ኣምላኽ ድሕሪኡ ብጸጋኡ ንምድሓኖም ፈራዲ ኣተንስአ። ግናኸ ድሕሪ ምድሓኖም ብቕጽበት፡ ንእግዚኣብሔር እንደገና ሓዲጎም ናብ ጣኦት ኣምልኾን ስነ-ምግባር ዘይብሉ ተግባራትን ተመልሱ።

ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ድሕረ ባይታ ሳምሶን መጸ – ኣብ ግዜ ጭፍለቓ ፍልስጥኤማውያን። ካብ መጀመርታ ኩሉ ነገር ንዕኡ ይኸውን ነበረ። “ዝያዳ ክዕወት ዝኽእል” ዝብል እጩ እንተ ነበረ፡ ንሱ መንእሰይ ሳምሶን ነበረ። ኣብ ፈራዶ 13 ንሱ ካብ ጽቡቕ ገዛ፡ ምስ ኣምላኽ ዝኣምኑን ዝሰግዱን ወለዲ ከም ዝመጸ ንምሃር። ብተወሳኺ፡ ንሱ ንእስራኤል ካብ ፍልስጥኤማውያን ንምድሓን ብኣምላኽ ተመዚዙ ነበረ (13፡5)። ዓወት ተረጋጊጹ ነበረ። ካብዚ ንላዕሊ እንታይ ክሓትት ይኽእል፧ ድሕሪኡ ኸኣ ኣካላዊ ቅርጺ ሳምሶን ነበረ። ኣምላኽ ብኣካላዊ ሓይሊ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብጽቡቕ ገጽ እውን ባረኾ። ጽቡቕ ዘይብሉ ሳምሶን ምስ ፍልስጥኤማውያን ኣንስቲ ዝነበሮ “ዓወት” ክህልዎ ኣይከኣለን! ኣብ ልዕሊ እዚ ኩሉ፡ ኣምላኽ ባረኾ፡ መንፈስ እግዚኣብሔር ኸኣ ኣብ ህይወቱ ይዓዪ ነበረ (13፡24-25)። እዚ ኩሉ ምስ ተዋህበ፡ ብዛዕባ እቲ ዘሕዝን መወዳእታኡ ምንባብ ክንደይ ዘሕዝን ኰን እዩ፡

ፍልስጥኤማውያን ንሳምሶን ሓዝዎ እሞ ኣዒንቱ ኣውጽእዎ፡ ናብ ጋዛ ኸኣ ኣውረድዎ፡ ብናስብ ብረት ኸኣ ኣሰርዎ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኸኣ ወሓጥ ነበረ (ፈራዶ 16፡21 NASB)።

ሳምሶን ንእስራኤል ኣብ ክንዲ ዘድሕን፡ ንርእሱ ንጸላኢ ኣሕሊፉ ሃበ። እዚ ንኹሉ ነገር ዝነበሮ ሰብ ከመይ ጌሩ ክኸውን ይኽእል፧ እንታይ እዩ ጌጋ ዝኸደ፧

ውድቀቱ

ነቲ ቁልፊ ናይ ውድቀት ሳምሶን ንምርካብ ብዙሕ ምስትውዓል ኣየድልን። ኣብ ፈራዶ 14-16 ደጋጊሙ ይርከብ። ሳምሶን ንርእሱ ምቁጽጻር ኣይነበሮን። ንስምዒታቱ ክቆጻጸር ኣይከኣለን። ዝደለዮ፡ ሽዑ ንሽዑ ይደልዮ ነበረ። “ፍቓድካ ዘይኮነስ፡ ናተይ ይኹን” እዩ መርሖ ሳምሶን ነይሩ። ንኣብነት፡ ኣብ ፈራዶ 14፡1-4 ንዘይተቖጻጸረ ስምዒት ሳምሶን ርአ። ሓንቲ ጽብቕቲ፡ ኣረማዊት፡ ፍልስጥኤማዊት ሰበይቲ ረኣየ እሞ ደለያ። እቲ ንወለዱ ዝሃቦ ናይ ገዛእ ርእሱ መልሲ፡ “ንዓይ ኣምጽኣለይ፡ ከመይሲ ንዓይ ጽብቕቲ ትመስለኒ” ዝብል ነበረ። ብመሰረት ገጽን ደስታን ጥራይ ዝግበሩ ውሳነታት፡ ብሓፈሻ ናይ ንእሽቶ ርእሰ-ምቁጽጻር ምልክት እዩ። ኣብ ፈራዶ 16 ንድኻም ሳምሶን ምስ ደሊላ እውን ርአ። ብሰሪ እቲ ንሓንቲ ዘይኣምላኻዊት ፍልስጥኤማዊት ሰበይቲ ዝነበሮ ናይ ገዛእ ርእሱ “ፍቕሪ”፡ ንሳ ምስጢር ሓይሉን ነፍሱን ሃባ፡

ኩሉ ኣብ ልቡ ዝነበረ ነገር ነገራ (16፡17)።

እቲ ዘይእመን ዓብዪ ድኻም ሳምሶን ዝርአ፡ ንሱ ሰለስተ ግልጺ መጠንቀቕታታት ብዛዕባ ዝመጽእ ዘሎ ነገር ከም ዝነበሮ ኣብ ዝፍለጥሉ እዋን ጥራይ እዩ (16፡8-14)። ሳምሶን ክንደይ ዕውር ክኸውን ይኽእል፡ ብፍላይ ደሊላ ስለምንታይ ምስጢሩ ክትፈልጥ ከም ዝደለየት ብግልጺ ምስ ነገረቶ፡

ዓብዪ ሓይልኻ ኣበይ ከም ዘሎን ከመይ ጌርካ ንምጭፍላቕካ ክትእሰር ከም እትኽእልን ንገረኒ (16፡6)።

ንሓደ ክርስትያን ምስ ዘይኣማኒ ፍቕሪ ከይገብር ክንደይ ኣገዳሲ ኰን እዩ። ፍቕሪ ክንደይ ዕውር ክትከውን ትኽእል፡ ከምኡ ኸኣ ዘይተለምደ ነገራት ክንገብር ንኽእል – ንኹሉ ልሙድ ኣእምሮ ዝጻረር ነገራት። ምስ “ደሊላ” ፍቕሪ እንተ ገበርና ክንደይ ዝበለ ጸገም ክንኣቱ ንኽእል ኢና። ቃል ኣምላኽ ንምርዓ ኣብ መንጎ ኣመንትን ዘይኣመንትን ስለምንታይ ከም ዝጠንቅቕ ዘገርም ኣይኮነን። (2 ቈረንቶስ 6፡14)።

መሓላ ምፍራስ

ሳምሶን ብስጕምቲ ብስጕምቲ ንስእነት ርእሰ-ምቁጽጻሩ ክቆጻጸሮ ፈቐደ። ንሱ ከም መንእሰይ ናዝራዊ መሓላ ገይሩ ነበረ፡ ግናኸ ሓደ ብሓደ ነቲ ሕግታት ብሰሪ ዘይተቖጻጸረ፡ ናይ ገዛእ ርእሱ ህይወት ይጥሕሶ ነበረ። ብናዝራዊ ክሕለዉ ዝግብኦም ብዙሓት ሕግታት ነበሩ፡ ወይኒ ወይ ሓያል መስተ ዘይምስታይ፡ ካብ ኣግራብ ወይኒ ዝፍረ ዘይኮነ ነገር ዘይምብላዕ፡ ጸጕሪ ዘይምቑራጽ፡ ንምዉት ስጋ ዘይምትንካፍ፡ ምስ ዝኾነ ነገር ንምፍላይ ናብ እግዚኣብሔር ዘጽልእ ዘይምሕዋስ (ዘሁልቍስ 6)። ሳምሶን ነዚ ሕግታት እዚ ኩሉ ብሰሪ ዘይተቖጻጸረ ናይ ገዛእ ርእሱ ትምኒታት ጥሒስዎ። እቲ ኣብ ፍልስጥኤም ዝነበረ ኣግራብ ወይኒ ቲምና (14፡5) ሳምሶን ክህሉ ዘይግብኦ ናይ መወዳእታ ቦታ ነበረ፡ ንፍልስጥኤማዊት ምምርዓው እኳ ኣይኮነን፡ እዚ ኸኣ ንዝኾነ እብራዊ ንትእዛዝ ኣምላኽ ዝጻረር ነበረ (ዘዳግም 7፡1-6)። ድሕሪኡ ሳምሶን ንርእሱ ብምትንካፍ ንስጋ እቲ ምዉት ኣንበሳ ረኸሰ (14፡8-9)። ኣብ ክንዲ ነቲ ንጽህና ዝኸውን ኣድላዪ ስጕምቲ ዝወስድ፡ ሳምሶን ነቲ ጥሕሰቱ ብምምሳል ናይ እንቆቖሖ ክፋል ገበሮ (14፡14)፡ ካብ ኩሉ ነገራት! ሳምሶን ነቲ እንቆቖሖኡ ኣበይ ኣቕረበ፧ ኣብ በዓል ፍልስጥኤማውያን፡ ሓያል መስተ ልሙድ ዝነበረሉ (14፡10)። ኣብ መጀመርታ ምዕራፍ 16 ሳምሶን ምስ ፍልስጥኤማዊት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ምስ ፍልስጥኤማዊት ኣመንዝራ ፍቕሪ ይገብር ከም ዘሎ ንረክብ። ዘይተቖጻጸረ ስምዒት ኣብ ልዕሊ መሓላታቱ ቀዳምነት ወሰደ። ኣብ መወዳእታ ኸኣ ደሊላን እቲ ፍልስጥኤማዊ መላጸን! ሳምሶን እዚ ከመይ ጌሩ ክገብር ይኽእል፧

ግናኸ ብዛዕባ እቲ ናይ ሳምሶን ዓብዪ ሓይሊ ተግባራት ኣብ ልዕሊ ፍልስጥኤማውያን እንታይ እዩ፧ ኣብዚ እውን ንሱ ነቲ ብኣምላኽ ዝተዋህቦ ሓይሉ ንናይ ገዛእ ርእሱ ዕላማታት ከም ዝጥቀመሉ ንረክብ። ነቲ ናይ ሳምሶን ሓያል ምግላጽ ሓይሊ መዝግብ ርአ፡ ኣብ ኩሉ እዋን እቲ ዕላማኡ ብሓፈሻ ናይ ገዛእ ርእሱ ነበረ፡ ንኽብሪ ኣምላኽ ወይ ንምድሓን እስራኤል ኣይነበረን። ኣብ መወዳእታ እውን፡ እግዚኣብሔር ንሳምሶን ናይ መወዳእታ ሕቶኡ ምስ ፈቐደሉ (16፡28-30)፡ ብወገን ሳምሶን ናይ ንስሓ መዝገብ የለን – ሓደ ናይ ገዛእ ርእሱ ሕቶ ጥራይ፡ “ንኽልተ ኣዒንተይ ካብ ፍልስጥኤማውያን ክበቕል ምእንቲ።”

ክንመሃሮ ዝግብኣና ትምህርቲ

ኣብዚ ኩሉ ንክርስትያናት ሓያል ትምህርቲ ኣሎ። ንሕና እውን ብዙሕ ብኣምላኽ ዝተዋህበ ዓቕሚ ክህልወና ይኽእል፡ ግናኸ ኩሉ ብሰሪ ስእነት ርእሰ-ምቁጽጻር ክንድርብዮ ንኽእል ኢና። ከም ሳምሶን፡ ካብ ጽቡቕ ክርስትያናዊ ድሕረ ባይታ ክንመጽእ ንኽእል፡ ኣብኡ ኸኣ ስርዓታትን መርሆታትን ቃል ኣምላኽ ተማሂርና። ግናኸ ከም ሳምሶን፡ ነቲ ግልጺ ትምህርቲ ክንሓድጎ ንኽእል፡ ከመይሲ ናይ ገዛእ ርእስና ነገር ክንገብርን ናይ ገዛእ ርእስና መገዲ ክንከይድን ንደሊ። ከም ሳምሶን፡ ብኣካላዊ መገዲ ኩሉ ነገር ክህልወና ይኽእል – ሓይሊ፡ ጽቡቕ ገጽ፡ ተሰጥኦ፡ ወዘተ። ግናኸ ከም ሳምሶን፡ ነቲ ብኣምላኽ ዝተዋህበና ገጽን ክእለታትን ንናይ ገዛእ ርእስና ደስታን ስምዒትን ንምጥቃም ክንጥቀመሉ ንኽእል ኢና። እኳ ደኣ መንፈሳዊ ውህበታትና ብሰሪ ናይ ገዛእ ርእስና ረብሓታትን ትምኒትን ብጌጋ ክጥቀሙ ይኽእሉ። ብዘይ ርእሰ-ምቁጽጻር፡ ሓደ ዓብዪ ዓቕሚ ዘለዎ ክርስትያን ከም ሳምሶን ድኹም ክኸውን እዩ። ንናይ ገዛእ ርእስና ትምኒታት ምቁጽጻር ኣብ ክርስትያናዊ ህይወት ኣዝዩ ኣገዳሲን ኣድላዪን እዩ። ጴጥሮስ ንእምነትና ርእሰ-ምቁጽጽር ክንውስኽ ኩሉ ትግሃት ክንጥቀም ይነግረና (2 ጴጥሮስ 1፡5-7)። ገላትያ 5፡16-23 ዝያዳ ርእሰ-ምቁጽጻር ንዓና ከም ዘሎን፡ ነቲ ናይ ኣምላኽ ነገራት ቀዳምነት ንዝገብሩ ኸኣ ከም ዝወሃብ የረጋግጸና። ዝያዳ ርእሰ-ምቁጽጻር የድልየካዶ፧ ቀዳምነትካ ከመይ እዩ፧

ሳምሶን ርእሰ-ምቁጽጻር እኳ እንተ ዘይነበሮ፡ ኣምላኽ ገና ተጠቒሙሉ እዩ (ፈራዶ 14፡4,19፤ 15፡14)። እብራውያን 11፡32 ኸኣ ሳምሶን እምነት ከም ዝነበሮ የረጋግጸና። እዚ ኩሉ ንዓና፡ ከም ሳምሶን ብሓፈሻ ናይ ገዛእ ርእስና ተግባራት ንዝገብር፡ ምብርታዕ ክኸውን ይግባእ። ኣምላኽ ገና ዕላማታቱ ብኣና ክፍጽም ይኽእል፡ ግናኸ ንቁጽጽሩ ምትሕትናን ምሉእ ዓቕምና ምፍላጥን ክንደይ ዝበለ ዝዓበየ ኰን እዩ።