ገሊኡ ታሪኽ
እቲ ናይ ግብሪ ሃዋርያት መጽሓፍ ቅድም ኣብ ኣገልግሎት ጴጥሮስ ድሕሪኡ ድማ ኣብ ኣገልግሎት ጳውሎስን ናይ ስብከቱ ጉዕዞታትን የተኩር። ገለ ምዕራፋት ድማ እዞም ክልተ ሃዋርያት ብሓባር ከም ዝሰርሑ ይገልጽ (2 ጴጥሮስ 3:15-16 ኣስተብህል።) ኣብ መወዳእታ ናይ ሳልሳይ ጉዕዞ ጳውሎስ ናብ የሩሳሌም ተመልሰ። ኣብኡ ድማ ሮማውያን ንደሓንነቱ ኢሎም ኣሰርዎ። ድሕሪኡ ድማ ኣብ ቅድሚ እቲ ገዛኢ ንኽቐርብ ናብ ቂሳርያ ሰደድዎ (ግብሪ ሃዋርያት 22–23)። ጳውሎስ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተኣሲሩ ነበረ። እንተኾነ ግን ንጉዳዩ ኣብ ቅድሚ ሰበ ስልጣን ሮማውያን ክምጉት ከሎ ሰባት ብነጻ ክበጽሕዎ ይኽእሉ ነበሩ። ኣብ ቅድሚ ንጉስ ኣግሪጳ ድሕሪ ዝተገብረ ናይ መወዳእታ ኣኼባ፡ ጳውሎስ ናብ ሮማ ንኽስደድ ተወሰነ። ምኽንያቱ ድማ ንጉዳዩ ብንጉሰ ነገስት ክውሰን ሓቲቱ ነበረ (ግብሪ ሃዋርያት 26)። ድሕሪኡ ሓደ ኣጸጋሚን ሓደገኛን ጉዕዞ ተኸተለ። እንተኾነ ግን ጳውሎስን እቶም ምስኡ ዝጓዓዙ ዝነበሩን ኣብ መወዳእታ ናብ ሮማ በጽሑ (ግብሪ ሃዋርያት 27–28)። እቲ ሃዋርያ ብሰበ ስልጣን ተሓቲቱ ንኽልተ ዓመት ተኣሲሩ ጸንሐ። ድሕሪኡ ድማ ከሳሲ ስለ ዘይተረኽበ ፈነዉዎ (28:14-31)። ጳውሎስ ኣብ ኩሉ እዋን ኣብ ከቢድ መንፈሳዊ ውግኣት ተዋፊሩ ነበረ። ምኽንያቱ ድማ ንቕዱሳን ኣብ ኩሉ ዓለም ይሓልየሎም ነበረ።
ሕጂ ድማ ናብ እቲ ብዛዕባ እታ ኣብ ቆሎሴ ዝነበረት ማሕበር ወይ ቤተ ክርስትያን ዘተኩር ጉዳያት ንመለስ። ቆሎሴ ኣብ ማእከል ናይ ሕጂ ቱርኪ እትርከብ ከተማ እያ። ኣብቲ እዋን ግን ክፋል ናይ ግዝኣት ሮማ ነበረት። ኣስታት 15 ዓመት ቅድሚኡ እቲ ሃዋርያ ኣብታ ወደብ ከተማ ኤፌሶን ይሰርሕ ነበረ (18:19-21, 19:1–20:1, ከምኡ ድማ ፍቕዲ 16-38)። ኣብኡ ድማ ኣስታት ክልተ ዓመትን ፈረቓን ጸኒሑ። ካብ ብዙሓት ካልኦት ሰባት ብተወሳኺ ድማ ገለ ካብ ቆሎሴ ዝመጹ ሰባት ንኽሰምዕዎ ረኸበ። ንወንጌል ጸጋ ኣምላኽ ድማ ተቐበሉ። ንስኻኸ ተቐቢልካ ዲኻ? ሓደ ኻብዞም ሓደስቲ ምእመናን ኤጳፍራስ፡ ንጐይታ የሱስ ዝተወፈየ ደቀ መዝሙር ኮነ። ንወንጌል ድማ ናብ ማሕበሩ ኣምጽአ። በዚ ድማ ብዙሓት ሰባት ኣብ ቆሎሴ ንብስራት ጸጋ ኣምላኽ ተቐበሉ። ኣብ ጸጋን ፍልጠትን ናይ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ድማ ኪዓብዩ ጀመሩ (2 ጴጥሮስ 3:18)።
ጳውሎስ ኣብ ሮማ፡ እሱር እኳ እንተ ነበረ፡ ንኣገልግሎቱ ብዘይ ዝኾነ ዕንቅፋት ክፍጽም ክኢሉ (ግብሪ ሃዋርያት 28:30-31)። እዚ ድማ ድሕሪ ገለ ዓመታት ካብ ዝኾነ ነገር ፍጹም ዝተፈልየ ነበረ (ብመሰረት 2 ጢሞቴዎስ)። ኤጳፍራስ ካብ ቆሎሴ ናብ ሮማ መጺኡ ምስቲ ሃዋርያ ገለ ግዜ ጸንሐ። ብፍላይ ድማ ኣብዚ ግዜ እዚ ኦኔሲሞስ ካብ ጐይታኡ ፊልሞን ገንዘብ ሰሪቑ ካብ ቆሎሴ ናብ ሮማ ሃደመ። ብኸመይ ከም ዝኾነ ብርግጽ ኣይንፈልጥን። እንተኾነ ግን እዚ ሃዳሚ ባርያ ኣብ እዋን ማእሰርቲ ጳውሎስ ኣብ ሮማ ምስኡ ተራኸበ (ፊልሞን ተመልከት)። ብጸጋ ኣምላኽ ድማ እዚ መንእሰይ ንጐይታ ረኸበ (ፊልሞን 10)። ኦኔሲሞስ ንሓዋርያ ገለ ግዜ ኣብ ሮማ ኣገልገለ። ከምኡ ድማ ገለ ካልኦት ከም ጢሞቴዎስ ዝኣመሰሉ (ፍቕዲ 23፤ ቆሎሴ 1:1)።
እቶም ኤጳፍራስ ንጳውሎስን ንመሓዙቱን ብዛዕባ ጉዳያት ቆሎሴ ዝነገሮም ጸብጻባት ንኹሎም ኣዝዮም ኣተሓሳሲቦምዎም ነበሩ። እቶም ሓደስቲ ክርስትያናት ኣብኡ ብሓፈሻ ጽቡቕ ይገብሩ እኳ እንተ ነበሩ (2:7)። እንተኾነ ግን እቲ ጸላኢ ብፍልስፍናን ብኸንቱ ምጥባርን ገይሩ ኣብ መሰረታዊ ጉዳያት ንኸስሕቶም ይፍትን ነበረ። ዕላማ ዲያብሎስ ድማ ምእመናን ኣብ ጸጋን ፍልጠትን ክርስቶስ ከይዓብዩን ብኣገልግሎት ጳውሎስ ዝተረኽበ ዓብዪ በረኸት ከይጥዕሙን ምዕጋት ነበረ (1:25-29, 2:1-7)።
ስብእና ወዲ ወትሩ ብጸላኢ ይጥቃዕ
እቲ ናይ ሰይጣን መደብ ንስራሕ ኣምላኽ ሎሚ ንምዕጋት ምስቲ ኣስታት 2,000 ዓመት ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ኣዝዩ ዝመሳሰል እዩ። እንተኾነ ግን ኣምላኽ ወትሩ ዓወት ኣለዎ። “ስለዚ ኸኣ ንክርስቶስ የሱስ ጐይታ ኸም ዝተቐበልኩምዎ፡ ኣብኡ ስረቱኹም ተሰሪትኩም ተሃንጺኹም፡ ከምቲ እተመሃርኩምዎ ድማ ብእምነት ጸኒዕኩም፡ ምስ ምስጋና እናበዝሐኩም፡ ኣብኡ ተመላለሱ” (ፍቕዲ 6-7)። እቶም ምእመናን ቆሎሴ ሓደ ግሩም ህያብ፡ ሓደ ሰብ፡ ቅቡእ ኣምላኽ – መሲሕ፡ ክርስቶስ ተቐቢሎም ነበሩ። ሎሚ ድማ ብእምነትን ብስራሕ መንፈስ ኣምላኽን ንዕኡ ተቐቢልና፡ ንክርስቶስ “ብኽብሪን ብኽብረትን ተኸሊሉ” ንፈልጦን ንርእዮን (እብራውያን 2:9)።
እዚ ዝተቐበልናዮን ንዘለኣለም እንሕዝዮን ዘገርም ህያብ ዋጋኡ ክንገምቶ ኣይንኽእልን። ስሙ “የሱስ” ማለት ንሱ ኣምላኽን ሰብን እዩን ወትሩ ድማ ክኸውን እዩን (ማቴዎስ 1:18-25, 2:1-11) – ዘይፍለጥ ምስጢር። ብሓቂ ድማ ምልኣት መለኮት፡ ማለት ኣቦ፡ ወድን መንፈስ ቅዱስን፡ ብስጋ ኣብኡ ይነብር (ቆሎሴ 2:9)። ንሱ ንዘለኣለም ዓብዪ ፈጣሪናን መድሓኒናን እዩ። ንዕኡ ድማ ኩሉ ክብሪን ክብርን ይግብኦ (ራእይ 4–5)። ብፍርሃትን ብኣምልኾን ኣብ ቅድሚኡ ንሰግድ። ኣብዚ ቅዱስ ዝተገልጸ ምስጢራት እናሓሰብና ድማ ሕጂን ንዘለኣለምን ብኣምልኾ ንምልስ።
እቲ ዘገርም ሓቂ ናይ ስብእና ወዲ፡ ኣብኡ ኣቦ ዝነብር (ዮሃንስ 17:21) ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ወትሩ ነበረን ወትሩ ድማ ክህሉ እዩን። እዚ ድማ የሱስ ብዮሃንስ መጥምቕ ድሕሪ ምጥማቑ፡ ሰማያት ምስ ተኸፍቱ መንፈስ ቅዱስ ድማ ወሪዱ ኣብ ጐይታ የሱስ ምስ ጸንሐ ብግህዶ ተገሊጹ (ማቴዎስ 3:16-17፤ ዮሃንስ 1:32-34)።
እቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ንሓደስቲ ምእመናን ኣብ ቆሎሴን ንዓና ሎሚን፡ “ኣብኡ ተመላለሱ” (ቆሎሴ 2:6) ኢሉ መሃሮም። ነዚ ሓቂ እዚ ኣብ ህይወትና ክንትግብሮ ከለና፡ ምስ ጐይታ የሱስ ሕጂ ብኽብሪን ብኽብረትን ተኸሊሉ ከም ዘሎ ብሓባር ክንነብር ዓብዪ መሰልን ዓብዪ ብድሆ ምዃኑን ንርዳእ። ኣብኡ ተመኪልና፡ ወትሩ ኣብኡ እናተመርኮስና፡ ኣብ ኩሉ እንገብሮን እንዛረቦን ንዕኡ ንኸሐጕሶ ንፈትን። “ኣብኡ ምምልላስ” ማለት ኣብ ቅድሚኡ፡ ኣብ ትሕቲ ዓይኑ፡ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ኩሉ እናገበርና ክንነብር ዓሚቕ ልምምድ የድልየና። ሄኖክ፡ ካብ ኣዳም ሻውዓይ ዝነበረ፡ ምስ ኣምላኽ ከም ዝተመላለሰን ኣብ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ግዜ፡ ቅድሚ ማይ ኣይሂ፡ ንዕኡ ከም ዘሐጐሶን ምፍላጡ ኣገዳሲ እዩ (እብራውያን 11:5-6)። “ኣብኡ ተመላለሱ” ማለት ኣዒንትና ኣብ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ክንሰቕልን ንሱ ክሳዕ ዝምለስ ክንስዕቦን የድልየና። ሽዑ ጥራይ ኢና “ብቑዕ ናይ ጐይታ” ክንመላለስ እንኽእል፡ ንቕሩብ ምምላሱ እናተጸበና (ቆሎሴ 1:10)።
እቲ ናይ “ምስራትን ምህናጽን” (2:7) ሂደት ኩሉ መዓልቲ ይቕጽል፡ ከምቲ እቲ ብማይ ፈለግ ዝተተኽለ ኦም (መዝሙር 1)፡ ኣብ ትሕቲ ዓይኒ ጐይታ እናተሓርሰ ዝዓቢ። ቅዱስ ጽሑፍ ንምእመናን ምስቲ ሱሩ ዝሰድድ ኦም የነጻጽሮም፡ ኣብ ውሽጥና ድማ ሓደ ነገር ይፍጠር ከምቲ “ኣብኡ” እንመላለስ። እዚ ኣብ ተፈጥሮ ዘሎ ናይ ዕቤት ሂደት ምስ ክርስቶስ ኣብ ሰማይ ዘሎና ቀጻሊ ሓድነትን ናይ መንፈስ ቅዱስ ዘይቋረጽ ሓልዮትን የርኢ። ንሱ ድማ ቃል ኣምላኽ ተጠቒሙ ንኽንዓቢ ይሕግዘና።
ኣብዚ ግዜ እዚ ድማ፡ ጐይታ የሱስ ኣብ ሰማይ ኣብቲ ናይ ዕቤት ሂደት ተዋፊሩ ከሎ፡ ንሱ ድማ እቲ ዓብዪ ሃናጺ እዩ። ንዓና ኣብኡ ይሃንጸና፡ ኣብ ቅድስቲ እምነትና ንኸጽንዓና። እዚ ድማ ምስቲ ዝተመሃርናዮን ክንመሃሮ እንቕጽሎን ዝሰማማዕ እዩ። እቲ ሃዋርያ ነዚ ሂደታት ምስ ምትካልን ምህናጽን የነጻጽሮ (1 ቈረንቶስ 3 ኣንብብ)። እዚ ድማ ንኽንዓብን ንምስጋናና ክንገልጽን የኽእለና፡ “ብምስጋና እናተረፍረፍኩም” (ቆሎሴ 2:7 NASB95)። ቀጻሊ ዕቤት ናብ ቀጻሊ ኣምልኾ የብጽሕን ምስኡ ድማ ይኸይድን። ንጐይታ ኣመስግንዎ!
ተወሳኺ መምርሒታት
“ብፍልስፍናን ብኸንቱ ምጥባርን፡ ብመሰረት ትምህርቲ ሰባት፡ ብመሰረት መባእታዊ ነገራት ዓለም፡ እምበር ብመሰረት ክርስቶስ ዘይኮነ፡ ሓደ እኳ ከም ምርኮ ከይወስደኩም ተጠንቀቑ። ምኽንያቱ ኣብኡ ኩሉ ምልኣት መለኮት ብስጋ ይነብር። ንስኻትኩም ድማ ኣብኡ ምሉኣት ኢኹም፡ ንሱ ርእሲ ኩሉ መጀመርታን ስልጣንን እዩ። ኣብኡ ድማ ብዘይ ኢድ ዝተገብረ ግዝረት ተገዚርኩም ኣለኹም፡ ብምውጻእ ስጋ፡ ብግዝረት ክርስቶስ። ምስኡ ብጥምቀት ተቐቢርኩም፡ ኣብኡ ድማ ብሓይሊ ኣምላኽ፡ ንሱ ኻብ ምዉታት ዘተንስኦ፡ ምስኡ ተንሲእኩም ኣለኹም” (ፍቕዲ 8-12 JND)። እዚ መምርሒታት ንኹሉ ክርስትያን ኣብ ኩሉ ኩነታት ግሉጽን ኣገዳሲን እዩ። እቲ ዝተቐበልናዮን ንዘለኣለም እንጥዕሞን ምልኣት በረኸታት ነማስወሉ ዲና? እዚ በረኸታት እዚ ምስቲ “ኣብ ክርስቶስ” ዘሎና ቦታ ብቐረባ ዝተኣሳሰር እዩ። እዚ ድማ ንዘለኣለም ኣይቅየርን። ንሕና ክንቅየር ንኽእል ኢና፡ እቲ ናይ ምጥዓም በረኸታትና ድማ ክቕየር ይኽእል እዩ። እንተኾነ ግን ካብ ክርስቶስ፡ ፍቑርና፡ ዝኾነ ነገር ክፈልየና ኣይኽእልን (ሮሜ 8:29-39 ኣንብብ)!
እቶም ኣብ ቆሎሴ ዝነበሩ ሰባት ምስጢራት ይምርምሩ ነበሩ። ስለዚ ድማ እቶም ንጐይታ ዝፈልጡ ምእመናን ብፈተነታት ጸላኢ፡ ብሓሶት ንኽሕሰዉ ይኽእሉ ነበሩ። ኣብ ክንድኡ ግን እቲ ሃዋርያ ብሓቀኛ ምስጢራት ኣምላኽ፡ ብዕኡ ንምእመናን ዝተገልጸ፡ ምስ ክርስቶስ ሕጂ ኣብ ሰማይ ከም ዘሎ ክዋፈሩ መሃሮም። ኣብኡ ኩሉ መዝገብ ጥበብን ፍልጠትን ኣሎ። ብመምርሒታት ጳውሎስ ተባዕዮም ድማ፡ “ብፍቕሪ ሓቢሮም፡ ናብ ኩሉ ሃብቲ ምሉእ ምስትውዓል፡ ናብ ምሉእ ፍልጠት ምስጢር ኣምላኽ” (ቆሎሴ 2:2)።
እቲ መሰረት ናይቲ እቲ ሃዋርያ ንምእመናን ኣብ ቆሎሴ ዝመሃሮም ጉዳያት “ኣብ ክርስቶስ” እዩ። ጳውሎስ ንዓኣቶምን ነዚ ኽቡር ሓቅታትን ምስቲ ኣብ ሰማይ ዘሎ ፍሉይ ዝኸበረ ሰብ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ምስኡ ፍሉይ ዝምድና ከም ዘለዎም ኣርኣዮም። እዚ ድማ ንዓና ሎሚ ሓቂ እዩን ንዘለኣለም ድማ ከምኡ ክኸውን እዩን። ምኽንያቱ እቲ ርግጸኛነትን ምጥዓምን ናይዚ በረኸታት እዚ ምስ ክርስቶስ ኣብ የማን ኣምላኽ ብቐረባ ዝተኣሳሰር እዩ። እቲ ክንጥዕሞ እንኽእል መንፈሳዊ በረኸታት ኩሉ ምስቲ ብሩኽ ጐይታና ዝተኣሳሰር እዩ። ንሱ ድማ ናብ ሓቀኛ ኣምልኾ ይመርሓና፡ ከምቲ ገለ መልእኽታት ብግሉጽ ዝምህራ፡ ከም ኤፌሶን 1–3። እዚ ሰማያዊ፡ መንፈሳዊ፡ ዘለኣለማዊ በረኸታት ሕጂ ዘሎና ክፍሊ እዩን ንዘለኣለም ድማ ክኸውን እዩን፡ ብእምነትን ብስራሕ መንፈስ ቅዱስን ዝካየድ ቀጻሊ ሂደት እዩ።
ብሩኽ ይኹን እግዚኣብሔርን ኣቦ ጐይታና የሱስ ክርስቶስን፡ ንሱ ድማ ብኹሉ መንፈሳዊ በረኸት ኣብ ሰማያት ብክርስቶስ ባሪኹና (ኤፌሶን 1:3)።
ስብእና ወዲ
“ኣምላኽን ሰብን ብሓደ ስብእና” ዝብል ቃል፡ ንሓደ ብሩኽ ሓቂ ዘርኢ እዩ። እዚ ድማ ብምሉኡ ክንርድኦ ፈጺምና ኣይንኽእልን። ኣቦ ጥራይ እዩ ንወዲ ብምሉኡ ዝፈልጦ። ድሌቱ ድማ ክሳዕ ክንደይ ክንርድእ እንኽእል ንዕኡ ንኽነግረና እዩ (ማቴዎስ 11:27)።
ኣቦ፡ ወድን መንፈስ ቅዱስን ሰለስተ ፍሉያት መለኮታዊ ስብእናታት እዮም። እንተኾነ ግን ሓደ ኣምላኽ እዮም። እዚ ሓቂ እዚ ድማ ካብ ምስትውዓልና ወጻኢ ዝኾነ ካልእ ሓቂ የርኢ።
ዓብዪ እዩ ምስጢር እግዚኣብሔር፡ ብስጋ ዝተገልጸ፡ ብመንፈስ ዝጸደቐ፡ ብመላእኽቲ ዝተራእየ፡ ኣብ ማእከል ኣህዛብ ዝተሰብከ፡ ኣብ ዓለም ዝተኣምነሉ፡ ብኽብሪ ዝተወስደ (1 ጢሞቴዎስ 3:15-16 NASB95)።
ኣብ ቅድሚ ኣምላኽናን ኣቦናን ጐይታና የሱስ ክርስቶስን ብፍርሃት ንቖም። ሕጂን ንዘለኣለምን ድማ ብኣምልኾን ብኣምልኾን ንሰግድ።
ብዛዕባ ባህርያት መለኮታዊ ስብእናታት ክንዛረብ ከለና፡ ብሓደ መገዲ ኣብ ቅድስቲ ምድሪ ኢና ዘለና። እዚ ድማ ብፍርሃት ጥራይ ክንቀውም ከም እንኽእል ክንርዳእ ኣለና። ነዚ ጉዳያት እዚ ብኽብሪ እናረኣና፡ ከምቲ እስራኤል ንታቦት ኣምላኽ ካብ ርሑቕ ዝረኣየቶ (እያሱ 3–4፤ 1 ሳሙኤል 4–6 ተመልከት)። እንተኾነ ግን ኣብ ክርስትና ናብ ኣምላኽና ኣዝዩ ቀሪብና ኢና። ንሱ ድማ ንዓና ደቂ ገይሩ ወሲዱና (ኤፌሶን 1:4-5)። ብተወሳኺ ድማ ኣምላኽና ሕጂን ንዘለኣለምን ካብ ልብናን ህይወትናን፡ ንዕኡ ዝተወፈየ፡ ምላሽ ይደሊ።
እቲ ኣብ መጀመርታ ናይዚ ዓንቀጽ ዘሎ ጥቕሲ፡ “ኣብኡ ኩሉ ምልኣት መለኮት ብስጋ ይነብር” (ቆሎሴ 2:9 JND)፡ ማለት እቲ ሰለስተ ኣካል ዝኾነ ኣምላኽ፡ ንሱ ዘይርአን ኣብ ዘይበጽሕ ብርሃን ዝነብርን፡ ኣብ ክርስቶስ ብስጋ ተገሊጹ። በዚ ድማ ንርእሱ ዝርአ ገይሩ (ሉቃስ 1–2፤ 1 ጢሞቴዎስ 3:16)። እዚ ድማ ንዘለኣለም ሓቂ እዩ! ብኻልእ ኣዘራርባ፡ እቲ ምስ ስጋዌ ዝተኣሳሰር ዝኾነ፡ ሰለስተ ኣካል ዝኾነ ኣምላኽ ብስጋ ምስ ተገልጸ (ዮሃንስ 1:14)፡ ንዘለኣለም ዝጸንሕ ሳዕቤናት ኣለዎ። ሎሚ ንዕኡ ከምቲ ሸውዓተ ቐርንን ሸውዓተ ኣዒንትን ዘለዎ ገንሸል ክንርእዮ ንኽእል ኢና፡ ፍጹም ሓይልን ፍልጠትን ዘለዎ (ራእይ 5)። ንሱ ድማ እቲ ዓብዪ ፈጣሪ-ኣምላኽ እዩ (ራእይ ራእይ 4)፡ ንሱ ድማ ኣብቲ ብሩኽ ሰብ ናይ ናዝሬት ከም ዝነብር ገይሩ ንርእሱ ገሊጹ። ኣብኡ ድማ ሰማያት ተኸፊቶም መንፈስ ቅዱስ መጺኡ ጸንሐ (ሉቃስ 1–4)። ኣብ እዋን ጸጋ፡ እዚ ኣምላኽ ኩሉ ጸጋ ብመንፈስ ቅዱስ ኣብ ምእመናን ይነብር (ሮሜ 8፤ ኤፌሶን 1)።
እዋን ኣምላኽ ምስ በጽሐ፡ ንሱ ብግህዶ ንጉዳያት ኣብ ኢዱ ክወስድ እዩ። ንፍርዲ ክፍጽምን ብጐይታ የሱስ ክርስቶስ ብጽድቂ ክገዝእን እዩ፡ ንኽብሪ ኣምላኽ። ክንደይ ዓብዪ እዩ! ከም ምእመናን፡ ንዕኡ ከም መድሓኒና ክንፈልጦ፡ ከነገልግሎን ከነምልኾን ዓብዪ መሰል ኣለና፡ ሕጂን ንዘለኣለምን።
