ስምርና፡ እታ ብእምነት ሃብታም ዝነበረት እትሳቐ ቤተ ክርስቲያን

ብ፡ ኤርኒ ብራውን

ራእይ 2:8-11

ስምርና

ስምርና ካብ ኤፌሶን ኣስታት 40 ማይልስ ናብ ሰሜን ትርከብ ነበረት። ስም ስምርና ምስቲ ቃል ከርበ፡ ንምዉታት ንምቕባር ዝጥቀመሉ ቅመም፡ ሓደ ዓይነት መሰረት ኣለዎ፡ ምልክት መከራ፡ ሞት፡ ምቕባር፡ ከምኡ እውን ትንሳኤ እዩ። ኣብ ዘጸ 30 ኣብ ዝርዝር ኣቑሑ ቅዱስ ቅብኣት ዘይተሓወሰሉ ምኽንያት እዚ ምዃኑ ኣየጠራጥርን። ሽቱኡ ብምሕቃቕ ቁጥቋጥ እዩ ዝርከብ። ንመከራታት ክርስቶስን ንኣምላኽ ዘለዎም ሽቱን ብንጹር የርኢ። እቶም ኣብ ስምርና ዝነበሩ ዝሳቐዩ ክርስትያናት ንጐይታ የሱስ ጣዕሚ ዘለዎም ሽቱ ነበሩ።

ብታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ኩሉ ግዜ፡ ግዜያት ንዋታዊን ማሕበራዊን ብልጽግና ብመንፈሳዊ ድኽነት ይስነዩ ነበሩ፡ ግናኸ ግዜያት ድኽነትን መከራን መንፈሳዊ ሃብቲ ይፈጥሩ። ጐይታ ንስምርና ንምጽራይን ንምጽራይን ስደት ክመጽኣ ይፈቐደላ።

እታ ደብዳበ ብምጥቃስ መከራን ምስኡ ዝተሓሓዙ ጽንሰ-ሓሳባትን ምልእቲ እያ። መከራታት የንጽሁ። መከራታት እምነት፡ ትብዓት፡ ከምኡ እውን ተኣማንነት የበርትዑ። መከራታት ኩሉ ግዜ ንሓቀኛ ክብሪ ይቀድሙ (1 ጴጥሮስ 1:11)። እዛ ደብዳበ ካብተን ሾብዓተ ደብዳበታት ዝሓጸረት እያ፡ ከም ካልኦት ድማ ኣብ መወዳእታ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ድ.ክ. ተጻሕፈት። በዚ ግዜ እዚ፡ ከተማ የሩሳሌም ብምሉእ ተደምሲሳ ነበረት፡ ሃገር እስራኤል ድማ ከም ኣካል ምህላው ኣቋሪጻ ነበረት። ኣይሁድ ኣብ ኩሉ ዓለም ተበቲኖም ነበሩ። ንሳ፡ ብትንቢታዊ መገዲ፡ ኣብ እዋን ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ኣብቲ ድሕሪ እዋን ሃዋርያት ንኣስታት ክልተ ክፍለ ዘመን ዝቐጸለ ስደት ዝነበረ ኩነታት ትገልጽ። እዘን ስደታት እዚኤን ኣብ ስምርና ናይ ምጽራይ፡ ምጽራይ ስራሕ ገበራ።

እቲ መልእኽቲ ንምጽንናዕን ምትብባዕን ዝሳቐዩ ክርስትያናት ኩሉ ግዜ እዩ።

ጥቕሲ 8

ንመልኣኽ ቤተ ክርስቲያን ስምርና ድማ ጽሓፍ፤ እዚ ነገር እዚ ይብል እቲ ቐዳማይን እቲ ዳሕረዋይን፡ እቲ ዝሞተን ህያው ዝኾነን;

መጽሓፍ ራእይ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዝርከቡ ኩሎም መስመራት ናብ ዝግባእ ፍጻሜ የብጽሕ። ኣብኡ፡ ጐይታ የሱስ ብተደጋጋሚ ከም እቲ ቐዳማይን እቲ ዳሕረዋይን፡ እቲ ኣልፋን እቲ ኦሜጋን፡ ወይ እቲ መጀመርታን እቲ መወዳእታን ተባሂሉ ይጥቀስ። ከም እቲ ቐዳማይን እቲ ዳሕረዋይን፡ ንሱ ድምርን ትሕዝቶን ኩሉ ናይ ኣምላኽ ዝኾነ፡ ግላዊ መግለጺ ናይ ኣምላኽ ህላዌ እዩ። ከም እቲ ኣልፋን እቲ ኦሜጋን፡ ቀዳሞትን ዳሕረዎት ፊደላት ናይ ግሪኽ ፊደላት፡ እቲ ቋንቋ ሓድሽ ኪዳን ዝተጻሕፈሉ፡ ንሱ ድምርን ትሕዝቶን ኩሉ ኣምላኽ ዝበሎ እዩ፤ ግላዊ መግለጺ ናይ ሓሳባት ኣምላኽ። ከም እቲ መጀመርታን እቲ መወዳእታን፡ ንሱ ድምርን ትሕዝቶን ኩሉ ኣምላኽ ዝገበሮ፡ ዝገብሮ ዘሎ፡ ከምኡ እውን ኩሉ ግዜ ዝገብሮ እዩ።

ስለዚ፡ እቲ ሓረግ እቲ ቐዳማይን እቲ ዳሕረዋይን ናይ ህላዌኡ ዘለኣለማዊነት የርኢ። ንሱ ንእዞም ቅዱሳን በዚ መገዲ እዚ ይቐርብ፡ ከመይሲ እታ ማሕበር (ኣብ ትሕቲ ስደት) ክትጠፍእ ወይ ክትመውት ዝመስል ነበረ።

እቲ ክንመሃሮ ዘለና ትምህርቲ፡ እቲ ብህላዌኡ ዘለኣለማዊ ዝኾነ ንርእሱ ንናቱ፡ ንስጋኡ፡ ንቤተ ክርስቲያኑ ንዘለኣለም ክሕሉ እዩ። ኣብ ግዜያት ብርቱዕ ስደት ክንደይ ዝኣክል ዓቢ ምጽንናዕን ምትብባዕን እዩ። ናይ ህላዌኡ ዘለኣለማዊነት ንሞት ክትግዛእ ኣይትኽእልን። ሰብ ብምዃኑ፡ ክመውት ዝኽእለሉ ኩነታት ኣተወ (እብራውያን 2:9, 14)። ከም ሰብ፡ ንህዝቡ ኣብ ምድሪ ኣብ ብዙሓት ፈተናታቶም ይስምዖምን ይርሕርሓሎምን ነበረ (እብራውያን 4:15)። ሽዑ ድማ ብዝሓለፈሉ መገዲን ንሓይሉ ብዝሰዓረሉ መገዲን ግላዊ ልዕልናኡ ኣብ ልዕሊ ሞት ኣርኣየ። ስለዚ፡ ንእኡ እሙናት ዝኾኑ ክድግፍ ይኽእል እዩ፡ እንተ ደኣ ንሳቶም ኣብ ግዜኦም ንምስክርነትን ንእኡን ሞት ክጥዕሙ ኣለዎም።

‘ዝሞተን ህያው ዝኾነን’ ማለት ድሕሪ ምሟቱ ዝነበረ።

ኣብ ምዕራፍ 1:18 ጐይታ “ኣነ ህያው እየ፡ ሞይተ ድማ ነይረ፤ እንሆ ድማ ንዘለኣለም ህያው እየ” ይብል።

ኩሎም ካልኦት ሰባት ናብ ሞት ኣተዉ፡ ከመይሲ ንእኡ ተገዚኦም ነበሩ። ንሱ ናብ ሞት ኣተወ፡ ንእኡ ንምስዓርን ብኽብሪ ትንሳኤ ካብኡ ንምውጻእን።

እቲ ናይ ምሟት፡ ድሕሪኡ ድማ ድሕሪ ምሟቱ ዳግማይ ምንባር ምስሊ ኣብ ስምርና ክረአ ዝኽእል ነበረ። ኣብ 600 ቅ.ክ. እታ ከተማ ተሳዒራ፡ ተደምሲሳ፡ ድሕሪኡ ድማ ዳግማይ ተሃንጸት (ስለዚ ኣብ ታሪኻ እውን ምስሊ ሞትን ትንሳኤን ነበረት)።

ጥቕሲ 9

ግብርኻን መከራኻን ድኽነትካን እፈልጥ እየ፡ (ግናኸ ሃብታም ኢኻ) ከምኡ እውን ስድብ እቶም ኣይሁድ ኢና ዝብሉ፡ ግናኸ ዘይኮኑ፡ እሞ ሲ ኣኼባ ሰይጣን ዝኾኑ እፈልጥ እየ።

እታ ኣብ ስምርና ዝነበረት ቤተ ክርስቲያን ብጐይታ ኣዝያ ተኸቢራ እያ። ወቐሳ የለን። ኣብኣ ገለ ገበን ወይ ምኽንያት ቅሬታ ኣይተረኽበን፡ ንሓቀኛ ምትብባዕ ዝኸውን ምኽንያት ጥራይ እዩ ተረኺቡ።

እቶም ኣብ ስምርና ዝነበሩ ክርስትያናት ብምድራዊ ነገራቶምን ማሕበራዊ ደረጃኦምን ድኻታት ነበሩ፡ ግናኸ ብነገራት ኣምላኽ ሃብታማት ነበሩ። እዚ ኣብዚ ናይ ጐይታ ግምገማ ሃብቲ እዩ (“ሃብታም ኢኻ”)፡ ብኣንጻሩ ናይ ላኦዲቅያዊያን፡ ንርእሶም ሃብታማት ዝቖጽሩ (3:17)።

ጐይታ የሱስ ነዞም እሙናት ክርስትያናት ምስቶም ከም ስነ-ምግባራዊ “ኣኼባ ሰይጣን” ተባሂሎም ክጽውዑ ዝኽእሉ ከሓድቲ የነጻጽሮም፡ ከመይሲ፡ ይፈልጥዎም ይኹኑ ኣይፈልጥዎም፡ ስራሕ ሰይጣን ይገብሩ ነበሩ።

ኣብ ስምርና፡ ነቶም “ኣይሁድ ኢና ግናኸ ኣይኮናን” ዝብሉ ዝነበሩ ምጥንቃቕ ኣድላዪ ነበረ። እቲ ቃል ብምሳሌ እዩ ዝጥቀመሉ። ኣብ ስምርና እቶም ሓቀኛታት ኣይሁድ ምዃኖም ዝገልጹ፡ ካብ ካልኦት ዝለዓለ ሃይማኖታዊ ደረጃ ዘለዎም፡ ከምኡ እውን ፍሉይ በረኸት ዝግብኦም ዝነበሩ ነበሩ። ግናኸ ጐይታ ንርእሱ፡ ንኣቶም ብምሉእ ዝፈልጦም፡ ኣይሁድ ኣይኮኑን ይብሎም! ብልዕልና፡ ንርእሶም ናብ ዝለዓለ ደረጃ ብምልዓል ገበነኛታት ነበሩ። ግናኸ፡ ክርስቶስን ርእስኻን ብሓንሳብ ክትልዕል ኣይትኽእልን። ብውሽጢ ኣይሁዳዊ (ሮሜ 2:28,29) ልቡ ምስ ሓሳብ ኣምላኽ ብመንፈስ ዝሰማማዕ እዩ። ብግዳም ኣይሁዳዊ ድማ ብግዳማዊ፡ ንዋታዊ፡ ከምኡ እውን ኣካላዊ ነገራት፡ ከም ኣቢያተ ክርስቲያን፡ ዓበይቲ ኣቢያተ ክርስቲያን፡ ምስ ኣድናቖታዊ ስማት ዝርከቡ ቤት ጽሕፈታት ወዘተ. ዝሕጐስ እዩ። እቲ ንኸምዚ ዓይነት ኣይሁዳዊነት ዝከላኸልን ዝፍውስን ድማ ካብ መከራታት ክርስቶስ ምስታፍ እዩ።

ጥቕሲ 10

ካብቶም ክትሳቐዮም ዘሎኻ ነገራት ኣይትፍራህ፡ እንሆ፡ ድያብሎስ ንገሊኣትኩም ናብ ቤት ማእሰርቲ ኪድርብየኩም እዩ፡ ምእንቲ ክትፍተኑ፤ ንዓሰርተ መዓልቲ ድማ መከራ ክትረኽቡ ኢኹም፡ ክሳብ ሞት እሙን ኩን፡ ኣነ ድማ ኣኽሊል ህይወት ክህበካ እየ።

ሰባት ንኣምላኽ እሙናት ክኾኑ ዝደልዩ ዝነበሩ ጸላእቲ ይመስሉ ነበሩ፡ ግናኸ ድያብሎስ እቲ ድሕሪኦም ዝነበረ ሓይሊ ነበረ።

ተፈቲኑ

እምነት ኩሉ ግዜ፡ ቅድሚት፡ ክትፍተን እያ፡ ድሕሪኡ ድማ ክትኽበር። መከራን ፈተናን ንቡር ክፍሊ ናይ እሙን ምእመን እዩ (2 ጢሞቴዎስ 3:12)።

ዓሰርተ መዓልቲ

እቲ ናይ መከራ ግዜ ብእቲ ብህላዌኡ ዘለኣለማዊ ዝኾነ ተገዲቡ እዩ። “ዓሰርተ መዓልቲ” ኢሉ እዩ። እዚ ኣብ ዳንኤል 1:12,14,15 ዘሎ ‘ዓሰርተ መዓልቲ’ ዘመልክት ይኸውን።

ብታሪኽ፡ እቲ ናይ ከባቢ ግላዲያቶር ውድድራት ኣብ ግዜ ግዝኣት ሮማ ዓሰርተ መዓልቲ ይወስድ ነበረ። ከምኡ እውን፡ ዓሰርተ ንጉሳዊ ኣዋጃት ብዓሰርተ ዝተፈላለዩ ነገስታት ኣብ መንጎ ኔሮ ኣብ 54 ድ.ክ.ን ዲዮቅልጥያኖስ ኣብ 284 ድ.ክ.ን ወጺኦም ነበሩ፡ በዚ ድማ ክርስትያናት ብዘይ ምሕረት ይስደዱ ነበሩ። እቲ ዓስረይቲ ስደት ዝኸፍአ ነበረ፡ ንዓሰርተ ዓመት ድማ ጸንሐ። ኣምላኽ ንመከራኦም ገደብ ገበረ። “ዓሰርተ መዓልቲ” ስለ ዝበለ፡ ኣብ ሰማያት፡ ኣብ ምድሪ፡ ወይ ኣብ ሲኦል (ማለት፡ ሰማያዊ፡ ምድራዊ፡ ወይ ሲኦላዊ ሓይልታት) ሓንቲ መዓልቲ እኳ ክውስኹ ኣይኽእሉን። ይኹን እምበር፡ እቲ እሙናት ቅዱሳን ክሓልፍዎ ዘለዎም መከራ እንተ ተገዲቡ፡ እቲ ዝስዕብ ክብሪ ዘይተገደበን ዘለኣለማዊን እዩ (2 ቈረንቶስ 4:16-18)። ክሳብ ሞት እሙን ኩን -

ጐይታ ንርእሱ ናይዚ ፍጹም ኣብነት ነበረ (ፊልጲ 2:8-9)። ሃዋርያ ጳውሎስ እውን፡ ብዝመስል ድኻም እኳ እንተኾነ (ምስ 2 ቈረንቶስ 12:9፤ 2 ጢሞቴዎስ 4:6፤ ፊልጲ 3:10-11 ኣነጻጽር)። እቲ ብስምርናውያን ዝተሰንከለ ስደት እቲ ዝጀመረ መንፈሳዊ ምብልሻው ኣቋረጾ። ሓይሊ ሞት ዓቢ ኣጽዋር ሰይጣን እዩ (እብራውያን 2:14-15) ግናኸ ንሰዓሪ ፍርሃት የብሉን። ንሱ ኣብ ኢድ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ እዩ ዘሎ፡ እቲ ሓይሊ ትንሳኤ ዝሕዝ።

ኣኽሊላት

ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ክልተ ዓበይቲ ዓይነታት ኣኽሊላት ተጠቒሶም ኣለዉ።

ንጉሳዊ ኣኽሊል (ዲያደም) (ወግዓዊ)
እቲ ዲያደም ናይ ንጉሳዊ ግርማ መለለዪ እዩ። ብምኽንያት እቲ ንስራሕ ወይ ንዝተሰርሐ ስራሕ ዝግባእ ክብርን ግርማን ግርማ ሞገስን እዩ ዝለበስ። እዚ ኣብዚ ኣይተሓስበን።
ኣኽሊል ዓዋታይ (ስቴፋኖስ) (ስነ-ምግባራዊ)
እቲ ስቴፋኖስ ብምኽንያት ስኬት እዩ ዝወሃብን ዝለበስን (ንምርኣይ)። እዚ ናይ መወዳእታ ምስጋና፡ ናይ መወዳእታ ምምልላስ እዩ። እቲ ዝወሃብ ኣኽሊል ኩሉ ግዜ ምስቲ ዝረኸበሉ ኩነታት ዝሰማማዕን ብምሉእ ብኣንጻሩ ዝኾነን እዩ።

ኣኽሊላት ንክርስትያን

እቶም ንክርስትያናት ዝርከቡ ኣኽሊላት ንርእሶም ህንጻዊን ፈታኒን መጽናዕትታት እዮም።

| | |
| --- | --- |
| ዘይጠፍእ (ዘይጠፍእ) | 1 ቈረንቶስ 9:25-26 (s) |
| (ምስ ጠፋኢ ኣነጻጽር) | 1 ጴጥሮስ 5:4c (s) |
| ሓጎስ (ምሕጓስ) | ፊልጲ 4:1-2 (s) ሓጎሰይ፡ ኣኽሊለይ 1 ተሰሎንቄ 2:19 (s) ተስፋ፡ ወይ ሓጎስ፡ ወይ ኣኽሊል ምሕጓስ |
| ጽድቂ | 2 ጢሞቴዎስ 4:8 (s) ጽድቂ |
| ህይወት | ግብሪ ሃዋርያት 7:54-60 (s) ያእቆብ 1:12 (s) (ክሳብ መዓስ፡ ጐይታ፡ ክሳብ መዓስ?) ራእይ 2:10 (s) |
| ክብሪ | 1 ጴጥሮስ 5:4 (s) - መንግስቲ እብራውያን 13 ቁ. 20 |
| ወርቂ | ራእይ 4:4 (s) |

ራእይ 4:10 (s) ናብ ራእይ 3:11 (s) ይመርሕ (ከምኡ እውን ብኣንጻሩ)

ራእይ 3 ቁ. 11 - ሓደ እኳ ኣኽሊልካ ኣይውሰደካ

ማለት፡ ኣኽሊላቶም ደርበዩ—ግናኸ—ሓደ እኳ ኣኽሊልካ ኣይውሰደካ።

ኣኽሊላት ንክርስቶስ

ከም ኩሉ ግዜ፡ እቲ ልዑል፡ ፍጹም ኣብነት ኣብ ጐይታ የሱስ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ሰዓሪ፡ ይርአ። ሰባት ኣኽሊል እሾኽ ሃብዎ (ማቴዎስ 27:29፤ ማርቆስ 15:17)። ኣምላኽ ድማ ብኽብርን ብኽብርን ኣኽሊል ገበረሉ (እብራውያን 2:9)።

እቲ (ስቴፋኖስ) ኣኽሊል ምልክት ዓዋታይ፡ ሰዓሪ፡ ዝሰዓረ እዩ (ግብሪ ሃዋርያት 7:59-60)። እቶም ስምርናውያን ኣብ ስደቶም ክሳብ ታሕቲ፡ ክሳብ ሞት እውን በጺሖም ነበሩ። ኣብ ግምገማ ኣምላኽ ክሳብ ልዕሊ ክበጽሑ ነበሩ—ኣኽሊል ህይወት።

ኣብ ኩነታት ኤፌሶን ምዕዋት ካብ ኦም ህይወት ምብላዕ የብቅዕ፡ ምልክት ውሽጣዊ ግምገማ። እቲ ኣብ ኩነታት ስምርና ዝሰዓረ ኣኽሊል ህይወት ክወሃቦ እዩ፡ ምልክት ግዳማዊ ምትብባዕ።

ጥቕሲ 11

እዝኒ ዘለዎ፡ መንፈስ ንኣብያተ ክርስቲያን እንታይ ከም ዝብል ይስማዕ፤ እቲ ዝሰዓረ ካብ ካልኣይ ሞት ኣይኪጎድእን እዩ።

ኣይኪጎድእን እዩ - ኣወንታዊ ኣሉታዊ - ኣዝዩ ብርግጽ ኣሉታዊ። ምጽንናዕ እዘን ተስፋታት እዚኤን ሕጂ እውን ኣብ ዝኾነ ሕጂ ዘሎ መከራ ክሕግዘና ይኽእላ።

እቲ ካልኣይ ሞት ንስጋታት ሰባት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንነፍሳቶምን ንመንፈሳቶምን እውን ይጸሉ እዩ። ብዙሓት ካብቶም ሰዓርቲ ነቲ ቀዳማይ ሞት፡ ሞት ስጋ፡ ክሳቐዩ ይኽእሉ ነበሩ። ሓደ እኳ ካብኣቶም ነቲ ካልኣይ ሞት ክሳቐይ ኣይነበሮን፡ እዚ ድማ ኣብ ዓቢ ጻዕዳ ዝፋን ክወሃብ እዩ (ራእይ 20:11-20)። ሰማእታት ኣብ ግዜ ስምርና፡ ከምኡ እውን ድሕሪኡ ንብዙሕ ዘመናት፡ ብሓደ ዓይነት ተስፋ ኣዝዮም ተተባቢዖም ነበሩ፡ እዚ ድማ ካብ ካልኣይ ሞት ናይ ዘለኣለማዊ ፍርዲ ምሕላፍ ይህቦም ነበረ (ሉቃስ 12:4-5)። ቅዱሳት ጽሑፋት ብዛዕባ ከምዚኦም “ዓለም ዘይትግብኦም” ይብል (እብራውያን 11:38)። ብዝኾነ ይኹን፡ እንመውት ይኹን ኣይንመውት፡ ካብ ኢድ ሰብ ንምጉዳእ ዘይበጽሕ ነገር ኣሎ። ሽዑ፡ ኣብ መወዳእታ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ፈተናን ፍርድን ንምእመን ኣይትንክፎን። እቲ ሕጂ ኣብ ሕጂ ዘሎ መከራን ስደትን ዝሕልዎ፡ ነቲ ናይ መወዳእታ ፈተና (ሞት መስቀል) ተጻዊሩ እዩ፡ ምእንቲ እቲ ምእመን ብዛዕባ መዓልቲ ፍርዲ ትብዓት ክህልዎ (1 ዮሃንስ 4:17)።