ናይ ክርስቶስ ናይ መስቀል ዳሕሮት ቃላት

«ኢየሱስ ድማ ብዓውታ ምስ ጨደረ፡ ‘ኣቦ፡ መንፈሰይ ኣብ ኢድካ ኣማሕጽነካ’ በለ። እዚ ምስ በለ፡ ነፍሱ ወጸት።» ሉቃስ 23:46 NKJV

እዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ቃል ናይቲ መድሓኒ፡ ቅድሚ ምሟቱ ዝተዛረቦ ሾውዓተይቲ ቃል የቕርበልና። እዚ ቃል እዚ ናይ እምነት፡ ምትእምማንን ፍቕርን እዩ ነይሩ። ነፍሱ ዘማሕጸኖ ሰብ ድማ ኣቦኡ እዩ ነይሩ። ክርስቶስ ንኣቦኡ ኩሉ ግዜ ፍቑር ነይሩ፡ በዚ መወዳእታ ቃል እዚ ድማ ነፍሱ ብምትእምማን ኣብ ኢዱ ኣማሕጸና። ካብ ናይ መድሓኒና መወዳእታ ቃል ሾውዓተ ትምህርትታት ንመሃር።

1. መርትዖ ናይ ፍጹምነት ክርስቶስ

ኢየሱስ ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ከሎ፡ ሾውዓተ ግዜ ተዛረበ። ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ሾውዓተ ቁጽሪ ምምላእ ወይ ፍጹምነት እዩ፡ ድሕሪ ዝተወድአ ስራሕ ድማ ቁጽሪ ዕረፍቲ እዩ። ንመድሓኒ ካብ ኣቦኡ ስራሕ ተዋሂብዎ ነይሩ፡ እቲ ስራሕ ድማ ሕጂ ተወዲኡ ነይሩ። ከምቲ ሻድሻይ መዓልቲ ንስራሕ ፍጥረት ዘወድአት፡ ከምኡ ድማ ሻድሻይ ቃል ናይቲ መድሓኒ «ተወዲኡ» ነይሩ (ዮሃንስ 19:30)። ከምቲ ሾውዓተይቲ መዓልቲ መዓልቲ ዕረፍቲ ዝነበረት፡ ከምኡ ድማ ሾውዓተይቲ ቃል ናይቲ መድሓኒ ናብ ቦታ ዕረፍቲ ኣብ ኢድ ኣቦኡ ኣምጽኣቶ።

2. ኣብ መስቀል ኣይደኸመን

ምንም እኳ ብዙሕ ደም እንተፈሰሰን ብርቱዕ ኣካላዊ፡ ኣእምሮኣዊን ስምዒታዊን ስቓይ እንተነበሮ፡ ክርስቶስ ምሉእ ሓይሉ ሓዘ። ኣብ መስቀል ምሉእ ብምሉኡ ኣእምሮኣዊ ዓቕሙ ነይርዎ፡ ብርቱዕ ስቓዩ ድማ ኣእምሮኡ ኣየበላሸዎን ኣየረበሸዎን። ሰለስተ ግዜ እቲ መድሓኒ ኣብ መስቀል ብዓውታ ከም ዝጨደረ ንብብ። ኣብ ራብዓይ ቃሉ ካብ መስቀል፡ «ኢየሱስ ብዓውታ ጨደረ፡ ‘ኤሊ፡ ኤሊ፡ ላማ፡ ሳባክታኒ?’ ማለት፡ ‘ኣምላኸይ፡ ኣምላኸይ፡ ስለምንታይ ሓደግካኒ?’» (ማቴዎስ 27:46)። ቅዱስ መንፈስ እቲ መድሓኒ ነዚ ብርቱዕ ጭድርታ «ብዓውታ» ከም ዝተዛረበ ስለምንታይ ይነግረና? እዚ ቃል እዚ ድማ ኣርባዕተ ፍቕድታት ጸኒሑ ስለምንታይ ይደግሞ፡ «ኢየሱስ ድማ እንደገና ብዓውታ ጨደረ፡ ነፍሱ ድማ ወጸት» (ማቴዎስ 27:50)። እዚ ጭድርታ ናይቲ ዝስቀ ዘሎ መድሓኒ ብዝሓለፎ ነገር ከም ዘይደኸመ፡ ሕጂ እውን ተቖጻጻሪ ከም ዝነበረ፡ ሓይሉ ከም ዘይተሓደጎ ይነግረና። እዚ ድማ ኣምላኽ «ንሓያል ሓገዝ ከም ዝሃበ» የርእየና (መዝሙር 89:19)።

ኣብ ሻድሻይ ቃሉ፡ እቲ መድሓኒ ኣብ ድንጋጽ ከም ዘይነበረ ዝተወሳኺ መርትዖ ኣለና፡ «ኢየሱስ ድማ ነቲ መሪር ወይኒ ምስ ተቐበለ፡ ‘ተወዲኡ!’ በለ። ርእሱ ድማ ኣድኒኡ፡ ነፍሱ ወጸት» (ዮሃንስ 19:30)። ቅድሚ እዚ ርእሲ ጐይታና ቀጥ ኢላ ነይራ። ብስቓዩ ደኺሙ እንተዝኸውን፡ ርእሱ ብዘይሓገዝ ናብ ደረቱ ምወደቐት፡ ንምድናይ ድማ ዘይከኣል ምኾነ። ርእሱ ቀጥ ኢላ ነይራ፡ ብንቕሓት ድማ ብኣኽብሮት ኣድነያ። እዚ ኩሉ ድማ ብሞት ከም ዘይተሳዕረ፡ የግዳስ ንርእሱ ከም ዝሃበ የርኢ።

3. ምፍጻም ትንቢት

ኢየሱስ ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ከሎ ዝኾነ ነገር፡ ምፍጻም ናይቲ ቅድሚ ዘመናት ዝተነግረ ትንቢት እዩ ነይሩ። ንኣብነት፡ እቲ መወዳእታ ጭድርታ ናይቲ መድሓኒ፡ ቅድሚ ብዙሓት ዘመናት ቅድሚ ስጋዌ ወዲ ኣምላኽ ብመንፈስ ትንቢት ተነጊሩ ነይሩ። ዳዊት ክርስቶስ ከም ዝብል ተነበየ፡

«መንፈሰይ ኣብ ኢድካ ኣማሕጽነካ፡ ኦ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ሓቂ፡ ኣድሓንካኒ» (መዝሙር 31:5)።

4. ምትእስሳር ምስ ኣቦ

ኢየሱስ ብምሉእ ህይወቱ ምስ ኣቦኡ ዘይተቋረጸ ምትእስሳር ነይርዎ። ኣዲኡ ኣብ የሩሳሌም ወዲ ዓሰርተ ክልተ ዓመት ከሎ ምስ ደለየቶ፡ «ኣብ ስራሕ ኣቦይ ክኸውን ከም ዘሎኒ ኣይትፈልጡን ዲኹም?» በላ (ሉቃስ 2:49)። ኣብ ስብከት ከረን፡ ንኣቦኡ 17 ግዜ ጠቐሰ። ኣብ መወዳእታ ስብከቱ ንደቀ መዛሙርቱ (ዮሃንስ 14-16) «ኣቦ» ዝብል ቃል እንተወሓደ 45 ግዜ ተባሂሉ። ኣብ ናይ ሊቀ ካህናት ጸሎቱ (ዮሃንስ 17)፡ ምስ ኣቦኡ ሾውዓተ ግዜ ተዛረበ። እቲ ብርቱዕ «ጽዋእ» ካብ ኢድ ኣቦኡ ተቐበለ፡ «እቲ ኣቦይ ዝሃበኒ ጽዋእ ኣይሰትዮን ድየ?» (ዮሃንስ 18:11)።

ኢየሱስ ኣብ መስቀል እውን ምስ ኣቦኡ ምትእስሳር ነይርዎ። ናይ መጀመርታ ቃላቱ ካብ መስቀል «ኣቦ፡ ይቕረ በለሎም» (ሉቃስ 23:34)፡ ናይ መወዳእታ ድማ «ኣቦ፡ መንፈሰይ ኣብ ኢድካ ኣማሕጽነካ» (ሉቃስ 23:46)። ኣብ መንጎ እዘን ክልተ ቃላት፡ ምስ ኣቦኡ ምትእስሳሩ ሓዘ፡ እንተዘይኮይኑ ኣብተን ሰለስተ ሰዓታት ጸልማት፡ ኩሉ ሓጢኣት ዓለም ኣብኡ ምስ ተነብረ።

እቲ መድሓኒ ኣብ መስቀል ከሎ እውን፡ ብዝሳሓቑ ህዝቢ ተኸቢቡን ብርቱዕ ስቓይ እናተሰከመን፡ ምስ ኣቦኡ ምትእስሳር ነይርዎ። እዚ ድማ ምስ ኣምላኽ ምትእስሳር ብዘየገድስ ኩነታት ክንረክብ ከም እንኽእል የርእየና። ኩሉ ግዜ ምስ ኣምላኽ ምትእስሳር ምህልውና መሰልና እዩ። እዚ ምስ ኣምላኽ ዘሎ ምትእስሳር ብእምነት እዩ እምበር ብርእየት ኣይኮነን (2 ቈረንቶስ 5:7)። ኩነታትና ክሳብ ክንደይ ዘይተደላዪ ይኹን፡ ምስ ኣምላኽ ምትእስሳር ምህልውና መሰልና እዩ። ከምቲ ሰለስተ ሰባት ኣብ ማእከል እቲ ሓዊ ዝነበረ እቶን ምስ ጐይታ ምትእስሳር ዝነበሮም፡ ከምቲ ዳንኤል ኣብ ዋሻ ኣናብስ ዝነበሮ፡ ከምቲ ጳውሎስን ሲላስን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ፊልጲ ዝነበሮም፡ ከምቲ መድሓኒ ኣብ መስቀል ዝነበሮ፡ ከምኡ ድማ ንሕና – ኣብ ዝኾነ ይኹን ቦታ ንኸውን። ኣቦኡ ኣቦና ምዃኑን ኩሉ ግዜ ከም ዝሓልየልናን ምፍላጥ ክንደይ ዘጸናንዕ እዩ (1 ጴጥሮስ 5:7)። ኣብዚ ዝምድና እዚ ብዝያዳ ምስ ኣተና፡ ምስ ሃዋርያ ብሓጎስ ክንብል ንኽእል፡

«እንሆ፡ ኣቦ ክንደይ ዝኣመሰለ ፍቕሪ ከም ዝሃበና፡ ደቅን ኣምላኽ ክንብሃል» (1 ዮሃንስ 3:1)።

5. ፍቓዳዊ ሞት

ኢየሱስ ኣብ ኢድ ጸላእቱ ሓይሊ ኣልቦ ኣይነበረን። ህይወቱ ካብ ኩሉ ካልእ ህይወት ፍልይቲ ከም ዝነበረት፡ ከምኡ ድማ ሞቱ ካብ ኩሉ ካልእ ሞት ፍልይቲ ነበረት። እዚ ድማ ኣብ ናይ ባዕሉ ቃል ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ብንጹር ተጠቒሱ ነይሩ፡ «ስለዚ ኣቦይ ይፈትወኒ፡ ህይወተይ ምእንቲ ክመልሳ ኢለ ስለ ዝህብ። ሓደ እኳ ካብኣ ኣይወስዳን እዩ፡ የግዳስ ብፍቓደይ እህባ። ንምሃባ ሓይሊ ኣሎኒ፡ ንምምላሳ ድማ ሓይሊ ኣሎኒ። እዚ ትእዛዝ እዚ ካብ ኣቦይ ተቐቢለዮ» (ዮሃንስ 10:17-18)። ኢየሱስ ብፍቓዱ ንርእሱ ኣብ ኢድ ሓጥኣን ሰባት ሃበ፡ ብፍቓዱ ድማ መንፈሱ ኣብ ኢድ ኣቦኡ ሃበ። ብፍቓዱ ሞተ። እዚ ክገብር ዝኽእል መለኮታዊ ሰብ ጥራይ እዩ። እዚ ድማ መርትዖ ናይ ፍሉይነቱ እዩ ነይሩ።

ኢድ ኣቦ ቦታ ናይ ዘለኣለማዊ ደሓንነት እዩ። ንህዝቡ ድማ፡

«ኣቦይ፡ ንሳቶም ንዓይ ዝሃበኒ፡ ካብ ኩሉ ይዓቢ፡ ሓደ እኳ ድማ ካብ ኢድ ኣቦይ ክምንጥሎም ኣይኽእልን እዩ» (ዮሃንስ 10:29)።

እዚ መሰረት ናይ ምትእምማንናን ተስፋናን እዩ። ምንም ነገር ንመንፈስ እቲ ብኢድ ኩሉ ዝኽእል ዝተሓዘ ኣማኒ ክትንክዮ ኣይኽእልን። ንሕና ብርእስና ድኹማት ኢና፡ ግናኸ «ብሓይሊ ኣምላኽ ብእምነት ንምድሓን ተሓሊና ኢና» (1 ጴጥሮስ 1:5)።

6. ክቡር ሰብኣዊ መንፈስ

ቅዱሳት ጽሑፋት ንሰብ ከም ሰለስተ-ክፋል ፍጥረት ይገልጾ – «መንፈስ፡ ነፍስን ስጋን» (1 ተሰሎንቄ 5:23)። መንፈስ እቲ ዝለዓለ ክፋል እዩ፡ ምስ ኣምላኽ ምትእስሳር ዝኽእል። ንሰብ ካብ እንስሳታት ይፈልዮ፡ ምስ ኣምላኽ ድማ የራኽቦ። ኣምላኽ «መንፈስ ሰብ ይፈጥር» (ዘካርያስ 12:1)፡ «ኣምላኽ ናይ ኩሉ ስጋ መንፈስ» ድማ ይብሃል (መክብብ 12:7)። ኢየሱስ ኣብ መስቀል ነቲ ክቡር መዝገብ መንፈሱ ኣብ ኢድ ኣቦኡ ኣማሕጸኖ – ቦታ ናይ ደሓንነትን ዕረፍትን (ሉቃስ 23:46)።

7. ንዓና ዝኸውን ቅድመ-ምሳሌ

ናብ ደገ ሞት ምስ በጻሕና፡ ከይንፈርህ፡ የግዳስ ከምቲ ክርስቶስ ዝገበሮ፡ መንፈስና ብምትእምማን ኣብ ኢድ ኣምላኽ ከነማሕጽን ኣለና። እቲ መድሓኒ መንፈሱ ብግብሪ እምነት ኣብ ኢድ ኣቦኡ ኣንበረ። ምስ ሞትና፡ መንፈስና ናብቲ ዝፈጠሮ ኣቦ፡ ናብ ቦታ ምሉእ ዕረፍትን ደሓንነትን ይኸይድ።

ሞት ክንፈርህ የብልናን። ዳዊት ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፡

«ብሸለልታ ጽላል ሞት እኳ እንተኸድኩ፡ ክፉእ ኣይፈርህን እየ፡ ከመይሲ ንስኻ ምሳይ ኢኻ» (መዝሙር 23:4)።

ሞት ክጎድኣና ኣይኽእልን፡ ከመይሲ ክርስቶስ ነቲ መውጋእቲ ካብ ሞት ኣውጺእዎ እዩ (1 ቈረንቶስ 15:54-57)። ሞት ናብ ቅድሚ ጐይታ ዘእትወና ማዕጾ ጥራይ እዩ። ሞት ምስ ቀረበ፡ ጭድርታና ከም ናይ ክርስቶስ ክኸውን ኣለዎ፡ «ኣቦ፡ መንፈሰይ ኣብ ኢድካ ኣማሕጽነካ።»