ሎጥ ኣብ መንፈሳዊ ውድቀት ዝመርሑ ሓሙሽተ ስጉምትታት

ቀዳማይ ስጉምቲ፡ ብዛዕባ ዓለም ጌጋ ኣረኣእያ ምህላው

ሎጥ ናብ ውድቀት ዝወሰዶ ቀዳማይ ስጉምቲ፡ ንነገራት ብጌጋ ኣረኣእያ ስለ ዝረኣየ እዩ። ንሱ ንርእሱ ዝኸውን ስስዔ ዝመልኦ ምርጫ ገበረ፡ “ሎጥ ንርእሱ መረጸ” (ዘፍጥረት 13:11 NIV)። ምርጫኡ ብዝበለጸ ዝመስል ጥራይ ዝተመርኮሰ እዩ ነይሩ፡ “ሎጥ ኣዒንቱ ኣንቃዕሪሩ ርእዩ ኸኣ፡ ኵሉ ጐልጐል ዮርዳኖስ ጽቡቕ ማይ ዝመልኦ ምዃኑ ረኣየ” (ዘፍጥረት 13:10)። ኣረኣእያኡ እተን እኩያት ከተማታት እቲ ጐልጐል ንጥፍኣት ከም ዝተዳለዋ ኣይሓዘን፡ “እዚ ኸኣ እግዚኣብሄር ንሰዶምን ንጎሞራን ከየጥፍኤን ከሎ እዩ ነይሩ” (ዘፍጥረት 13:10)። ሎጥ ምስ ኣምላኽ ርክብ ስለ ዘይነበሮ፡ ጌጋ ኣረኣእያ ነበሮ። ናይ ዝኾነ ክርስትያን ምስ እግዚኣብሄር ርክብ ዘይብሉ ኣረኣእያ ሓደ እዩ – ስስዔ ዝመልኦ፡ ዓለማዊን ሓጺር ርእይን።

ከም ሎጥ፡ ብዙሓት ክርስትያናት ናብ ውድቀት ዝመርሕ መገዲ ዝጅምሩ፡ “ኣንቃዕሪሮም ምስ ዝርእዩ” እዛ ዓለም እትህቦ ዘሎ ኩሉ ዕድላትን ኣጋጣሚታትን እዩ። ዝበዝሕ ባህታ፡ ንብረትን ስልጣንን ዘምጽኣልና ንምምራጽ ባህርያዊ እዩ። ግን እዚ ጌጋ ኣረኣእያ እዩ። ቃል ኣምላኽ እዛ ዓለም እዚኣን ኩሉ እትህቦን ከም ዝጠፍእ ይገልጽ። (1 ቈረንቶስ 7:31፤ 1 ዮሃንስ 2:17)። ከም ሰዶምን ጎሞራን፡ እዛ ዓለም እዚኣ ንፍርዲ ኣምላኽ ተዳልያ እያ። ምድሪ ባዕላ እትጠፍእን “ሓድሽ ሰማይን ሓድሽ ምድርን፡ መሕደሪ ጽድቅን” (2 ጴጥሮስ 3:10,13) ክትክኣን ግዜ ጥራይ እዩ ዝወስድ። ዝኾነ ክርስትያን ብቕኑዕ ኣእምሮኡ ኣብዚ ዘሎ ዓለማዊ ስርዓት “ኣክስዮን ኣይገዝእን”። ጽባሕ ከም ዝፈርስ ብርግጽ ዝፈልጥ ባንክ ገንዘብ ምእቶኻዶ? ሰበስልጣን ከም ዝፈርስ ዝገለጽዎ ግድብ ዝተሰርሓሉ ገዛ ምግዛእካዶ? ብርግጽ ኣይፋልን፡ ግን እዚ ገለ ክርስትያናት ብዓለማዊን ባህርያዊን ኣረኣእያኦም ንህይወቶም ዝገብርዎ ዘለዉ የርኢ። ግዜኦምን ሓይሎምን ኣብ ዝጠፍእን ዘይዘለኣለማዊ ዋጋ ዘይብሉን ነገር የዋፍሩ ኣለዉ። ጌጋ ኣረኣእያ ዘለዎ ክርስትያን ናብ ውድቀት ዝመልኦ ህይወት ኣብ ምምራሕ ይርከብ።

ብኣንጻሩ ናይ ሎጥ ጌጋ ኣረኣእያ፡ ኣብርሃም ቕኑዕ ኣረኣእያ ዝነበሮ እሙን ምእመን እዩ ነይሩ። ኣብርሃም ምስ ኣምላኽ ርክብ ነበሮ። ኣብርሃምን ሎጥን ሓደ ባዮሎጂካዊ ውርሻ፡ ማሕበራዊ ድሕረ ባይታን ባህላዊ ከባቢን እንተ ነበሮም እኳ (ዘፍጥረት 11-12)፡ ኣብርሃም ምስ እግዚኣብሄር ስለ ዝኸደ፡ ብዛዕባ ነገራት ፍጹም ዝተፈላለየ ኣረኣእያ ነበሮ። ኣብ ዘፍጥረት 13:4-5 ኣብርሃም ናብ መሰውኢ ቤትኤል ምስ መጹ ንእግዚኣብሄር ከመይ ከም ዘምለኸ ኣስተብህል። ሎጥ እውን ምእመን እዩ ነይሩ፡ ግን ንሱ ከም ዘምለኸ ወይ ንእግዚኣብሄር ከም ዝጸውዐ ኣይንርእን። “ሎጥ ... መጓሰን መጓሰን ድንኳናትን ነበሮ” ጥራይ ኢና እንርኢ። ንሕናኸ? ንህይወት ብኣረኣእያ ኣብርሃም ወይ ሎጥ ኢና ንመጽእ? ኣብ እብራውያን 11:10 ኣብርሃም “መሰረት ዘለዋ ከተማ፡ ኣርኪተክታን ሰራሕታን ኣምላኽ ዝኾነላ ይጽበ ነበረ” ተባሂልና ኣለና። ኣብርሃም ቕኑዕ ኣረኣእያ ነበሮ። ብእምነት ኣብቲ ኣምላኽ ዝሃቦ መብጽዓታት ይውከል ነበረ (ዘፍጥረት 12:1-3)። ኣብርሃም ብምድራዊ ሰብ ዝተሰርሓ ከተማታት ከም ሰዶምን ጎሞራን ኣይተገደሰን። ንሱ ብዝያዳ ጽኑዕ መሰረታት፡ ንዘለኣለማዊ ዋጋታት ኣምላኽ ይግደስ ነበረ። እንታይ ዓይነት ከተማ ኢና ንደሊ ዘለና?

ካልኣይ ስጉምቲ፡ ምስ ዓለም ምፍላጥ

ናይ ሎጥ ካልኣይ ስጉምቲ ናብ ውድቀት ዝመርሕ መገዲ ኣብ ዘፍጥረት 13:12 ይርአ። ሎጥ “ኣብ ጥቓ ሰዶም ይነብር ነበረ”። ናብ ሰዶም ኣይተሰጋገረን – ገና! ምስ ዓለም ጥራይ ተፋለጠ። እዚ ብሓፈሻ እቲ ዝቕጽል ስጉምቲ ኣብ ውድቀት ክርስትያን እዩ። ኣብዚ ነጥቢ እዚ “ብግልጺ ሓጢኣት” ምንባር ኣይኮነን። ብጌጋ ኣንፈት ምምርማር ጥራይ እዩ። ዘይስነምግባራዊ ተግባራት ዘጠቓልል ጽቡቕ ክፍሊት ዘለዎ ስራሕ ምውሳድ፤ ካብ ኣድላይነት ኣገልግሎት ካምፓስ ግዜን ተውህቦን ዝወስድ ኣዛናጋዒ ዘይስሩዕ ንጥፈታት ምእታው፤ ምስ “ዘይተቓወም” ዘይኣማኒ ምፍቃር፤ እዚ ኩሉ “ንጹህ” ጌጋ ኣንፈት ዝወስድ ስጉምትታት ክኸውን ይኽእል። ከም ኣብ ጉዳይ ሎጥ፡ እቲ ዝወድቕ ክርስትያን “ኣብ ሰዶም ዝነብር” (ዘፍጥረት 14:12) ክኸውን ግዜ ጥራይ እዩ ዝወስድ – ልክዕ ከም ሎጥ።

እንደገና፡ ኣብ ኣብርሃም እንታይ ዝገርም ፍልልይ ኢና እንርኢ፡ ንሱ እውን ድንኳኑ ኣሰጋገረ (ዘፍጥረት 13:18)፡ ግን ናብ ኣንፈት ሰዶም ኣይኮነን። ናብ ሄብሮን ኣብቲ በረኻ ተሰጋገረ፡ “ናብ ጥቓ ሄብሮን ... ተሰጋገረ፡ ኣብኡ ኸኣ ንእግዚኣብሄር መሰውኢ ሰርሐ”። እግዚኣብሄር ከኣ ንኣብርሃም ንኹሉ ምድሪ መብጽዓ ሃቦ (ዘፍጥረት 13:14-17)። እንታይ ዝገርም ትምህርቲ! ቃል ኣምላኽ እግዚኣብሄር ከም ዝምለስን መንግስቱ ከም ዝሰርዕን ይገልጽ (2 ጢሞቴዎስ 4:1)። እሙናት ክርስትያናት ኣብታ መንግስቲ ብዙሕ ግደ ከም ዝረኽቡ ተመቢዖም ኣለዉ (ያእቆብ 2:5፤ 2 ጴጥሮስ 1:5-11፤ 2 ጢሞቴዎስ 2:12)። ሽልማትና ከይንስእን።

ሳልሳይ ስጉምቲ፡ ኣብ ዓለም ምእታው

ኣብ ዘፍጥረት 14፡ ሎጥ ምስ ሰዶም ብዝነበሮ ርክብ ምኽንያት፡ ጸገማት እታ እኩይ ከተማ ናቱ ጸገማት ከም ዝኾኑ ንርኢ። ኣብርሃም ግን ካብ ኩሉ ምብልባል፡ ባእስን ጸገማትን ሰዶም ነጻ ነበረ። ግን ብዛዕባ ስቓይ ህዝቢ ሰዶም፡ ብፍላይ ድማ ብዛዕባ ኩነታት ብጻዩ ምእመን ዝኾነ ቀረባ ዘመዱ ሎጥ ኣዝዩ ይግደስ ነበረ። ንሱ ኸኣ ብዛዕባኡ ገለ ገበረ! ኣብዚ እውን ብዛዕባ ቕኑዕ ርክብ ክርስትያን ምስዛ ዓለም ትምህርቲ ኣለና።

ኣምላኻዊ ኣካይዳ ካብ ብዙሕ ምብልባልን ምድንጋርን ናይዚ ዓለማዊ ስርዓት ከናግፈና እዩ፡ ግን ኣብ ኢዱ ንዝተታሕዙ ሰባት ክንሕግዝ ሓላፍነት ኣለና። ንዝወድቁ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ኣብ ክርስቶስ “ንምድሓን” ኣብ ዓቕምና ዘሎ ኩሉ ክንገብር ይግባእ። ከም ኣብርሃም፡ ነቶም ኣብኡ ዘለዉ ሰባት ንምሕጋዝ ናይ “ሰዶም ስርዓት” ክንከውን ኣየድልየናን። ካብቲ ስርዓት ነጻ ስለ ዝኾና፡ ንምሕጋዝ ነጻ ኢና። ጐይታና የሱስ ምስ ዓለም ክንራኸብ ከም ዘሎና፡ ግን ካብቲ እኩይ ዓለማዊ ስርዓት ከም ዘይኮና ተዛረበ (ዮሃንስ 17:9-23)። ኣብርሃም ብንጉስ ሰዶምን ብምርኮ ዓወት ከም ዘይተታሕዘ ኣስተብህሉ (ዘፍጥረት 14:21-24)። ግን እቲ ኣምላኻዊ መልከጼዴቅ ሽዑ ንኣብርሃም ንምባርኽን ንምብርትዓን ምምጽኡ ብኣጋጣሚ ኣይነበረን። ኣምላኽ ኣብ ኣገዳሲ ግዜያት ንምብርትዓና ኩሉ ግዜ መንገዱ ኣለዎ።

ራብዓይ ስጉምቲ፡ ብዓለም ምትሓዝ

ኣብ ዘፍጥረት 19፡ ሎጥ ብፍጹም ኣብ ጉዳያት ሰዶም ከም ዝተታሕዘ ንርኢ። እዚ እውን ናብ ውድቀት ዝመርሕ ካልእ ምክንያታዊ ስጉምቲ እዩ። ሎጥ ካብቲ ኣብ ዘፍጥረት 14 ዝገበሮ ሓደጋ፡ ወይ ድማ ካብቲ ኣብርሃም ዘርኣዮ ፍቕሪ ትምህርቲ ከም ዝረኸበ ንሓስብ። ግን ዝወድቁ ምእመናን ንፍቕርን ንሓሳብን ይደንድኑ። ንተስፋ ምቑራጽ ኣብርሃም ሕሰብ! ብዙሓትና ኣብዚ ነጥቢ እዚ ምስኡ ክንራኸብ ንኽእል ኢና። ሓድሓደ ግዜ ንምእመን ካብ ሰዶም ንምውጻእ ምድራዊ፡ ኣሰቃቒ ፍጻመ የድሊ። ምብጻሕ መላእኽትን ሓዊ ካብ ሰማይን ብመወዳእታ ንሎጥ ካብ ሰዶም “ኣገደድዎ”፡ ግን ሽዑ እውን ብዘይ ብዙሕ ቃልሲ፡ ምድንጓይን ምጥፋእን ኣይነበረን (ዘፍጥረት 19:15-29)። ናይ ሎጥ ንምውጻእ ዘርኣዮ ድንጉይነት ኣብ ሰዶም ከም ዝተታሕዘ ዝገልጽ ምልክት ጥራይ ኣይኮነን።

ጽቡቕ መጽናዕቲ ናይዞም ምዕራፋት ሎጥ ምናልባት ምስ ሓንቲ ሰበይቲ ሰዶም ከም ዝተመርዓወ የርኢ። ድንኳኑ ኣወጊዱ ኣብ ሰዶም ዘላቒ ገዛ ገዝአ። ስድራቤቱ ኣብ ሰዶም ኣዕበየ፡ ስድራቤታዊ መሰረታት ከኣ ንምፍራስ ይጽግሙ። ብተወሳኺ፡ ሎጥ ኣብ ፖለቲካዊ ምብልባል ሰዶም ከም ዝተታሕዘ ይርአ። እቲ “ኣብ ደገ ከተማ ምቕማጥ” (ዘፍጥረት 19:1) ዝብል ኣበሃህላ ኣብ ንግዲ ጉዳያት ሰዶም ከም ዝተሳተፈ የርኢ። ሎጥ ንከተማ ንምምሕያሽ ይፍትን ነይሩ ይኸውን፡ ግን ኣብርሃም ካብ ወጻኢ ከተማ ኣብ ሓደ መዓልቲ ንህዝብን ንንጉስ ሰዶምን ካብ ሎጥ ኣብ ምሉእ ህይወቱ ኣብ ውሽጢ ከተማ ዝበለጸ ምስክርነት ምዃኑ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ከም ሎጥ፡ እቲ ዝተታሕዘ ክርስትያን ኣብ “ዝኸፍአ” ሓጢኣት ናይዛ ዓለም፡ ከም ግብረሰዶምን ዓመጽን (ዘፍጥረት 19:2-9) ኣይተሳተፈን ይኸውን፡ ግን ኣተሓሳስቡኡ ይጥምዘዝን ይበላሾን (ዘፍጥረት 19:8) ምስ ኣምላኽ ርክብ ስለ ዘይብሉ እዩ። ዝኾነ ንእሽቶ ምልክት ምስክርነት ከኣ ይንጸግን ይሳሓቕን (19:14)። ኣብዚ ደረጃ እዚ ዝወድቕ ክርስትያን ዘሕዝን ትርኢት እዩ።

ሓሙሻይ ስጉምቲ፡ ብዓለም ምጥፋእ

እቲ ናይ መወዳእታ ትርኢት ናይ ሎጥ ዘሕዝን እዩ። ብምሕረት ኣምላኽ ህይወቱ ተሓልወት፡ ግን ኩሉ ነገር ኣጥፍአ – ስራሑ፡ ገዝኡ፡ ንብረቱን ሰበይቱን። ሎጥ ንኽልተ ኣዋልዱ ካብ ሰዶም ከውጽእ ከም ዝኸኣለ ሓቂ እዩ፡ ግን ንሰዶም ካብ ኣዋልዱ ከውጽእ ኣይከኣለን (ዘፍጥረት 19:30-35)። ምስቲ ስኹር ኣቦኦም ግብረ-ስጋዊ ርክብ ፈጸሙ! ካብቲ ግብረ-ስጋዊ ርክቦም ሞኣብን ዓሞንን ወጹ (ዘፍጥረት 19:36-38)፡ እዞም ክልተ ህዝብታት ንህዝቢ ኣምላኽ ንዓመታት ከሳቕዩ እዮም ነይሮም።