ፍጹም ሓቂ ትንሳኤ የሱስን ትርጉሙን

እምነት ክርስትያን ኣብ መሰረት ሞት፡ ምቕባርን ስጋዊ ትንሳኤ ጐይታ የሱስን እተሰረተ እዩ። ትንሳኤኡ ፍጹም ሓቂ እዩ፡ ብብዙሓት ካብቶም ድሕሪ ስቕለቱን ምቕባሩን ህያው ኮይኑ ዝረኣይዎ ተረጋጊጹ።

ቅድሚ ሞቱ ብዛዕባ ትንሳኤኡ ዝበሎ ንርአ፡ «‘ነዚ ቤተ መቕደስ እዚ ኣፍርስዎ፡ ብሰለስተ መዓልቲ ኸኣ ከተንስኦ እየ’ ... ብዛዕባ ቤተ መቕደስ ስጋኡ እዩ ዚዛረብ ነይሩ» (ዮሃንስ 2:19,21 NKJV)። «ስለዚ ኣቦይ ይፈትወኒ፡ ህይወተይ ምእንቲ ኽወስዳ ኢለ ስለ ዝገበርኩዋ» (ዮሃንስ 10:17)። «እንሆ፡ ናብ የሩሳሌም ንድይብ ኣሎና፡ ኵሉ እቲ ብነብያት ብዛዕባ ወዲ ሰብ እተጻሕፈ ኺፍጸም እዩ። ከመይሲ ንኣህዛብ ኪውሃብ እዩ፡ ኪሳሓቕን ኪጸረፍን ኪትፍኣሉን እዩ። ኪገርፍዎን ኪቐትልዎን እዮም። ብሳልሰይቲ መዓልቲ ኸኣ ኪትንስእ እዩ» (ሉቃስ 18:31-33)።

ከም ዝተሳሓቐ፡ ከም ዝተጸረፈ፡ ከም ዝተተፍኣሉ፡ ከም ዝተገረፈን ከም ዝተሰቕለን ንፈልጥ ኢና። ብሳልሰይቲ መዓልቲ ኸኣ ካብ ምዉታት ከም ዝተንስአ ንፈልጥ ኢና። ቅድሚ ናብ መስቀል ምኻዱ፡ ንደቀ መዛሙርቱ፡ «ሕጂ ሓዘን ኣሎኩም፤ ግናኸ እንደገና ኽርእየኩም እየ፡ ልብኹም ከኣ ኪሕጎስ እዩ፡ ሓጎስኩም ከኣ ሓደ እኳ ኻባኻትኩም ኣይወስዶን እዩ» (ዮሃንስ 16:22) በሎም። ድሕሪ ትንሳኤኡ፡ «ኣእዳዉን ጐድኑን ኣርኣዮም። ሽዑ ደቀ መዛሙርቲ ንጐይታ ምስ ረኣዩ ተሓጎሱ» (ዮሃንስ 20:20)።

ሃዋርያ ዮሃንስ ባዶ መቓብር ረኣየ (ዮሃንስ 20:5,8)። ድሕሪ ትንሳኤኡን ቅድሚ ዕርገቱን ድምጺ ጐይታ የሱስ ረኣየን ሰምዔን። ድሕሪ ዕርገቱ፡ ድሕሪ ዓመታት፡ ኣብ ደሴት ጳጥሞስ ከሎ፡ ንጐይታ ረኣየን ድምጹ ኸኣ ሰምዔ፡ «ኣነ እቲ ህያው እየ፡ ሞይተ ኸኣ ነይረ፡ እንሆ ኸኣ ንዘለኣለም ህያው እየ። ኣሜን» (ራእይ 1:18)።

እቲ ድሕሪ ትንሳኤኡ ንጐይታ የሱስ ፈለማ ዝረኣየ ማርያም መግደላዊት እያ ነይራ። በታ ቀዳመይቲ መዓልቲ ሰሙን ናብ መቓብር ከደት እሞ እናበኸየት ደው በለት። ንመልኣኽ ከምዚ ዚብል ሰምዔት፡ «እቲ ዝተሰቕለ የሱስ ከም እትደልያ እፈልጥ እየ። ኣብዚ የልቦን፡ ከመይሲ ከም ዝበለ ተንሲኡ እዩ። ንዑ፡ እቲ ጐይታ ዝደቀሰሉ ቦታ ርኣያ። ቀልጢፍኩም ከኣ ንደቀ መዛሙርቱ ካብ ምዉታት ከም ዝተንስአ ንገሩዎም» (ማቴዎስ 28:5-7)። ድሕሪኡ ብቕጽበት፡ የሱስ በላ፡ «ኣቲ ሰበይቲ፡ ስለምንታይ ትበኽዪ? ንመን ትደልዪ ኣሎኺ? ... የሱስ በላ፡ ‘ማርያም!’ ንሳ ኸኣ ተመሊሳ፡ ‘ረቦኒ!’ (ማለት መምህር) በለቶ» (ዮሃንስ 20:15-16)።

ሃዋርያ ጳውሎስ ከምዚ በለ፡ «ክርስቶስ ከምቲ ጽሑፋት ንሓጢኣትና ከም ዝሞተ፡ ከምኡ’ውን ... ከም ዝተቐብረ፡ ከምኡ’ውን ከምቲ ጽሑፋት ብሳልሰይቲ መዓልቲ ኸም ዝተንስአ፡ ከምኡ’ውን ንጴጥሮስ ከም ዝተራእየ፡ ድሕሪኡ ንዓሰርተው ክልተ። ድሕሪኡ ኸኣ ንልዕሊ ሓሙሽተ ሚእቲ ኣሕዋት ብሓንሳእ ከም ዝተራእየ፡ ካብኣቶም እቲ ዝበዝሐ ክሳዕ ሕጂ ኣሎ፡ ገሊኦም ግና ደቀሱ። ድሕሪኡ ንያእቆብ ከም ዝተራእየ፡ ድሕሪኡ ኸኣ ንዅሎም ሃዋርያት። ኣብ መወዳእታ ኸኣ ንኣይ እውን ከም ዘይጊዜኡ ዝተወልደ ከም ዝተራእየኒ» (1 ቈረንቶስ 15:3-8)።

ጴጥሮስ፡ እቲ ጴጥሮስ ዝኾነ፡ ባዶ መቓብር እውን ረኣየ። ኣብ መዓልቲ ጰንጠቆስጠ ንኣይሁድ ብድፍረት ከምዚ ኢሉ ኣወጀ፡ «ንእኡ፡ ብፍሉጥ ምኽርን ቅድመ ፍልጠት ኣምላኽን ተዋሂቡ፡ ብዘይሕጋውያን ኣእዳው ወሲድኩም ሰቒልኩም ቀተልኩምዎ፤ ንእኡ ኣምላኽ ኣተንስኦ፡ ስቓይ ሞት ፈቲሑ፡ ብእኡ ኪሕዝ ኣይከኣለን ... ነዚ የሱስ እዚ ኣምላኽ ኣተንስኦ፡ ንሕና ዅላትና መሰኻኽር ኢና» (ግብሪ ሃዋርያት 2:23-24,32)።

ምስክር ማለት «ዝረኣየን ዝሰምዔን» (ዮሃንስ 3:32) ማለት እዩ። ጐይታ የሱስ «እቲ እሙንን ሓቀኛን ምስክር» (ራእይ 3:14) እዩ። ጴጥሮስ ረኣዮ፡ ሰምዖን ኣብ ቅድሚኡ በልዔን። እቲ ሃዋርያ ከምዚ እውን በለ፡ «ንቕዱስን ንጻድቕን ከሓድኩም፡ ንቐታሊ ኸኣ ኪውሃበኩም ሓተትኩም፡ ንመራሒ ህይወት ከኣ ቀተልኩምዎ፡ ንእኡ ኣምላኽ ካብ ምዉታት ኣተንስኦ፡ ንሕና መሰኻኽር ኢና» (ግብሪ ሃዋርያት 3:14-15)። «ንዝረኣናዮን ንዝሰማዕናዮን ክንዛረብ ኣይንኽእልን ኢና» (ግብሪ ሃዋርያት 4:20)። ጽሑፍ ከምዚ ይብል፡ «ብዓብዪ ሓይሊ ሃዋርያት ንትንሳኤ ጐይታ የሱስ መሰከሩ» (ግብሪ ሃዋርያት 4:33)። ትንሳኤኡ፡ ስራሑ ኣብ መስቀል ንፍጹም ድልየት ኣምላኽ ብምሉኡ ከም ዝተፈጸመ ፍጹም መርትዖ እዩ። ንሱ «ስለ ምጽዳቕና ተንስአ» (ሮሜ 4:25)፡ «ስለዚ ኣምላኽ እውን ኣዝዩ ኣዕበዮ» (ፊልጲ 2:9) «ኣምላኽ ... ካብ ምዉታት ኣተንስኦን ክብሪ ሃቦን» (1 ጴጥሮስ 1:21)።

ብዛዕባ ሓቂ ትንሳኤ ጐይታ የሱስ ሕቶ የልቦን። ሃዋርያ ጳውሎስ ከምዚ በለ፡ «ብኣይ ተራእየ ... ክርስቶስ ካብ ምዉታት ተንሲኡ፡ ቀዳማይ ፍረ ናይቶም ዝደቀሱ ኸኣ ኮይኑ» (1 ቈረንቶስ 15:8,20)። ብሰንኪ ትንሳኤኡ፡ ምእመናን ንጊዜ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንዘለኣለም እውን ህያው ተስፋ ኣለዎም። «ብጹእ ይኹን ኣምላኽን ኣቦ ጐይታና የሱስ ክርስቶስን፡ ብብዙሕ ምሕረቱ ገይሩ ብትንሳኤ የሱስ ክርስቶስ ካብ ምዉታት ናብ ህያው ተስፋ እንደገና ዝወለደና» (1 ጴጥሮስ 1:3)።