ምምላስ ናብ ጽሑፋት

ሸውዓተ መጽሓፍ ቅዱሳዊ በዓላት ዘለኣለማዊ ትልሚ ኣምላኽ ዘርእዩ

ሮጀር ፔኒ
12 ጥቅ 2023
10 ዝተሓተ ንባብ

ናይ ዘለኣለም ኣቆጻጽራ

ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ቁጽሪ ምውዳእ ወይ ምሉእነት እዩ፣ ኩሉ ድማ ምስ ዕዮ ኣምላኽ ይተሓሓዝ። ኣምላኽ ኣብ ሳብዓይ መዓልቲ ከም ዝዓረፈ ንምብብ ኣሎና ()። እዛ መዓልቲ ሰሙን እዚኣ ኣብ ዘሌዋውያን 23 ቅድሚ ተኸታታሊ በዓላት፣ ወይ በዓላት እግዚአብሔር፣ እንደገና ትቐርብ። እቲ ናይ ዝምልከት ቀዳማይ ኣይተሓዝን። የሱስ ከምዚ ኢሉ ኣብርሀ: «ኣቦይ ክሳዕ ይዓዪ ኣሎ፣ ኣነ እውን እዓዪ ኣሎኹ» ( KJV)። እቲ ካልኣይ ምስ ምድሓን ህዝቢ ኣምላኽ ባርነት ኣብ ግብጺ ይተሓሓዝ (ዘጸኣት ፤ ተመልከት)። ብዘይምእዛዝ፣ እዛ መዓልቲ እዚኣ ብእስራኤል ኣይተሓዘትን ()። በዚ ድማ እቲ ብኣምላኽ ዝተዋህበ ኣቆጻጽራ በዓላት ተሰሪዑ – ንፍጥረት ብሓጢኣት ዝበላሸወ ናብ ብምድሓን ዝተፈጥረ ንምቕያር ዘለዎ ዕዮኡ ዝገልጽ ሰፊሕ ርእይቶ። እዚ ዓብዪ ዕዮ ኣምላኽ ኣብ ትምህርትታት ዘሌዋውያን 23 ተገሊጹ ኣሎ።

እዚ ቀዳማይ በዓልን መጀመርታ ናይ ዛንታ ምድሓንን እዩ። «እዚ ወርሒ እዚ ንኣኻትኩም መጀመርታ ይኹን: ንኣኻትኩም ቀዳማይ ወርሒ ዓመት ይኹን» (ዘጸኣት )። እቲ መስዋእቲ በጊዕ ዓሰርተ ክሳዕ ዓሰርተ ኣርባዕተ መዓልቲ ብዘይ ጉድለት ምዃኑ ንምርግጋጽ ኪሕሎ ነበሮ (ዘጸኣት ,5,6)። ቁጽሪ ዓሰርተ ብዛዕባ ሰብኣዊ ሓላፍነት እዩ። ኣብዚ እዚ እቲ ሕቶ ብዛዕባ እቲ ህዝቢ ንምድሓኖም ዝገብርዎ ነገር ዘይኮነስ፣ እንታይ ደኣ ንኣምላኽ፣ ንሱ ድማ በይኑ እዩ፣ ምእዛዞም ነበረ። እቲ በጊዕ ክሳዕ ዓሰርተ ኣርባዕተ መዓልቲ ተሓልዩ። ዓሰርተ ኣርባዕተ ክልተ፣ ቁጽሪ ፣ ብሸውዓተ እዩ። በዚ ድማ ንፍጹምነት እቲ በጊዕ ኣሎና – ምስሊ ናይ በጊዕ ኣምላኽ፣ ጐይታና የሱስ ።

እዚ በጊዕ ተሓሪዱ፣ ደሙ ኣብ መዓጹን ልዳትን ተቐብአ፣ እቲ በጊዕ ድማ ኩሉ ንጉዕዞ ተዳልዩ በልዑ። ኣምላኽ ከምዚ በለ: «ንደም ምስ ረኣኹ፣ ክሓልፈኩም እየ፣ እቲ መዓት ድማ ንምጥፋእኩም ኣባኻትኩም ኣይኪኸውንን እዩ» (ዘጸኣት )። « ፋሲካና እውን ምእንታና ተሰዊኡ እዩ» (1 )። ሰባት ንምድሓን ኣብ ትሕቲ እቲ በጊዕ ኪዕቆቡ ከም ዘድልዮም፣ ካብቲ ጊዜ እቲ ጀሚሮም ድማ ምእመናን ናብ ተስፋ ብዓብዪ ጉዕዞ ተጓዓዝቲ ምዃኖም፣ ምስ ኣምላኽ ዘለኣለማዊ ሓጎስ ከም ዘለዎም ንዝክር።

ዘይበዅዐ

እዚ ብዘይ خمር ዝተሰርሐ እዩ። خمር ወይ ብዅዒ ኩሉ ምስ ክፉእን ከመይ ከም ዝበላሾን ይተሓሓዝ ()። ምስ ወጻእና፣ ነቲ ክንበልዕ ኣሎና፣ ንክፉእን ንርኽሰትን ናይዚ ምድረበዳ ዓለም ክንርሕቕ።

ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ: «ስለዚ ነቲ ኣረጊት ብዅዒ ኣውጽኡ፣ ምእንቲ ሊጥ ክትኾኑ፣ ከምቲ ዘይበዅዐኩም... ስለዚ ነቲ በዓል ብኣረጊት ብዅዒ ኣይንሕዞ፣ ብብዅዒ ክፉእን ርኽሰትን እውን ኣይንሕዞ፤ እንታይ ደኣ ብዘይበዅዐ ቅንዕናን ሓቅን ንሕዞ» (1 )። የሱስ ንኣይሁድ ከምዚ ኢሉ ኣወጀ: « ኣምላኽሲ እቲ ኻብ ዝወርድን ንዓለም ዝህብን እዩ» – ንሱ እቲ ናይ ፣ ዘይበዅዐ ምዃኑ ኣረጋገጸ። ቀጸለ: «ናባይ ዝመጽእ ፈጺሙ ኣይጠምን፣ ብኣይ ዝኣምን ድማ ፈጺሙ ኣይጸምእን» ()።

ፍረ

እዚ በዓል ኣብ ጥራይ ኣብ መጀመርታ ኪበዓል ይኽእል ነበረ ()። ይኹን እምበር፣ ኣብ ምድረበዳ ጉዕዞ « ጸምሪ በጊዕካ» ንካህናት ኪወሃብ ከም ዝነበሮ ንርኢ ()። ኣብዚ ሓደ ስርዓት ኣሎ፣ እቲ ናይ ኩሉ ነገር ናይ ኣምላኽ ኪኸውን ኣለዎ – ኣምላኽ ድማ ኣብ ኩሉ ነገር ቀዳማይ ኪኸውን ኣለዎ። ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ: «ቅድም መንግስቲ ኣምላኽን ጽድቁን ድለዩ፤ እዚ ኩሉ ድማ ኪውሰኸልኩም እዩ» ()።

ብዘይ ጥርጥር፣ እቲ ቀንዲ ትኩረት ኣብ የሱስ እዩ። ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ: «ግናኸ ምዉታት ተንሲኡ፣ ናይቶም ዝደቀሱ ኮይኑ።» ድሕሪኡ ድማ ንልዕልና የሱስ የጕልሕ: «ግናኸ ነፍሲ ወከፍ ብናይ ባዕሉ ስርዓት፤ ፍረ፤ ድሕሪኡ ድማ እቶም ናይ ብምጽኣቱ» (1 ,23)።

ምእመናን ሎሚ ተኻቲቶም እዮም: «ብፍቓዱ ብቃል ወለደና፣ ምእንቲ ሓደ ዓይነት ፍረ ፍጥራቱ ክንከውን» ()። ድማ ብህላዌ መንፈስ ቅዱስ ናይ ቅምሻት ቅድሚ ከም ዘሎ ይውስኽ ()። ኣብ መጻኢ ንምድሪ ቕድሚ ምፍራዱን ንእስራኤል ምድሓኑን ናብ ገዛና ኪወስደና ኪምለስ እዩ።

ኣምላኽ ኣብ ኩሉ ነገር ቀዳማይ ክንገብር እንተዘኪርና – ግዜና፣ ሃብትና፣ ከምኡ'ውን ሓይልና እንተሃብናዮ – ንእኡን ንዓናን ሃብታምን ብዙሕ ፍረ ኪስዕብ እዩ። ነቲ ምሳሌ ክንጥንቀቐሉ ኣሎና: «ኣብ ክረምቲ ዝእክብ ወዲ ጥበበኛ እዩ: ኣብ ዝድቅስ ግን ወዲ ሓፍረት ዘምጽእ እዩ» ()። እቲ ምዝራእ ምስ ሓደጋን ሓዘንን እንተተሰንየ እውን፣ እቲ ሓጎስ ኪኸውን እዩ: «ብንብዓት ዝኸይድ፣ ክቡር ዘርኢ ሒዙ፣ ብዘይ ጥርጥር ብሓጎስ ኪምለስ እዩ፣ ነቲ ኣውድቑኡ ሒዙ» (መዝሙር )። ሓደ መዓልቲ ክንሕጎስ ኢና።

ጰንጠቆስጠ

እዚ በዓል ድሕሪ ሳብዓይ ድሕሪ ምቕራብ ፍረ (50 መዓልታት) ነበረ። ብዛዕባ እዚ በዓል እቲ መንፈስ ቅዱስ ምምጻእ ( 2) – ኣዝዩ ኣገዳሲ ፍጻሜ – ንሓስብ። ንእስራኤል ተነቢኡ ነበረ፣ ግናኸ ንዚ ዘመን ጸጋ እውን ይምልከት። ሕዝቅኤል ኣምላኽ ንእስራኤል ናብ ምድሮም ከም ዘምጽኦን እንታይ ከም ዝገብርን ጸሓፈ: «ሽዑ ማይ ኣባኻትኩም ክነጽግ፣ ንጹሃት ድማ ክትኾኑ... እውን ክህበኩም፣ መንፈስ ድማ ኣብ ውሽጥኹም ክገብር: ነቲ እምኒ ኻብ ስጋኹም ክወስዶ፣ ድማ ክህበኩም እየ። መንፈሰይ ድማ ኣብ ውሽጥኹም ክገብር እየ» ()። እዚ ብሓቂ ምስ ትምህርቲ ብዛዕባ ይተሓሓዝ (ዮሃንስ 3)።

ካልእ ፍሉይ ነገር ኣሎ፣ እንተኾነ እውን ዝጋጮ ይመስል። ብዛዕባ ምኽልካል ብዅዒ ኩሉ መስዋእቲ ንምብብ ኣሎና (, )፣ ግናኸ ኣብዚ በዓል ብዅዒ ከም ዝጥቀመሉ ንርኢ። ስለምንታይ? ኣምላኽ ብጸጋ ኣብ ዓለም፣ ሓጢኣተኛ እንተኾነ እውን፣ መጀመርታ ንምሃብ ይዓዪ ከም ዘሎ ንርኢ። ነተን ክልተ «ዝንቀሳቐሳ እንጌራታት» ተመልከት። ንሳተን ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ይንቀሳቐሳ፣ ብዛዕባአን ኩሉ ነገር ከም ዝርኢ ንምርኣይ። ኣይሁድን ኣህዛብን ሓጢኣት (ብዅዒ) ብጸጋ ጐይታና የሱስ ከም ዝድሓኑን ናይ ፍጹም ዕዮኡ ኣብ ከም ዝኾኑን ንርኢ። «ንጸጋ ጐይታና የሱስ ትፈልጥዎ ኢኹም እሞ፣ ንሱ ሃብታም እንተነበረ እውን፣ ምእንቲ ኣኻትኩም ኮነ፣ ምእንቲ ንስኻትኩም ብድኽነቱ ሃብታማት ክትኾኑ» (2 )። ከምኡ'ውን፣ « ምእንቲ ዘይተኣምኑ ሞተ» ()፣ ባዕሉ ድማ ከምዚ በለ: «ጻድቃን ክጽውዕ ኣይመጻእኩን፣ እንታይ ደኣ ሓጥኣን ንንስሓ» ()።

ሓደ ጥቕሲ ብዛዕባ

ኣብ ማእከል ምዕራፍና፣ ዘሌዋውያን 23፣ ሓደ ጥቕሲ ቦታኡ ዝወጸ ይመስል፣ ግናኸ ከምኡ ኪኸውን ከም ዘይኽእል ንፈልጥ። ብዛዕባ «ምእካብ ፍረኻ» (ቍ.22) ይዛረብ፣ ናብ ከምኡ'ውን ናይ ኣምላኽ ንድኻታትን ንጓኖትን ይወስደና። እዚ ንምእመናን ዝመጽእ በረኸት ጥራይ ፍንጪ እዩ – ግናኸ እንታይ ፍንጪ! ሩትን ናእምን ኣብ ናብ ገዝኦም ተመልሳ፣ ድማ ኣብ ግራት ፣ እቲ ኣዝዩ ሃብታም ዘመድ፣ ኣከበት። ፣ እታ ፣ ድሕሪኡ ነቲ ሃብታም ሰብኣይ ተመርዓወት፣ ኣደ ናይ መስመር ነገስታት፣ ነገስታት እውን ሓዊሱ፣ ኮነት!

ናብቲ ምስሊ ይውስኽ: «ንሓያላት ወንበሮም ኣውሪዱ፣ ንትሑታት ድማ ኣዕብዩ። ንጥሙያት ብጽቡቕ ነገራት መሊኡ፤ ንሃብታማት ድማ ባዶ ኢዶም ሰዲድዎም» ()። «ንጽውዓኹም ትርእዩ ኢኹም እሞ፣ ኣሕዋተይ፣ ብዙሓት ጥበበኛታት ብስጋ፣ ብዙሓት ሓያላት፣ ብዙሓት ክቡራት፣ ኣይተጸውዑን: ግናኸ ኣምላኽ ንጥበበኛታት ንምሕፋር ንዕሽነት ዓለም መሪጹ፤ ኣምላኽ ድማ ንሓያላት ንምሕፋር ንድኻታት ዓለም መሪጹ፤ ንትሑታትን ንዝተጸልኡን ነገራት ዓለም፣ እወ፣ ንዘይብሉ ነገራት፣ ንዘለዉ ነገራት ንምጥፋእ ኣምላኽ መሪጹ: ምእንቲ ሓደ እውን ኣብ ቅድሚኡ ከይመካሕ» (1 )።

መለኸት

ድሕሪኡ ናብ ሳብዓይ ወርሒ ንመጽእ፣ ኣብኡ ድማ ኣብ ቀዳማይ መዓልቲ መለኸት ደወለ – ናይ ኣምላኽ ንህዝቢ። ንእስራኤል፣ ድምጺ መለኸት ንምእካብ ማሕበር፣ ንምዝዋር ፣ ከምኡ'ውን ናብ ውግእ ንምኻድ ይጥቀመሉ ነበረ። ኣብ ፣ ብዛዕባ ድምጺ መለኸት፣ ዮሃንስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ: «ኣነ... ድሕረይ ዓብዪ ድምጺ ሰማዕኩ፣ ከም ድምጺ መለኸት ዝብል፣ ‘ኣነ ኣልፋን ኦሜጋን፣ ቀዳማይን ዳሕረዋይን እየ’» (፣ እውን ተመልከት)። ንተሰሎንቄያውያን ኪጽሕፍ ከሎ ከምዚ በለ: « ባዕሉ ብጭድርታ፣ ብድምጺ ሊቀ መላእኽቲ፣ ከምኡ'ውን ብመለኸት ኣምላኽ ኪወርድ እዩ» (1 )። እዚ ፍሉይ እዚ ብዛዕባ መወዳእታ ዘመን ቤተ ክርስቲያን ይዛረብ፣ ኣብኡ የሱስ ንዘለኣለም ምሳኡ ክንከውን ኪጽውዓና እዩ። እዚ ፍጻሜ እዚ ነቶም ዝተረፉ ንሓጢኣተኛ ዓለም ፍርድታት ኣምላኽ ኪወርድ ከም ዝቐረበ ኪሕብር እዩ፣ የሱስ ኪገዝእ ይመጽእ ኣሎ!

መዓልቲ ዕርቂ

ዮም ኪፑር «ነፍሳትኩም ንምጕዳእ» ዝተመደበ መዓልቲ እዩ ()። ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ ጥራይ እዩ ዝዓዪ፣ ብደም መስዋእቲ ናብ ቅድስተ ይኣቱ፣ ንሓጢኣት እቲ ህዝቢ ዕርቂ ንምግባር፣ ድሕሪኡ ድማ ነቲ ፍየል ኣዝኣዝኤል ናብ ምድረበዳ ይፈንዎ። «ከምዚ ዝኣመሰለ ኣሎና፣ ንሱ ድማ ኣብ የማን ዝፋን ግርማ ኣብ ሰማያት ተቐሚጡ፤ ናይ መቕደስን ናይ ድንኳንን እዩ፣ እግዚአብሔር ድማ ሰሪዕዎ» (እብራውያን )። እቲ ንስራሕን ቦታን ናይ ሊቀ ካህናችን፣ ጐይታና የሱስ ፣ ዝገልጽ ምስሊ ጥራይ ነበረ።

ኩሉ ሰብ ኣብዛ ቅድስቲ መዓልቲ ብዕምቆት ይሓዝን ነበረ። ንንስሓን ንምሕረት ልብን ከምዚ ኢሉ ገለጾ: «ብሓቂ ንሕማምና ጾይሩ፣ ንሓዘንና ድማ ጸይሩ፤ ንሕና ግን ተወቒዑ፣ ብኣምላኽ ተሃሪሙ፣ ተሰቒሉ ሓሲብናዮ። ንሱ ግን ምእንቲ ገበናትና ቖሰለ፣ ምእንቲ በደላትና ተደቝሰ: ናይ ሰላምና መቕጻዕቲ ኣብኡ ነበረ፣ ብመውጋእቱ ድማ ሓዊና» ()። «ገበናትና» ንሓጢኣት ኩሉ ምእመን ከምኡ'ውን ናይ እስራኤል ዝተረፉ፣ ኣብ መወዳእታ ናብ ኣምላኽ ኪበኽዩ ከለዉን «ነቲ ዝወግእዎ [ የሱስ] ኪርእዩን... ከምቲ ንሓደ ወዱ ዝሓዝንዎ ኪሓዝኑን» () ይሓዝ። ኣብ ዓሰርተ መዓልቲ ዝፍጸም፣ ናይ ሰብኣዊ ሓላፍነት – ዘይምዕያይ፣ እንታይ ደኣ ንስሓ – ንዝክር።

ድንኳናት

እቲ ናይ መወዳእታ በዓል ኣብ ዓሰርተ ሓሙሽተ መዓልቲ ናይ ሳብዓይ ወርሒ ጀሚሩ፣ መዓልቲ ድማ ጸንሐ። እተን መዓልታት ዕረፍቲ የርእያ። እቲ ህዝቢ ኣብ ድንኳናት ኣብ ከተማ ፣ እቲ ብኣምላኽ ንስሙ ዝተመርጸ ቦታ፣ ኪነብር ነበሮ። ኣብቲ እቲ፣ እስራኤል እምበር ጭራ ናይ ኣይኪኸውንን እዩ ()፣ ቤት እግዚአብሔር ድማ ኣብ ኣኽራናት ኪትከል እዩ ( 2፤ 4 ተመልከት)። ግናኸ እዚ ንሓደ ጥራይ ኪኸውን እዩ። ድሕሪኡ ድማ ንምብብ ኣሎና: «እንሆ፣ ድንኳን ኣምላኽ ምስ ሰባት እዩ፣ ምሳታቶም ድማ ኪነብር እዩ፣ ንሳቶም ድማ ህዝቡ ኪኾኑ እዮም፣ ኣምላኽ ባዕሉ ድማ ምሳታቶም ኪኸውን እዩ፣ ኣምላኾም ድማ ኪኸውን እዩ። ኣምላኽ ድማ ኩሉ ንብዓት ኣዒንቶም ኪድምስስ እዩ፤ ድሕሪኡ ድማ ሞት ኣይኪኸውንን እዩ፣ እውን ኣይኪኸውንን እዩ፣ ብኽያት እውን ኣይኪኸውንን እዩ፣ እውን ኣይኪኸውንን እዩ: እቲ ናይ ቅድሚኡ ዝነበረ ሓሊፉ እዩ እሞ» ()። ፍጻሜ ዕዮ ምድሓን ክንደይ ዓብዪ እዩ!

ተዛማጅ ጽሑፋት

ብመጀመርታ ኣብ GTPress ተኣሊዩ። ብሰውራዊ ኣእምሮ ተተርጒሙ፣ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ተኣቲቶም — ዝኾነ ኣገናዕቲ ክፈቱ ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ንኽትንብቡ።

© Bible Society of Ethiopia