እቲ ኣዕናዊ ማይ ኣይሂ
ኖህ ከም ኣዳም ነበረ
ድሕሪ ውድቀት ናብ ሓጢኣት፡ ደቂ ሰብ ንፈጣሪኦም ብቑዕ ኣኽብሮት ከይሃቡ ንፍጥረት ክቆጻጸርዎ ደለዩ። እታ ፈለማ እተዘመረ መዝሙር፡ መዝሙር ፍቕሪ ምንባራ ዘክር፡ «እዚኣ ሕጂ ዓጽሚ ኻብ ዓጽመይ፡ ስጋ ኻብ ስጋይ እያ» (ዘፍጥረት 2:23)። ኣዳም ንሰበይቱ ዘሚርዋ። እቲ ንሓድሕዶም ዝነበሮም ሓጎስ ትዝክሮዶ?
ብልሽውናን ዓመጽን
መዝሙር ላሜክ ኣብ ታሪኽ ካልኣይቲ መዝሙር እያ፡ «ቃየል ሾብዓተ ሳዕ እንተ ተቐየመ፡ ላሜክ ግና ሾብዓተን ሾብዓተን ሳዕ» (ዘፍጥረት 4:24)። እዚ ናይ ጭካነ፡ ትዕቢትን ጽልእን መዝሙር እዩ። ላሜክ ንኽልተ ኣንስቱ ዘሚርዋ። ሓደ ሰብ ንሓንቲ ሰበይቲ ወይ ንሓንቲ እውን ከይተረፈ ኪፈቱ ይኽእል እዩ፡ ግናኸ ክልተ ኣንስቲ ምህላው ንሓንቲ እውን ከይተረፈ ዘይምምሕሓር እዩ።
ኣብ መዝሙር ላሜክ እንታይ ከም ዝኾነ ኣስተብህል። እቲ ዝበዝሐ ዝነበረ ጭካነ፡ ዘይመጠነ ምላሽ እዩ። ንላሜክ ምጉዳእ ዝኸውን ዝዓበየ ፍዳ ኣይነበረን! ቁጽጽሩ ዘይተቓወመ ክኸውን እዩ! ኣብ መርዓ እውን ከይተረፈ፡ ንኻልኦት ዘይኮነስ፡ ንፍቕሪ ዘይኮነስ፡ ንስልጣን እዩ ዝደሊ ነይሩ። ግናኸ ኣብ መንነት እቲ ተቐናኢ ዘሎ ለውጢ ኣስተብህል። ኣብ ጉዳይ ቃየል፡ ኣምላኽ ዝኾነ ዝተገብረ በደል ከም ዝፍድዮ ተመባጺዑ ነይሩ፤ ግናኸ ላሜክ ንርእሱ ከም ተቐናኢ ገይሩ ሾይሙ! ኣምላኽ ካብ ስእሊ ጥራይ ኣይተሰረዘን፤ ላሜክ ቦታኡ ኪሕዝ ፈቲኑ!
ድሕሪኡ ብዛዕባ መርዓ «ደቂ ኣምላኽ»ን «ኣዋልድ ሰብ»ን ተጠቒሱ ኣሎ (ዘፍጥረት 6:2)። እዚ እንታይ ማለት ምዃኑ ዝርግኣት የብሉን፡ ግናኸ ምስ ባቢሎናውያን/ከነኣናውያን ዝመሳሰሉ ኣምልኾታት ምብራኽ፡ ምስ ስነ-ስርዓታዊ ምንዝርና ዝተሓሓዝ ክኸውን ይኽእል እዩ። እዞም ስርዓታት እዚኣቶም ጽቡቕ ምህርቲ ከረጋግጹ እዮም ተባሂሎም ዝሕሰቡ ነይሮም። ከም ኩሉ ኣረማውነት፡ ንኣምላኽ ብሓይሊ ንምግባር፡ ንሱ ዝደለይዎ ኪገብር ንምግባር ዝተገብረ ፈተነ እዩ ነይሩ። ንኣምላኽ ካብ ጐይታ ናብ ባርያ ንምቕያር ዝተገብረ ፈተነ ክኸውን ይኽእል እዩ።
እቶም «ሰብ ስም» ወይ «ሓያላት ሰብ» (ዘፍጥረት 6:4) ዓበይቲ ጅግናታትን ዓበይቲ ተዋጋእትን ይመስሉ። ግናኸ ኣብ ብሉይ ኪዳን እተጠቕመሉ ቃል፡ ንቕትለት ዝበቕዑ ሰባትን፡ ናይ ትዕቢት፡ ዕብዳን፡ ትዕቢተኛታት ሰባት ካልኣይ ትርጉም ዝሓዘ እዩ። እዞም ሰባት እዚኣቶም ኣብ ርእሶም ዝእመኑ ሰባት ነበሩ። ዝደለይዎ ይገብሩ ነበሩ፡ ንዝኾነ ዝዓገቶም ድማ ይጎድኡ ነበሩ – ንኣምላኽ እውን ከይተረፈ! ላሜክ ንኣብነት እዞም ሓያላት ሰባት እንታይ ከም ዝነበሩ ዘርኢ እዩ።
ኣምላኽ ብዛዕባ እዚ ኩሉ እንታይ ይሓስብ ነይሩ? ምጥቕላል ቃሉ ካብዚ ዝበለጸ ክኸውን ኣይክእልን እዩ፡ «እግዚኣብሔር ከኣ እከይ ሰብ ኣብ ምድሪ ብዙሕ ከም ዝኾነ፡ ኩሉ ሓሳብ ልቡ ድማ ጥራይ ክፉእ ኩሉ ሳዕ ምዃኑ ረኣየ» (ዘፍጥረት 6:5)። «ኩሉ ... ጥራይ ... ኩሉ» – ሰለስተ ዕጽፊ ዝበለጸ! እዚ ብሓቂ ሕማቕ እዩ።
ሓንቲ ጻድቕ ስድራቤት
እቲ ንኹሉ እዚ እከይ ዝነበረ ሓደ ነገር ኖህ እዩ ነይሩ፡ ንሱ «ጻድቕ ሰብኣይ፡ ኣብ መንጎ ህዝቢ ግዜኡ ዘይነቀፍ» ምዃኑ ዘረጋገጸ ሰብ እዩ (ዘፍጥረት 6:9)። 600 ዓመት ዝዕድመኡ ስለ ዝነበረ ድማ፡ ብዙሓት ሰባት ምስኡ ኪወዳደሩ ዝኽእሉ ነበሩ!
ኣመለኻኽታ ኖህ ናብ ኣምላኽ ካብ ካልኦት ኣብቲ ግዜ እቲ ዝተፈላለየ ነበረ። ንሱ ንግዝኣት ኣምላኽ ኣብ ልዕሊኡ ተቐቢሉ፡ እቶም ጎረባብቱ ግና ንኣምላኽ ኪገዝእዎ ይኽእሉ እዮም ዝብሉ ነበሩ። ኖህ ነዚ ጽድቂ እዚ ብኹሉ እቲ ናይ ነዊሕ ህይወት ምልውዋጥ ሓልይዎ። እዚ ድማ ቀሊል ኣይነበረን። ካብቶም ዓመታት 100 ዓመት ወላዲ ነይሩ! እቲ ትርጉሙ ድማ ሰለስቲኦም ደቁን ኣንስቶምን እውን ጻድቃን ምንባሮም እዩ፡ ከመይሲ ኣብ ስድራቤቱ ዝኾነ በደል እንተ ነይሩ፡ ከም ርእሲ ስድራቤት ናብኡ ይውሰድ ነይሩ።
ደቂ ሰብ ንኣምላኽ ናብ ፍቓዶም ኬምርሑ ይኽእሉ ድዮም? ንኣምላኽ ኬላግጹሉን ካብኡ ኬምልጡን ይኽእሉ ድዮም? ኣምላኽ ክሳዕ ክንድዚ ቀሊል ድዩ? ፈጺሙ ኣይፋሉን። ኣብ ክንዲ እከይ ተግባራት ብልጽግና ዘረጋግጹ – ኣብ ክንዲ ንኣምላኽ ብዘየገድስ ኣብ ልዕሊ ዓለም ቁጽጽሮም ዘረጋግጹ – ትዕቢቶም ኣብቲ ኣዕናዊ ማይ ኣይሂ ጥፍኣቶም ኣበጊሱ። ኣምላኽ ነቲ ናይ መጀመርታ ፍጥረት ኬጥፍኦን፡ ኣብ ክንዲ እቲ ዝወደቐ ወለዶ ኣዳም፡ ንጻድቕ ስድራቤት ኖህ ተጠቒሙ ኬሐድሶን ወሰነ።
ሓድሽ ፍጥረት
እቲ ታሪኽ ዓለማዊ ማይ ኣይሂ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብፍሉይ ተጻሒፉ ዘሎ፡ ነቲ ምስቲ ናይ መጀመርታ ፍጥረት ዘሎ ምምስሳል ንምጕላሕ እዩ። ካብቲ ናይ መጀመርታ ፍጥረት ባዕሉ ወጻኢ፡ እዚ ኣብ ዘፍጥረት ዝርከብ ብዕለት፡ ብግዜ ዝተወሰነ ሓደ ፍጻሜ እዩ። ብ«ምንጪታት መዓሙቕ ተሰበሩ፡ መስኮታት ሰማይ ድማ ተኸፍቱ» ይጅምር (ዘፍጥረት 7:11)። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ እቲ ኣብ ታሕትን ኣብ ላዕልን ዝነበረ ማያት ጠፍአ። ኩሉ ኣብ ምድሪ ዝነበረ ናብ «ዘይተሰርዐን ባዶን፡ ጸልማት ድማ ኣብ ልዕሊ ገጽ መዓሙቕ ነበረ» ዝብል ኩነታት ተመልሰ (ዘፍጥረት 1:2)።
ውጽኢት ማይ ኣይሂ ነቲ ናይ መጀመርታ ፍጥረት ብዝዝክር ኣዘራርባ ተገሊጹ ኣሎ (ዘፍጥረት 7:21-23)። እቲ ዝሞቱ ዝርዝር – «ኣዕዋፍ፡ እንስሳ ዘቤት፡ ኣራዊት፡ ኩሎም ዝንቀሳቐሱ ፍጥረታት ... ኩሎም ሰባት» – ብናይ ፍጥረት ቅደም ተኸተል እዩ። እዚ ኣብ ፍቕዲ 23 ብምባል «ኩሉ ኣብ ደረቕ ምድሪ ዝነበረ ህይወት ዘለዎ ፍጥረት ሞተ»፡ ድሕሪኡ ድማ ነቶም እንስሳታት ብግልባጥ ናይ ፍጥረት ቅደም ተኸተል ብምድጋም ተጕሊሑ ኣሎ። ኣብ ክልቲኡ ሸነኽ እቲ ማእከላይ ፍቕዲ መስታይታዊ ቅርጺ ምሃብ ኣብ ዘፍጥረት ነጥቢ ንምጕላሕ ይጥቀመሉ እዩ። እቲ መወዳእታ ማይ ኣይሂ ድሕሪኡ ከም ምድግጋም ናይቲ ናይ መጀመርታ ፍጥረት ተገሊጹ ኣሎ፡ ብርሃን፡ ጸሓይ፡ ወርሒን ከዋኽብትን ከም ዘየገድሱ ተገሊጹ ኣሎ፡ ከመይሲ እዚኣቶም ኩሎም ኣብ ሰማያት ነበሩ እሞ ብብልሽውና ምድሪ ኣይተጸልዉን።
«ግናኸ ኣምላኽ ንኖህ ዘከረ» (ዘፍጥረት 8:1)። እዚ ማለት ኖህ ካብ ኣእምሮ ኣምላኽ ጠፊኡ፡ ብሃንደበት ተዘኪሩ ማለት ኣይኮነን። እቲ ማለት ንሱ ተዋፊሩ ማለት እዩ። ኣምላኽ «ንቃንዛ» ደቂ እስራኤል ምስ ሰምዐ (ዘጸኣት 2:24)፡ ነቲ ስቓይ ንምቅላል ተዋፊሩ። ንህዝቡ ምስ ፈተዎም፡ ብፍቕሪ ይዋፈር። «ንሓጢኣትኩም ድማ ደጊም ኣይዝክሮን እየ» (እብራውያን 8:12) ምስ በለ ድማ፡ ኣምነስያ ኪሕዞ እዩ ማለት ኣይኮነን፤ እቲ ማለት በቲ ፍልጠት ኣይዋፈርን እዩ ማለት እዩ።
ስለዚ ኣምላኽ ንኖህ ዘከረ፡ ተዋፊሩ ድማ። ፈለማ፡ ድሕሪ 150 መዓልቲ፡ ዝናብ ደው በለ፡ መስኮታት ሰማያት ተዓጽዉ፡ ምንጪታት መዓሙቕ ድማ ተዓጽዉ (ዘፍጥረት 8:2)። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ እቲ ናይ ማያት ኣብ ላዕልን ኣብ ታሕትን ምፍልላይ እንደገና ተመስረተ፡ ምስ መዓልቲ 2 ናይ ፍጥረት ዝመሳሰል። ድሕሪኡ ደረቕ ምድሪ ካብ ማያት ተፈልየ፡ ምስ መዓልቲ 3 ዝመሳሰል (ዘፍጥረት 8:5)። መዓልቲ 4 ተዘሊላ፡ ከመይሲ እዚ ንሰማያት ጥራይ እዩ ዝጸልዎ። ድሕሪኡ ኣዕዋፍ ኣብ መዓልቲ 5 ኣብ ሰማያት ኪነፍራ ተፈቕደለን (ዘፍጥረት 8:7-9)፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ኣራዊትን ስድራቤት ኖህን ብስድራቤቶም ወጹ፡ ምስ መዓልቲ 6 ዝመሳሰል (ዘፍጥረት 8:16-19)። ድሕሪኡ ተባሪኾም «ፍረዩን ተባዝሑን ንምድሪ ምልእዋ» ተባሂሎም፡ ልክዕ ከምቲ ኣብቲ ናይ መጀመርታ ፍጥረት ዝነበረ (ዘፍጥረት 9:1)። ብዝርዝር ዝርዝር፡ እቲ መልእኽቲ ተደጊሙ ተነጊሩ፡ እዚ ብሓቂ ሓድሽ ምጅማር፡ ሓድሽ ፍጥረት፡ እንደገና፡ ግናኸ ብዝበለጸ ዝኸውን ቀዳማይ ስድራቤት እዩ። እዚ ግዜ እዚ ኪሰርሕዎ ይኽእሉ ድዮም?
ኖህ እንደገና ናብ ሕርሻ ምስ ተመልሰ፡ «ሰብ ምድሪ» ተባሂሉ ተገሊጹ ኣሎ (ዘፍጥረት 9:20)። ገለ ትርጉማት እዚ ብዝተፈላለየ ይትርጉምዎ፡ ግናኸ «ሰብ ምድሪ» እቲ ቃል ብቓሉ ትርጉም እዩ። ኣብ እንግሊዝኛ ፍሉይ ነገር እንተ ዘይኮነ፡ ኣብ እብራይስጢ እዚ ሓረግ እዚ ኣገዳሲ እዩ። እቲ ቃል ኣዳማህ ን«መሮር» ዝኸውን ቃል ኣይኮነን፡ ግናኸ «ምድሪ»። እዚ ነቲ ቀዳማይ ሰብ፡ ኣዳም፡ ካብቲ ዝተፈጥረሉ ዘዘኻኽረና እዩ ኣዳማህ። ብሰንኪ ኣዳም እተረግመ ምድሪ እውን የዘኻኽረና። ኣብ ክልቲኡ ሸነኽ እዚ ፍቕዲ እዚ ድማ ኖህ ከም ኣዳም ሰለስተ ደቂ ከም ዝነበርዎ ዘዘኻኽር ኣሎ።
እቲ ኩሉ ታሪኽ ካብዚ ዝበለጸ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ኖህ ሓድሽ ኣዳም ነበረ፡ ግናኸ እዚ ግዜ እዚ ካብ ስሕተታት ኣዳም ዝተማህረሉ ተወሳኺ ረብሓ ነበሮ። እዚ ግዜ እዚ ነገራት ዝሓሹ ክኾኑ እዮም! ሰይጣን ሕጂ እንታይ ዕድል ክህልዎ እዩ?
ስድራቤት ኖህ ወለዲ ምስ 600 ዓመት ናይ ጽድቂ ታሪኽ፡ ብመንእሰይነት፡ መርዓ፡ ወላድነት –ንኣሕዋስ ምምባር እውን ከይተረፈ! እዚ ኩሉ ድማ እታ ኣብ ከባቢኦም ዝነበረት ዓለም ተስፋ ዘይብላ ብልሽውቲ ኣብ ዝነበረትሉ እዩ። ኣብቲ ኩነታት ጻድቃን ኪጸንሑ እንተ ኽኢሎም፡ ሽዑ ብሓድሽ ዓለም፡ ካብ ኩሎም ካልኦት ሓጥኣን ዝነጽሐት፡ ክንደይ ጽቡቕ ኪመሓደሩ እዮም!
ሓንቲ ኣረጊት ጸገም፡ ሓድሽ ህይወት
ግናኸ ኖህ ሰኺሩ ዕርቃኑ ኮነ፡ በዚ ድማ ወዱ ከነኣን ተረጊሙ ተቐጽዐ (ዘፍጥረት 9:20-27)። ስለዚ፡ እቶም ዝበለጹ ሰባት ኣብ ዓለም እውን ከይተረፉ፡ ሓድሽ ምጅማር እንተ ተዋሂብዎም፡ ናብ ሓጢኣት ኪወድቁ እዮም። ታሪኽ ኖህ ዝኾነ ሰብ፡ እቲ ዝበለጸና እውን ከይተረፈ፡ ኪበጽሕ ከም ዘይክእል ብዘየወላውል የርኢ።
ማይ ኣይሂ ኣምላኽ ንሓጢኣት ከም ዝፈርዶ፡ ሓጢኣት ድማ ብሞት ከም ዝፍዳ የርኢ (ሮሜ 6:23)። ኩላትና፡ ስድራቤት ኖህ እውን ከይተረፉ፡ ሓጥኣን ምዃንና እውን የርኢ። ዝኾነ ሰብ ኪድሕን እንተኾይኑ፡ ብግብሪ ኣምላኽ ክኸውን ኣለዎ፤ ኖህ ንርእሱ ኪድሕን ኣይከኣለን። ኖህ ብብዙሕ መገዲ ከም ኣዳም ነበረ፡ ክልቲኦም ድማ ኣብ ሓድሽ ዓለም ይነብሩ ነበሩ። ግናኸ ክልቲኦም ሓጢኦም። ኣምላኽ ንሓደ ሰብ ፍጹም ህይወት ኪነብር ዝኽእለሉ ሓደ መገዲ እንተ ነይሩ፡ ንሱ ባዕሉ ከም ሰብ ናብ ምድሪ እንተ መጺኡ ጥራይ እዩ! እዚ ኽትሓስቦ ትኽእልዶ? ፈለማ፡ ኪውለድ ነይርዎ – ክንደይ ዘሕፍር! ድሕሪኡ ድማ ብኹሉ እቲ ናይ ሰብ ህይወት ምፍሽሻት ኪሓልፍ ነይርዎ። ካብ ኩሎም ካልኦት ዝሓሸ ህይወት እንተ ነይሩዎ ድማ፡ ኩሉ መዓልቲ በዚ ምኽንያት ኪጉዳእ ነይርዎ። ድሕሪኡ ድማ ኪመውት ነይርዎ!
እዚ ኽትሓስቦ ትኽእልዶ? ግናኸ ምናብካ ኽትጥቀም ኣየድልየካን እዩ፡ ከመይሲ የሱስ ክርስቶስ ኣምላኽ ኣብ ምድሪ ኣስታት 2,000 ዓመታት ይነብር ነይሩ። ብዛዕባ ህይወቱን ሞቱን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ። ኩሎም ሰባት ከም ኣዳምን ኖህን ሓጥኣን እዮም፤ ግናኸ ክርስትያናት ከም የሱስ ሰማያውያን ሰባት እዮም (1 ቈረንቶስ 15:48-49)።
