ሰለስተ ኣንስቲ ኣብ ወለዶ ወልደ እግዚኣብሔር የሱስ

ታማር

ታማር ኣብ ወለዶ ጐይታ የሱስ እተጠቕሰት ቀዳመይቲ ሰበይቲ እያ፣ ኣብ ሓድሽ ኪዳን እተጠቕሰት ቀዳመይቲ ሰበይቲ እያ። ከምኣ ዅላትና ሓጢኣት ሰሪሕና ኢና። በዚ ምኽንያት እዚ ጐይታ የሱስ ናብ ፍጥረቱ መጸ፡ «ክርስቶስ የሱስ ሓጥኣን ኬድሕን ናብ ዓለም ከም ዝመጸ፡ እዚ ቓል እዚ እሙን እዩ፡ ብዅሉ ምቕባል ከኣ ይግብኦ» (1 ጢሞቴዎስ 1:15 NKJV)።

ታማር ሰበይቲ ኤር፡ እቲ ካብ ከነኣናዊት ሰበይቱ ዝወለዶ ዓብዪ ወዲ ይሁዳ ነበረት። ኤር እኩይ ሰብኣይ ነበረ፡ ኣምላኽ ከኣ ካብ ምድሪ ኣውጽኦ። ሎሚ ኣብ ዓለም ብዙሓት እኩያት ሰባት ኣለዉ። ብሓቂ ድማ፡ «ብዘላ ዓለም ኣብ ትሕቲ ስልጣን እቲ እኩይ እያ ዘላ» (1 ዮሃንስ 5:19)። ጐይታ ምስ ነፍሲ ወከፍ እኩይ ሰብ ኣብ ግዜኡ ክዋጋእ እዩ። «እግዚኦ ሰራዊት ከም ዝበለ፡ እነሆ፡ እታ መዓልቲ ኸም እቶን እናነደደት ትመጽእ ኣላ እሞ፡ ኵሎም ትዕቢተኛታትን ኵሎም እኩያት ዝገብሩን ከም ጭብጢ ኪዀኑ እዮም፡ እታ እትመጽእ መዓልቲ ኸኣ ከተንድዮም እያ» (ሚልክያስ 4:1 JND)። «እነሆ፡ መዓልቲ እግዚኣብሔር ትመጽእ ኣላ ... ሓጥኣና ኸኣ ከተጥፍእ እያ ... [ንሱ] ንዓለም ብእኽፍኣታ፡ ንእኩያት ከኣ ብግፍዖም ኪቐጽዖም እዩ» (ኢሳይያስ 13:9,11 NKJV)።

ድሕሪ ሞት ኤር፡ ሓዉ ንታማር ኣእተዋ። ንሱ እውን እኩይ ሰብኣይ ነበረ፡ ከምቲ ዓብዪ ሓዉ ዝረኸቦ ዕድል ከኣ ረኸበ። ይሁዳ ንእሽቶ ወዲ፡ ሸላ፡ ነበሮ፡ ንታማር ከኣ ምስ ዓበየ ክህባ ቃል ኣተወላ፡ ግናኸ ኣይገበሮን።

ድሕሪ ሞት ሰበይቲ ይሁዳ፡ ኣባጊዑ ኺላሕይ ከሎ፡ ከም ኣመንዝራ እተመሰለት ሰበይቲ ረኣየ። ምስኣ ኺድቅስ ሓተታ። ስምምዕ ገበሩ፡ እቲ ውጽኢት ከኣ ጥንሲ ነበረ። ይሁዳ እታ ሰበይቲ ሓማቱ፡ ታማር፡ ምዃና ኣይፈለጠን።

ዅሉ ተፈልጠ። ይሁዳ ታማር ሓሚላ ምህላዋ ምስ ሰምዐ፡ «’ኣውጽእዋ እሞ ትነድድ!’ በለ ... ንሓማባኣ ኸኣ ለኣኸት፡ ‘በቲ ናይዚ ዘለዎ ሰብኣይ እየ ሓሚለ ዘለኹ።’ በለት ከኣ፡ ‘እዚ ማሕተምን መሓውርን በትሪን ናይ መን ምዃኑ በጃኻ ፍለጥ’» (ዘፍጥረት 38:24-25)። ይሁዳ እቲ ናይቲ ዝገበሮ ስምምዕ ምዃኑ ኣፍለጠ። «ንሳ ካባይ ዝበለጸት ጻድቕ እያ፡ ከመይሲ ንወደይ ሸላ ኣይሃብኩዋን። ደጊም ከኣ ኣይፈለጣን» (ቁ.26) በለ። በዚ ሓጢኣት እዚ ታማር ጴሬጽን ዜራሕን ዝባሃሉ ኲናት ወለደት (ማቴዎስ 1:3)።

ኣብዛ ዛንታ እዚኣ፡ ሓደ እኳ ካብ ዓብዪ ውድቀት ኣይተፈልየን። ኣምላኽ ጥራይ ብዓብዪ ልዑላውነቱ ብዙሓት ዝተሰብሩ ነገራት ተጠቒሙ፡ ጐይታ የሱስ ከም ሰብ ዚመጽኣሉ መስመር ኪሕሉ ኽኢሉ። ታማር ሓጥእ ሰበይቲ ነበረት፡ ጐይታ የሱስ፡ እቲ «ሓጢኣት ዘይብሉ፡» ንሓጥኣን ሰባት መጸ። «ንጻድቃን ዘይኰነስ፡ ንሓጥኣን ናብ ንስሓ ኽጽውዕ እየ ዝመጻእኩ» በለ (ሉቃስ 5:32)።

ካብዛ ሰበይቲ እዚኣ ወይ ካብ ካልእ ሰበይቲ ሓደ እኳ ናብ ስብእና ጐይታ የሱስ ኣይተወሰኸን ወይ ኪውሰኽ ኣይከኣለን። ብፍጹም ሓደ እኳ ባህርይ ሓጢኣት ናብኡ ኺሰጋገር ኣይከኣለን። ብመንፈስ ቅዱስ ተጸንሰ፡ ኣብ ማሕጸን ድንግል ማርያም ከኣ እተዳለወሉ ስጋ ወሰደ፡ «ስጋ ኣዳልየለይ» (እብራውያን 10:5)።

ህይወት ታማር ንጸጋ ኣምላኽ ኣብ ምልዓልን ኣብ ወለዶ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ምቕማጥን ትምስክር።

ራሃብ

ራሃብ ኣመንዝራ ነበረት። ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ብዙሕ ግዜ «ራሃብ እታ ኣመንዝራ» ተባሂላ እኳ እንተተጸውዐት፡ ኣብ ወለዶ ጐይታ የሱስ ግና ከምኡ ከም ዘይተጸውዐት ምጥቃስ ይግባእ። እቲ ሕፍረት ተኣልዩ።

ንሕና ባዕልና ወለዶና እንተጸሓፍና፡ ከም ራሃብ ዝኣመሰለት ሰበይቲ ኣብ መስመርና እንተረኸብና፡ ክንሓልፋ ንደሊ። ምስ ኣምላኽና ግና ከምኡ ኣይኰነን። ዝዀነ ይኹን ዝሓለፈና ህይወት እንተሃለወ፡ ጐይታ የሱስ ካብቲ ዘሰቅቕ ህይወትን ካብቲ ዚመጽእ መዓትን ኬድሕነና ይኽእል እዩ።

ራሃብ፡ ኣረማዊት፡ ኣብ የሪኮ፡ ኣብ ትሕቲ ፍርዲ ኣምላኽ ዝነበረት ከተማ፡ ትነብር ነበረት። «እቲ ወዲ ነዌ እያሱ ኸኣ ክልተ ሰብኡት ካብ ኣካስያ ግሮቭ ብሕቡእ ኪስልዩ ለኣኸ፡ ‘ኪዱ፡ ንምድሪ፡ ብፍላይ ድማ ንየሪኮ፡ ርኣዩ’ በለ። ስለዚ ኸዱ፡ ናብ ቤት ሓንቲ ራሃብ እትብሃል ኣመንዝራ መጺኦም ከኣ ኣብኡ ሓደሩ» (እያሱ 2:1)።

ጐይታ ንልቢ ራሃብ ነቶም ሰብኡት ክትቅበል ኣዳለዎ፡ ናብ ቤት ራሃብ ከኣ መርሖም። ኣምላኽና ኪመርሓናን ኪድህየናን ኪቈጻጸረናን ከም ዚኽእል ክንተኣማመን ንኽእል ኢና፡ እኳ ደኣ ብዘይንጽበዮ መገዲ ይመርሓና። ግናኸ፡ ንመሪሕ ኢዱ ብርግጽ ክንተኣማመን ንኽእል ኢና። እዞም ክልተ ሰብኡት ድሕሪ ዓወት የሪኮ ናብ ህይወቶም እናተመልከቱ፡ ከም ዮሴፍ፡ «ኣምላኽ ንጽቡቕ ገበሮ» ኪብሉ ይኽእሉ ነበሩ (ዘፍጥረት 50:20)። ራሃብ ንኣምላኽ ብዘይምእዛዝ ትነብር ነበረት፡ ግናኸ ዕላማ ልዑላዊ ጸጋን ምሕረትን ኣምላኽ ኰነት። ንህያው ኣምላኽ ክትእመን ድልዊት ነበረት፡ «እግዚኣብሔር ኣምላኽኩም፡ ንሱ ኣብ ላዕሊ ኣብ ሰማይን ኣብ ታሕቲ ኣብ ምድርን ኣምላኽ እዩ» እናበለት (እያሱ 2:11)።

ብእምነት እታ ኣመንዝራ ራሃብ ነቶም ዘይኣመኑ ሰባት ኣይጠፍአትን፡ ንሰለይቲ ብሰላም ምስ ተቐበለቶም (እብራውያን 11:31)።

ክትኣምን እምነት ነበራ፡ ከምኡ ስለ ዝዀነ ድማ ኣይጠፍአትን። ንሰለይቲ ኸኣ፡ «እግዚኣብሔር ነዛ ምድሪ ኸም ዝሃበኩም እፈልጥ እየ» በለቶም (እያሱ 2:9)። ጸጋ፡ ምሕረትን እምነትን ኣብ ህይወታ ይሰርሓ ከም ዝነበራ ተራእየ፡ ናብ ምድሓን ካብ ሞት ከኣ መርሓ።

ያእቆብ፡ «እምነት ብዘይ ግብሪ ምዉት እዩ» ይብለና (ያእቆብ 2:26)። ራሃብ ግና ብግብራ ጸደቐት፡ «ነቶም መልእኽተኛታት ምስ ተቐበለቶም፡ ብኻልእ መገዲ ኸኣ ምስ ሰደደቶም» (ቁ.25)። እታ ዝተኸበበት ከተማኣ ብቕጽበት ከም እትፈርስን ከም እትጠፍእን እናኣመነት ከኣ፡ ንሰለይቲ፡ «ንኣቦይን ንኣደይን ንኣሕዋተይን ንኣሓተይን ንዘለዎም ኵሉን ኣድሕኑ፡ ንህይወትና ኸኣ ካብ ሞት ኣድሕኑ» በለቶም (እያሱ 2:13)።

ሓደ እኳ ካብ ሞት ኪድሕን ዘይጠፍእን እንተዀይኑ፡ ብጐይታ የሱስ ምእማን ጥራይ እዩ። «ብእኡ ዚኣምን ዘበለ ዅሉ ኸይጠፍእ፡ ናይ ዘለኣለም ህይወት ኪረክብ እዩ። ኣምላኽ ንዓለም ክሳዕ ክንድዚ ስለ ዝፈተዋ፡ ንበይናዊ ወዱ ሃበ፡ ብእኡ ዚኣምን ዘበለ ዅሉ ኸይጠፍእ፡ ናይ ዘለኣለም ህይወት ኪረክብ እዩ» (ዮሃንስ 3:15-16)። ራሃብ እንታይ ክትገብር ከም ዘለዋ ተነግራ፡ ገበረት ከኣ፡ ድሒነት። ንኣምላኽ ንምድሓን ክትገብሮ ዘሎካ ነገር ክትገብር ድልዊ ዲኻ – ብጐይታ የሱስ ክርስቶስ ክትኣምን?

እቶም ሰብኡት ምስ ከዱ፡ ብእምነት «ነቲ ቀይሕ መሓውር ኣብ መስኮት ኣሰረቶ» (እያሱ 2:21)። እቲ ቀይሕ መሓውር ንደም ገንሸል ኣምላኽ፡ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ፡ የርኢ።

ንደቂ እስራኤል ደም ገንሸል ፋስጋ ኣብ ልዳትን ኣብ ክልቲኡ መዓጹ ቤቶም ኪለኽዩ ተነጊሮም ነበሩ፡ «እግዚኣብሔር ንግብጻውያን ኪወቅዕ ኪሓልፍ እዩ እሞ፡ ነቲ ደም ኣብ ልዳትን ኣብ ክልቲኡ መዓጹን ምስ ረኣየ፡ እግዚኣብሔር ነቲ ማዕጾ ኺሓልፎ እዩ፡ ንኣጥፋኢ ኸኣ ናብ ኣባይትኹም ኪኣቱ ኸይወቅዓኩም ኣይፈቕድን» (ዘጸኣት 12:23)። እቲ ደም እዩ ኣድሒንዎም፡ ቃል እግዚኣብሔር ከኣ ኣረጋጊጽዎም። ጴጥሮስ፡ «ብዘይሓልፍ ብሩር ወይ ወርቂ ኸም ዘይደሓንኩም እናፈለጥኩም ... ግናኸ ብኽቡር ደም ክርስቶስ፡ ከም ገንሸል ብዘይ ነውርን ብዘይ ጥፍኣትን» በለ (1 ጴጥሮስ 1:18-19)።

ራሃብን ኣብ ቤታ ዝነበሩ ዅሎምን ድሑናት ነበሩ፡ ምኽንያቱ እቲ ቀይሕ መስመር ኣብ መስኮት ተኣሲሩ ነበረ። ኪዕርፉን ሰላም ኪረኽቡን ይኽእሉ ነበሩ። «ኣብቲ ገንሸል ነፍሳትና ዕረፍቲ ረኺበን፡ ፍቕሩ ሓደ እኳ ልሳን ኪገልጾ ኣይክእልን፡ ዅሉ ሓጢኣትና፡ ክሳዕ ክንድዚ ዓብዪን ብዙሕን፡ ብደሙ ተሓጺቡ።»

ሩት

ድሕሪ ሞት ቀዳማይ ሰብኣያ፡ ሩት ንቦኣዝ፡ ወዲ ራሃብ፡ ኣእተዋ፡ «ሳልሞን ንቦኣዝ ካብ ራሃብ ወለደ፡ ቦኣዝ ንኦቤድ ካብ ሩት ወለደ፡ ኦቤድ ንእሴ ወለደ» (ማቴዎስ 1:5)።

ከም ራሃብ፡ ሓማታ፡ ኣረማዊት ነበረት። ሞኣባዊት እኳ እንተዀነት፡ ኣብ ወለዶ «ሩት እታ ሞኣባዊት» ተባሂላ ኣይተጸውዐትን። ከም ራሃብ፡ ብጸጋ ኣምላኽ እቲ ሕፍረት ተኣልዩ። ጐይታ፡ «ኣሞናዊ ወይ ሞኣባዊ ናብ ማሕበር እግዚኣብሔር ኣይእቱን፡ ክሳዕ ዓሰርተ ወለዶ እኳ ሓደ እኳ ካብ ዘርኡ ናብ ማሕበር እግዚኣብሔር ንዘለኣለም ኣይእቱን» ኢሉ ኣዊጁ ነበረ (ዘዳግም 23:3)። እሞ ኸኣ ሩት ኣብ ወለዶ ጐይታ የሱስ ከመይ ኪትርከብ ከኣለት? ብንጹህ ጸጋ ኣምላኽ ጥራይ ኪኸውን ይኽእል ነበረ።

ቀዳማይ ሰብኣያ ሞተ፡ ግናኸ ካልኣይ ሰብኣያ፡ ቦኣዝ፡ ንጐይታ የሱስ የርኢ። ዅሉ ድሌታ ዘማልአ ቦኣዝ እዩ ነበረ። ሓደ ግዜ ሓዘንተኛን ጓሂን ነበረት። በኸየት፡ ዕረፍቲ ኣይነበረን። ግናኸ፡ ኣብ ቤት ሰብኣያ ቦኣዝ ዕረፍቲ ረኸበት። ኣብኡ ድማ ረኸበት – ልክዕ ከምቲ ስማ ዚትርጕሞ።

ሩት ንኣምላኻ፡ ንህዝባን ንሃገራን ክትሓድግ ድልዊት ነበረት፡ «ክትከይድ ቈሪጻ ነበረት» (ሩት 1:18)። ከምቶም ተሰሎንቄያውያን፡ «ካብ ጣኦታት ናብ ኣምላኽ ተመሊሳ ንህያው እሞ ሓቀኛ ኣምላኽ ከተገልግል» (1 ተሰሎንቄ 1:9)። ከም ኣብርሃም ከኣ፡ «ካብ ሃገራ፡ ካብ ቤተሰባን ካብ ቤት ኣቦኣን ክትወጽእ» ድልዊት ነበረት (ዘፍጥረት 12:1)። ንሓማታ፡ ናእሚ፡ «ህዝብኺ ህዝበይ ኪኸውን እዩ፡ ኣምላኽኪ ኸኣ ኣምላኸይ» በለታ (ሩት 1:16)። «ብእግዚኣብሔር ኣምላኽ እስራኤል» ክትእመን መጸት (2:12)።

ሞኣብ ሓዲጋ ምስ ሓማታ ናብ ቤተልሄም – ማለት፡ «ቤት እንጌራ» – ምኻዳ ብኣጋጣሚ ኣይነበረን። ናብ ግራት ቦኣዝ ምእታዋ እውን ብኣጋጣሚ ኣይነበረን። ጐይታ ኣብ ድሕሪ መጋረጃ ይሰርሕ፡ ይመርሓን ይድህያን ነበረ። «ልቢ ሰብ መገዱ ይሓስብ፡ እግዚኣብሔር ግና ስጕምትታቱ ይመርሕ» (ምሳሌ 16:9)። «ኣነ እግዚኣብሔር ኣምላኽካ እየ፡ ዚጠቕመካ ዝምህረካ፡ ብእትኸዶ መገዲ ዝመርሓካ» (ኢሳይያስ 48:17)።

ኣምላኽ ብልዑላዊ ጸጋኡ ናብ ቦኣዝ ኪመርሓ፡ ንሱ ኸኣ ኪብጅዋን ህይወታ ኪቕይርን እዩ። ንሱ «ብሉጽ ሃብታም ሰብኣይ» ነበረ (ሩት 2:1)። ስሙ «ኣብኡ ሓይሊ ኣሎ» ማለት እዩ። ንሩት ይፈልጣ ነበረ፡ «ዝገበርክዮ ዅሉ ብምሉኡ ተነጊሩኒ እዩ» በላ (ቁ.11)።

ጐይታ የሱስ በጃና ኪኸውን ኢሉ ሰብ ኰነ። ንሱ ጥራይ እዩ ህይወት ኪቕይርን ካብዛ ዓለም ወጻኢ ተስፋ ኪህብን ዚኽእል። «ተስፋ ልብና፡ ጐይታ ተራኣይ፡ ክቡር ኮኾብ መዓልቲ ብርሃንካ ኣብርህ እሞ ነቲ ጸልማት ለይቲ ምስ ዅሉ ፍርሃትና ኣርሕቖ።»

መደምደምታ ሓሳባት

ካብ ሓቀኛ ኣምላኽ ኣዝየን ርሒቐን ዝነበራ ሰለስተ ኣንስቲ ርኢና ኢና። ግናኸ፡ ኣምላኽ ንኽብሩን ንበረኸተን፡ ጐይታ የሱስ ዚመጽኣሉ መስመር እናሓለወ፡ ልዑላዊ ፍቓዱ ኣብ ህይወተን ከመይ ከም ዝሰርሐ ርኢና ኢና። ዓብዪ ድሌተንን ሃብታም ምሕረት ኣምላኽን ርኢና ኢና። «ምሕረት ኣብ ዓብዪ ድሌት ዓብዪ እዩ።» ንዘይግብአን ክብረትን ዓብዪ ሞገስን ዝሃበን ጸጋ ኣምላኽ እውን ርኢና ኢና።